Quyết định kiểm soát giá cả ở Việt Nam là "một sự vi phạm WTO"

  • Bởi Khách
    03/12/2010
    3 phản hồi

    Ian Timberlake<br />
    Tqvn2004 chuyển ngữ

    Hà Nội - Việt Nam đã vi phạm các cam kết của mình với Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) với một đạo luật kiểm soát giá mới nhằm mục tiêu là công ty nước ngoài, một nhà lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ cho biết hôm Thứ Năm, cho thấy sự phản ứng của nước ngoài với Nghị định này.

    Luật kiểm soát giá có hiệu lực vào ngày 1/10 và cho phép các tổ chức nhà nước áp đặt các biện pháp "ổn định" nếu, ví dụ, giá tăng nhanh hơn so với chi phí sản xuất.

    Việt Nam, bắt đầu mở cửa nền kinh tế của 24 năm trước, đã phủ nhận rằng các biện pháp sẽ vi phạm các quy tắc của WTO, mà nó tham gia vào năm 2007.

    "Chúng tôi tin rằng kiểm soát giá cả sẽ không có tác dụng [như chính phủ mong muốn] mà chỉ ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng trong tương lai," Hank Tomlinson, chủ tịch Phòng Thương mại Mỹ (AmCham), nói với Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam.

    "Chúng tôi cũng quan ngại rằng việc thực hiện luật mới đã tập trung chủ yếu vào hàng nhập khẩu từ các công ty nước ngoài - một sự vi phạm rõ ràng về con chữ cũng như về tinh thần của các cam kết mà Việt Nam ký với Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO)"

    Trong một văn bản ngắn gọn, AmCham gọi là Nghị định về kiểm soát giá là "một bước lùi trở lại nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, và sẽ làm tăng đáng kể các chi phí và sự nghi ngờ cho khu vực tư nhân kinh doanh ở đây".

    Diễn đàn Doanh Nghiệp Việt Nam là diễn đàn cho các lãnh đạo doanh nghiệp trong và ngoài nước được tổ chức hai lần một năm bởi Ngân hàng Thế giới và Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam.

    Phòng Thương mại Châu Âu tại Việt Nam nói trước hội nghị rằng theo Nghị định kiểm soát giá cả, nhà sản xuất than đá, sữa công thức, dầu, xăng dầu, thép và các hàng hoá khác phải kê khai giá bán lẻ đề xuất của họ và các giá khác, điều này chắc chắn làm tăng thêm gánh nặng hành chính của công ty.

    Phòng Thương mại Úc cũng bày tỏ sự "quan ngại nghiêm trọng" về các biện pháp bao gồm kiểm soát giá cả.

    Chính phủ đang cố gắng kiểm soát lạm phát, vốn đạt tới 11,09 phần trăm so với cùng kỳ năm ngoài vào tháng Mười, cao hơn mục tiêu tối đa tám phần trăm trong năm nay.

    Hôm thứ Ba một nghị định của chính phủ cho biết: "ổn định" giá là một trong những ưu tiên hàng đầu của chính quyền cho phần còn lại của năm.

    AmCham bày tỏ mối quan ngại rằng Việt Nam thiếu một chính sách lạm phát hiệu quả, và nói rằng cộng đồng đầu tư đã "có vấn đề về độ tin cậy và tín nhiệm" với chính sách của chính phủ kinh tế và tiền tệ.

    "Hệ thống tiền tệ của Việt Nam đã làm suy yếu sự tự tin - cả của những nhà đầu tư trong và ngoài nước -- và không có chỗ neo đậu những kỳ vọng về giá trị của đồng Việt Nam", Tomlinson cho biết trong bài phát biểu của mình.

    Từ ngày 1 tháng 1 chính phủ sẽ đánh thuế 10 phần trăm xuất khẩu vàng - tăng từ mức hiện tại của số không - một quan chức Bộ Tài chính cho biết.

    Với thị trường vàng gắn liền với trao đổi thương mại nước ngoài, chính phủ có thể tạm thời đạt được mục tiêu ổn định trở lại thị trường tài chính và chứng khoán, Nguyễn Hải Hà, giám đốc phân tích của quỹ MBCapital có trụ sở tại tp Hồ Chí Minh, nói với Dow Jones Newswires ngày thứ Năm.

    Ở Việt Nam nhiều người xem đô la và vàng như một nơi trú ẩn an toàn chống lại bất ổn kinh tế.

    Hôm thứ tư, đồng Việt Nam giảm xuống mức thấp kỷ lục tại thị trường tự do, một ngày sau khi Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng kêu gọi "các biện pháp mạnh" để ổn định tỷ giá hối đoái và giá vàng.

    Chủ đề: Kinh tế

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    3 phản hồi

    Trích dẫn:
    Lý do lạm phát tăng mạnh tại VN - mà không xảy ra ở những nước khác trong vùng là chính sách tài khóa và tiền tệ có phần dễ dãi. Kết quả là thâm thủng ngoại thương ở mức cao. Rồi tiền đồng mất giá.

    Thứ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư Đặng Huy Đông khẳng định "chính sách tiền tệ của Việt Nam đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng và kiểm soát lạm phát".

    Ông Đông này đang ngủ đông cho nên phát biểu còn mê ngủ như vậy, he he

    http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2010/12/101230_prices_control.shtml

    Kiểm soát giá tại Việt Nam ‘không hiệu quả’
    Ông Jonathan Pincus, trưởng khoa của Chương trình Kinh tế Fulbright tại Việt Nam

    Jonathan Pincus: "Kiểm soát giá cả bằng biện pháp hành chính khó mang lại hiệu quả."

    Lạm phát trong năm 2010 của Việt Nam theo dự đoán là trên 10 phần trăm, nhóm hàng lương thực, thực phẩm tiếp tục tăng giá, dù chính phủ đưa ra nhiều biện pháp hành chính để bình ổn giá.

    Ông Jonathan Pincus, trưởng khoa của Chương trình Kinh tế Fulbright tại Việt Nam cho BBC Việt Ngữ hay các kiểm soát giá cả bằng biện pháp hành chính khó mang lại hiệu quả.

    Jonathan Pincus: Vâng, tôi cho rằng dùng công cụ hành chính để kiểm soát giá khó mà mang lại hiệu quả. Ở Việt Nam, hàng hóa tăng giá do một số lý do, nguyên nhân hàng đầu thuộc về chính sách tài khóa và tiền tệ. Nếu các quy định về vay mượn, về lãi xuất ngân hàng tiếp tục được điều hành một cách lỏng lẻo, nếu ngân sách quốc gia tiếp tục bị thâm thủng (chi nhiều hơn thu), rồi chính sách tiền tệ không mang tính hạn chế, cách làm như vậy sẽ gây ra lạm phát. Chúng là nguyên nhân làm cho đồng tiền của Việt Nam mất giá. Khi nhập hàng về bán ở trong nước, chúng mang theo lạm phát. Cạnh đó còn là tác động của chi phí đầu vào, ví dụ lương thực, thực phẩm thế giới cũng tăng giá thời gian gần đây.

    Kiểm soát giá cả không giải quyết bất cứ một trong bốn nguyên nhân này. Nếu giới chức không cho phép nhà sản xuất tính giá thị trường đối với hàng hóa, điều xảy ra là thị trường chợ đen khi ấy sẽ khá sôi động. Một số đầu mối sẽ tích trữ hàng hóa, họ không muốn bán theo giá “đã đăng ký”. Điều này sẽ làm cho hàng hóa ở chợ đen tăng giá. Và nhà sản xuất sẽ bán hàng qua kênh chợ đen. Những thứ như vậy hay xảy ra khi giới chức tiến hành kiểm soát giá.

    Tình cảnh như vậy không chỉ xảy ra tại Việt Nam. Mà ở nhiều nơi khác trên thế giới. Nhất là khi người ta dùng biện pháp hành chính để kiểm soát giá, trong khi hàng hóa đắt lên vì những lý do khác. Chính sách như vậy chỉ khuyến khích một số cơ sở, người dân tích trữ hàng hóa. Chúng sẽ làm hàng hóa tăng giá cao hơn. Và làm cho lạm phát tăng mạnh hơn.

    BBC: Liệu kiểm soát giá các mặt hàng thiết yếu ở Việt Nam, trong đó có sữa bột, có vi phạm nguyên tắc tự do thương mại của WTO hay không?

    Jonathan Pincus: Tôi không phải là luật sư nên tôi không rõ liệu kiểm soát giá ở việt Nam có vi phạm điều luật WTO hay không. Các quy định của WTO trong lĩnh vực này khá phức tạp. Ông hỏi liệu kiểm soát giá ở Việt Nam có vi phạm nguyên tắc thương mại công bằng của WTO hay không? Có thể có. Và có thể không. Một số người hiểu theo cả hai cách. Giải thích của chính phủ là biện pháp theo dõi giá không vi phạm quy định của WTO vì Hà Nội không phân biệt lĩnh vực kinh doanh. Hoặc công ty trong nước, công ty ngoại quốc. Cả hai khối công ty, nội và ngoại, đều được yêu cầu đăng ký, và kìm giữ giá hàng hóa, nếu lệnh kiểm soát giá được ban hành.

    Đó cũng là quan điểm của chính phủ. Phòng TM và CN của Hoa Kỳ (Amcham) có thể có cái nhìn khác. Cố vấn luật pháp của họ có thể nói rằng đã xảy ra phân biệt đối xử giữa công ty trong nước và nước ngoài. Tuy nhiên quan điểm của chính phủ là họ không phân biệt ai cả, mọi người đang được đối xử một cách bình đẳng.

    Bản thân thông tư kiểm soát giá không mang tính phân biệt đối xử, khi đưa ra quy định chung cho nhóm mặt hàng cần kiểm soát về giá. Nhưng rất có thể cách thực hiện, cách kiểm tra lại mang tính phân biệt đối xử.

    BBC: Ông đã sống ở Việt Nam trong nhiều năm. Thưa ông tại sao lạm phát năm nay lại ở mức hai con số?

    Jonathan Pincus: Lý do lạm phát tăng mạnh tại VN - mà không xảy ra ở những nước khác trong vùng là chính sách tài khóa và tiền tệ có phần dễ dãi. Kết quả là thâm thủng ngoại thương ở mức cao. Rồi tiền đồng mất giá. Đây là các nguyên nhân cơ bản khiến cho hàng hóa tăng giá. Các nước khác trong vùng họ có cán cân thương mại thặng dư, đồng tiền lên giá, giá các mặt hàng thiết yếu khá ổn định. Là vì họ không bị thâm thủng mậu dịch lớn, họ có chính sách tài khóa và tiền tệ hiệu quả hơn.

    Trong khi các doanh nhân khác bức xúc thì bác Thứ trưởng Đặng Huy Đông hùng hồn tuyên bố:

    Trấn an các nhà đầu tư, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư Đặng Huy Đông khẳng định "chính sách tiền tệ của Việt Nam đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng và kiểm soát lạm phát". Theo ông Đông, kinh tế Việt Nam năm qua đã bước đầu phục hồi, sớm ra khỏi suy giảm, dù vẫn còn nhiều nguy cơ tiềm ẩn và khó khăn. GDP quý sau phát triển cao hơn quý trước theo trình tự 5,8 - 6,4- 7,16 và 7,2%. Cả năm 2010 GDP đạt 6,7%, cao hơn chỉ tiêu do Quốc hội đề ra là 6,5%.

    "Nhờ sự lãnh đạo đúng đắn và chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Việt Nam đạt nhiều thành tựu cơ bản và hoàn thành nhiều mục tiêu đưa ra của 2010... Kinh tế vĩ mô có bước cải thiện, cán cân cân đối lớn của nền kinh tế cơ bản được đảm bảo", ông nói.

    Không chỉ nhà đầu tư nước ngoài, doanh nhân trong nước cũng đang kêu như vạc này ông Đông ơi:

    Đến Tết giá USD vẫn thế này thì DN đóng cửa!

    Ngọc Hà (tổng hợp)

    (VEF) - Hàng trăm ý kiến độc giả gửi về VEF kêu than vì tình trạng tỷ giá USD tăng cao, kinh doanh đối mặt thua lỗ. Nhiều độc giả còn "xắn tay" hỗ trợ cơ quan chức năng trong việc điều hành tỷ giá.

    Mất sạch lợi nhuận

    Gần đây, tình trạng quản lý vàng và ngoại tệ của nước ta rơi vào tình trạng hết sức khó khăn. Về ngoại tệ, đặc biệt là đô la Mỹ, thị trường đang vận hành theo cơ chế 2 giá, một là giá của hệ thống ngân hàng, và một của hệ thống thị trường chợ đen.

    Tuy nhiên, giá của thị trường chợ đen được xem là quyết định cho thị trường vì mấy ai mua được giá niêm yết của các ngân hàng thương mại? Nhu cầu thật sự về ngoại tệ cho nhân dân như đi chữa bệnh, du học, du lịch... chưa được đáp ứng

    Những ngày này, giá USD tăng cao khiến các doanh nghiệp vô cùng bất an. Chia sẻ với VEF, anh Nguyễn Trần Lê ([email protected]) - giám đốc một doanh nghiệp tư nhân chuyên về nhập khẩu, nói rằng, với thảm trạng USD như mấy tháng vừa qua, công ty đã lỗ hết sạch số lợi nhuận tích lũy từ đầu năm và có triển vọng tiếp tục nhận được các khoản lỗ lớn cuối năm (là thời điểm thanh toán các đơn hàng nhập khẩu).

    "Tôi thật sự không hiểu tại sao lại có tình trạng tỷ giá chợ đen tồn tại công khai trong nền kinh tế, trong hệ thống ngân hàng, trắng trợn như vậy. Tôi tự hỏi không biết có nước nào trên thế giới giống Việt Nam?. Có đô la bán cho ngân hàng thu được 19.500 đồng, nhưng khi có nhu cầu phải mua với giá 21.500 đồng?", anh Lê bức xúc.

    Anh nói: "Đến Tết mà không có chuyển biến gì thì chúng tôi sẽ phải đóng cửa doanh nghiệp".

    Báo Tiền Phong cho hay, tại cuộc họp tại Bộ Công Thương mới đây, Phó Tổng giám đốc Petrolimex Nguyễn Quang Kiên cho biết, năm 2010 dự kiến nhập khẩu 9,1 triệu tấn xăng dầu các loại. So với năm 2010, nhu cầu ngoại tệ cho nhập khẩu xăng dầu của năm 2011 không giảm, mà thậm chí còn tăng lên. Riêng từ nay đến cuối năm Petrolimex cần khoảng trên 800 triệu USD để nhập khẩu xăng dầu.

    "Tổng công ty đã có văn bản gửi Thủ tướng và Bộ Tài chính đề nghị các ngân hàng cân đối nguồn ngoại tệ nếu không tình hình sẽ rất căng thẳng" - ông Kiên nói. Không biết có đúng nguyên nhân này không mà chiều ngày 2/12, lãnh đạo Bộ Công Thương, Ngân hàng Nhà nước và một số doanh nghiệp kinh doanh, nhập khẩu xăng dầu như Petrolimex, Vinapco... đã có cuộc họp khẩn cấp để bàn giải pháp tháo gỡ.

    Độc giả Thinhdv ([email protected]) cũng cho hay, việc đầu tư các dự án ngành điện cũng phải nhập thiết bị như tuabin, máy phát, các thiết bị đóng cắt, truyền dẫn điện. Phần thiết bị nhập ngoại chiếm tỉ trọng từ 30-40% tổng mức đầu tư các dự án nguồn điện. Đây sẽ là gánh nặng khủng khiếp với Tập đoàn Điện lực (EVN) - chủ đầu tư.

    Theo độc giả này, việc mua thiết bị bằng USD trong khi thu tiền điện thì bằng nội tệ. Nếu Chính phủ không có chính sách hỗ trợ cho các đơn vị này này thì các dự án điện tính bằng vài trăm triệu đến cả tỷ đô sẽ rất khó khăn. Tình trạng này cũng tương tự đối với các doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu nói trên.

    Số USD ngân hàng bơm ra đi đâu?

    Độc giả ở địa chỉ [email protected] cho rằng, việc điều hành rất đơn giản, chỉ cần Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước kiểm tra thường xuyên và siết thật chặt hoạt động kinh doanh ngoại tệ của các ngân hàng TMCP. Theo độc giả này, ở đây đã có sự đầu cơ và "bắt tay" giữa các ngân hàng TMCP với các điểm thu đổi ngoại tệ thổi tỷ giá USD lên cao nhằm hưởng lợi từ chênh lệch tỷ giá.

    "Dân mình có mấy ai có nhiều tiền mà găm giữ nhiều USD đến vậy? Ngân hàng Nhà nước đã mấy lần bơm USD cho các ngân hàng TMCP để giải cứu thị trường rồi mà vẫn không ổn. Chỉ có các doanh nghiệp XNK là cần số lượng lớn USD, và số tiền này cứ chạy vòng tròn từ điểm thu đổi ngoại tệ ngoài thị trường tự do qua tay doanh nghiệp đến ngân hàng rồi lại trở lại điểm thu đổi ngoại tệ mà thôi. Nhưng tỷ giá thì cứ tăng hàng ngày, hàng giờ", độc giả này phân tích.

    Các ngân hàng TMCP luôn trả lời khách hàng là không có USD để bán và những đối tượng khách hàng nào đủ điều kiện mua USD trong ngân hàng với số lượng bao nhiêu thì hoàn toàn có thể kiểm tra, kiểm soát được. Vậy số lượng lớn USD mà NHNN bơm cho các ngân hàng để giải cứu thị trường đi đâu hết? - độc giả này thắc mắc.

    Chung nghi ngờ này, độc giả Baccovn ([email protected]) nói dễ hiểu là số tiền chênh lệch đó vào túi ai. Trong khi đó, tác hại nhất của việc này là sự việc cuối cùng làm tăng giá hàng hoá, và người chịu thiệt thòi nhất là người dân, bởi ai cũng biết, họ là thành phần đông đảo nhất, có ít thông tin và phương tiện tự bảo vệ nhất.

    "Chúng tôi cũng là doanh nghiệp nhập khẩu, vẫn phải mua ngoại tệ hàng tuần để nhập hàng, và mua ngân hàng với giá chính thức 19.500VND/USD. Nhưng có ai biết được rằng chúng tôi phải trả thêm 2.000 đồng cho 1 USD bằng tiền mặt, không hoá đơn, không chứng từ. Không mua thì thôi!", vị này kêu than.

    Độc giả Nguyen Ngoc Trai ([email protected]) nhận xét, chính sách hai giá (chợ đen, ngân hàng) duy nhất tồn tại ở Việt Nam!. Cần đưa vàng, ngoại tệ như là hàng hóa thông thường và cần xuất hóa đơn có thuế khi mua bán và được khấu trừ thuế cho các công ty XNK tương tự như hàng hóa thông thường. Nếu như thế thì vấn đề sẽ được giải quyết.

    Độc giả "xắn tay" hỗ trợ điều hành tỷ giá

    Trong hàng trăm ý kiến gửi về Diễn đàn Kinh tế Việt Nam, độc giả cả nước đã tham gia hiến kế giúp việc điều hành tỷ giá linh hoạt hơn. Có thể đúng, có thể sai, nhưng những gợi ý này thể hiện sự quan tâm của đông đảo người dân tới câu chuyện điều hành tỷ giá nên rất đáng được cơ quan chức năng xem xét.

    Bạn Bichtuyen Le ([email protected]) nhìn nhận, thực ra cung cầu là yếu tố quyết định thị trường. Vì vậy, hãy dùng cung cầu để giải quyết mâu thuẫn về tỷ giá đang tồn tại.

    Theo độc giả này, có hai cách để thoát ra khỏi tình trạng hiện nay. Một là nếu NHNN muốn cố định tỷ giá thì nên bán ra lúc thị trường cần USD và mua vào lúc thị trường dư cung.

    Trung Quốc xử lý theo cách này, để giữ tỷ giá đồng NDT họ đã mua vào USD. Tuy nhiên, hệ lụy là lạm phát tăng cao do nguồn NDT nhiều quá. Song, cách này e là hơi quá sức khi Việt Nam có mức dự trữ ngoại hối trên dưới 20 tỷ USD, tức là chỉ hơn mức nhập siêu một năm một ít.

    Cách thứ hai là thả nổi tỷ giá theo cung cầu. Cách này ngay lúc ban đầu thì sẽ gây sốc cho nền kinh tế nhưng lâu dài thì là một giải pháp tốt. Vì ngoại tệ lúc lên lúc xuống, DN nào có giám đốc tài chính giỏi thậm chí còn có lãi lớn trong việc hedge tỷ giá. Các nước có nền kinh tế thị trường phát triển họ đều làm theo cách này.

    Theo độc giả dinhthithai... @yahoo, có 5 biện pháp theo lộ trình để xóa bỏ tình trạng đôla 2 giá như hiện nay, đó là:

    1. Đóng cửa ngay mọi giao dịch thu đổi ngoại tệ phi ngân hàng (hiện số lượng ngân hàng và các điểm giao dịch ngân hàng trên toàn quốc đã quá đủ để phục vụ nhu cầu thu đổi của khách quốc tế, du lịch...)

    2. Ban hành chính sách quản lý chặt nguồn gốc ngoại tệ: cho phép người dân, doanh nghiệp hiện có ngoại tệ được phép gửi vào ngân hàng trong khoảng thời gian 6 tháng đến 1 năm (trong thời gian đó, nguồn USD tiền mặt gửi vào vẫn được coi là hợp pháp, hết thời hạn nay sẽ được coi là bất hợp pháp).

    Các doanh nghiệp xuất khẩu được phép giữ nguồn ngoại tệ xuất khẩu về trong thời gian tối đa 6 tháng đến 1 năm để phục vụ nhu cầu nhập khẩu ngoại tệ của mình (có thể gửi có kỳ hạn hoặc không kỳ hạn tại ngân hàng), sau đó nếu không dùng hết sẽ buộc phải kết hối.

    3. Tiếp tục hạn chế việc cho vay bằng ngoại tệ của ngân hàng (thu hẹp hơn nữa đối tượng vay nhập khẩu, xuất khẩu đối với một số ngành không khuyến khích và tiến tới không thực hiện cho vay bằng ngoại tệ tại thị trường Việt nam). Khi đó, các TCTD sẽ tự hạn chế huy động ngoại tệ, lãi suất huy động ngoại tệ sẽ giảm và xu hướng chuyển dịch sang VND sẽ tăng lên.

    4. Tăng nguồn dự trữ ngoại hối (mua vào khi thị trường bán ngoại tệ nhiều) và tạo dự trữ đủ lớn để can thiệp vào thị trường bằng công cụ thị trường.

    5. Dỡ bỏ các biện pháp điều chỉnh tỷ giá, lãi suất huy động và cho vay ngoại tệ (kể cả đối với doanh nghiệp nhà nước) bằng công cụ hành chính.

    Bạn nghĩ gì về tỷ giá USD hiện nay và các biện pháp điều hành tỷ giá của Ngân hàng Nhà nước thời gian qua? Liệu các biện pháp đó có thật sự "trúng"? Đâu là nguyên nhân của tình trạng đô la hai giá ở Việt Nam? Tại sao USD lại có giá ở Việt Nam như vậy? Giải bài toán đô la hóa nền kinh tế như thế nào?

    Mời các bạn cùng tham gia tranh luận qua email: [email protected].