Hồ Cương Quyết - DÂN CHỦ: Vài chuyện nhỏ chung quanh một vấn đề lớn

  • Bởi Admin
    22/11/2010
    16 phản hồi

    Hồ Cương Quyết, André Menras, Công dân Việt Nam

    Bất luận thế nào, sơ đồ “tập trung dân chủ” dựa trên trí tuệ vô cùng và quyền hành vô hạn của một nhóm nhỏ: nhân dân (như người ta vẫn thường nói, “rất tốt”) đầy tin tưởng hay chưa đủ trưởng thành (“dân trí ta còn thấp” mà), đặt số phận của mình trong bàn tay của Đảng, với hi vọng là đảng sẽ là người lãnh đạo anh minh, nếu không thì mình tiếp tục lãnh đủ xô nước, và lãnh đạo vẫn khô ráo, yên tâm tiếp tục lãnh đạo.

    image[4].png
    Công dân Việt Nam, ông Hồ Cương Quyết

    Tôi rất tâm đắc với bài viết của ông Lê Hiếu Đằng đăng trên mạng BVN ngày 15 tháng 11. Phải nói là, ngoại trừ một vài điều tiểu dị, từ lâu tôi đã chia sẻ quan điểm của bài viết.

    Vụ Cù Huy Hà Vũ, đáng buồn thay, chứng tỏ các cơ quan an ninh theo dõi rất kỹ các trang mạng Bauxite Việt Nam và sử dụng những trang mạng để quy chụp nhân danh điều thứ 88 Bộ luật hình sự. Vì thế, trước khi vào đề, tôi xin nói rõ vài điều. Tôi không có ý khiêu khích các thế lực đáng ngại của “lề phải” chính trị - xã hội, song tôi cũng không muốn các vị ấy không biết tôi nhận định ra sao về tình hình Việt Nam như tôi đang trải nghiệm. Nói lên những lo âu của mình, tôi nghĩ đó là một bổn phận. Tôi xin làm điều đó, một cách an nhiên, trong tư thế độc lập về chính trị, tinh thần và tài chính. Tôi không nằm trong một mạng lưới quan hệ nào, cũng không nuôi dưỡng tham vọng gì trong một việc làm chỉ có thể gây ra phiền nhiễu, làm sứt mẻ tình cảm của những nhà lãnh đạo mà riêng tôi rất quý mến, thậm chí có thể nguy hại cho tôi và bạn bè của tôi. Giữ im lặng, tôi có thể giữ được sự đánh giá tốt của giới quan phương, có lẽ cả những tiện nghi vật chất nữa. Nhưng nhìn lại quá khứ, tôi không thể không lên tiếng.

    Một điều bức thiết

    Tôi xin nói thẳng: ở thời điểm hiện nay, đất nước Việt Nam không thể phát triển mà vẫn đóng cửa đối với dân chủ, khóa chặt các quyền tự do tập thể và cá nhân. Làm sao có thể đổi mới một xã hội nếu ta bóp nghẹt mọi động thái, mọi sáng kiến chủ động không xuất phát từ nhóm lãnh đạo, nếu ta trấn áp mọi phê bình, làm như đó là âm mưu của kẻ địch (một kẻ địch hơi khó xác định)? Đi theo định hướng đó là tự dành cho riêng mình quyền quyết định mà không có sự kiểm soát của người khác trên những sự chọn lựa quan yếu nhất, ảnh hưởng tới nhân dân trong hiện tại và các thế hệ tương lai. Nói không ngoa, điều đó khác nào chiếm đoạt di sản của toàn dân, biến nhân dân thành một thứ con tin. Thậm chí có thể dẫn tới bán rẻ nền độc lập, hơn thế nữa hủy hoại cả bản sắc dân tộc. Chắc chắn như vậy sẽ đưa đất nước vào một tình thế khốn đốn, một thảm họa văn hóa và tinh thần ghê gớm hơn cả sự cùng khổ vật chất. Vâng, tình hình hiện nay thật khẩn cấp: sự vận hành của chính thể Việt Nam cần phải mở cửa cho dân chủ chính trị, xã hội và kinh tế.

    Không ngại đi ra ngoài đề, vấn đề dân chủ cốt tử mà nhiều khía cạnh đã được nêu ra ngày càng thường xuyên và thẳng thắn ở Quốc hội, cũng như trong giới trí thức, tại các xí nghiệp cũng như trên đồng ruộng, ngoài đường phố cũng như trong nội bộ hàng ngũ ĐCSVN làm cho tôi nghĩ tới một trải nghiệm cá nhân, khiến cho tôi càng tâm đắc với câu nói của ông Lê Hiếu Đằng: “Dân chủ là giải pháp cho các vấn đề của đất nước”.

    Cái xô nước

    Tháng mười năm 1973, vừa mới thoát khỏi ngục tù của chế độ Mỹ và chính quyền Sài Gòn, tôi được mời làm đại biểu tham gia Đại hội hòa bình thế giới ở Moskva. Nhiệm vụ của tôi là làm chứng tại Tiểu ban các quyền con người về số phận các đồng chí Việt Nam vẫn còn bị cầm tù, vi phạm Hiệp định Paris về Việt Nam. Đó là thời kỳ mà ở Moskva cũng như ở mọi nơi trên đất nước Liên Xô rộng lớn mênh mông, người ta hay phát tán những chuyện tiếu lâm, ngay các đảng viên cũng ưa kể:

    “Một cậu bé trở về nhà sau tiết học chính trị ở trường. Cậu hỏi cha mình: “Ba ơi, Tập trung dân chủ là gì, Ba giải thích giùm con đi Ba.” Người cha bối rối không biết nói thế nào cho con hiểu, vì thế ông phải nhờ đến tiết mục giáo dục trực quan. Ông trả lời con trai: “Con à, tập trung dân chủ có nghĩa là Tập trung và Dân chủ. Trước hết, Ba sẽ giải thích cho con hiểu thế nào là Tập trung nhé ”. Ông bảo con đi múc một xô nước đầy. “Nào, con đứng ngay dưới chân cầu thang và nhìn Ba nhé”. Rồi ông xách xô nước bước lên cầu thang. Khi đến tầng một, ông gọi con: “Nhìn Ba cho kỹ nè, không được nhúc nhích nghe chưa!”. “Vâng, thưa Ba”. Rồi ông bố ụp cả xô nước xuống đầu thằng bé và nói: “Đó, tập trung là như vậy đó con!”. Thằng bé vừa ướt từ đầu đến chân vừa bị sốc. Vài giây sau hoàn hồn trở lại, nó hỏi cha: “Còn Dân chủ thì như thế nào hả Ba?”. Cha nó đáp: “Lấy cái xô xách cho Ba xô nước nữa, rồi đứng dưới chân cầu thang chờ Ba. Con sẵn sàng chưa? Đã hứng nước đầy xô chưa?”- “Rồi, thưa Ba”. “Nhìn Ba cho kỹ nè. Con có thấy Ba đứng trên cao không?” “Dạ có, thưa Ba”.- “Nào, bây giờ thì con xối nước lên người Ba đi!”. Thằng bé cố hắt nước lên cao bằng mọi cách, nhưng bao nhiêu nước hắt lên đều rơi ngược xuống người nó. Nó lại ướt như chuột lột, nhưng giờ thì nó đã hiểu rất thấu suốt bài học chính trị ở trường. Tập trung dân chủ là như vậy đó: người ở dưới bao giờ cũng lãnh đủ!”.

    Câu chuyện tiếu lâm ấy, người phiên dịch hồi ấy đã kể lại cho tôi nghe, nửa cười nửa mếu, một hình thức mỉa mai đề kháng làm cho tôi nhớ tới thái độ tương tự của một số nhà báo Sài Gòn đối lập với chế độ độc tài tàn ác của Nguyễn Văn Thiệu: chế nhạo thân phận hẩm hiu của mình, lên án chế độ mà không phải gọi tên chỉ mặt ai cả.

    Tập trung hóa dân chủ hay dân chủ hóa tập trung?

    Tất nhiên, tình hình Việt Nam hiện nay khác lắm. Tôi không có ý so sánh, mặc dầu tôi bắt đầu nghe kể những chuyện tiếu lâm tương tự. Bởi vì nội dung dân chủ vẫn là vấn đề đặt ra, và nước “Việt Nam ở dưới” đã “lãnh đủ” quá nhiều rồi, hất hết xô nước này đến xô nước khác, mà vẫn “vũ như cẫn”, trong khi giếng nước đang cạn dần. Tình hình bức xúc đến mức mà ông Tô Huy Rứa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương, Trưởng ban Tuyên giáo, đã giải thích như sau cho một nhà báo Sài Gòn giải phóng (ngày 03.11.2010) về khái niệm dân chủ tập trung: “Tập trung dân chủ là nguyên tắc chỉ đạo toàn bộ công tác tổ chức, sinh hoạt và hoạt động của Đảng, là một trong những nguyên tắc cơ bản nhất, có ý nghĩa sống còn của Đảng, là căn cứ phân biệt Đảng Cộng sản chân chính với các đảng khác.” Ông còn nói thêm: “Trong hoạt động tư tưởng - lý luận của Đảng, có lúc, có nơi thực hiện chưa đúng giữa tự do tư tưởng với nguyên tắc tập trung dân chủ, vi phạm nguyên tắc này. Những biểu hiện đó trái với bản chất của Đảng.

    Vai trò lãnh đạo của Đảng

    Đôi khi phép biện chứng cũng là một nguyên lí nhờ đó những con mèo chính trị ở mọi nước khi rơi từ trên cao xuống, bao giờ cũng chạm chân vào mặt đất. Báo Quân đội Nhân dân (07.11.2010) giải thích bằng một câu xanh rờn: “… đảng tiến bộ và cách mạng lãnh đạo thì xã hội ổn định, đất nước phát triển, trong khó khăn vẫn tìm được lối thoát cho cả dân tộc; ngược lại, nếu đảng hỏng, đảng sai lầm thì đất nước lầm than, tao loạn.” (Có nên xét kỹ cái tình huống “ngược lại” này không khi ta nghiên cứu những dự án hoành tráng như bauxite, đường sắt cao tốc, và những cuộc phá sản hoành tráng không kém như vụ Vinashin, với những hệ luận không thể trốn tránh về trách nhiệm cá nhân ở cấp cao nhất?).

    Bất luận thế nào, sơ đồ “tập trung dân chủ” dựa trên trí tuệ vô cùng và quyền hành vô hạn của một nhóm nhỏ: nhân dân (như người ta vẫn thường nói, “rất tốt”) đầy tin tưởng hay chưa đủ trưởng thành (“dân trí ta còn thấp” mà), đặt số phận của mình trong bàn tay của Đảng, với hi vọng là đảng sẽ là người lãnh đạo anh minh, nếu không thì mình tiếp tục lãnh đủ xô nước, và lãnh đạo vẫn khô ráo, yên tâm tiếp tục lãnh đạo. Song gần đây, một hiện tượng mới đã xuất hiện trong xã hội Việt Nam: những cán bộ cộng sản có tinh thần trách nhiệm và sáng suốt đến “gõ” vào cánh cửa bụi bặm của chủ nghĩa tập trung với những phản biện dân chủ cơ bản và thực chất. Thí dụ như đại biểu Quốc hội Vũ Quang Hải (Hưng Yên) đề nghị nên chăng áp dụng nguyên tắc “dân chủ tập trung” thay vì “tập trung dân chủ”, và nói thêm: “… chỉ dựa vào cái tập trung thì không sáng tạo, rất dễ dẫn đến áp đặt, và thực tế đã chứng minh nhiều sự áp đặt thất bại”. Đại biểu Nguyễn Ngọc Đào (Hà Nội) và đại biểu Nguyễn Văn Thuận (Quảng Nam) gián tiếp đụng tới điều 4 Hiến pháp về ưu quyền tuyệt đối của ĐCS trên đời sống của toàn bộ xã hội: “Đến bao giờ Đảng thôi làm thay nhà nước?”. Ông mô tả cơ chế ấy như sau: “… đã là ý tưởng do bí thư đưa ra thì cứ thế mà thực hiện, dẫn đến tình trạng lãnh đạo theo kiểu “cầm tay chỉ việc”. Vai trò lãnh đạo là cái gì phải tạo dựng, thử thách, xác định qua công việc, từng ngày. Trong suốt cuộc đấu tranh cam go chống lại chủ nghĩa thực dân và chủ nghĩa đế quốc, rõ ràng là ĐCS đã tỏ ra xứng đáng với vai trò lãnh đạo của mình. Thế thì tại sao, ba mươi lăm năm sau ngày giải phóng và thống nhất đất nước, lại phải sắc dụ vai trò lãnh đạo ấy như một thứ ưu quyền thừa hưởng từ quá khứ, cho dù đó là quá khứ vinh quang tới đâu?

    Bóng ma âm mưu kẻ địch bên ngoài

    Trong cuộc vận động xã hội đang rõ nét, xu hướng bảo thủ co cụm thường mang bóng ma âm mưu kẻ địch bên ngoài lợi dụng dân chủ ra hù dọa. Lời hù dọa ấy ngày càng mất hiệu quả thuyết phục nếu muốn nói tới các nước tư bản vì một khi hội nhập vào kinh tế thị trường, Việt Nam ngày càng gắn kết với các nước ấy. Nhất là khi giới kinh doanh bản địa đôi khi còn “hăng hái” hơn cả những nước tư bản. Mặt khác, hàng tỉ đô la viện trợ quốc tế hàng năm được mời gọi và được đưa tới Việt Nam cho thấy con đường tiền bạc thường rất lãnh cảm đối với những quan tâm về dân chủ. Đứng trước lợi nhuận, tư bản không biết phức tâm, bứt rứt là gì. Lô gic của nó là tích lũy cho nhanh cho nhiều. Mục đích của nó không phải là lật đổ những chế độ chấp nhận lô gic ấy. Cũng như mafia, nó cần có sự ổn định, bất luận với giá nào: “Business, do not disturb” (Chúng tôi đang bận làm ăn, xin đừng quấy rầy).

    Nếu có âm mưu từ bên ngoài, phải nói là nguy cơ thực sự là từ phương Bắc, với sức ép chạy đua trong cuộc đàn áp dân chủ. Những sự việc diễn ra gần đây cho thấy Bắc Kinh muốn dạy cho lãnh đạo Việt Nam những bài học về việc kiểm soát chặt chẽ cái mà một nhật báo Trung Quốc gọi là “đám phản biện”. Đi theo con đường Bắc Kinh thúc ép là tự cô lập và cách nhanh nhất để tạo ra mất ổn định. Con đường ấy sẽ gây ra sự phân hóa, chia rẽ, tạo thời cơ thuận lợi cho những cuộc xâm lược. Không! Những tiếng nói dân chủ hiện nay – phần nổi của tảng băng sơn xã hội – không xuất phát từ bên ngoài, mà chủ yếu từ bên trong. Đó là tiếng nói dân tộc và yêu nước. Có thể những người lên tiếng đã biết nắm bắt những mâu thuẫn và tranh đua nhân dịp chuẩn bị Đại hội XI của Đảng, lợi dụng những kẽ hở mà nhóm này hé mở để làm suy yếu nhóm kia, nhưng những kiến nghị và quan tâm của họ là trung thực. Xuất phát từ ngòi bút của giới trí thức, của những nhà cách mạng lão thành hay những nhân vật quen biết khác, tiếng nói ấy thực ra là đòi hỏi dân chủ của nhân dân đã trưởng thành, là khát vọng được thông cảm, thông tin và tham gia. Của cả một tuổi trẻ đang vươn lên, không gì ngăn cản được bước tiến.

    Khẩu hiệu không che khuất được hiện thực nghiệm sinh

    Đối với đại đa số dân chúng, những diễn từ xào đi nấu lại và những biểu ngữ phất phới trên đường phố xen kẽ với bảng quảng cáo om sòm của các ngân hàng và thương hiệu đã từ lâu trở thành vô nghĩa. Sáng ngày mồng một tháng 11 này, tại thành phố Hồ Chí Minh, tôi còn trong thấy một băng-rôn quảng cáo xe hơi cao ngạo giăng ngang mặt tiền của Cung Thống Nhất! Đối với nhiều người, những từ ngữ cũ rích, biết rồi khổ lắm nói mãi, đôi khi đã trở thành trò cười vì nó tương phản với hiện thực nhãn tiền. Chế độ mang tên gọi là gì, điều đó không mấy quan trọng: người dân đánh giá chế độ trên thành quả của nó, trên cách hành xử hàng ngày của nó. Họ đánh giá cụ thể, căn cứ vào cuộc sống hiện thực của mình. Người nghèo thì ngày càng khó khăn, hố sâu ngăn cách người nghèo với những người giàu sang cứ giàu sang thêm mãi ngày càng sâu rộng. Nhu cầu thông thoáng về mặt trí tuệ, sáng kiến, sáng tạo ngày càng trở nên bức thiết trong một xã hội dễ thẩm thấu và biến đổi, được mở cửa ra thế giới kinh doanh, nhưng vẫn bị nhốt trong hộp kín đối với thời đại và tiến bộ con người.

    Đàn áp không thể xóa bỏ nhu cầu về dân chủ

    Chọn lá bài bạo lực và khiếp sợ để đẩy lùi thời hiệu dân chủ chỉ làm tăng cao áp lực, gây thêm đau khổ và củng cố khát vọng thay đổi bằng mọi giá. Kể cả cái giá có lợi cho những nhà độc tài ngụy trang thành đấng cứu tinh. Bắt bớ những người viết blog, dùng tin tặc để phá hoại trang mạng, ép buộc nhà báo làm văn nô cho Đảng, hà hiếp những luật sư đòi hỏi Nhà nước pháp quyền, ngăn cản không cho sinh viên đứng lên phản đối Trung Quốc cưỡng đoạt hải đảo Biển Đông, tất cả những việc ấy không làm ai quên những đất đai đã chiếm dụng phi pháp của nông dân và một số thị dân, những đất đai (đôi khi ở vị trí chiến lược) được cho thuê liền mấy chục năm cho những người hàng xóm cồng kềnh sang sinh sôi lập nghiệp trong khi người dân bản địa thì càng cùng quẫn; những sân golf xây cho người giàu xây trên ruộng đồng của người nghèo; những sinh viên nghèo phải bán thận để có tiền ăn học; hàng ngàn cô gái và phụ nữ nghèo bị mafia đưa ra nước ngoài hay phải bán dâm ở các thành phố dưới sự bảo kê của một số cán bộ tán tận lương tâm; những công dân bình thường bị công an hành hạ, làm tiền hay đánh đập đến chết trong đồn hay ngoài phố; những trẻ em sơ sinh được đem bán ở ngay ngoài cổng bệnh viện; công nghệ bằng giả nội-ngoại phục vụ cho việc bổ sung hồ sơ trong cuộc thi đua “đấu thầu” cán bộ; những người dân đáng thương đi “mót” cà phê, làm mồi ngon cho đàn chó giữ của những chủ trang trại được công an bảo vệ; sự phung phí những tài nguyên quốc gia được rao bán không một chút minh bạch; nạn ô nhiễm, nguồn gốc của những lợi nhuận kếch sù cho những doanh chủ côn đồ thường được nhà cầm quyền bênh vực, và cũng là nguồn cơn những khổ cực vô biên của dân chúng…

    Có nhà lãnh đạo nào dám nói thật là mình không hề biết sự thực ấy? Đã ký tên vào hai bản kiến nghị yêu cầu ngừng dự án tai hại khai thác bauxite ở Tây Nguyên, tôi có thể tiếp tục liệt kê dài dài mà tuyệt nhiên không nói một tí gì sai sự thật. Vâng, xã hội này, đất nước này đang cần ánh sáng, khí trời, đang cần có sự tham gia thực sự của người công dân.

    Đàn áp không phải là dấu hiệu của sức mạnh

    Cố nhiên xã hội nào cũng có mặt xấu của mình, và các xã hội gọi là dân chủ đúng là có nhiều tự do hình thức nhưng nói chung không có đủ tư cách dạy những bài học cho Việt Nam. Tại những nước ấy, tỉ lệ bần cùng hóa tiếp tục tăng cao theo các cuộc khủng hoảng trong khi những nhà tỉ phú trong giới đại nghiệp chủ và ngân hàng vẫn tiếp tục được vỗ béo. Những vụ tham nhũng được phát hiện ở cấp cao nhất trong bộ máy Nhà nước, trở thành chuyện bình thường. Chính quyền ngày càng vô cảm trước cảnh khốn cùng của những người nghèo khó. Mọi người đều cảm nhận rằng bạo lực tiếp tục dâng cao. Còn xã hội Trung Quốc thì khác nào là mô hình của một chế độ phản dân chủ, không cần bàn tới.

    Phải nói rằng Việt Nam phải xây dựng trên những vết thương sâu sắc vẫn chưa lành, những vết thương mà trách nhiệm không phải của Việt Nam. Đó là một nhiệm vụ vô cùng phức tạp, đúng thế. Sống sát nách một nước khổng lồ tham lam vô độ là vị trí địa lý không dễ xử lý, đúng thế. Nhưng với những người đang muốn dấy lên một làn sóng của chủ nghĩa MacCarthy ở Việt Nam, tôi xin nói như thế này: xin quý vị đừng nã đạn vào cái xe cấp cứu! Quý vị hãy giữ một chút lương thiện, kính trọng và tinh thần trách nhiệm tối thiểu. Quý vị hãy chấm dứt việc chụp mũ, hăm dọa, bắt giam, bôi nhọ danh dự, chà đạp cuộc sống gia đình và đời sống tư của những người đối lập đang chống lại những tiêu cực, những người đã gây ra tiêu cực. Đó là những con người đã có gan bảo vệ đất nước! Các biện pháp đàn áp không phải là dấu hiệu của sức mạnh và quyền uy. Ngược lại, chúng biểu lộ sự sợ hãi. Đó không phải là cái sợ của người dân, nhưng quan sát những hành động thậm vô lý và tàn nhẫn mà nó gây ra, có thể nghĩ rằng cái sợ ấy lớn hơn ta tưởng. Nó đi ngược mọi giải pháp ích nước lợi dân. Như ông Bùi Đức Lại đã viết trên mạng VietnamNet ngày 04.05.2010: “… thế lực chống đối chỉ có thể "lợi dụng dân chủ" nếu thực sự có mất dân chủ. Kiên quyết đấu tranh khắc phục những biểu hiện mất dân chủ là biện pháp có hiệu quả nhất chống lại việc "lợi dụng dân chủ"”. Và tôi rất đồng ý với kết luận của bài viết: “Rõ ràng, không kiên trì thực hành dân chủ thì không tránh khỏi nhiều tai họa lâu dài.

    Đấu tranh cũng có thể làm nên phép lạ

    Để kết thúc bài viết này một cách nhẹ nhàng, và vẫn để hưởng ứng ông Lê Hiếu Đằng khi ông nói tới việc cần thiết phải đấu tranh, tôi xin đưa các bạn trở lại Đại hội hòa bình thế giới năm 1973 tại Moskva. Tại đây, tôi học thêm được một điều là đôi khi đấu tranh có thể làm nên phép lạ: nó có thể biến xe hơi thành ô tô buýt. Tôi xin kể câu chuyện mà tôi chưa hề kể lại cho ai cả.

    Với tác phong của một giáo viên cần mẫn, tôi đã chuẩn bị khá kỹ bài tham luận của tôi về tù nhân chính trị của chế độ Sài Gòn. Đặc biệt tôi có trong tay nhiều lá thư, rất cảm động, của tù nhân mà Chính phủ cách mạng lâm thời đã chuyển tới Paris cho tôi. Tôi đã dịch những lá thư đó sang tiếng Pháp, tiếng Anh, và muốn nhờ in rô-nê-ô ra nhiều bản để phân phát cho đại biểu các nước ở Tiểu ban nhân quyền và cho các nhà báo có mặt ở Đại hội. Tôi nhờ trưởng đoàn tôi chuyển yêu cầu này tới ban tổ chức Liên Xô. Lúc đầu không có hồi âm, sau đó là từ chối với lí do: không có xe đi tới nơi có máy in rô-nê-ô. Cũng nên nhắc lại lúc đó các nhà lãnh đạo Liên Xô và Hoa Kỳ đang xích lại gần nhau. Tại Đại hội, cụm từ “chủ nghĩa đế quốc Mỹ” cũng bị loại trừ khỏi ngôn ngữ chính thức. Chỉ có đại biểu các nước tư bản mới nói tới đế quốc Mĩ. Tôi có cảm tưởng là sau khi Hiệp định Paris được ký kết, người Liên Xô đã chuyển sang vấn đề khác, bỏ mặc những người bạn tù của tôi trong tình trạng nguy ngập dưới nanh vuốt của chế độ miền Nam Việt Nam đang bước vào giai đoạn tiêu vong. Tôi không muốn bài tham luận báo động về tình hình các bạn tù lại bị giảm tác dụng chỉ vì “lí do tổ chức” như vậy. Tôi bèn yêu cầu trưởng đoàn của tôi chuyển tới ban tổ chức lời nhắn như thế này: “Nếu tôi không in được và không phát được thư tù nhân, nếu sau khi tham luận, không có được một cái bàn và một cái ghế ở cuối phòng để tôi phát những bản in, thì trong thời gian 10 phút tham luận, tôi sẽ dành 5 phút để giải thích cho các đại biểu và cho các nhà báo có mặt ở hội trường là do ban tổ chức Liên Xô của Đại hội viện dẫn lí do không có máy in rô-nê-ô, các bạn không có được những tài liệu khẩn cấp, độc nhất vô nhị”.

    Một giờ sau, một cái xe buýt hãm phanh ngoài cửa gian phòng chúng tôi đang dùng bữa trưa, và người phiên dịch vui mừng mời tôi lên xe để đi in “bao nhiêu bản cũng được”. Thế là mặc phong phanh cái áo sơ mi, tôi không cảm thấy cái lạnh của 17° âm. Và khi đến phiên tôi phát biểu, mặc dầu đồng chí Elie Mignot, ủy viên Trung ương Đảng cộng sản Pháp, trưởng đoàn của chúng tôi đồng thời là người hướng dẫn thảo luận của Tiểu ban, không ngừng lừ mắt nhìn tôi, tôi đã “cướp” của đẳng cấp quan liêu Liên Xô thêm 10 phút, nghĩa là đã nói về tình trạng, về sinh mạng các bạn tù của tôi trong tổng cộng 20 phút, gấp đôi thời lượng quy định.

    Đúng thế, tôi đồng ý với ông Lê Hiếu Đằng: dân chủ ít khi được ai ban phát, dân chủ chỉ có qua đấu tranh!

    Để kết thúc đóng góp nhỏ bé này vào cuộc thảo luận hiện nay, tôi xin nói rằng, cho đến nay, các đảng cộng sản trên thế giới, ngày nào còn hoạt động trong tình trạng bị đàn áp vẫn luôn luôn thâm nhập quần chúng, bắt rễ trong nhân dân, sẵn sàng tham gia và hy sinh chịu đựng trong các cuộc đấu tranh vì dân chủ, nhưng đến khi giành được chính quyền rồi, thì chưa có đảng nào đáp ứng lâu bền được kỳ vọng của nhân dân ước mong xây dựng một xã hội tự do và đã đưa đảng lên vị trí lãnh đạo. Ngược lại, kinh nghiệm cho thấy càng nắm độc quyền thì họ càng xa rời gốc rễ, họ tạo ra cho mình một hình ảnh rất tiêu cực, đôi khi kinh hoàng, làm hoen ố lý tưởng của mình. Với quá khứ rực rỡ trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, liệu Đảng Cộng sản Việt Nam có sẽ trở thành một ngoại lệ, phủ nhận cái “quy luật” đáng buồn nói trên? Liệu Đảng có đủ dũng cảm, trí tuệ, óc sáng tạo, tinh thần nhân bản để đổi mới dân chủ? Để lại một hình ảnh thoái hóa suy đồi, hay để lại sự ngưỡng mộ, biết ơn và tự hào, đó là cả vấn đề.

    H. C. Q.

    Tác giả gửi trực tiếp cho BVN

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    16 phản hồi

    Ông HCQ này đã từng ở tù của chính quyền VNCH. Ông đã làm gì thế ?
    Nếu ông làm y chang như ngày xưa vào thời điểm này, 38 năm sau khi cộng sản Bắc Việt cưỡng chiếm miền Nam, ông nghĩ ông có còn mạng để ra tù ? Ông có từng ở tù tại Việt Nam dưới chế độ CS chưa nhỉ ? Hãy công tâm mà nhận định.

    Khách Tôn Thất Khanh viết:
    Cám ơn bác Minhtu, hóa ra lối nói của người CS khác người không CS. Theo nhiều người thì dân chủ là mọi người bình đẳng với nhau trước pháp luật, anh lập ra đảng của anh thì tôi được lập ra đảng của tôi, còn đã độc đảng thì không có dân chủ, đã không có dân chủ thì "tập trung dân chủ" làm sao được? Cái ý của Lê nin thì cứ mói "tự do trong thảo luận nhưng thống nhất trong hành động" thì ai cũng hiểu, hoặc dài dòng hơn cho dễ hiểu thì nói tha hồ phát biểu ý kiến, nhưng khi đã thống nhất, cấp trên quyết định thì cứ thế mà làm. Nói tắt, ngắn gọn đâm ra khó hiểu.
    Nếu hiểu theo ý Lê nin thì nay "Đảng ta" đang vi phạm nguyên tắc "tập trung dân chủ" vì Đảng nói một đằng làm một nẻo và mỗi nơi làm một khác, mạnh anh nào anh ấy làm. Cụ thể là thống nhất chống tham nhũng (trong hội nghị thì ai cũng tán thành, nhất trí) nhưng chẳng nơi nào chống tham nhũng đến nơi đến chốn.

    Theo tôi hiểu thì nguyên tác dân chủ tập trung hay tập trung dân chủ gì đó mà Lê Nin hay các đảng cộng sản trên thế giới ứng dụng chính là nguyên tắc dân chủ mà các nước tự do dan chủ trên thế giới đang ứng dụng. Đó là thảo luận dân chủ, sau khi bầu bán thì chấp nhận ý kiến chung.

    Điều đáng nói là đảng cộng sản, trong nội bộ thì coi thường đảng viên vì thực chất nguyên tắc dân chủ chỉ ứng dụng cho thượng tầng lãnh đạo. Đối với đất nước, đảng cộng sản sản coi dân như cỏ rác vì thế nguyên tắc dân chủ tập trung chỉ dành cho đảng viên trong đảng bộ các cấp, con dân chúng thì phải phục tùng cái tập thể nhỏ nhoi được hành xử quyền dân chủ đó.

    Bởi vậy nếu lãnh đạo cộng sản tốt thì cả nước còn có thể trông chờ tiến lên xã hội chủ nghĩa, còn lãnh đạo tồi thì xuống hố cả nước. Lãnh đạo CSVN bây giờ mà kiếm cho được người trong sạch hay liêm khiết thì như mò kim đáy biển vậy.

    Cám ơn bác Minhtu, hóa ra lối nói của người CS khác người không CS. Theo nhiều người thì dân chủ là mọi người bình đẳng với nhau trước pháp luật, anh lập ra đảng của anh thì tôi được lập ra đảng của tôi, còn đã độc đảng thì không có dân chủ, đã không có dân chủ thì "tập trung dân chủ" làm sao được? Cái ý của Lê nin thì cứ mói "tự do trong thảo luận nhưng thống nhất trong hành động" thì ai cũng hiểu, hoặc dài dòng hơn cho dễ hiểu thì nói tha hồ phát biểu ý kiến, nhưng khi đã thống nhất, cấp trên quyết định thì cứ thế mà làm. Nói tắt, ngắn gọn đâm ra khó hiểu.
    Nếu hiểu theo ý Lê nin thì nay "Đảng ta" đang vi phạm nguyên tắc "tập trung dân chủ" vì Đảng nói một đằng làm một nẻo và mỗi nơi làm một khác, mạnh anh nào anh ấy làm. Cụ thể là thống nhất chống tham nhũng (trong hội nghị thì ai cũng tán thành, nhất trí) nhưng chẳng nơi nào chống tham nhũng đến nơi đến chốn.

    Khách Tôn Thất Khanh viết:
    Dạo này xuất hiện nhiều cụm từ khó hiểu quá, ví dụ "tập trung dân chủ" chúng tôi chẳng hiểu khái niệm của cụm từ này như thế nào, là cái gì? Nói "tập trung người", "tập trung vật", "tập trung chó", "tập trung mèo" thì chúng tôi hiểu, nhưng còn dân chủ thì tập trung như thế nào? Nếu như người nói đưa ra một thí dụ cụ thể thì mới dễ hiểu. Lại còn có thứ "phản biện có định hướng" nữa chứ, đã phản biện lại bảo người ta phải theo một hướng nào đó thì phản biện làm sao được?
    Trước khi nói cái gì, hay tranh luận với nhau về cái gì thì hãy giải thích trước đã. Bác nào biết "tập trung dân chủ" như thế nào thì giải thích cặn kẽ cho chúng tôi biết với.
    Nói như bác Kim Lan thì là tập trung người vào tù chứ đâu phải tập trung dân chủ, còn bảo nó là "xảo từ" thì sao không vạch mặt cái nhà ông lãnh đạo nói ra? Phải giải thích rõ "dân chủ là cái gì" thì mới tập trung được nó chứ.
    Có mấy câu hỏi mấy dứa chúng tôi đưa lên trang này, nhưng chẳng thấy bác nào giải thích mà cứ tranh luận với nhau hoài. Chính ông cốp hay đưa ra những câu như "tập trung dân chủ" cũng không giải thích được câu mình nói. Ông Tô Huy Rứa còn nói "tập trung dân chủ" là nguyên tắc của Đảng nhưng không hề đưa ra biện pháp mà chỉ đưa ra ý tưởng, hình như vô nghĩa nếu như không giải thích được. Hay đây là lối nói của
    "bầy sâu" chứ không phải của người?

    Có người bảo cứ lấn bấn về câu chữ ấy làm gì, tập trung vào mà kiếm gạo cho xong. Không biết thì hỏi, hỏi không ai trả lời tức là người ta cũng không biết như mình thì bỏ quách nó đi, nghĩ làm gì cho đau đầu. Có nên như thế không hả các bác?

    Thưa bác Tôn Thất Khanh,
    "tập trung dân chủ" là khái niệm do Lenin đưa ra
    http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%E1%BB%91i_t%E1%BA%ADp_trung_d%C3%A2n_ch%E1%BB%A7

    Đường lối tập trung dân chủ là một trong những nguyên tắc cơ bản của các tổ chức cộng sản và được trình bày trong điều lệ chính thức của các Đảng Cộng sản. Lenin, người đầu tiên nhắc tới khái niệm "Tập trung dân chủ", giải thích rằng tập trung dân chủ là tự do trong thảo luân nhưng thống nhất trong hành động[1] Nguyên tắc tập trung dân chủ cũng là nguyên tắc mà Đảng Cộng sản Việt Nam luôn kêu gọi thực thi mặc dù có thể có cách định nghĩa khác......

    Ý nghĩa dân chủ của nguyên tắc này là thủ tục bầu cử này, cùng với quy tắc là các nghị quyết của Đảng chỉ có thể thông qua bởi cơ quan được bầu. Còn ý nghĩa tập trung là quyết định của tổ chức Đảng cấp trên là bắt buộc với các tổ chức Đảng cấp dưới và cuối cùng là bắt buộc mỗi đảng viên phải chấp hành.

    Mỗi vấn đề của Đảng sẽ được thảo luận cho đến khi ra quyết định. Sau khi có quyết định, vấn đề đó phải được thực hiện mà không có sự tranh cãi, chống đối [cần dẫn nguồn]; đảng viên dù có ý kiến khác khi phát biểu công khai vẫn phải nói theo nghị quyết chứ không được theo ý mình.....

    Dạo này xuất hiện nhiều cụm từ khó hiểu quá, ví dụ "tập trung dân chủ" chúng tôi chẳng hiểu khái niệm của cụm từ này như thế nào, là cái gì? Nói "tập trung người", "tập trung vật", "tập trung chó", "tập trung mèo" thì chúng tôi hiểu, nhưng còn dân chủ thì tập trung như thế nào? Nếu như người nói đưa ra một thí dụ cụ thể thì mới dễ hiểu. Lại còn có thứ "phản biện có định hướng" nữa chứ, đã phản biện lại bảo người ta phải theo một hướng nào đó thì phản biện làm sao được?
    Trước khi nói cái gì, hay tranh luận với nhau về cái gì thì hãy giải thích trước đã. Bác nào biết "tập trung dân chủ" như thế nào thì giải thích cặn kẽ cho chúng tôi biết với.
    Nói như bác Kim Lan thì là tập trung người vào tù chứ đâu phải tập trung dân chủ, còn bảo nó là "xảo từ" thì sao không vạch mặt cái nhà ông lãnh đạo nói ra? Phải giải thích rõ "dân chủ là cái gì" thì mới tập trung được nó chứ.
    Có mấy câu hỏi mấy dứa chúng tôi đưa lên trang này, nhưng chẳng thấy bác nào giải thích mà cứ tranh luận với nhau hoài. Chính ông cốp hay đưa ra những câu như "tập trung dân chủ" cũng không giải thích được câu mình nói. Ông Tô Huy Rứa còn nói "tập trung dân chủ" là nguyên tắc của Đảng nhưng không hề đưa ra biện pháp mà chỉ đưa ra ý tưởng, hình như vô nghĩa nếu như không giải thích được. Hay đây là lối nói của
    "bầy sâu" chứ không phải của người?

    Có người bảo cứ lấn bấn về câu chữ ấy làm gì, tập trung vào mà kiếm gạo cho xong. Không biết thì hỏi, hỏi không ai trả lời tức là người ta cũng không biết như mình thì bỏ quách nó đi, nghĩ làm gì cho đau đầu. Có nên như thế không hả các bác?

    Bác Hồ Cương Quyết hưởng chế độ cộng sản mấy chục năm cũng thấm đòn rồi nên "chỉ được cái nói đúng".

    Tiếc một điều là nói với đám này chẳng khác gì đàn gảy tai trâu.

    Tài sản của cả dân tộc bị chúng nắm gọn trong tay, toàn quyền sử dụng, ban phát.

    Quyền lợi như thế dễ gì chúng nhả. Để yên tâm ăn trên ngồi trốc, quăng cho đám bảo vệ chế độ mấy miếng. "Còn đảng còn mình" hết lòng đem thân khuyển mã ra đổi lấy sự vinh thân phì gia.

    Đúng, chỉ có đấu tranh. Bằng mọi hình thức, mọi phương tiện.

    usa viết:
    Người Tây nầy vẫn còn tôn thờ cộng sản vì bị tẩy não nhiều năm.

    Nếu cộng sản là lý tưởng công bằng - bác ái thì tôn thờ lý tưởng đó có gì là sai hở bác USA?

    Nếu đọc kỹ bài viết thì chúng ta co thể thấy ông Hồ Cương Quyết là người có tư duy rất sáng suốt và tình cảm rất trong sáng với những khát khao xây dựng một xã hội tốt đẹp đó chứ.

    Hãy đọc lại ở đây nhé bác USA.

    Hồ Cương Quyết viết:
    Để kết thúc đóng góp nhỏ bé này vào cuộc thảo luận hiện nay, tôi xin nói rằng, cho đến nay, các đảng cộng sản trên thế giới, ngày nào còn hoạt động trong tình trạng bị đàn áp vẫn luôn luôn thâm nhập quần chúng, bắt rễ trong nhân dân, sẵn sàng tham gia và hy sinh chịu đựng trong các cuộc đấu tranh vì dân chủ, nhưng đến khi giành được chính quyền rồi, thì chưa có đảng nào đáp ứng lâu bền được kỳ vọng của nhân dân ước mong xây dựng một xã hội tự do và đã đưa đảng lên vị trí lãnh đạo. Ngược lại, kinh nghiệm cho thấy càng nắm độc quyền thì họ càng xa rời gốc rễ, họ tạo ra cho mình một hình ảnh rất tiêu cực, đôi khi kinh hoàng, làm hoen ố lý tưởng của mình. Với quá khứ rực rỡ trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, liệu Đảng Cộng sản Việt Nam có sẽ trở thành một ngoại lệ, phủ nhận cái “quy luật” đáng buồn nói trên? Liệu Đảng có đủ dũng cảm, trí tuệ, óc sáng tạo, tinh thần nhân bản để đổi mới dân chủ? Để lại một hình ảnh thoái hóa suy đồi, hay để lại sự ngưỡng mộ, biết ơn và tự hào, đó là cả vấn đề.

    Rõ ràng ông Hồ Cương Quyết chỉ muốn các Đảng CS đóng vai trò phản biện trong xã hội mà thôi. Ý ông rất rõ là lẽ nào các đảng CS khác đã thất bại trong việc chấp chính mà đảng CS VN có thể ngoại lệ.

    Nói thêm một ý, tôi rất dị ứng với những người mà nói đến CS là y như chạm phải hủi. Nếu bạn có mong muốn bảo vệ những tầng lớp dưới như giới cần lao thì bạn có là người CS thì có gì là sai. Bạn chỉ sai khi bạn nhân danh lý tưởng CS, đàn áp tất cả tiếng nói trái ngược với điều bạn cho là đúng. Trong vai trò là nhà phản biện cho xã hội thì tôi cổ vũ cho cho vai trò này của người cộng sản.

    usa viết:
    Người Tây nầy vẫn còn tôn thờ cộng sản vì bị tẩy não nhiều năm.
    Hồ Cương Quyết viết:
    Trong cuộc vận động xã hội đang rõ nét, xu hướng bảo thủ co cụm thường mang bóng ma âm mưu kẻ địch bên ngoài lợi dụng dân chủ ra hù dọa. Lời hù dọa ấy ngày càng mất hiệu quả thuyết phục nếu muốn nói tới các nước tư bản vì một khi hội nhập vào kinh tế thị trường, Việt Nam ngày càng gắn kết với các nước ấy. Nhất là khi giới kinh doanh bản địa đôi khi còn “hăng hái” hơn cả những nước tư bản. Mặt khác, hàng tỉ đô la viện trợ quốc tế hàng năm được mời gọi và được đưa tới Việt Nam cho thấy con đường tiền bạc thường rất lãnh cảm đối với những quan tâm về dân chủ. Đứng trước lợi nhuận, tư bản không biết phức tâm, bứt rứt là gì. Lô gic của nó là tích lũy cho nhanh cho nhiều. Mục đích của nó không phải là lật đổ những chế độ chấp nhận lô gic ấy. Cũng như mafia, nó cần có sự ổn định, bất luận với giá nào: “Business, do not disturb” (Chúng tôi đang bận làm ăn, xin đừng quấy rầy)

    Xin ngã nón chào ông André Mandras Hồ Cương Quyết với nhận định trung thực trên của ông về tư bản đỏ. Thành phần tư bản đỏ này là "Giới kinh doanh bản địa" bao gồm cán bộ nhà nước quản lý những đại công ty nhà nước và doanh nhân là thân nhân của quan chức cao cấp của đảng và nhà nước CSVN kết hợp với những doanh nhân bản địa và tư bản ngoại quốc cùng dựa vào các thế lực của đảng và nhà nước CSVN để sinh lợi. Họ được đảng và nhà nước bao che để một mặt ra sức bóc lột công dân Việt nam tàn tệ, mặt khác phá hoại môi trường sống của Việt nam với mục đích duy nhất là lợi nhuận cho cả nhóm.

    Tập trung dân chủ là một "xảo từ" mà ĐCSVN đem ra sử dụng cách đây đã 20 năm để lừa dân. Thực chất ý nghĩa của nó là : tước đoạt toàn bộ quyền làm chủ của người dân, đem về cho Đảng để Đảng cho nó tập trung vào trại. Vì vậy tất cả các con người đòi quyền dân chủ thì đều tống vô trại giam hết.

    Trích dẫn:
    Càng minh bạch và dễ hiểu thì khả năng dùng luật để trục lợi của các phần tử có thế lực (hoặc phe cánh của họ) sẽ giảm càng nhiều.

    các bất cập liên quan đến luật thu hồi và bồi thường đất đai đã đưa đến tình trạnh nhiều người dân, đặc biệt là người nghèo, bị thua thiệt trong khi không ít kẻ đầu cơ đã giàu lên nhanh chóng một cách không công bằng nhờ vào những quan hệ luồn lách có được

    Đối với yếu tố thể chế, cần phải đặc biệt thúc đẩy sự độc lập của tư pháp. Khi tư pháp được thật sự độc lập thì mới có khả năng bác bỏ những hành động tùy tiện của các cơ quan hành pháp.

    http://tuanvietnam.vietnamnet.vn/2010-12-29-luat-va-phat-trien

    Luật và phát triển
    Tác giả: TS Trần Lê Anh, ĐH Lasell, bang Massachusetts, Mỹ.

    Để có được một sự thống trị của luật pháp theo hướng tạo điều kiện cho phát triển thì Việt Nam vẫn còn một khoảng đường dài để đi. - TS Trần Lê Anh, ĐH Lasell, bang Massachusetts, Mỹ.

    Thượng tôn pháp luật là coi pháp luật là trên hết. Theo đây, ở phương diện hình thức căn bản, pháp luật chi phối các mối quan hệ trong xã hội, quan hệ giữa nhà nước với nhân dân và quan hệ giữa người dân với người dân, và không ai đứng trên pháp luật. Mặc dù vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau về định nghĩa chi tiết nội hàm thế nào là thượng tôn pháp luật, sự liên hệ giữa luật pháp và phát triển là khá rõ ràng. Để có thể phát triển bền vững, quốc gia nào cũng cần có một hệ thống pháp lý tương đối tốt.

    Đó cũng là lý do tại sao các tổ chức quốc tế, chẳng hạn như Ngân hàng Thế giới, và chính phủ các nước phát triển thường khuyến cáo các nước đang phát triển, đặc biệt biệt là các nước có nền kinh tế chuyển đổi, cần phải tập trung cải cách và xây dựng một hệ thống pháp lý tốt để tạo điều kiện cho phát triển.

    Việt Nam rõ ràng là nằm trong trường hợp này. Từ khi bắt đầu đổi mới cho đến khi ký kết Hiệp định Thương mại Song phương Việt-Mỹ và gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới, Việt Nam phải xoay sở để có những bước cải cách pháp lý sao cho phù hợp với tình hình thực tế và các cam kết đã ký kết. Nhà nước cũng đã có những động thái học hỏi kinh nghiệm xây dựng luật pháp từ các nước phát triển, đặc biệt là Mỹ thông qua sự hợp tác với Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ. Đây là một tiến triển tốt và cần thiết. Tuy nhiên, để có được một sự thống trị của luật pháp theo hướng tạo điều kiện cho phát triển thì Việt Nam vẫn còn một khoảng đường dài để đi.

    Trước tiên, muốn luật pháp thống trị theo hướng tốt đẹp thì điều tiên quyết là bản chất của luật phải tốt. Mặc dù định nghĩa chi tiết thế nào là tốt thì không phải đơn giản, nhưng ít nhất thì luật phải bảo vệ những quyền căn bản nhất của con người, thể hiện được nguyện vọng của người dân, uyển chuyển với thực tế, và kiềm chế sự tùy tiện của nhà nước. Thiếu những điểm cốt lõi này thì các nhóm có thế lực sẽ thao túng và sử dụng luật để trục lợi cho riêng mình. Và như thế thì luật sẽ trở thành công cụ để chèn ép và bức hiếp người dân; không thể nào có được sự tối thượng của luật pháp theo đúng nghĩa của nó.

    Với tình hình của Việt Nam hiện nay, muốn có luật tốt hơn thì một trong những điểm thiết yếu cần phải làm là phải có cho được một quốc hội thật sự là cơ quan quyền lực cao nhất với thành phần đại biểu chuyên nghiệp, dành toàn bộ thời gian cho công việc làm luật và có thời gian sinh sống tại địa phương mà mình đại diện. Hiện tượng đại biểu quốc hội kiêm nhiệm các chức vụ khác trong các ngành hành pháp và tư pháp hiện nay không những tạo ra những trường hợp tréo ngoe về quyền lợi đối kháng mà còn hạn chế khả năng tiếp xúc cử tri và nghiên cứu luật pháp. Xóa bỏ hiện tượng này sẽ đưa ra một tín hiệu tích cực rằng Nhà nước đang nỗ lực cải cách theo những chuẩn mực mà nhân dân mong đợi.

    Đi vào mục đích của luật nói chung, trong một nền kinh tế đang cố gắng vận hành theo những tiêu chí căn bản của thị trường thì ít nhiều tinh thần của luật cũng phải phù hợp với nỗ lực đó. Ở khía cạnh này, luật, đặc biệt là ở những lĩnh vực liên quan đến kinh tế (ví dụ như luật đầu tư và luật doanh nghiệp), cần phải dựa trên những nguyên lý kinh tế như nâng cao tính hiệu suất và giảm thiểu chi phí giao dịch nhằm tạo điều kiện cho các hoạt động kinh tế trong toàn xã hội.

    Kinh nghiệm trên thế giới đã cho thấy rằng, bảo vệ quyền sở hữu và đảm bảo quyền (và sự thực thi) hợp đồng là những điểm cản bản nhất cần phải có nếu muốn xây dựng một nền kinh tế thị trường thành công. Những quyền này đem đến cho người dân động cơ cũng như sự yên tâm để họ dồn hết khả năng của mình vào cuộc mưu cầu thịnh vượng cá nhân, tạo ra hiệu ứng dân giàu nước mạnh có hiệu quả nhất. Hơn nữa, chúng cũng là nền tảng để thu hút vốn đầu tư nước ngoài theo hướng hỗ trợ cho công cuộc tái cấu trúc nền kinh tế đặc biệt chú trọng đến việc xây dựng các ngành kỹ nghệ cao.

    Trong nỗ lực thúc đẩy phát triển, luật phải tạo điều kiện cho tất cả mọi người dân tham gia vào nền kinh tế một cách công bằng và hiệu quả hơn. Thiếu vắng yếu tố này thì sẽ phát sinh ra nhiều hoạt động bên ngoài sự quản lý của luật pháp (đây là một trong những lý do đưa đến sự mất niềm tin vào hệ thống pháp lý) và làm gia tăng sự bất bình đẳng trong xã hội. Như một ví dụ, những bất cập liên quan đến vấn đề hộ khẩu tại Việt Nam không những hạn chế quyền tự do của người dân mà còn tạo ra những phân biệt đối xử về quyền lợi, đặc biệt gây khó khăn cho những người không có khả năng tài chính để "lách luật".

    Càng minh bạch và dễ hiểu thì khả năng dùng luật để trục lợi của các phần tử có thế lực (hoặc phe cánh của họ) sẽ giảm càng nhiều.

    Một ví dụ khác, các bất cập liên quan đến luật thu hồi và bồi thường đất đai đã đưa đến tình trạnh nhiều người dân, đặc biệt là người nghèo, bị thua thiệt trong khi không ít kẻ đầu cơ đã giàu lên nhanh chóng một cách không công bằng nhờ vào những quan hệ luồn lách có được. Là công cụ để thúc đẩy phát triển theo hướng bền vững, luật cần phải được cải cách theo sát với tình hình thực tế để giải quyết vấn đề này.

    Không kém phần quan trọng, luật nói chung cần phải minh bạch và dễ hiểu để đại đa số người dân có thể nắm bắt. Càng minh bạch và dễ hiểu thì khả năng dùng luật để trục lợi của các phần tử có thế lực (hoặc phe cánh của họ) sẽ giảm càng nhiều.

    Hơn nữa, người dân sẽ phát triển một nét văn hóa sử dụng luật trong cuộc sống một khi luật thật sự đi vào đời sống kinh tế xã hội vì lợi ích của họ.

    Tuy nhiên, có luật tốt không có nghĩa là sự thượng tôn pháp luật sẽ được bảo đảm. Khoảng cách giữa luật trên văn bản và trong thực tế ở Việt Nam hiện nay không phải là nhỏ. Vấn đề này là do những bất cập đang tồn tại có liên quan đến yếu tố con người và thể chế. Đối với yếu tố con người, nâng cao năng lực và đạo đức nghề nghiệp của công chức có liên quan đến hệ thống pháp lý, chẳng hạn như thẩm phán, công an, công tố viên, luật sư và các nhà làm luật, là điều phải làm. Muốn được như vậy thì cần điều chỉnh lương bổng của họ sao cho đủ sống song song với việc tăng cường phòng chống tham nhũng.

    Đối với yếu tố thể chế, cần phải đặc biệt thúc đẩy sự độc lập của tư pháp. Khi tư pháp được thật sự độc lập thì mới có khả năng bác bỏ những hành động tùy tiện của các cơ quan hành pháp. Muốn được như vậy thì phải có một đội ngũ thẩm phán được đào tạo bài bản, có mức lương đủ sống, có uy tín, và có khả năng diễn giải luật theo hướng phục vụ lợi ích của nhân dân và đất nước.

    Bên cạnh đó, cần phải tạo cho được một môi trường mà người dân cảm thấy tin tưởng nới cán cân công lý và có thể sử dụng tòa dễ dàng hơn cho việc giải quyết các tranh chấp của mình. Một yếu tố quan trọng trong nỗ lực này là phải tạo điều kiện tối đa để giới truyền thông tiếp cận và đưa tin về các vụ tranh chấp và xét xử. Sự minh bạch của tòa án không những làm tăng niềm tin của dân mà còn làm cho giới quan chức hành pháp phải e ngại hơn khi muốn thao túng sự phân xử của tòa.

    Sự thượng tôn pháp luật sẽ dần dần được thiết lập nếu quá trình cải cách pháp lý đặt trong tâm vào những điểm căn bản như đã trình bày ở trên. Để tiến nhanh hơn đến mục tiêu này, Việt Nam nên thiết lập một ủy ban cải cách pháp lý độc lập (không thuộc Chính phủ hoặc Quốc hội) để cố vấn cho nhà nước. Ủy ban này sẽ nghiên cứu tình hình luật lệ trong thực tế, tiếp nhận ý kiến đóng góp của người dân, và học hỏi thêm kinh nghiệm cải cách ở các nước khác để đưa ra các kiến nghị cụ thể nhằm giúp nhà nước loại bỏ những rào cản pháp lý đang kiềm chế phát triển và thực thi những chính sách hữu hiệu (thông qua công cụ luật) để tạo ra một xã hội công bằng và phồn thịnh hơn.

    Cải cách pháp lý là một quá trình lâu dài và tất nhiên không phải lúc nào cũng suôn sẻ. Tuy nhiên, kết quả sẽ tốt đẹp nếu luôn giữ đúng với định hướng và mục tiêu: luật phải đi sát với thực tế, phù hợp với những truyền thống tinh túy của dân tộc, thúc đẩy sự tiến bộ của toàn xã hội, và bảo vệ quyền lợi quốc gia. Kiên định được như vậy thì sự thượng tôn pháp luật không sớm thì muộn sẽ là hiện thực trên dải đất mang hình chữ S.

    Trích dẫn:
    Hiện không có cơ quan nào kiểm tra tính hợp pháp và hợp lý của các quyết định Đảng đưa ra

    Điều đầu tiên là minh định rõ ràng quyền hạn và trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam (Đảng CSVN) khi được giao nhiệm vụ lãnh đạo nhà nước và xã hội

    Tước đoạt đất đai khiến người dân mất niềm tin vào pháp luật

    Chính hoạt động kinh tế của Nhà nước gây ra hậu quả tiêu cực và mở ra các cơ hội vô tận hấp dẫn tham nhũng

    Hoan hô Tiến sĩ Nguyễn Vân Nam

    http://www.bbc.co.uk/vietnamese/forum/2010/12/101229_anti_corruption_reform1.shtml

    Cải cách hệ thống để chống tham nhũng

    Tiến sĩ Nguyễn Vân Nam

    Gửi tới BBC từ TPHCM

    Trong loạt bài về các kiến nghị, sáng kiến và yêu cầu cải cách hệ thống công quyền tại Việt Nam nhân dịp Đại hội XI của Đảng Cộng sản Việt Nam, BBC Tiếng Việt mời quý vị theo dõi phần I bài về những biện pháp chống tham nhũng của tác giả Nguyễn Vân Nam:

    Hiện không có cơ quan nào kiểm tra tính hợp pháp và hợp lý của các quyết định Đảng đưa ra

    Các biện pháp chống tham nhũng vừa phải tuân theo những nguyên tắc chính mục tiêu đã được quốc tế công nhận, vừa phải phù hợp với hoàn cảnh riêng của Việt Nam.

    Điều đầu tiên là minh định rõ ràng quyền hạn và trách nhiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam (Đảng CSVN) khi được giao nhiệm vụ lãnh đạo nhà nước và xã hội:

    Đảng CSVN được Hiến pháp giao nhiệm vụ lãnh đạo nhà nước và xã hội. Để hoàn thành nhiệm vụ này, Đảng được trao cho quyền lực tối cao. Tuy Điều 4 Hiến pháp qui định mọi tổ chức của Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật nhưng ta chưa có luật về hoạt động của Đảng CSVN.

    Thực tế, Đảng là cơ quan quyền lực quyết định tất cả; quyết định của Đảng là quyết định có hiệu lực cuối cùng đối với mọi hoạt động của Nhà nước. Nhưng hiện nay chưa có một cơ sở pháp lý nào cho phép Tòa án kiểm tra tính hợp pháp và hợp lý của các quyết định của Đảng. Sử dụng quyền lực tối cao mà không phải chịu trách nhiệm với những hậu quả pháp lý xác định, chính là một trong những trở ngại lớn nhất cho công cuộc phòng chống tham nhũng.

    Để khắc phục sơ xuất trên, cần sớm thực hiện Điều 4 Hiến pháp, qua đó ban hành Luật về hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam nhất thể hóa Đảng CSVN với Chính phủ (Tổng bí thư đảng là thủ tướng), và có thể xem xét công nhận Bộ Chính trị là một cơ quan hiến định.

    Trước mắt, nhân chuẩn bị đại hội, Đảng CSVN nên bắt tay xây dựng một qui trình Đảng lãnh đạo Nhà nước một cách công khai, minh bạch mà khởi đầu là:

    Công bố công khai, đầy đủ các ý kiến tranh luận, thảo luận về chiến lược, chính sách phát triển kinh tế, xã hội tại đại hội đảng từ cấp tỉnh, thành phố đến toàn quốc trong thời gian tiến hành đại hội.

    Ngay sau Đại hội Đảng toàn quốc, công bố danh sách chính thức các cán bộ đảng sẽ giữ chức vụ thủ tướng, bộ trưởng do đảng giới thiệu cho Quốc hội phê chuẩn.

    Điều thứ nhì cần làm ngay là công nhận quyền tư hữu đất đai:

    Đại đa số các vụ tham nhũng đều liên quan đến đất đai. Chính qui định đất đai là sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu với quyền định đoạt ai được sử dụng đất vì mục đích nào, đã khuyến khích và mở ra những cơ hội dễ dàng cho việc lợi dụng, lạm dụng thứ quyền lực mang lại mối lợi to lớn về kinh tế này.

    Tước đoạt đất đai khiến người dân mất niềm tin vào pháp luật

    Không ai muốn sống trong một xã hội, mà ở đó họ không được hưởng thành quả do lao động chính đáng của mình làm ra cả. Được sở hữu một mảnh đất, một ngôi nhà làm nền tảng cho một tương lai ổn định, để an cư lạc nghiệp cũng luôn là mục tiêu ưu tiên nhất của bất cứ ai. Quyền tư hữu mà không được bảo đảm sở hữu đất đai là một quyền tư hữu què quặt và thực chất không thể là quyền tư hữu.

    Quan trọng hơn, khi người ta biết rằng mảnh đất dưới ngôi nhà mà họ dành dụm cả đời mới mua được đó, vẫn có thể bị Nhà nước thu hồi vào bất cứ lúc nào - cho những mục đích do Nhà nước tự quyết định - thì họ không thể có lòng tin vào điều giản dị nhất: Công sức lao động của họ được bảo vệ, được đảm bảo.

    Khi mất lòng tin vào điều giản dị làm nên xã hội dân sự đó người ta sẽ không còn tin vào giá trị của sự tin cậy được giao phó. Và vì thế, đây cũng là nguyên nhân sâu xa khuyến khích tham nhũng khi được trao quyền lực công.

    Một định nghĩa pháp lý thống nhất về quyền sở hữu với đầy đủ các quyền năng cho bất cứ chủ sở hữu nào trong nền kinh tế thị trường là hết sức cần thiết.

    Việc phân chia quyền năng sở hữu khác nhau theo các chủ thể quyền khác nhau (sở hữu nhà nước, tập thể, hợp tác xã...) như ta đang làm vừa gây trở ngại rất lớn cả về lý thuyết lẫn thực tiễn trong việc xây dựng một trật tự kinh tế thị trường xã hội; vừa góp phần quan trọng tạo nên các thị trường giá trị ảo khuyến khích tham nhũng.

    Thị trường đất đai có vai trò hết sức đặc biệt, làm nền tảng cho hoạt động hữu hiệu của các thị trường khác trong nền kinh tế thị trường. Việc định giá đất đai giữ vai trò có tính chức năng thiết yếu trong việc bảo đảm sự minh mạch trên thị trường. Nó là một yếu tố quan trọng cho phép xác định đúng giá trị đất thế chấp vay tín dụng qua đó ảnh hưởng lớn đến hình thành giá cả của thị trường.

    Vì vậy, giá trị đất đai nhất thiết phải do quan hệ Cung - Cầu trên thị trường quyết định. Nhà nước giữ độc quyền quyền định đoạt (của chủ sở hữu) đối với đất đai cũng chính là giữ quyền định giá đất và cùng với nó là quyền điều khiển hoạt động của thị trường theo ý muốn chủ quan, đặc biệt là trong việc tạo các cơn sốt ảo.

    Thực chất, ở ta, đây là thứ quyền lực kinh tế vô giới hạn vì: a) theo luật pháp không có một thửa đất nào là "bất khả thu hồi" đối với Nhà nước; b) việc Nhà nước sử dụng quyền định đoạt đất đai như thế nào là không thể kiểm soát; c) việc lạm dụng quyền định đoạt đất đai vừa đem lại lợi ích kinh tế hết sức cao, vừa tạo ảnh hưởng sâu rộng, lâu dài cho kẻ tham nhũng sử dụng nó. Đây chính là một trong những nguyên nhân quan trọng nhất khuyến khích, hấp dẫn tham nhũng. Công nhận quyền tư hữu đất đai sẽ loại bỏ được điều này.

    Đã hội nhập kinh tế quốc tế, đã xác định phải xây dựng Nhà nước pháp quyền sớm muộn gì chúng ta cũng phải công nhận quyền tư hữu đất đai. Công nhận sớm ngày nào người dân đỡ khổ vì vấn nạn tham nhũng ngày đó. Tại sao không làm?

    Điều thứ ba cần làm ngay là hạn chế tối đa hoạt động kinh tế của Nhà nước:

    Về cơ bản, Nhà nước không được phép hoạt động kinh tế. Hoạt động kinh tế của Nhà nước phải là ngoại lệ và tuân theo nguyên tắc: Nhà nước chỉ hoạt động kinh tế tại nơi và chỉ khi thị trường tự do bất lực.

    Chính hoạt động kinh doanh, can thiệp của Nhà nước vào tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế quốc dân như hiện nay, ngoài việc gây ra các hậu quả tiêu cực ai cũng biết, còn mở ra - gần như vô tận - các cơ hội hấp dẫn cho tham nhũng.

    'Chính hoạt động kinh tế của Nhà nước gây ra hậu quả tiêu cực và mở ra các cơ hội vô tận hấp dẫn tham nhũng'

    Đơn giản vì Nhà nước - do đủ thứ nguyên nhân và quan hệ chồng chéo, mà đặc biệt là quan hệ giữa kết quả kinh doanh và năng lực điều hành chính phủ - không bao giờ có thể có, hay muốn có, được đầy đủ, chính xác các thông tin cần thiết cho việc kiểm soát toàn diện hoạt động của Doanh nghiệp Nhà nước.

    Vì vậy, tham nhũng trong và bằng các hoạt động kinh doanh của Nhà nước lấy trực tiếp "tiền tươi" dễ nhất, nhiều nhất, khó kiểm soát nhất, dễ biện minh nhất, dễ thoát tội nhất. Tham nhũng trong hoạt động kinh tế của Nhà nước còn là động lực thúc đẩy tham nhũng trong các lĩnh vực khác.

    Cần có qui định pháp lý phân biệt rõ ràng Doanh nghiệp Nhà nước độc quyền với Doanh nghiệp có vốn góp của Nhà nước.

    Doanh nghiệp Nhà nước độc quyền hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận hay là nguồn thu ngân sách, mà là đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người dân, của xã hội.

    Trước mắt, cần có luật về hoạt động của Doanh nghiệp Nhà nước độc quyền phù hợp với các đặc trưng được Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) công nhận. Quốc hội sẽ quyết định các lĩnh vực nào là thiết yếu, trọng tâm đối với đời sống người dân, xã hội mà doanh nghiệp nhà nước được độc quyền.

    Cần nhanh chóng xây dựng cơ sở pháp lý rõ ràng cho hoạt động của doanh nghiệp có góp vốn của nhà nước. Dứt khoát, trên cơ sở luật định - đối xử với các doanh nghiệp đó hoàn toàn bình đẳng như các doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt trong việc tiếp cận vốn, bảo lãnh vay vốn, cấp đất, giải quyết nợ nần, phá sản và cạnh tranh...

    Một vài biện pháp đề nghị trên đây có thể đặt những nền tảng ban đầu bảo đảm thắng lợi cho cuộc chiến chống tham nhũng này, ít nhất chúng cũng có thể hạn chế tham nhũng ở mức độ thấy được một cách rõ ràng.

    BBC sẽ giới thiệu phần tiếp các biện pháp cải tổ mang tính hệ thống nhằm chống tham nhũng nạn tham nhũng tại Việt Nam vào số tiếp theo. Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, Tiến sĩ Luật từ CHLB Đức hiện tạm trú và hành nghề ở Việt Nam.

    Trích dẫn:
    Đúng thế, tôi đồng ý với ông Lê Hiếu Đằng: dân chủ ít khi được ai ban phát, dân chủ chỉ có qua đấu tranh!

    Chính xác là "dân chủ chỉ có qua đấu tranh"

    Trích dẫn:
    ... chưa có đảng nào đáp ứng lâu bền được kỳ vọng của nhân dân ước mong xây dựng một xã hội tự do và đã đưa đảng lên vị trí lãnh đạo. Ngược lại, kinh nghiệm cho thấy càng nắm độc quyền thì họ càng xa rời gốc rễ, họ tạo ra cho mình một hình ảnh rất tiêu cực, đôi khi kinh hoàng, làm hoen ố lý tưởng của mình

    Bản chất bạo lực của chủ nghĩa Mac-Le là như vậy

    Vâng, khi các bác viết kiến nghị về việc ông Hà Vũ và những nhà dân chủ khác, phải gởi một bản cho ông Hồ Cương Quyết, André Menras, Công dân Việt Nam

    Trích dẫn:
    Báo Quân đội Nhân dân (07.11.2010) giải thích bằng một câu xanh rờn: “… ngược lại, nếu đảng hỏng, đảng sai lầm thì đất nước lầm than, tao loạn.”

    Đảng CSVN hiện nay là một đảng hỏng, đi từ sai lầm này đến sai lầm khác !

    Bác HCQ có bài viết rất sâu sắc, nó khẳng định một điều là cho đến nay ở VN chưa hề có Dân Chủ vì :

    - Tập trung Dân chủ tức là gom Dân chủ vào một chỗ chứ không phải dân được Dân chủ, tương tự
    - Dân chủ Tập trung tức là ... cũng vậy - chỉ có một số được "Dân chủ".

    Có dùng uyển ngữ kiểu gì thì cũng thế thôi, tung hỏa mù mãi cay cả mắt. Giờ thì nhắm mắt không cần nhìn nữa cũng thấy.

    Dân chủ mà chỉ có một nhóm thụ hưởng thì nó chẳng có ý nghĩa gì hết và là nguồn tạo ra bất ổn muôn đời - vì đó chỉ là làm chủ dân, tức là có áp bức và có áp bức thì sẽ có đấu tranh, đấu tranh ngày càng quyết liệt ...

    Tại sao Đảng CSVN không hiểu điều đơn giản này nhỉ ??? chắc là nếu để Dân chủ thực sự thì không "lãnh đạo" được nữa (không được làm chủ dân nữa) ?!

    Ôi, đến khi nào thì Dân được làm chủ đây ?! đến khi nào thì "Đày tớ" hết lãnh đạo các "ông chủ" đây ?!

    Nhưng ông không chờ mãi được đâu đấy, chúng mày lo đi là vừa !!!

    Chào ông Hồ Cương Quyết,

    Đọc bài viết của ông, tôi đã không cầm được nước mắt. Ông đích thực là một công dân Việt Nam, với từ "công dân" được hiểu theo nghĩa trân trọng nhất mà nó phải có. Xin cảm ơn ông vì đã cho chúng tôi thấy, làm người công dân phải như thế nào.

    Mến,
    Nguyễn Công Huân