Trung Quốc tiến thoái lưỡng nan (1)

  • Bởi Admin
    27/10/2010
    0 phản hồi

    George J. Gilboy và Eric Heginbotham<br />
    Mai Việt Tú chuyển ngữ

    Lời người chuyển ngữ

    Lướt ngang qua Dân Luận, thấy cần người chuyển ngữ bài này nên ngứa tay gõ vài hàng đóng góp.

    Hệ thống chính trị độc tài, chính sách định hướng công ty quốc doanh độc quyền làm lợi cho cán bộ và gia đình họ, chưa kể những công ty tư móc ngoặc với cán bộ đã tạo ta những giai cấp không lành mạnh và đưa quốc gia trở thành trái bom nổ chậm. Các lãnh đạo cao cấp của Trung Quốc đã nhìn thấy điều này mấy năm trước và đã ngăn chặn chủ tịch Hồ Cẩm Đào dùng quyền lực cá nhân chọn lựa người nối nghiệp ông là Li Keqiang, bí thư tỉnh ủy Liaoning; họ đã chọn Xi Jinping (Tận Cập Bình) bí thư của Thượng Hải là người kế vị chủ tịch Hồ. Ông Li đặt phát triển lên hàng đầu trong khi ông Tập đặt ổn định trên hết.

    Mô hình của Việt Nam rập khuôn của Trung Quốc nên những vấn đề và vấn nạn của Trung Quốc cũng là của Việt Nam. Cái kiểu “xã hội chủ nghĩa lạ” được Đặng Tiểu Bình rút tỉa từ sự thất bại của Mao Trạch Đông và sự thành công của Tần Thủy Hoàng để xâm lược và kềm giữ những nước nhỏ đang đi đến giai đoạn khủng hoảng. Việt Nam cần nhận thức đúng đắn để tự tạo cho mình một thế đứng đúng đắn.

    Tôi có thêm một số bình luận đúng đầu với chữ MVT.

    Mai Việt Tú

    (Mai này nước Việt đẹp hơn)

    Cuối tháng 10 năm 2010

    Tóm tắt và giới thiệu tác giả: Ngay cả khi xã hội Trung Quốc phát triển năng động hơn, nhà nước độc tài của nó vẫn dứt khoát kiểm soát xã hội và chính trị. Những căng thẳng giữa hai cái ấy (xã hội và chính trị) có thể thúc đẩy tiến tới cải tổ xã hội và chính trị.

    George J. Gilboy là một nhà thâm niên nghiên cứu tại Trung Tâm Nghiên Cứu Quốc Tế của Viện MIT (Trường Kỹ Thuật Massachusetts – một trong những trường đại học kỹ thuật nổi tiếng nhất thế giới mặc dù không có chữ đại học trong tên trường) và là một hội viên nghiên cứu của Hội Đồng Quốc Gia về Quan Hệ Hoa Kỳ-Trung Quốc (của chính phủ Hoa Kỳ)

    Eric Heginbotham là một khoa học chính trị gia của Viện RAND (MTV - viện nghiên cứu vô vụ lợi, tương tự như viện IDS của Việt Nam nhưng bị chính phủ Việt Nam ép đóng cửa)

    Trong tháng Năm và tháng Sáu năm 2010 công nhân Trung Quốc đã tổ chức đình công, trải rộng đến nhiều hãng xưởng ở miền Nam Trung Quốc. Bằng cách dẫn bộ luật bảo vệ lao động được thông qua năm 2008, họ đã dành được sự ủng hộ ngầm từ chính phủ cho hành động phản đối của mình và (kết quả là họ) được tăng lương và được điều kiện làm việc khá hơn từ những công ty. Trong tháng Tám thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo đọc một bài diễn văn độc đáo cảnh báo rằng kinh tế của Trung Quốc và tiến trình hiện đại hóa quốc gia có nguy cơ nếu quốc gia thất bại tiến hành cải cách hệ thống chính trị. Trong tháng Mười, nhà bất đồng chính kiến đang ở tù Lưu Hiểu Ba, một trong hàng trăm người Trung Quốc ký tên vào hiến chương 2008 kêu gọi cho dân chủ lập hiến, đã đoạt giải Nobel Hòa Bình. Những biến cố cùng nhau tạo sự chú ý cho một hứa hẹn về cải tổ xã hội và chính trị tại Trung Quốc.

    Thật ra, không dấu hiệu nào cho thấy Đảng Cộng Sản Trung Quốc sẽ bắt đầu những cải tổ chính trị chính yếu trong tương lai gần. Tuy nhiên, diễn văn của Ôn Gia Bảo đã xác định thách thức trọng tâm dài hạn của Trung Quốc: một mặt, xã hội Trung Quốc đang trở nên phức tạp hơn, có nhiều đòi hỏi hơn, và cũng thiết thực hơn; mặt khác, nhà nước độc tài Trung Quốc tiếp tục theo đuổi con đường kiểm soát xã hội và chính trị một cách cứng rắn. Trong bài viết của số báo tháng Bảy/Tám năm 2001, “Diễn Biến Sắp Đến của Trung Quốc”, chúng tôi đã chỉ ra rằng căng thẳng đang xảy ra giữa nhà nước Trung Quốc và xã hội sẽ thúc đẩy cải tổ xã hội và chính trị bởi vì việc thất bại trong cải tổ sẽ gia tăng xung đột xã hội, triệt tiêu tăng trưởng kinh tế, làm suy yếu khả năng lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Trung Quốc. Cùng một lúc, chúng tôi đã cảnh báo, diễn biến của Trung Quốc có thể chứng minh là “lâu hơn và hỗn tạp hơn như là mọi người mong đợi.”

    Từ năm 2001, kinh tế Trung Quốc tiếp tục tăng trưởng, lợi tức đầu người gia tăng, và chính phủ đã từng bước giải quyết biến động xã hội ở vùng đồng quê bằng cách giảm thuế và đầu tư vào những vùng thôn quê. Bắc Kinh giải quyết chống đối ở thành phố bằng cách đầu tư vào nhà ở, nâng cấp cơ sở hạ tầng công cộng, và xây dựng hệ thống phúc lợi xã hội. Tuy nhiên, những căng thẳng mà chúng tôi xác định vào năm 2001 đã ngày càng rõ rệt, khi hệ thống chính trị Trung Quốc tiếp tục lạm dụng quyền lực và (tạo ra) một nhóm giàu có hơn (MVT – anh chị em bloggers có danh từ cho nhóm này là “tư bản đỏ”) và ngược lại, cái xã hội đang lớn mạnh kia cũng sáng tạo ra nhiều biện pháp để bảo vệ quyền lợi của họ. Học Viện Khoa Học Xã Hội Trung Quốc (HVKHXHTQ) ước đoán số chống đối xã hội gia tăng từ khoảng 40.000 trong năm 2001 đến “trên 90.000” trong năm 2009. HVKHXHTQ cũng báo cáo rằng các vụ chống đối trở nên lớn hơn, bạo lực hơn, dễ dàng lan rộng qua biên giới các tỉnh thành hơn, và có nguyên nhân cùng thành phần tham gia càng ngày càng đa dạng.

    Nguyên nhân dẫn đến căng thẳng chủ yếu vẫn là sai phạm quản lý đất đai, bất bình đẳng trong thu nhập ngày càng tăng, và tệ tham nhũng. Trung Tâm Nghiên Cứu Phát Triển Quốc Gia của Trung Quốc ước đoán rằng từ 1996 đến 2006, cán bộ và những đám thương gia có mối quan hệ thân hữu với họ (gia đình, bạn bè) đã cưỡng chiếm trên 4000 dặm vuông đất đai mỗi năm. Trong khi ấy, 80 triệu nông dân mất nhà cửa. Yu Jianrong, một nhà nghiên cứu cao cấp của chính phủ, đã nói rằng vấn đề đất đai là một trong những khủng hoảng chính trị nghiêm trọng nhất mà Đảng CSTQ đang phải đối mặt.

    Khoảng cách giàu nghèo của Trung Quốc cũng gia tăng; theo báo chí Trung Quốc, chỉ số GINI của quốc gia, một cách đo lường bất cân bằng lợi tức, đã gia tăng đến 0,47. Mức độ này ngang hàng với Châu Mỹ La Tinh, một trong những khu vực bất cân bằng trên thế giới. Thực tế có thể còn tệ hơn những dữ kiện cho biết. Wang Xiaolu, phó giám đốc Viện Nghiên Cứu Kinh Tế Quốc Gia của Tổng Hội Cải Tổ Trung Quốc, dự đoán rằng mỗi năm khoảng 1,3 triệu triệu (trillion) lợi tức – tương dương với 30 phần trăm tồng sản lượng GDP của Trung Quốc – không được báo cáo. Hơn 60 phần trăm lợi tức chìm thuộc về 10 phần trăm dân số giàu nhất của Trung Quốc, hầu hết là đảng viên Đảng Cộng Sản Trung Quốc và gia đình của họ. Xử dụng thế lực chính trị để kiếm chác những gia tài kếch xù mà không phải đóng thuế là nguồn gốc của sự bức xúc mạnh mẽ, và nhóm giàu có biết rõ mối căng thẳng đó. Họ đang mướn hơn hai triệu nhân viên bảo vệ, và ngành kỹ nghệ bảo vệ tư gia tăng trở thành 1,2 tỷ (MVT - đô la hoặc nhân dân tệ, không nói rõ) thương mại từ lúc được thành lập năm 2002.

    Những chính sách thiên vị và tham nhũng, như bệnh truyền nhiễm trong hệ thống tập trung quyền lực chính trị và lợi lộc, đe dọa tương lai kinh tế của Trung Quốc. Những chính sách kinh tế gần đây đã lái phần lớn hỗ trợ chính sách, đầu tư và vốn vay của nhà nước vào các doanh nghiệp nhà nước độc quyền và có mối liên kết chính trị với những người ra quyết định (kiểu như ưu đãi Vinashin ở Việt Nam). Cách làm này gây bất lợi lớn cho khu vực khác của nền kinh tế, khu vực mà đang khuyến khích tiêu dùng, làm ăn có hiệu quả, sáng tạo và tạo ra nhiều công ăn việc làm; ví dụ như công nghiệp nhẹ, các ngành dịch vụ và các khu vực kinh tế tư nhân. Hệ thống chính trị Trung Quốc cho phép vi phạm các quyền sở hữu trí tuệ và khuyến khích người dân kiếm việc bằng bằng cấp giả mạo, để cho các công ty chế tạo sản phẩm giả, và không buồn trừng phạt những nhà nghiên cứu công bố những kết quả nghiên cứu giả tạo. Cách quản lý này làm yếu đi khả năng sáng tạo của Trung Quốc.

    Ngay cả khi vấn đề đất đai, bất bình đẳng và các nguy cơ về kinh tế đang tạo ra những xung đột lớn hơn và bất ổn định tiềm ẩn, thì xã hội Trung Quốc vẫn đang phát triển theo hướng tích cực. Đảng CSTQ không tin bất kỳ tổ chức xã hội dân sự nào, và sự can thiệp của chính quyền khiến các tổ chức xã hội dân sự không thể phát triển đầy đủ. Thế nhưng, trong thập niên vừa qua, Trung Quốc vẫn có hàng loạt các tổ chức dân sự ra đời. Những tổ chức này bao gồm các phòng thương mại, ban đại diện cư dân một chung cư, các câu lạc bộ thể thao hay giải trí, và các tổ chức từ thiện... Theo CASS, các nhóm này đã cung cấp các dịch vụ công rất quan trọng, và từ năm 2001 đến 2008, số lượng các nhóm ở Trung Quốc tăng gấp đôi lên đến 410 ngàn. Và dù rằng Đảng CSTQ đã thiết lập hệ thống tường lửa Vạn Lý Trường Thành trên internet, cộng đồng cư dân mạng Trung Quốc biết cách đi đường vòng để tránh sự kiểm duyệt đó, và trong một số trường hợp đã gây sức ép đòi hỏi thay đổi. Những bài viết trên mạng thường xuyên tố cáo tham nhũng và lạm quyền của quan chức, và đã ép chính quyền phải thay đổi quy định quản chế, sau khi một công nhân nhập cư, Sun Zhigang, chết trong trại quản chế; dừng việc sử dụng đấu tố trước công chúng như một biện pháp trừng phạt tội phạm; và chống lại sự kỳ thị đối với những người mắc bệnh AIDS.

    (còn tiếp)

    Nguồn: Foreign Affairs

    Chủ đề: Thế giới

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi