Tiến sĩ Trần Nhơn - Vấn đề Dân chủ đa nguyên ở Việt Nam - 20 năm nhìn lại

  • Bởi Hồ Gươm
    18/10/2010
    0 phản hồi

    Tiến sĩ Trần Nhơn

    Tiến sĩ Trần Nhơn
    Sinh ngày: 10/4/1938
    Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng

    - 1961: Kỹ sư Thuỷ Lợi
    - 1991: Tiến sĩ Kinh Tế
    - 6/1972: Phó Cục trưởng Cục kiến thiết cơ bản - Bộ Thuỷ Lợi
    - 1/1976: Trưởng ty (nay là Giám đốc Sở) Thuỷ Lợi tỉnh Đak Lak
    - 1983: Vụ trưởng Vụ xây dựng cơ bản - Bộ Thuỷ Lợi
    - 11/1983 - 1995: Thứ trưởng Bộ Thuỷ Lợi
    12/1997 đến 9/2007: Chủ Tịch Hội Thủy Lợi Việt Nam

    Từ tháng 7/2000 Tổng Giám đốc Công ty phát triển và hội nhập Toàn cầu

    Chức vụ về Đảng:

    - Tỉnh uỷ viên tỉnh uỷ Đak Lak
    - Phó bí thư Đảng uỷ khối cơ quan nông nghiệp TW
    - Uỷ viên thường vụ Đảng uỷ khối cơ quan kinh tế TW
    - Đại biểu đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI.
    - Đại biểu đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII

    1/ Trần Xuân Bách và những đóng góp đáng ghi nhận.

    Trước sự kiện bức tường Berlin sụp đổ (9/11/1989) làm rung chuyển hành tinh, Trần Xuân Bách (đằng sau đó là nhiều trí thức, chuyên gia, nhà quản lý tâm huyết thời bấy giờ) có câu nói nổi tiếng "Dân chủ không phải là ban ơn, không phải là mở rộng dân chủ hay dân chủ mở rộng... Dân chủ là quyền của dân, với tư cách là người làm nên lịch sử, không phải là ban phát, do tấm lòng của người lãnh đạo này hay người lãnh đạo kia. Thực chất của dân chủ là khơi thông trí tuệ của toàn dân tộc để tháo gỡ khó khăn và đưa đất nước đi lên kịp thời đại". Muốn vậy, phải thực hiện Dân chủ Đa nguyên Xã hội chủ nghĩa, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam – 1989 (ông không chủ trương đa đảng):

    Đảng như sông Cái trong xanh.
    Nhờ vào suối mát trong lành đa nguyên.
    Đa nguyên ý tưởng, thông tin,
    Độc đảng lãnh đạo anh minh điều hoà.

    Trần Xuân Bách chia sẻ với báo giới và Câu lạc bộ những người kháng chiến cũ (13/12/1989):

    - Phải có tư duy khoa học. Tụng từng câu "Kinh Thánh" trong sách Mác không bảo vệ được chủ nghĩa Mác đâu. Ngay cả về chủ nghĩa xã hội hiện nay đang có những cuộc tranh luận để hiểu nó thế nào cho đúng. Mục tiêu của chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản là đi tới một xã hội, trong đó sự phát triển toàn diện của mọi người là điều kiện cho sự phát triển toàn diện của xã hội như Mác và Ănghen nói trong Tuyên ngôn Cộng sản (câu trong nguyên bản tiếng Đức "worin die freie Entwicklung eines jeden die Bedingung für die freie Entwicklung aller ist": trong đó sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của mọi người - nguồn: MEW, Dietz-Verlag, Berlin, 1956 ff., Bd. 4, S. 482, chú thích của talawas). Còn cụ thể như thế nào thì ta phải tìm.

    - Những gì đang diễn ra ở các nước xã hội chủ nghĩa là tất yếu khách quan, là sự phát triển tiến bộ, là thời kỳ thai nghén chủ nghĩa xã hội đích thực (dân chủ, khoa học, nhân đạo, hiện đại).

    - Không thể nghĩ rằng ở châu Âu thì sôi sục, còn châu Á thì ổn định. Không thể chủ quan cho mình là ổn định. Tất cả các nước xã hội chủ nghĩa đều nằm trong sự vận động để tiến lên, đều có những mâu thuẫn lớn, đều phải phá vỡ sức đè nén của những cái cũ, không anh nào có thể yên trí mình ổn định được. Có khi tuần này còn huênh hoang, tuần sau đã bị đảo lộn.

    - Tình hình chung hiện nay là biểu hiện của tư duy khoa học đang lấn át tư duy giáo điều, tư duy khoa học đang thay thế tư duy giáo điều. Lịch sử đang thay đổi mạnh. Mác trao cho chúng ta vũ khí biện chứng duy vật và biện chứng lịch sử, chứ không phải trao ta Kinh Thánh! Việc vận dụng những nguyên lý của chủ nghĩa cộng sản phải căn cứ vào hoàn cảnh lịch sử đương thời như Mác nói.

    - Từ nay đến hết thế kỷ XX, chủ nghĩa xã hội thế giới sẽ hoàn thiện và trưởng thành một bước lớn. Trong quá trình biến động này, mất đi cái gì? Mất chủ nghĩa xã hội kiểu quan liêu - hành chánh, bao cấp, mất tư duy giáo điều. Và như thế là đúng lý luận của Mác, là phủ định của phủ định.

    - Đây là thời kỳ thai nghén chủ nghĩa xã hội đích thực. Phải có bà đỡ là dân chủ xã hội chủ nghĩa. Có bà đỡ khéo tay, có bà đỡ vụng tay, nhưng phải có bà đỡ... Bộ Chính trị quyết định: Phải tiếp tục đổi mới, phải thực hiện dân chủ mạnh mẽ trong Đảng từ trên xuống dưới, từ Bộ Chính trị trở đi.

    - Hai lãnh vực đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị phải nhịp nhàng, không chân trước chân sau, không tấp tểnh đi một chân.

    - Hai xu thế chủ yếu chuyển sang kinh tế hàng hóa và dân chủ hóa xã hội chủ nghĩa, đó cũng là hai cái mà Đại hội VI khởi động.

    - Ta ở trong thời đại thông tin, không thể bưng bít thông tin được. Ai bưng bít thông tin là lạc hậu nhất. Phải cung cấp thông tin đầy đủ để người ta lựa chọn... Những dòng ý kiến khác nhau là quá trình trưởng thành, không sợ gì cả.

    - Vấn đề của mọi vấn đề hiện nay là tư duy khoa học. Đại hội VI đã khởi động theo hướng này, đã đúc kết bốn bài học có tính lý luận và phải tiếp tục hoàn thiện thêm… Đảng phải ngang tầm nhiệm vụ lịch sử. Bản thân Đảng phải trở thành trí tuệ tiên phong của cả dân tộc, muốn thế phải có lý luận tiên phong.

    - Trước cuộc khủng hoảng ở các nước xã hội chủ nghĩa, cần phải khách quan, bình tĩnh và phải đánh giá theo quan niệm đổi mới. Sau hội nghị 7 của Trung ương, ngày 25-11-1989 Bộ Chính trị đã họp và đánh giá tình hình các nước Đông Âu theo quan điểm đổi mới. Cuộc khủng hoảng ở các nước đó diễn ra trong bối cảnh khoa học kỹ thuật và giao lưu quốc tế phát triển mạnh, ý thức độc lập và dân chủ tăng nhanh và thông tin bùng nổ. Tập thể Bộ Chính trị phân định có hai loại mâu thuẫn cần chú trọng: mâu thuẫn nội tại tích tụ lâu ngày của chủ nghĩa xã hội và mâu thuẫn giữa hai hệ thống. Nguyên nhân khủng hoảng là lãnh đạo sai lầm, vi phạm dân chủ, duy ý chí, bảo thủ trì trệ, đổi mới lệch lạc, đội ngũ đảng viên cán bộ thoái hóa, hư hỏng. Trong khi đó thì chủ nghĩa đế quốc và bọn phản động triệt để lợi dụng. Bọn đế quốc ngay từ khi chủ nghĩa cộng sản ra đời, đã kịch liệt chống lại và luôn nói tới cái chết của chủ nghĩa cộng sản, không có gì mới. Thái độ của Đảng ta là rút kinh nghiệm hội nghị 7, cần tránh cả hai thái độ hốt hoảng và chủ quan.

    Những lập luận của Trần Xuân Bách vào thời đó rất lô gích và biện chứng, không phải chỉ là ý kiến cá nhân đơn độc, mà là kết tinh của Trí tuệ Việt thời bấy giờ, phát huy tinh thần Nghị quyết Đại hội VI và với tinh thần xây dựng, chỉnh đốn Đảng nghiêm túc theo Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh (bản công bố năm 1989). Ông là đại diện tiêu biểu cho xu hướng muốn cải tổ chính trị Việt Nam thời kỳ đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam (ông chưa bao giờ đề cập đến vấn đề đa đảng). Chỉ có thể bắt lỗi ông về kỷ luật phát ngôn, mà với lỗi đó thì tối đa cũng chỉ đến mức kỷ luật cảnh cáo mà thôi.

    Không ít ý kiến cho rằng:

    + Việc ông Trần Xuân Bách nhận kỷ luật ra khỏi Ban chấp hành Trung ương là hậu quả của bệnh kinh niên mất đoàn kết, "đấu đá nội bộ", gây thiệt hại cho Đảng, kéo lùi công cuộc đổi mới đất nước nhiều chục năm trời. Nếu các vị lãnh đạo chủ chốt lúc bấy giờ đều có tinh thần phê bình và tự phê bình lê-nin-nít (cũng là tinh thần phê bình và tự phê bình Hồ Chí Minh), và "người cầm chịch" tỉnh táo, vững vàng hơn, chắc đã không xảy ra tai nạn đó. Có người than thở:

    Đau lòng lắm bác Linh ơi,
    Cầm vàng mà để vàng rơi mất rồi!
    Trần Xuân Bách – một con người
    Đại diện trí tuệ đương thời Việt Nam.

    + Trần Xuân Bách không phải là học giả. Ông chỉ là nhà lãnh đạo chính trị từng trải (từng là Bí thư tỉnh ủy các tỉnh ủy Nam Định, Sơn Tây, Nam Hà), có tư duy thông thoáng, chịu khó lắng nghe, học hỏi; nhạy bén nắm bắt hơi thở của thời đại và cũng "nhân vô thập toàn" như nhiều vị lãnh đạo khác. Ông là chiếc cầu bằng vàng nối trí tuệ Việt với Bộ Chính trị và BCH TW Đảng Cộng sản Việt Nam. Khai trừ ông ra khỏi Bộ Chính trị và BCH TW trong hoàn cảnh cụ thể như vậy là đánh sập chiếc cầu định mệnh nối lòng dân với ý Đảng, gây tổn thât lớn cho Đảng, cho đất nước, nhân dân.

    + Những kẻ xúi bẩy, vận động hậu trường để gây ra sự cố ấy mới đáng nhận kỷ luật khai trừ ra khỏi Ban Chấp hành Trung ương, thậm chí phải bị khai trừ ra khỏi Đảng!

    + Bây giờ ngẫm lại, càng thấy thấm thía cái chân lý giản đơn đã được tổng kết:

    Độc đảng bè phái rối tinh,
    Giả vờ bằng mặt, rập rình hại nhau.
    Chỉ một cái rọ chui vào,
    Không đấu đá biết leo cao bằng gì?

    2/ Độc đảng chuyên chế không thể “anh minh điều hoà” đa nguyên được.

    Thực tiễn (là thước đo chân lý) hai mươi năm qua chứng minh rằng: Độc đảng lãnh đạo thì chỉ có thể độc quyền, độc tài, và ngày càng tồi tệ hơn, chứ không thể nào có chuyện “anh minh điều hoà” đa nguyên được (còn về mặt lý luận thì điều đó đã quá rõ):

    Song hai mươi năm trôi qua,
    Dường như điều đó chỉ là mộng mơ:
    Cây nhất nguyên muốn nở hoa,
    Rễ phải đan dày bám chắc lòng dân.

    Nhưng ta có bài học vàng,
    Phong trào Cộng sản, Công nhân thăng trầm:
    Cây độc đảng rễ teo dần,
    Cây đa đảng rễ mới cần sinh sôi.

    ...

    Đa nguyên đa đảng cạnh tranh
    Mới có chính đảng trở thành tiền phong.
    Độc đảng độc diễn, tự tôn,
    Chính quyền họng súng, nước non lụi tàn.

    3/ Độc đảng độc quyền là nguồn gốc sinh ra nạn bè phái mất đoàn kết kéo dài trong Đảng, làm suy yếu Đảng:


    Độc đảng bè phái rối tinh,
    Giả vờ bằng mặt, rập rình hại nhau.
    Chỉ một cái rọ chui vào,
    Không rón rén ắt phải đầu, phải tai.
    Vòng kim cô đã cắm cài,
    Giữ mồm giữ miệng kẻo sai lập trường...

    Lý luận và thực tiễn đã chỉ ra rằng: Cái gọi là “lập trường” chỉ có thật, nhất quán và kiên định đối với từng Đảng nhỏ (thực chất) trong chính trường đa đảng cạnh tranh công bằng, văn minh. Còn trong cơ chế độc đảng (một Đảng to đùng, hình thức, bao trùm và độc quyền kéo dài - dẫn đến độc tài là điều tất yếu) thì “lập trường” chỉ là cái khẩu hiệu thật kêu, hô thật to, trong khi không ít đảng viên và thành viên ban lãnh đạo chia ra năm bè, bảy mối. Họ giả vờ "quán triệt lập trường" khi nói và viết cho vừa lòng cấp trên để mong sớm được thăng tiến, được “cơ cấu” mà thôi. Họ nghĩ một kiểu, nói một đằng, làm một nẻo. Dường như họ chỉ kiên định một thứ lập trường là lập trường cơ hội cá nhân. Hôm qua họ nghĩ thế này, hôm nay họ nghĩ thế khác. Năm ngoái họ coi nhau như mặt trăng với mặt trời, năm nay thấy có cơ hội "hợp tác đôi bên cùng có lợi", họ lại sẵn sàng bắt tay nhau:


    Lập trường đa đảng tỏ tường,
    Độc đảng - lừa dối, khó lường nhân tâm.
    Lãnh đạo thường sai không lầm,
    Do đặt lợi ích cá nhân lên đầu.
    Mặt trời mặt trăng năm nào,
    Nay bàn mặc cả chuyển giao “ngai vàng”.
    “Ngai vàng” trao gửi cho anh,
    Anh giúp thằng nhỏ trưởng thành, tôi vui.
    Vất vả năm - bảy năm rồi,
    Cài cắm mãi cháu vẫn rơi vòng ngoài.
    Nhờ anh phen này ra tay
    Giúp cháu mai ngày "cơ cấu", đăng quang.
    Phần tôi dính bẩn toàn thân,
    Mong được đặc cách, gia ân tôi nhờ!
    Biết mình chẳng phất nổi cờ,
    Bản lĩnh yếu kém, xa rời nhân dân.
    Nay nhường “ngôi báu" cho anh,
    Công cuộc đổi mới tiến nhanh, tôi mừng!

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi