Cuộc tranh luận về "Mô Hình Trung Quốc" trên tờ Economist (5)

  • Bởi Admin
    24/09/2010
    0 phản hồi

    Tqvn2004 chuyển ngữ

    Phần phản biện của Susan Shirk - người phản đối mô hình Trung Quốc

    Ông Stefan Halper đồng ý với tôi rằng Trung Quốc không có một mô hình phát triển cụ thể để các quốc gia khác có thể làm theo. Ông cũng tán đồng rằng tốc độ tăng trưởng cực nhanh của Trung Quốc cũng đồng thời tạo ra bất bình đẳng nghiêm trọng, tham nhũng và ô nhiễm môi trường, và trên nhiều phương diện, Trung Quốc là một siêu cường dễ vỡ. Rồi ông chuyển hướng cuộc tranh luận về phía Trung Quốc đang triển khai "một cuộc chiến ý thức hệ" với phương Tây và đang chiến thắng. Theo ông Halper và ông Joshua Cooper Ramo, tồn tại trên đời một thứ gì đó có tên là "đồng thuận Bắc Kinh" chứa đựng một "thị trường độc tài" đang cạnh tranh với những giá trị phương Tây.

    Trái ngược với những phép đơn giản hóa của các tác giả như Halper và những người khác, thực ra không có một sự đồng thuận nào ở Bắc Kinh, cũng như ở nơi khác tại Trung Quốc, về một tập hợp các tư tưởng chính trị thay thế [cho tư tưởng phương Tây]. Ngược lại, các giá trị như minh bạch, pháp trị và dân chủ đang vươn lên bên trong Trung Quốc. Và trên bình diện quốc tế, không có dấu hiệu nào cho thấy Trung Quốc đang tiến hành một cuộc chiến ý thức hệ theo kiểu Sô Viết cũ chống lại Hoa Kỳ hay làm thay đổi những mong mỏi đại chúng dành cho các giá trị tự do và dân chủ trên toàn cầu.

    Ở trong nước, lãnh đạo Đảng CS Trung Quốc biết rằng nếu chỉ thành công kinh tế sẽ không đủ để duy trì sự ủng hộ của đông đảo quần chúng trong một xã hội năng động, có giáo dục và đầy đủ thông tin. Người tiêu dùng Trung Quốc cũng bực tức vì thức ăn và thuốc uống chứa độc tố giống như những người tiêu dùng quốc tế. Nông dân đã nổi dậy đầy bạo lực chống lại các quan chức địa phương, những người cấu kết với các doanh nghiệp để thu mua ruộng đất của họ một cách rẻ mạt. Người dân thành thị xuống đường chống lại các dự án công nghiệp có thể ảnh hưởng đến sức khỏe gia đình họ bằng cách đổ chất thải trực tiếp xuống sông ngòi.

    Các lãnh đạo Trung Quốc không dám đứng dưới một cuộc bầu cử tự do, nhưng họ đã đưa ra những cơ chế ở dạng dân chủ để giám sát và trừng phạt các quan chức địa phương, những người thất bại trong việc bảo vệ phúc lợi công. Các phương tiện truyền thông thương mại và Internet, mặc dù đã bị kiểm duyệt, vẫn được cởi trói để đưa tin về các vấn đề liên quan đến chất lượng hàng hóa hay môi trường. Nhiều dự án đã buộc phải có phần trình bày rộng rãi trước công chúng về tác động của nó đến môi trường. Các cơ quan chính quyền phải ghi nhận bình luận của công chúng về các dự thảo luật. Và các công dân đã có quyền kiện chính quyền ra tòa.

    Liệu những phương pháp này có hiệu quả bằng các cuộc bầu cử tự do? Rõ ràng là không, chừng nào Đảng CS Trung Quốc vẫn khăng khăng giữ quyền chọn các quan chức chính quyền (bao gồm cả các thẩm phán). Nhưng nó cho thấy Trung Quốc ngày hôm nay, các lãnh đạo cộng sản đã phải dùng đến các biện pháp quản trị dân chủ để duy trì niềm tin.

    Và điều này cũng đúng khi chúng ta nói về các giá trị. Các chính trị gia Trung Quốc củng cố tính chính danh của họ không phải chỉ bằng tỏ ra mình yêu nước hay có các giá trị Khổng Giáo truyền thống, mà còn bằng cách ca ngợi các giá trị minh bạch, pháp quyền và dân chủ. Cứ thử tìm kiếm các thuật ngữ này bằng bộ máy tìm kiếm của Trung Quốc, bạn sẽ ngạc nhiên vì chúng xuất hiện với tần suất lớn trong các bài phát biểu và lý luận chính thức. (Nhân đây, thưa điều hành viên James Miles, những bài viết tiếng Trung sử dụng các thuật ngữ này còn nhiều hơn là họ đề cập đến một "mô hình Trung Quốc").

    Trên bình diện quốc tế, Trung Quốc đã chui ra khỏi kén và trở thành một nhân vật đáng tranh cãi và đáng nể trên mọi lục địa. Nhưng sự hiện diện của Trung Quốc ở Châu Phi, Châu Mỹ Latin hay Trung Đông không liên quan gì đến ý thức hệ, mà là về lợi ích kinh tế của nó. Là một quốc gia đến sau trong trò chơi năng lượng quốc tế, Trung Quốc đã đặt đầu tư của mình vào các quốc gia bị bỏ rơi bởi các công ty và chính quyền phương Tây do phương pháp cai trị tồi tệ của mình. Để công việc thuận lợi, Trung Quốc xây đường và nhà máy phát điện; các thương nhân và những công ty xuất khẩu vũ khí đi theo để tranh thủ lợi ích của các cơ hội thương mại mới này. Nhưng trái với tuyên bố của ông Halper, không có chứng cứ cho thấy rằng chính quyền Trung Quốc đỡ đầu cho các nhà độc tài để giúp họ đè bẹp các thách thức dân chủ, hoặc rằng sự có mặt của Trung Quốc làm giảm khả năng xuất hiện một xã hội dân sự thực sự ở các quốc gia nói trên. Với một xác suất tương tự, sự có mặt của Trung Quốc có thể tạo ra "nỗi sợ hãi Trung Quốc", một động lực lớn cho các phong trào dân sự chống chính quyền ở các quốc gia này.

    Hơn nữa, Trung Quốc không có xu hướng tiến hành "cuộc chiến ý thức hệ" với phương Tây. Như điều hành viên đã chỉ ra, điều đáng ngạc nhiên trong chính sách ngoại giao của Trung Quốc là nó cố tránh một cuộc chiến tranh lạnh ý thức hệ với Hoa Kỳ bằng cách nhấn mạnh vào những cái chung, thay vì làm nổi bật những điểm khác biệt.

    Cuối cùng, quan điểm của ông Halper rằng sự trỗi dậy của Trung Quốc làm giảm đi sự ủng hộ dành cho các giá trị phương Tây trên khắp thế giới, trên thực tế, là không có cơ sở. Các thăm dò quốc tế về quan điểm công chúng chứng tỏ không có sự thoái trào ủng hộ cá tư tưởng dân chủ tại các quốc gia ngoài phương Tây trong thập niên vừa qua, khi sức mạnh và ảnh hưởng toàn cầu của TQ gia tăng. Thăm dò của Pew Center for People and the Press cho thấy ngược lại, ngay tại các quốc gia Hồi Giáo thống trị, đa số hay nhiều người tham gia thăm dò có xu hướng ủng hộ dân chủ. Thăm dò của Pew cho thấy người dân các nước như Brazil và Ai Cập mong muốn "bầu cử trung thực với ít nhất 2 đảng". Người dân ngưỡng mộ thành công kinh tế của Trung Quốc, nhưng rõ ràng không mấy ai thích sống ở một quốc gia như Trung Quốc.

    Chủ đề: Kinh tế, Thế giới

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi