Cuộc tranh luận về "Mô Hình Trung Quốc" trên tờ Economist (4)

  • Bởi Admin
    23/09/2010
    0 phản hồi

    Tqvn2004 chuyển ngữ

    Phần phản biện của Stephan Halper - người ủng hộ mô hình Trung Quốc

    Bà Susan Shirk bắt đầu lập luận của mình với một tuyên bố kỳ lạ: Bà nói rằng người Mỹ, những ai đang lo lắng về sự đi xuống của phương Tây và "đánh giá quá cao sức mạnh của hệ thống Trung Quốc", chẳng qua chịu ảnh hưởng của một cách nhìn lệch lạc. Nhưng sau đó, khi đề cập đến tăng trưởng chóng mặt của Nhật Bản cách đây 2 thập niên, bà nói rằng, thực sự kinh tế Trung Quốc phát triển còn "ấn tượng hơn" cả Nhật Bản thời những năm 1980. Xin lỗi nếu tôi có nhầm lẫn, nhưng "ấn tượng hơn cả Nhật Bản" không phải là chỉ dấu rằng các nhà hoạt định kinh tế Trung Quốc đã làm đúng điều gì đó, và rằng chúng ta cần phải lo ngại với một Trung Quốc đang nổi lên hay sao? Đó là chưa kể đến việc Trung Quốc đang thúc đẩy các giá trị "độc tài" của mình và mở rộng sự trợ giúp của nó tới các quốc gia ở thế giới thứ ba.

    Nhưng chúng ta hãy bắt đầu với "sự đi xuống của phương Tây":

    • Nếu tăng trưởng có nghĩa là công ăn việc làm, của cải, quyền lực và chất lượng cuộc sống tốt hơn, tại sao người Mỹ không nên lo lắng về tốc độ tăng trưởng chưa từng có 10-11%/năm của Trung Quốc? (So với tốc độ tăng trưởng trung bình của Hoa Kỳ là 2,8% trong thập niên vừa qua).
    • Tại sao chúng ta không nên lo lắng về những vụ thâu tóm liên tục của Trung Quốc nhắm vào tài nguyên khoáng sản và năng lượng tại nhiều quốc gia đang phát triển - một bước đi cả quyết khiến nhiều chính quyền độc tài trên thế giới sắp sụp đổ lại tiếp tục được duy trì, và khiến quá trình phát triển ở khu vực bị bóp méo, làm giá đồng, dầu, thép, thiếc và gỗ trên thế giới tăng vọt, và làm ảnh hưởng đến giá cả tiêu dùng toàn thế giới?
    • Liệu người Mỹ có nên lo lắng về sự suy giảm của quyền lực phương Tây ở Liên Hợp Quốc và WTO, nơi mà chiến lược "ngoại giao kèm tờ séc" của Trung Quốc đang lôi kéo một lượng lớn người ủng hộ và thần tượng - mỗi khi lợi ích của Trung Quốc và Hoa Kỳ có sự xung đột?
    • Liệu người Mỹ có nên tảng lờ tuyên bố gần đây của Trung Quốc rằng họ có "chủ quyền không thể chối cãi" đối với khu vực biển Đông, nơi mà, nếu tuyên bố đó được chấp nhận, sẽ cản trở quyền tự do đi lại và truy cập tự do tới cộng đồng Châu Á chia sẻ khu vực biển này. Nỗ lực lộ liễu của Trung Quốc nhằm độc chiếm tài nguyên dưới đáy biển và các dự trữ khí đốt do 9 quốc gia khác tuyên bố chủ quyền liệu có khiến tình hình càng trở nên đáng báo động?
    • Người Mỹ nên hay không nên hỏi tại sao Trung Quốc tăng cường tài trợ cho bộ máy quân sự 2,3 triệu người (lớn nhất thế giới) với tốc độ tăng trưởng nhanh chóng (17,8% vào năm ngoái, so với Hoa Kỳ 3,4%)?

    Và trong khi bà Shirk lo ngại rằng chúng ta đang "đánh giá quá cao sức mạnh của hệ thống Trung Quốc", hãy cùng nhìn nhanh vào kết quả phát triển kinh tế thực của Trung Quốc trong những ngày kinh tế thế giới suy thoái. Khi Hoa Kỳ và các nền kinh tế Châu Âu tăng trưởng chậm - Hoa Kỳ thực tế tăng trưởng âm 6,2% trong quý 4 năm 2008 - thì Trung Quốc tăng trưởng 9% năm 2009.

    Thặng dư thương mại khổng lồ của Trung Quốc với Hoa Kỳ và Châu Âu đã, trong hai thập niên qua, giúp nó tạo ra lượng dự trữ ngoại tệ mạnh lớn hơn bất kỳ quốc gia nào trên thế giới - với con số hiện tại 2 ngàn tỷ USD. Con số này, cộng với tỷ lệ tiết kiệm lớn nhất thế giới, đã cho phép những nhà hoạch định kinh tế TQ duy trì công ăn việc làm, mở rộng nhà cửa, đầu tư vào công nghiệp nặng, xây dựng đường xá và đường sắt, và hỗ trợ cho khu vực xuất khẩu đang bị ảnh hưởng nặng nề do giảm cầu ở thị trường Hoa Kỳ. Trong cùng lúc, các nhà hoạch định kinh tế còn phải đương đầu với những thách thức thực sự như dập tắt biểu tình bạo động ở Tây Tạng và ở Tân Cương, rồi "những thanh niên bực bội trên mạng", rồi những yêu cầu của công nhân đòi tăng lương, và rồi những tranh cãi của hàng loạt các tập đoàn quốc tế về điều kiện kinh doanh, các vấn đề về quyền sở hữu trí tuệ và thông tin cá nhân. Nếu chúng ta phải so sánh giữa cách quản lý của Trung Quốc và Hoa Kỳ, thì thành tựu của Trung Quốc lại càng ấn tượng.

    Mặc dù Trung Quốc cho chúng ta một ví dụ về những gì một quốc gia đang phát triển có thể đạt được, nó không đưa ra một mô hình để người khác có thể sao chép. Bà Shirk đã nhấn mạnh điểm này khi bà nói hơn "70% dân số đang ở độ tuổi lao động hoặc một thị trường nội địa khổng lồ" để giải thích tiến trình kinh tế đáng nể của Trung Quốc. Ở đây chúng ta đồng ý với nhau rằng, Trung Quốc là một ví dụ độc nhất, một ví dụ đặc biệt; một lượng lớn người lao động và một thị trường nội địa lớn như thế không tồn tại ở các quốc gia đang phát triển khác.

    Thật không may, chủ đề tranh luận, như được diễn giải bằng từ ngữ, đã khiến cuộc trao đổi này trở nên bối rối, bằng cách đưa ra một lựa chọn lầm lẫn. Câu hỏi không phải là liệu Trung Quốc có đưa ra một mô hình tốt hơn hay tồi hơn phương Tây. Cách quản trị của Trung Quốc là độc nhất. Nó không thể được tái tạo dễ dàng hơn dân chủ Hoa Kỳ được tái tạo ở Pháp, Iraq hay Venezuela. Nó là một biến thể của mô hình Châu Á, đầu tiên được phát triển bởi Nhật Bản vào năm 1932 tại Machukuo, sau đó được chắt lọc bởi người Triều Tiên, người Đài Loan và người Singapore. Nó được đặc trưng bởi tỷ lệ tiết kiệm cao, giáo dục tốt, các giá trị Khổng Giáo nhấn mạnh vào gia đình và sự hài hòa, và sự nhấn mạnh vào tăng trưởng nhờ xuất khẩu. Và sự giống nhau đến đó là hết; các chính quyền độc tài Châu Á được đề cập ở trên đã tiến hóa sang đa nguyên - đa đảng. Trung Quốc, sau 60 năm, vẫn dừng lại ở độc tài. Sự phức tạp của nó, kích thước của nó, và Đảng CS đầy sức mạnh khiến mô hình TQ không thể nào sao chép được. Và như thế, cách nghĩ có thể mô tả kinh nghiệm Trung Quốc như một "mô hình" đơn giản là sự áp dụng sai thuật ngữ [ý nói không nên dùng từ "mô hình"].

    Điều đáng quan tâm hơn là sự thất bại của Đồng Thuận Washington (mô hình phát triển phương Tây) trong những năm 1980 đã mở cửa cho Trung Quốc vào thế giới đang phát triển - và đó là điều cần thiết để các chính quyền độc tài lan rộng. Trong khi Đồng Thuận Washington (được thực hiện thông qua Ngân hàng Thế Giới WB và Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế IMF) cho vay để đổi lấy cải cách chính quyền, bãi bỏ điều tiết [nền kinh tế] và minh bạch hóa, thường thất bại trong việc cải thiện tình hình của các quốc gia tham gia. Hơn nữa, không chỉ vốn vay của Trung Quốc được đưa ra mà không cần cải cách, nó cũng hứa hẹn không can thiệp vào nội bộ các quốc gia, và sẽ bảo vệ các đối tác của mình trước những lệnh cấm dựa trên đạo đức tại các hiệp hội quốc tế. Nhưng những gì bạn nhìn thấy chỉ là một phần những gì bạn nhận được.

    Ảnh hưởng lâu dài hơn của sự hào phóng tới từ Trung Quốc là nó khuyến khích tư tưởng quản trị mang tính đối nghịch và thách thức, phần nào đẩy lùi các giá trị mà phương Tây đã dựa vào để phát triển trong hàng thế kỷ qua. Đối mặc với lựa chọn dân chủ hay độc tài, hầu hết các lãnh đạo của các quốc gia đang phát triển sẽ chọn độc tài vì nó ít phức tạp hơn. Đạo đức dân chủ trông có vẻ nhợt nhạt khi so sánh với sự trợ giúp và bảo vệ của Trung Quốc.

    Đáng buồn, bà Shirk, quá chú tâm vào sức mạnh kinh tế và quân sự khổng lồ của Hoa Kỳ, đã bỏ qua sự thách thức thực sự mà Trung Quốc đưa ra, đó là cuộc chiến ý thức hệ về cách quản trị, mà ở đó chế độ độc tài Trung Quốc đang chiến thắng tại các quốc gia "nằm ngoài thế giới của phương Tây".

    Chủ đề: Kinh tế, Thế giới

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi