Cavenui - Văn vs Toán

  • Bởi Admin
    05/09/2010
    0 phản hồi

    Cavenui

    Ngô Bảo Châu và popularité kiểu pop

    Ông Ngô là một toán học gia mang 2 quốc tịch VN và Pháp. Thành công của ông được nguyên thủ 2 nước chúc mừng, được báo chí 2 nước đưa tin và khiến cho công chúng Việt Nam phấn khích. Em không gõ nhầm, công chúng Việt Nam chứ không phải công chúng 2 nước. Các đồng nghiệp Pháp của ông Ngô chắc chắn không dửng dưng với thành công của ông (một thành công có phần đóng góp rất nhiều từ môi trường toán học nước họ). Nhưng ở đây em bàn về công chúng: chị thư ký ăn cắp giờ cơ quan vào net đọc tin lá cải, anh xe ôm vào mạng chơi GO nhân tiện đọc báo online… Em có làm cái test nho nhỏ các nhân viên chỗ em từ chị lao công đến anh bảo vệ thì tất cả đều biết, đều “tự hào” vì thành tích của ông Ngô dù từ “Fields” có làm họ phát âm ngọng nghịu (test thế cho rõ thêm thôi chứ đến như Cavenui còn biết tiếng ông Ngô thì tất nhiên mọi người đều biết). Nhưng hỏi mấy tay chã người Pháp phải sang kiếm ăn ở Việt Nam có biết ngài Ngo, toán học gia quốc tịch Pháp mới đoạt giải Fields là ai không thì chúng nó đều mắt tròn mắt dẹt. Công nhận bọn Pháp nhợn dốt thật, thằng Anelka vô học chửi bậy như ranh thì biết còn 1 người học vấn đầy mình mang vinh quang về cho nước Pháp chúng mày thì chúng mày lại ngoảnh mặt làm ngơ.

    Không phải nước Pháp không dành cho ông Ngô một sự chào đón tương xứng với thành công của ông. Những lời chúc mừng của tổng thống Pháp, những lời khen ngợi của những nhà toán học uy tín đầy mình là một sự chào đón tương xứng với thành công của một nhà toán học. Ông Ngô đã và sẽ nổi tiếng ở Pháp, nổi tiếng ở Pháp trong trường hợp này là nổi tiếng trong môi trường toán học ở Pháp, hoặc rộng hơn, nổi tiếng trong môi trường học thuật ở Pháp. Ông sẽ nổi tiếng như rất nhiều nhà toán học nổi tiếng người Pháp khác, đã đạt những vinh quang trước ông, như ông hoặc hơn ông, đã từng nổi tiếng. Chỉ có điều kiểu nổi tiếng đó khác với kiểu nổi tiếng của Alain Delon, Johnny Hallyday hay Zidane, của Mai Phương Thúy, Hoàng Thùy Linh hay Siu Black.

    Ở Việt Nam, ngược lại, sự nổi tiếng của ông Ngô trong những ngày này là sự nổi tiếng kiểu một ngôi sao nhạc pop, một mỹ nữ chân dài. Đã xuất hiện rồi những bài báo dạng “Ngô Bảo Châu - chuyện bây giờ mới kể” hay “Những điều chưa biết về Ngô Bảo Châu”. Sự nổi tiếng này là nguồn vốn ban đầu rất đáng kể nếu ông Ngô định chuyển sang làm kinh doanh hay chính trị, nhưng là vô tác dụng với ông, nếu ông định tiếp tục theo đuổi sự nghiệp của một nhà khoa học cần tĩnh lặng dồn hết tâm trí để giải quyết những bài toán lắt léo mới, những bài toán không thể tìm được sự gợi ý từ những bài trả lời phỏng vấn, mit tính chào đón hay những comments nồng nhiệt chân thành trong blog Thích Học Toán của ông. Thậm chí sự nổi tiếng kiểu pop hiện nay còn có thể tạo cho ông những rầy rà không đáng có, là người có bản lĩnh chắc ông sẽ vượt qua, nhưng không có những rầy rà ấy vẫn tốt hơn là có.

    Tại sao người Việt Nam lại nồng nhiệt chào đón thành công của ông Ngô như thế? Vì đó là những thành công người VN lâu nay chưa từng gặt hái (Bọn Tây không cuồng nhiệt như người Việt vì những thành công kiểu đó, chúng nó có nhiều rồi)? Hay vì người Việt Nam có cái khái niệm “tự hào dân tộc” mà bọn Tây nhợn duy lợi quá quắt đã quên? Hay đám đông ở VN và Pháp thì cũng như nhau thôi nhưng người chèo lái đám đông ở hai nước có hai cách chèo khác biệt? Câu hỏi này Cavenui đã trả lời được rồi, nhưng vì lề giấy quá hẹp không có chỗ để viết ra, bạn nào thích xin mời giải đáp.

    Ngô Bảo Châu và niềm tự hào Việt Nam

    Trong những lời chào mừng thành công của GS Ngô Bảo Châu những ngày qua, từ “tự hào” là 1 từ thường gặp. Đại loại: “Thành công của anh Châu là niềm tự hào của em, của toàn thể các hộ gia đình phường Thanh Xuân Bắc của em và của toàn thể dân tộc Việt Nam”. Bỏ qua một vài người tự hào theo phong trào hay để câu bài trong các forum, Cavenui nghĩ, đa số là những tình cảm chân thành của người biểu lộ. Chỉ có điều, thể hiện tình cảm thật của mình ra thành lời thành chữ, thì từ “tự hào” có chuẩn xác hay không mà thôi.

    Entry hôm qua đối với Cavenui là 1 entry có số người vào đọc đạt mức kỷ lục kể từ ngày chuyển sang wordpress. Trong niềm tự hào tự sướng lâng lâng, đêm qua em mơ về câu chuyện GS Ngô Bảo Châu và môn toán. Em mơ rằng em đã post những nỗi niềm tự hào tương tự lên 1 diễn đàn nổi tiếng trí tuệ-hào hoa-dâm đãng vào bậc nhất trong các diễn đàn tiếng Việt trên toàn cõi internet (đừng hỏi em diễn đàn nào vì đó là chuyện trong giấc mơ của em đêm qua), thế là bị 1 hải đăng vào mắng:

    -Đúng là gái nói chiện tự hào dân tộc. Này em cave, có phải em là cái đứa tính tiền cho khách lần nào cũng sai (sai theo kiểu ăn người) đó không? Có mấy phép tính cộng trừ nhân chia cũng chưa thông, dốt toán vào loại nhất quả đất, em có cái vẹo gì để tự hào ké thành công môn toán của tay Châu chứ? Tay Châu nó đoạt giải này nọ thì nó có quyền tự hào chứ em thì có gì? Người ta chỉ nên tự hào vì những thành công của mình, những phẩm chất của mình hiểu chửa? Đừng bắt chước mấy em Phương em Huyền em Thúy cố chen vào chụp ảnh cùng hoa hậu thế giới cũng chẳng làm mình xinh đẹp gì thêm hiểu không con lừa nhỏ xinh xắn và dốt nát của anh!

    Nghe mắng mà giật mình kinh hãi, mà chuyển ngay sang giấc mơ thứ 2 sẽ kể cuối bài viết này.

    * * *

    Tay hải đăng tưởng tượng (vì thực ra làm qué gì có hải đăng nào!) nói có vẻ hay nhưng cũng hơi cực đoan. Đúng là tự hào vì những gì chính cá nhân mình có là niềm tự hào chính đáng nhất, nhưng người ta đôi khi có thể tự hào vì những thứ có thể mình không có, nhưng 1 tập thể, 1 cộng đồng mà mình là thành viên, được coi là có.

    Ví dụ:

    Dân tộc Việt Nam là 1 dân tộc anh hùng, kẻ thù nào cũng chiến thắng.

    Nước Pháp không có dầu lửa, nhưng có nhiều ý tưởng.

    Người Do Thái thông minh nhất thế giới.

    Gái trai quê tôi da nâu mắt sáng vóc dáng hiền hòa.

    Người Hà Nội gốc nổi tiếng thanh lịch.

    Làng tôi chế biến món thịt chó ngon nhất nước.

    Lớp Anh 1 bọn tao năng động nhất trường, chịu chơi nhất trường.

    Vân vân.

    Khi đối diện với những người không thuộc cộng đồng của bạn, bạn nói về cộng đồng của bạn những điều từa tựa như trên, mà lại được người ta gật gù đồng ý bạn nói đúng, thì một sự hãnh diện, một nỗi tự hào nào đó trong bạn là hoàn toàn chính đáng, không phải là chụp ảnh ké như tay hải đăng tưởng tượng đã tưởng tượng ra.

    * * *

    Trước 1 trận bóng đá ở World Cup mới rồi, Cavenui ngồi cùng 1 bạn Pháp, 1 bạn Đức, 1 bạn Brazil và 1 bạn Liberia. Nói chuyện về bóng đá, tất nhiên. Đá bóng giỏi được cái nhóm đó coi là 1 điều hay, tất nhiên. Và bạn gái Brazil nói rằng dù đội Brazil đá giải này ra sao thì người Brazil, lớn lên cùng trái bóng, vẫn là dân tộc đá bóng giỏi nhất thế giới. Bạn Đức, bạn Pháp và bạn Cavenui đều gật gù đồng ý. Bạn gái Brazil có quyền vênh một chút trong cái nhóm đó, có quyền tự hào chính đáng, dù bản thân bạn đó, không biết trái banh nó có mấy múi và việt vị nghĩa là thế nào.

    * * *

    Đến đây thì bạn Liberia xen vào. Bạn bảo chúng mày biết không, nước tao có George Weah (ảnh) đá bóng giỏi nhất thế giới năm 1995, đoạt giải Quả bóng Vàng đấy nhé! Bạn Đức bạn Pháp gật gù ừ Weah hồi đá cho AC Milan chơi hay ra phết. Nhưng điều đó không có nghĩa bạn Đức bạn Pháp chia sẻ niềm tự hào của bạn Liberia mà có gì đó gần như thông cảm: ừ, kể ra thì cũng không đến nỗi…. Vì trừ trường hợp anh Weah đó ra, bóng đá Liberia không còn gì để kể. Bóng đá Liberia cho đến nay chưa bao giờ được coi là 1 nền bóng đá mạnh ở châu Phi, chứ đừng nói thế giới.

    Cô bạn Liberia tự hào vì anh Weah cũng như chúng ta tự hào về anh Đặng Thái Sơn trước đây hay anh Ngô Bảo Châu bây giờ, tự hào vì những thành công mà ta không có, cộng đồng của ta cũng không có nốt, chỉ có 1 thành viên nào đó không phải ta trong cái cộng đồng đó có mà thôi. Thành viên khác ta đó sở dĩ đạt thành công đó còn vì họ được hưởng những điều kiện không có trong cộng đồng của ta (anh Weah đúng là tập chơi bóng từ khi ở Liberia, những phẩm chất cá nhân hơn người có thể có từ Liberia, nhưng chỉ đạt tầm cao khi anh lăn lộn trên các sân cỏ châu Âu, đá cùng bao danh thủ châu Âu và thế giới; anh Sơn học đàn ở Việt Nam, anh Châu học toán ở chuyên tổng hợp nhưng các anh thành danh cũng nhờ tôi luyện ở môi trường xứ người). Cũng chẳng ai cấm ta tự hào, nhưng khi đối diện với người ngoài, niềm tự hào đó khó được người ngoài chấp nhận. Tự hào khi đó gọi là tự sướng.

    * * *

    Em định nhấn nút gửi bài này lên mạng thì sực nhớ chưa kể nốt giấc mơ thứ 2. Em dự 1 cuộc hội thảo bên bàn trà đá. 1 bác trán hói đeo kính trắng, vung tay chém gió, bảo em:

    -Cavenui cứ yên tâm, thành công của Châu lúc này tuy mới là thành công của 1 cá nhân nhưng rồi các bác sẽ nhân rộng nó ra, một ngày nào đó Núi có thể ngẩng mặt tự hào khi nói với bè bạn năm châu rằng dân tộc Việt Nam của chúng ta là dân tộc giỏi toán nhất thế giới!

    Lập tức có bác Nguyễn Trung Hà-cựu mề đay lít IMO phản đối ngay, bác nói nhõn 1 câu:

    -Ôi dào, người giỏi học toán là phí lắm!

    Bác hói cãi:

    -Cậu nói lạ, như Bảo Châu mà gọi là phí à?

    Một chị, trông như chị Vìu, thành viên kỳ cựu diễn đàn Thăng Long đáp lời:

    - Huy chương Fields của NBC giống như một thứ xổ số độc đắc rơi xuống đầu giới khoa học VN. Những quốc gia phát triển như Canada, Tây ban nha, Hung, Rumania, cho đến 4 con rồng Châu Á, Hàn quốc, Đài Loan, Singapore, Hồng Kông dù đã đầu tư rất nhiều tiền vào nghiên cứu khoa học và trình độ khoa học cũng đạt mức tương đối cao cũng chưa có giải Fields, đủ thấy không nên lấy giải thưởng này làm kim chỉ nam cho đường lối phát triển của VN. Những kinh nghiệm của ông Châu cũng hầu như cũng không nhiều hữu ích lắm đối với những người muốn làm nghiên cứu khoa học, bởi tài năng của ông ấy quá đặc biệt.

    Họ tranh luận còn dài nhưng trình độ Cavenui có hạn nên nhớ câu được câu chăng, nếu em nhớ lại được trọn vẹn giấc mơ thứ 2 ấy, sẽ có thể có entry cuối của loạt bài Văn-Toán, đại loại “2.4. Ngô Bảo Châu và việc học toán đến cấp nào được coi là không phí?”. Nếu em không nhớ ra được hôm ấy các vị thảo luận những gì thì bài này tạm coi là bài cuối vậy. Chào thân ái và quyết thắng!

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi