Ernest Z. Bower - Mùa “bầu cử” yên tĩnh bất thường ở Việt Nam

  • Bởi Admin
    21/07/2010
    1 phản hồi

    Việt Nam đang trong giai đoạn căng thẳng nhất của chu kỳ chính trị, tương tự như bốn tháng cuối cùng của các kỳ bầu cử Mỹ. Tuy nhiên, trong khi tên tuổi của những người sẽ nắm giữ quyền lực tối cao của đất nước này đang được xác định, gần như không có sự thảo luận công khai nào về chính trị trong nước. Ernie Bower khám phá khung cảnh chính trị của Việt Nam.

    Khi ông Graham Greene cặm cụi bên chiếc bàn làm việc được đặt trên sàn bằng gỗ tếch tại khách sạn Metropole ở Hà Nội, dệt những sợi lụa óng ả để phác thảo nên cuốn tiểu thuyết Người Mỹ Trầm Lặng, câu chuyện xuất sắc về Alden Pyle và Thomas Fowler, vô tình ông đã dự báo những yếu tố quan trọng trong chính trị Việt Nam hiện đại.

    Những điều bạn thấy không phải là những điều đang thật sự diễn ra. Không như nhiều nước láng giềng khác ở Đông Nam Á, Việt Nam có khả năng đóng cửa giữ kín chuyện chính trị của họ.

    Việt Nam đang trong giai đoạn căng thẳng nhất của chu kỳ chính trị. Đại hội Đảng Cộng sản toàn quốc lần thứ 11 sắp tới, sẽ diễn ra vào cuối tháng 1 và đầu tháng 2 năm 2011, là phiên bản xã hội chủ nghĩa tương tự như bốn tháng cuối cùng trong kỳ bầu cử ở Hoa Kỳ.

    Bề ngoài, Hà Nội vẫn yên ắng. Báo chí trong nước ca ngợi các món ăn theo mùa và kiểm nghiệm sự giống nhau giữa trận đấu Anh – Mỹ trong mùa World Cup với tranh cãi giữa Nhà Trắng và tập đoàn dầu khí BP, nhưng hầu như không đả động gì đến chính trị trong nước.

    Mỉa mai thay, điều nói trên là do các vị trí quyền lực cao nhất của đất nước đang bị đe dọa và đang được tranh giành chả kém gì một trận ẩu đả bằng dao kiếm phía sau cánh cửa khép kín của Toà Nhà chính phủ.

    Giữa sự mờ mịt kiểu Vatican này, lãnh đạo đảng đang quyết định ai sẽ dẫn dắt đất nước và giữ các vị trí chủ chốt như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng và các vị trí quan trọng trong Bộ chính trị và Nội các.

    Cần hiểu sự năng động này là quan trọng bởi vì nó hạn chế mức độ Việt Nam có thể thực hiện trong việc thúc đẩy cải cách kinh tế, lãnh đạo một cách năng động với tư cách là Chủ tịch Asean năm nay và tăng cường quan hệ với Hoa Kỳ.

    Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đang cố gắng dẫn đầu trong khi đang tránh khỏi sự soi xét (nguyên văn: bay dưới tầm radar). Chính phủ và các quan chức cấp cao đang chịu sức ép ghê gớm khi đảng quyết định tương lai của họ. Các bậc lão thành cách mạng và các đối thủ tương lai đang săm soi họ dưới kính hiển vi nhằm tìm ra bất cứ điểm yếu nào.

    Việt Nam cùng với Indonesia, là một trong các mối quan hệ then chốt mà chính phủ Obama hy vọng nâng cao khi Hoa Kỳ tăng cường tập trung vào Đông Nam Á. Việt Nam là đối tác có thiện ý và nhiệt tình nhưng phản ứng của Việt Nam trở nên khiêm tốn do chu kỳ chính trị này.

    Áp lực nhằm hài hòa với các giá trị xã hội chủ nghĩa bảo thủ đã dẫn tới việc đàn áp các nhà hoạt động chính trị, nhà báo và các nhóm khác. Điều đó đã gây ra mối quan ngại trong các nhóm nhân quyền và tôn giáo, và gây áp lực lên quan hệ Việt – Mỹ trong quốc hội Hoa Kỳ cũng như những nơi khác.

    Những người phụ trách về châu Á trong Chính phủ Obama và Đại Sứ quán Hoa Kỳ ở Hà Nội biết rõ về tình hình đó và khéo léo vừa thể hiện quan ngại của mình, vừa mời chào sự giúp đỡ dài hạn. Với lý do chính đáng, họ dự đoán rằng Việt Nam sẽ vượt qua chu kỳ này và vẫn giữ cam kết cải cách kinh tế và với lợi ích bất di bất dịch trong việc tăng cường sức mạnh cho Asean, thúc đẩy hội nhập kinh tế, an ninh, chính trị và văn hóa trong khu vực và thiết lập quan hệ gần gũi hơn với Hoa Kỳ.

    Riêng Đảng Cộng sản Việt Nam tập trung vào mục đích tổng quát, đó là điểm mấu chốt của tất cả các đảng phái chính trị nào: đó là sự sống còn. Trung tâm đầu não là Ủy ban Trung ương (tức Ban Chấp hành Trung ương Đảng). Ủy ban này gồm 150 thành viên và có vai trò thiết yếu trong việc hoạch định các chính sách của đảng.

    Ủy ban Trung ương đã khai mạc Hội nghị lần thứ 12 ở Hà Nội vào ngày 22 tháng 3 năm 2010 để thảo luận và thông qua các văn kiện dự thảo sẽ được trình lên Đại hội Đảng Toàn quốc.

    Khi hội nghị bế mạc ngày 28 tháng 3, Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh đã trình bày một số văn kiện, sẽ được thảo luận tại Đại hội Đảng Toàn quốc, bao gồm một chiến lược phát triển kinh tế, xã hội mười năm, đến năm 2020 và một báo cáo chính trị từ Ủy ban Trung ương Đảng lần thứ 10.

    Suốt một tuần họp, các thành viên cao cấp của đảng cũng xem xét các kế hoạch nhân sự cho Ủy ban Trung ương Đảng lần tới (sẽ được xác nhận tại Đại hội Đảng Toàn quốc) và quyết định số lượng đại biểu dự Đại hội Đảng.

    Trước khi Đại hội Đảng diễn ra, Ủy ban sẽ họp ít nhất hai lần, có thể vào tháng 9 và tháng 12 năm 2010. Cuộc họp đầu tiên để bỏ phiếu sơ bộ các nhân sự chủ chốt, trong khi cuộc họp sau sẽ quyết định cuối cùng về chính sách và nhân sự.

    Đại hội Đảng sắp tới sẽ làm cho nhiệt độ chính trị tăng cao tại Hà Nội trong suốt năm nay. Điều này sẽ dẫn tới việc tê liệt chính sách và chủ nghĩa bảo thủ thấy rõ trong những tháng tới khi các thành phần đối lập và đối thủ diễn trò để giành ghế trước thềm Đại hội.

    Trong khi vẫn còn nhiều cuộc vận động chính trị ngầm, các đối tác quốc tế và các nhà hoạch định chính sách Hoa Kỳ không nên ngây thơ. Có thể dựa vào các xu hướng sau:

    * Thứ nhất, có vẻ như Việt Nam sẽ không quay lưng lại với cam kết hiện nay về cải cách kinh tế và hành chính.

    * Thứ hai, Đảng Cộng sản Việt Nam hiểu rằng để tồn tại, Việt Nam phải tham gia vào kinh tế khu vực và toàn cầu, gồm cả việc dẫn đầu khối Asean hội nhập và vững mạnh, và Đảng hướng về phía trước với các thương lượng thương mại trong Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP).

    * Thứ ba, VN sẽ phấn đấu cạnh tranh giành đầu tư và mở mang việc làm, giáo dục, đào tạo thông qua xuất khẩu và đầu tư nước ngoài. Đây là những điều quan trọng cho người dân mà Đảng sẽ không liều lĩnh tước đi.

    * Thứ tư, Đảng hiểu là tham nhũng cuối cùng sẽ hủy hoại quyền lực của họ. Do đó, Đảng sẽ tiếp tục ủng hộ các biện pháp cải cách do Thủ tướng Dũng đề ra.

    * Cuối cùng, sự đàn áp những các nhà bất đồng chính trị (gắn với các vấn đề tự do tôn giáo và báo chí) có khả năng giảm bớt sau Đại hội Đảng.

    Các nhà hoạch định chính sách và lãnh đạo doanh nghiệp nên chú ý tới những điềm báo trước trong cuốn “Người Mỹ Trầm lặng” của ông Greene. Sự yên ắng ở Việt Nam không phản ánh đúng một nghị trình chính trị sôi động ngấm ngầm.

    Tin tốt lành là các nhà lãnh đạo Việt Nam có thể sẽ đưa đất nước theo hướng nâng cao vị thế và tăng trưởng, tăng cường quan hệ với Asean và mở cửa cho quan hệ thân thiết hơn với Hoa Kỳ và các đối tác quốc tế khác.

    Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2010

    Mời bấm vào tên tác giả ngay dưới tựa đề để xem bài viết tiếng Anh, hoặc tải bản gốc được định dạng PDF: VN Unusually

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    1 phản hồi