Bùi Ngùi - Con Đường Phi Mã

  • Bởi Khách
    29/06/2010
    3 phản hồi

    Bùi Ngùi

    Khổng Tử đang chu du ở nước Lỗ thì nhận được thư mời sang giúp nước Vệ chấn hưng cái sự học. Đích thân quan thượng thư Bộ Lễ là Hứa Đại ra tận cửa xe ngựa để đón. Ngài cùng các học trò được đưa về nghỉ tại thái ấp sang trọng, hải âu bay mỏi cánh ở cạnh bờ biển. Nghe tin, nhiều quan lại trong triều tìm đến khấn lễ với Hứa Đại, xin được làm học trò Khổng Tử dù chỉ một ngày. Hứa Đại thấy vậy hỏi với vẻ không vui:

    - Ở nước Vệ, các người muốn học gì chẵng có. Vừa rồi ta chỉ giả bộ lơ đi một chút thì lập tức người người mở trường, nhà nhà mở trường nhiều như nấm sau mưa. Chẵng những không chỉ các ngươi mà đến cả mấy đời con cháu sau này vào học cũng không hết chỗ. Nay các ngươi kéo đến đây cậy ta nhờ Khổng Phu Tử mở lớp có phải ý các ngươi cho rằng ta không làm tròn chức trách phải không?

    Một vị thấy Hứa Đại nói với giọng không vui nên rón rén bước lên thưa:

    - Bẩm Hứa Đại Nhân! Nói về bằng cấp thì bọn tiểu nhân đây chẵng những không thiếu mà còn dư thừa là đằng khác. Mặc dù thời gian cho quan trường chiếm gần hết nhưng lạ ở chỗ người nào cũng kịp lấy hai ba bằng một lúc. Có người lấy bằng từ thấp lên cao nhưng cũng có kẻ chơi trội lại lấy bằng từ cao xuống thấp tức thi Đình đỗ trạng xong rồi mới quay về thi Hương, thi Hội. Nay nhân có Khổng Phu Tử sang, bọn tiểu nhân muốn nhờ người mở một lớp “tại vị” ngắn hạn vừa học vừa làm … quan nhằm kiếm thêm một cái bằng ngoại bổ sung vào bộ sưu tập bằng cấp của mình, hy vọng sau nầy đường hoạn lộ sớm được hanh thông.

    Hứa Đại nghe thế nét mặt dịu lại, giọng ôn tồn:

    - Ta hiểu ý các ngươi rồi. Bản thân ta trước đây cũng nhờ sang lân la học việc với Khổng phu tử vài tháng, được ngài cấp cho cái bằng ngoại nên mới được triều đình ưu ái bổ nhiệm chức Thượng thư bộ lễ. Thôi, đễ ta lựa lời nói khéo với Khổng phu tử, còn được hay không thì tùy vào duyên phận của các ngươi vậy.

    Sáng hôm sau, Hứa Đại vào gặp Khổng Tử xin nhờ giúp hai việc. Khổng Tử đang ngồi dùng cháo trắng với củ cải muối, nghe thế bảo:

    - Việc học là việc hệ trọng cần phải làm, Khâu ta sắp xếp từ nghìn dặm sang đây là có ý giúp nước Vệ, hà cớ sao Hứa Đại Nhân còn khách sáo với nhau làm chi. Không phải hai việc mà dẫu cho cả nghìn việc cần phải làm thì Khâu này cũng quyết không từ nan.

    Hứa Đại nghe thế như mở tấm lòng vội nói:

    - Việc thứ nhất muốn nhờ Phu Tử giúp chấn hưng lại việc học ở nước Vệ.

    - Cốt lõi của sự học là ở người thầy. Người xưa có câu “Lương sư hưng quốc”. Nước Vệ trước nay chọn thầy thế nào?

    - Những sĩ tử giỏi họ đều thích chọn ngành “sĩ nông công thương” nên thật tình rất khó tuyển được thầy giỏi.

    - Vậy chỉ còn những người tầm tầm thì sao đủ điểm để làm thầy?

    - Trong những người này đành chọn ra những người có cha mẹ người thân trước đây từng theo Hoàng thượng đi chinh chiến cho tới khi thống nhất giang sơn, lấy công trạng đó rồi quy thành điểm này điểm nọ cộng thêm vào cho đủ tiêu chuẩn xét chọn.

    Khổng Tử giơ tay áo lên gạt qua gạt lại, đầu lắc lia lịa:

    - Tắc trách, tắc trách quá! Có công với nước thì nên đãi ngộ bằng ruộng vườn, thái ấp chứ đâu thể lấy công trạng mà bù cho cái kém cỏi của người thầy được. Muốn làm thầy phải hội đủ trí và tâm. Trí là phải sàng lọc để tìm được những người thực sự tài giỏi. Tâm là trong những người tài giỏi đó lựa ra những người có đạo đức, tư cách. Không làm được như vậy thì sớm muộn gì cũng sinh ra chuyện trò vô lễ với thầy, thầy sàm sỡ với trò. Sự học nước Vệ chắc chắn là bị hỏng nặng rồi. Cái này sẽ còn di hại đến nhiều thế hệ sau này chứ chẵng chơi.

    - Chuyện nghiêm trọng thế mới phiền tới Khổng Phu Tử sang giúp.

    Khổng Tử trầm ngâm một hồi rồi hỏi:

    - Chuyện đến nước này vậy ngài đã thực thi được phương kế gì rồi?

    - Đã cho áp dụng “Tam Không” tức “không nghe, không thấy, không nói”. Bước đầu cũng gây chút tiếng vang, tạo được sự chú ý khắp bàn dân thiên hạ nhưng tiếc là chỉ được một thời gian ngắn thì mèo lại hoàn mèo.

    Khổng Tử nghe xong miệng lẩm nhẩm một mình:

    - Sắc tức thị không, không tức thị sắc, sắc không không sắc, sắc sắc không không … Thôi chết rồi! Triết lý nhà Phật mà vận dụng trong trường hợp này là bất cập rồi. Ấy dà dà…

    Hứa Đại rụt rè hỏi nhỏ:

    - Tình hình như vậy, Phu Tử thấy liệu còn cách nào xoay chuyển không?

    - Dục tốc bất đạt. Bệnh đã lâu, khí hư xâm nhập sâu vào tận lục phủ ngũ tạng thì không thể chữa trong một ngày một bữa là khỏi ngay được. Phải cần rất nhiều thời gian.

    - Nếu có thời gian thì nói làm chi. Phu Tử biết rồi đó. Triều đình sắp tới đợt tái bổ nhậm các chức quan mới cho các bộ, còn dân tình mấy ngày nay vì nóng ruột từ lâu chuyện học hành, thi cử của con cái nên bức bách dữ lắm.

    Khổng Tử bỏ bát cháo xuống, đứng dậy chấp tay sau lưng vừa đi qua đi lại ra chiều nghĩ ngợi lung lắm. Bỗng ngài đột ngột dừng lại, nét mặt hân hoan rồi nhìn dáo dác xung quanh thấy chỉ có một mình thầy Tử Lộ đang đứng hầu phía sau liền kề tai Hứa Đại nói nhỏ:

    - Ngài cho người tung tin trong dân chúng rằng triều đình chuẩn bị dốc sạch ngân khố để làm một "Con đường phi mã” rộng thênh thang, ngựa có thể chạy ba trăm dặm một ngày, kéo dài từ đầu này tới tận đầu kia của đất nước.

    Hứa Đại nghe vậy tròn xe mắt ngạc nhiên hỏi lại:

    - Chuyện "Con đường phi mã" thì dính dáng gì tới cái sự học đang lúc suy đồi chứ?

    - Dân tình đang lúc nghèo túng mà nghe tin triều đình chuẩn bị vét sạch ngân khố, rồi thêm nợ nần chồng chất để lại cho tới tận đời con, đời cháu ai nghe mà không kinh sợ lo lắng chứ. Tới lúc đó chẵng ai còn tâm trí đâu để ý tới cái sự học đang hồi nguy cấp của nước Vệ nữa. Ta cùng ngài có thừa thời gian mà suy nghĩ tiếp.

    Hứa Đại bỗng ngồi sụp xuống lạy Khổng Tử một lạy:

    - Ta như vừa cất được gánh nặng ngàn cân. Đạo học của ngài quả thật là danh bất hư truyền. Kẻ hèn này xin bái phục, bái phục.

    Nói xong Hứa Đại vội mời Khổng Tử cùng các học trò đi ngay ra bãi biển làm một chầu hải sản mà quên phắt chuyện thứ hai là nhờ Khổng Tử mở lớp “tại vị” ngắn hạn cho các quan trong triều.

    (Theo Loạn ngữ tân thư)

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    3 phản hồi

    Hehe, bác nào đặt câu chuyện này, hài thật. Lấy tình hình Việt Nam đặt chuyện. Cách dùng từ ngữ rõ là bậc tiền bối, am tường các truyện Tàu đã dịch. Như vậy tuổi cùng hàng 50 trở lên.

    Nhưng bút danh nghe chua chát quá. Thôi chúng ta cùng nâng chén rượu tiêu sầu.

    Nếu thật là con đường Phy Mã thì hay biết mấy! Như thế không cần phải Quy Mã hay Mã Quy.

    Than ôi sự thật lại là My Quả / Quả My!

    Nhờ câu truyện hay này mới hiểu được tại sao bây giờ người ta lại xúm nhau vào bàn một chuyện vô nghĩa là làm 05 Cổng Chào cho Thủ Đô hà Nội - nào là làm kiên cố hay bán kiên cố ? tại sao bây giờ mới đưa ra, có kịp thời hạn Đại Lễ không ? thiết kế như thế đã đẹp chưa ? có ý nghĩa không ? ... Rồi sắp tới khi vấn đề này lắng xuống thì lại có vấn đề vô nghĩa tương tự khác được nêu ra ?! rồi cả nước lại xúm nhau vào bàn luận ...

    Dân mình nổi tiếng thông minh sáng suốt mà lại dễ bị xỏ mũi thế sao ? Cứ thế này thì chết chứ chẳng phải chuyện chơi đâu !!! Chẳng làm được cái gì cho ra hồn cả ?! Làm gì bây giờ ??????????