Nguyễn Văn Tuấn - Nhét chữ vào miệng đại biểu Quốc hội

  • Bởi Admin
    17/06/2010
    6 phản hồi

    Nguyễn Văn Tuấn

    Quốc hội vừa tuyên bố rằng sẽ lấy ý kiến các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) về vấn đề đường sắt cao tốc qua hình thức thăm dò ý kiến. Tuy nhiên, đọc qua 2 câu hỏi sẽ sử dụng trong cuộc thăm dò ý kiến, tôi nghĩ họ phạm phải vài sai lầm cơ bản về nghiên cứu.

    Ai cũng biết cách đặt câu hỏi trong các cuộc thăm dò ý kiến rất quan trọng. Người ta có thể đạt được kết quả mong đợi bằng cách đặt câu hỏi thiếu tính khách quan, và dùng các mẹo ngụy biện để đặt chữ vào miệng người trả lời. Người Anh có câu “garbage in, garbage out” – đầu vào là rác thì đầu ra cũng là rác, ý nói nếu các đặt câu hỏi sai lầm thì kết quả cũng sai. Giới xã hội học có hẳn một môn học về “questionnaire design” (thiết kế bộ câu hỏi) mà bất cứ ai làm/học về xã hội học cũng đều biết qua. Trong môn học này, người ta dạy một số nguyên tắc căn bản về cách đặt câu hỏi sao cho khách quan, có độ tin cậy cao, và đảm bảo tính chính xác của thông tin thu thập được. Do đó, quá trình đi đến một câu hỏi đòi hỏi thời gian khá dài, chứ không phải làm một sớm một chiều được.

    Chúng ta thử xem Quốc hội đặt những câu hỏi gì. Có hai câu hỏi chính và mỗi câu hỏi có 3 câu trả lời (có điều kiện) như sau:

    Câu 1: Việc Quốc hội quyết định thông qua Nghị quyết về chủ trương đầu tư xây đường sắt cao tốc Hà Nội - TP.HCM:

    - Theo phương án Chính phủ trình: Quốc hội thông qua chủ trương tại kỳ họp lần này, làm căn cứ để Chính phủ triển khai các bước tiếp theo.

    - Phương án khác: Quốc hội chưa thông qua Nghị quyết tại kỳ họp lần này, đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện dự án để thông qua vào kỳ họp sau.

    - Ý kiến khác:

    Câu 2: Nếu Quốc hội đồng ý ra Nghị quyết tại kỳ họp về dự án này, thì nội dung Nghị quyết sẽ thể hiện theo các hướng sau đây:

    - Phương án 1: Tán thành xây đường sắt cao tốc như tờ trình của Chính phủ. Sau đó nghiên cứu lập dự án đầu tư toàn tuyến Hà Nội - TP.HCM. Đầu tư trước hai đoạn Hà Nội - Vinh và TP.HCM - Nha Trang, bắt đầu khởi công từ năm 2014, đưa vào sử dụng năm 2025. Thông qua toàn tuyến vào năm 2035.

    - Phương án 2: Tán thành chủ trương xây dựng đường sắt cao tốc nhưng lùi thời gian khởi công xây dựng và lựa chọn 1 lộ trình phù hợp. Theo đó:

    - Giao Chính phủ chỉ đạo cơ quan hữu quan tiếp tục nghiên cứu sâu hơn, đầy đủ và toàn diện hơn về các điều kiện đảm bảo tính khả thi của dự án.

    - Đồng thời trên cơ sở đó lập dự án đầu tư (dự án khả thi) một trong hai đoạn tuyến, hoặc Hà Nội - Vinh hoặc TP.HCM - Nha Trang để trình Quốc hội xem xét quyết định chủ trương xây một trong hai tuyến và thực hiện đầu tư vào thời điểm thích hợp trước năm 2020.

    - Tiến hành đánh giá tổng kết việc đầu tư khai thác đoạn tuyến trên và báo cáo QH xem xét triển khai các bước tiếp theo.

    - Ý kiến khác:

    Bình luận chung:

    Đối chiếu với các nguyên tắc căn bản đó, tôi thấy cách đặt câu hỏi của Quốc hội chẳng những tối nghĩa về mặt ngôn ngữ và hành văn, mà còn phạm phải nhiều sai lầm về nguyên tắc đặt câu hỏi. Ở đây chỉ nhân cơ hội bàn vài sai lầm chính mà thôi, để xem như là một buổi thể dục trí óc.

    Sai lầm thứ nhất là ngụy biện “bỏ chữ vào miệng người ta” (put words in people’s mouth). Câu hỏi thứ nhất bắt đầu bằng câu văn “Việc Quốc hội quyết định thông qua Nghị quyết về chủ trương đầu tư xây dựng đường sắt cao tốc” là một cách bỏ chữ vào miệng ĐBQH. Bốn chữ “quyết định thông qua” là một cách viết/nói thiếu khách quan. Trong thực tế Quốc hội chưa quyết định nhưng tại sao lại có câu văn đó. Khi viết “Nghị quyết về chủ trương” có lẽ người soạn câu hỏi muốn nhắc nhở đại biểu rằng đây là một chủ trương của Đảng chăng (hàm ý đe dọa), và nếu như thế thì lại phạm lỗi thiếu khách quan khác (tức nhắc bài).

    Trong 3 câu trả lời cho câu hỏi số 1, có câu chưa thông qua lần này, “đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện dự án để thông qua vào kì họp sau”, cũng là một cách đặt chữ vào miệng người ta. Đây là một cách nói trước sau gì thì cũng thông qua!

    Sai lầm thứ hai có liên quan đến nguyên tắc giả định tương lai. Một nguyên tắc về cách đặt câu hỏi trong các kì thăm dò ý kiến là không nên hỏi về tương lai với điều kiện (kiểu như “nếu trong tương lai đường sắt sẽ xây …”). Ấy thế mà câu hỏi thứ hai lại viết “Nếu Quốc hội đồng ý ra Nghị quyết tại kỳ họp về dự án này …”! Điều khôi hài của câu hỏi này là những gợi ý trả lời hoàn toàn chuyển sang một đề tài khác. Chẳng hạn như “tán thành chủ trương xây dựng đường sắt cao tốc nhưng lùi thời gian”.

    Sai lầm thứ ba là câu trả lời bỏ ngỏ kiểu “ý kiến khác”. Người ta phải hỏi ý kiến khác là ý kiến gì? Làm sao có thể thống kê hay định lượng cái-gọi-là ý kiến khác?

    Nói tóm lại, trong 2 câu hỏi, không có câu nào đi thẳng vào vấn đề cực kì đơn giản mà công chúng đang quan tâm là: “tán thành” hay là “không tán thành” dự án đường sắt cao tốc. Ngược lại, người soạn câu hỏi có vẻ cố tình né tránh vấn đề, làm cho vấn đề thêm phức tạp, bằng cách đặt những câu hỏi chỉ có thể mô tả là quá phiến diện. Thật vậy, không có lựa chọn “không thông qua” trong cả 2 câu hỏi. Đó là một cách soạn câu hỏi chẳng những thể hiện sự thấp kém về mặt kiến thức của người soạn thảo, mà còn thể hiện sự khinh thường người trả lời.

    Một nguyên tắc khác trong thăm dò ý kiến là phải thể hiện tính đại diện. Đáng lẽ Quốc hội phải tổ chức lấy ý kiến người dân, bởi vì họ là những người phải gánh cái món nợ quốc gia trong tương lai. Tôi nghĩ sẽ rất thú vị nếu QH chịu khó soạn lại câu hỏi và đem đi hỏi người dân, vì kết quả chắc sẽ rất khác với kết quả thu thập từ các đại biểu Quốc hội.

    Nhưng cuộc thăm dò ý kiến này chắc chắn không cho ra kết quả khách quan. Lí do đơn giản vì cuộc thăm dò chỉ thực hiện trong các đại biểu Quốc hội, mà 90% họ là đảng viên. Là đảng viên, họ có xu hướng bỏ phiếu theo chủ trương của đảng (cũng bình thường), và lá phiếu đó có thể không thể hiện ý kiến và nguyện vọng của người dân.

    Nói tóm lại, kết quả thăm dò có thể đoán trước được là đa số sẽ ủng hộ dự án đường sắt cao tốc, bởi vì cách đặt câu hỏi quá sai lầm, và cách “lấy mẫu” trong đại biểu quốc hội quá thiếu tính đại diện. Kết quả thăm dò này không phản ảnh ý kiến người dân, và do đó không có giá trị cộng đồng nào cả.

    NVT

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    6 phản hồi

    Khi bỏ phiếu kín thì 50-50, nhưng khi biểu quyết công khai thì gần 100% tán thành, đó không phải là bước tiến của nhận thức, mà là bước lùi vì... sợ. Ngay cả đại biểu Dương Trung Quốc cũng tỏ ra tránh né trong những phát biểu của mình (nhưng dù sao ông cũng còn khá hơn đa số... không dám nói gì): Quốc hội là cơ quan quyền lực nhân dân mà... "Nếu QH phát huy được chức năng là tiếng nói của dân thì càng tốt"!?! Đáng lẽ Quốc Hội PHẢI LÀ tiếng nói của nhân dân mới đúng chứ?

    Như vậy chứng tỏ khi bỏ phiếu kín không cần công khai danh tính thì đại biểu dễ dàng bày tỏ chính kiến của mình hơn. Vậy thì cử tri nên tin vào kết quả bỏ phiếu kín hay biểu quyết công khai?

    - Nó nhắc nhở rằng đã là ĐBQH thì anh phải chịu trách nhiệm trước cử tri.

    Nhưng mỗi ĐBQH còn có những tư cách khác, đặc biệt ý thức tổ chức của Đảng với 92% là đảng viên. Như vậy, rõ ràng ở đây có sự phân thân.

    Ta luôn dùng nguyên lý ý Đảng, lòng dân. Phải làm sao cho hợp lòng dân chứ không chỉ thể hiện ý Đảng. Vì ý Đảng thì đã có ý kiến TƯ, Bộ Chính trị rồi.

    Nếu QH phát huy được chức năng là tiếng nói của dân thì càng tốt.

    Ông nghĩ sao về trường hợp khi bỏ phiếu kín thì tỷ lệ phản đối - tán thành ngang nhau nhưng khi biểu quyết chính thức thì tỷ lệ luôn đạt gần 100% tán thành? Phải chăng đây là bước tiến trong nhận thức?

    - Nó phản ánh thể chế chúng ta.

    92% ĐBQH là đảng viên nên anh phải ứng xử với cả hai tư cách. Là đảng viên, anh thực hiện ý thức tổ chức của mình đối với chủ trương của Đảng. Là đại biểu, anh đại diện cho dân. Hai tư cách đó không phải lúc nào cũng đồng nhất.

    Dân biết tin vào đâu?

    - Do giáo dục của Đảng với các thành viên của mình.

    Nguồn: Bỏ phiếu kín về đường sắt cao tốc để tạo đồng thuận

    Tôi không biết trên thế giới hiện nay có tổ chức độc lập nào chuyên đánh giá chỉ số IQ của lãnh đạo các nước trên thế giới không nhỉ? Kiểu như xếp hạng về tham nhũng trên thế giới vậy.
    Nếu có thì báo cho họ tới Việt Nam ta, kiểm tra và đánh IQ của các đại biểu QH, thành viên của Đảng và chính phủ, sẽ có rất nhiều việc bổ ích cho công việc của họ.

    Tôi tin là IQ của các lãnh đạo VN sẽ được ghi vào sách kỷ lục Guiness thế giới!

    Thật đáng buồn và vô vọng cho Việt Nam, ôi người ta đang làm gì Người như thế này?!
    Nếu Forbes hay các tổ chức chuyên lập danh sách tỉ phú trên thế giới ghé mắt qua VN, sẽ thấy qua đợt dự án tàu cao tốc và dời Thủ đô này, sẽ mọc ra vài trăm thằng tỉ phú mới cáu cạnh nữa (dạng Huỳnh Ngọc Sỹ chỉ là cò con), béo nung núc, cười tươi hớn hở, làm biểu tượng cho sự đi lên của VN ta.

    ZOOKEEPER

    Đúng là nhét chữ vào miệng quốc hội.
    Người soạn câu hỏi cũng lạ lùng, nó như một bản giải trình làm rối vấn đè. ĐÚNG LÀ ĐẦU VÀO LÀ RÁC THÌ RA CŨNG LÀ RÁC.
    Nếu đúng tinh thần thăm dò chỉ cần ; đồng ý/ không đồng ý.
    còn tiến hành dài ngắn ra sao sau kết quả sẽ bàn.
    Đọc câu hỏi này giống như trò ăn hiếp, cưỡng bức. Lạ cho những cái đầu lãnh đạo đất nước, tiểu xảo thủ đoạn cả trong thăm dò. Đọc hai câu hỏi trên ai cũng phải thấy điều đó. Thật đáng buồn.

    Tất nhịiên việc phát phiếu thăm dò Đại biểu QH cũng là một việc đáng ghi nhận.
    Nhưng tôi hoàn toàn phản đối cách tổ chức lấy ý kiến đại biểu Quốc hội về vấn đề ĐSCT.
    Đây là dự án bị đa số người dân phản đối (theo các kết quả thăm dò trên mạng), đa số các ĐBQH không tán thành ở các mức độ khác nhau nhưng phiếu thăm dò lại cố tình giả mù giả điếc rằng Nghị quyết chấp thuận ĐSCT đã phải được thông qua, chỉ thăm dò các bước sẽ được triển khai dự án trên thực tế....Đây là việc làm rất thô, dùng văn bản câu chữ để nhét các đồ ôi thiu vào miệng các Đại biểu Quốc hội.

    Đó là sự khinh thường các Đại biểu QH và toàn thể Quốc hội!
    Đó là sự khinh thường toàn dân !

    Chủ tịch Quốc hội và Ban lãnh đạo Quốc hội phải chịu trách nhiệm về việc làm sai trái này !

    Các ĐBQH, các đoàn ĐBQH, các nhóm ĐBQH phải bày tỏ công khai chính kiến phản đối của mình, đó là trách nhiệm trước nhân dân !

    Bài viết có lập luận khá sắt cạnh, tuy nhiên cũng chỉ đụng chạm phần ngọn của vấn đề, phần gốc phải được xác định trước là: quốc hội có phải là công cụ của đảng? (Đại đa số thành viên của tổ chức này là đảng viên !)