Nhị Linh - Họ gọi nhau bằng bạn

  • Bởi Admin
    21/05/2010
    0 phản hồi

    Nhị Linh

    Mở thêm một mục mới, để cho thấy một cách cụ thể báo chí Việt Nam ngày nay đã phỉ nhổ như thế nào vào lịch sử báo chí từng có.

    Đó là một thời đã xa. Lúc đó, các tờ báo đầu tiên của lịch sử Việt Nam và lịch sử Quốc Ngữ khởi từ Gia Định báo cho tới Nam phong đã đi xong chặng đường với rất nhiều vẻ vang tri thức nhưng cũng không ít bê bối ở mối quan hệ khá nhập nhằng với người Pháp cai trị. Đầu những năm 1930, cả một trào lưu báo chí mới ra đời đầy sức sống và cũng đầy… cạnh tranh.

    Sau một khởi đầu nhiều vất vả, Nhất Linh cùng tờ Phong hóa đã có chỗ đứng vững chắc cả trên làng báo lẫn trong tâm trí người đọc. Tự lực Văn đoàn hồi đó là cả một thế lực về văn chương và báo chí. Nhưng chỉ trong vài năm, mấy tờ báo mới ra đã tạo nên một không khí sôi động chưa từng có: cũng như khi Phong hóa xuất hiện ra sức chế giễu Nam phong, Tiểu thuyết thứ Bảy (ra số đầu năm 1934) và Hà Nội báo (ra số đầu năm 1936) đả kích Phong hóa thậm tệ. Bối cảnh này đã được ghi lại trong bộ sưu tập mang tên 13 năm tranh luận văn học của nhà văn học sử nổi tiếng, linh mục Thanh Lãng (trước đây được in ronéo lưu hành nội bộ ở Đại học Văn khoa Sài Gòn, sau được in thành sách vào năm 1995, NXB Văn học và Hội nghiên cứu và giảng dạy văn học Thành phố Hồ Chí Minh).

    Xem các bài báo được Thanh Lãng sưu tầm cho vào sách, có thể thấy rằng chỉ hai năm sau khi ra đời, tờ báo trẻ Tiểu thuyết thứ Bảy thuộc hệ thống xuất bản của Tân Dân Vũ Đình Long đã dám lớn tiếng tuyên bố: “Phong hóa càng ngày càng xuống”, và tố cáo cơ quan ngôn luận của Tự lực Văn đoàn “lo Tiểu thuyết thứ Bảy và Ích hữu tuần báo “truy” mất hết độc giả của các ông, nên độ này các ông hoạt động dữ: Nào vẽ bìa, nào viết tự vị nhân vật, nào gièm Ích hữu, nào dìm Nguyễn Công Hoan.” Tờ Hà Nội báo của nhà Lê Cường cũng nhanh chóng nhảy vào trường văn trận bút xung quanh Nguyễn Công Hoan.

    Khoảng giữa thập niên 1930, thế kiềng ba chân của báo chí văn chương Hà Nội đã rõ ràng, tới mức người quan sát cùng thời cũng dễ dàng nhận ra. Theo tài liệu mới sưu tầm được của nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân, trong suốt nửa cuối của năm 1936, tờ Bắc Hà của quản lý tòa soạn Trần Huyền Trân liên tục đăng nhiều kỳ một câu chuyện mang tên Tam động kiếm tiên của tác giả Văn Việt Tử. Bằng phong cách kiếm hiệp, Tam động kiếm tiên miêu tả cuộc cạnh tranh giữa ba nhóm báo chí thật náo nhiệt và hoạt kê.

    Nhưng ngay cả giữa khi “giao đấu” nặng nề nhất, những người trong cuộc vẫn luôn tôn kính nhau. Họ luôn gọi nhau là bạn. Như Hà Nội báo, ở thời điểm cao trào nhất, vẫn có thể viết: “Bọn Lý Toét, Xã Xệ là một bọn thất học của nước ta, thất học vì… nghèo đói. Nhưng bạn Phong hóa có nghĩ thế đâu, họ chỉ nghĩ đến cái nguồn lợi lớn để cho… họ làm giàu!”; lúc buộc tội Phong hóa gay gắt nhất, Hà Nội báo vẫn gọi Phong hóa là “bạn đồng nghiệp”.

    Cái không khí đặc biệt đó được nhiều người đương thời ghi lại. Ở lần xuất hiện trở lại gần đây nhất của Ngọc Giao, một nhân vật của Tiểu thuyết thứ Bảy, tức là trong cuốn Hà Nội cũ nằm đây (NXB Phụ nữ, 2010 - sách in sau khi tác giả mất 13 năm), nhiều sự kiện đã được kể lại với nhiều chân dung nhân vật thời đó thật đẹp đầy cảm động. Là người thuộc “phái Tân Dân”, Ngọc Giao đã dùng từ “anh em” để nói về các đối thủ của mình hồi ấy: “anh em Tự lực Văn đoàn”.

    Đó là một thời đã rất xa.

    Chủ đề: Lịch sử

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi