Lê Quốc Trinh - Nghĩ gì về ca khúc Sài Gòn trước năm 1975

  • Bởi Khách
    10/05/2010
    7 phản hồi

    Lê Quốc Trinh

    Tôi là một Việt kiều xa quê hương hơn 40 năm trời, nhưng trong tâm tư không bao giờ quên những hình ảnh quê nhà, nhất là những giai điệu tân nhạc mà tôi hằng ấp ủ say mê hồi còn ở miền Nam, trước năm 1975. Nhân đọc bài "Góc nhìn chiến tranh trong ca khúc SG trước 1975" của tác giả Nguyễn Thuỵ Kha đăng trên Tuần Việt Nam (21-04-2010), tôi cảm thấy tình cảm quê hương bị gián tiếp xúc phạm nặng nề, do đó cần thấy phải viết lên vài hàng góp ý với tác giả.

    Trước hết xin nói rõ tôi chỉ là một kỹ sư quèn, say mê tân nhạc Việt Nam, kiến thức âm nhạc không dồi dào, nhưng cũng tạm đủ để trao đổi, tôi xin các nhạc sĩ yêu mến thời VNCH (những người quá cố và những người còn sống hiện nay trong nước và hải ngoại) cho phép tôi "múa rìu qua mắt thợ" một lần.

    Đọc lướt qua bài "Góc nhìn chiến tranh trong ca khúc SG trước 1975" tôi có cảm tưởng tác giả Nguyễn Thuỵ Kha cố tình diễn giải vấn đề dưới một cái nhìn chính trị chủ quan một chiều rất dễ bị độc giả thuộc giới am tường người ta đánh giá là thô thiển. Mở đầu là một câu phân biệt thể chế chính trị hai miền: "Sau hiệp định Geneve 20/07/1954, ...Ở miền Bắc là Nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà. Ở miền Nam là chính quyền Việt Nam Cộng Hoà". Cách phân biệt này cho thấy ngay tính chất giả dối của chính sách "hoà hợp hoà giải dân tộc" như thế nào trên một website của Nhà Nước.

    Có lẽ đứng trên quan điểm một "giải phóng quân" mà tác giả đã phân định tình hình "âm nhạc chiến tranh" ở miền Nam thành ba giai đoạn trước 1975, như sau:

    - Giai đoạn thứ nhất, từ 20/07/1954 đến 20/12/1960: Ngày thành lập Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam;

    - Giai đoạn thứ hai, từ 20/12/1960 đến 1965: Khi Mỹ đổ quân ồ ạt vào các vùng chiến thuật;

    - Giai đoạn thứ ba, từ 1965 đến 30/04/1975: Ngày thống nhất đất nước;

    Hãy tiếp tục đọc để xem tình hình âm nhạc miền Nam phát triển ra sao theo nhịp độ "giải phóng đất nước".

    Giai đoạn thứ nhất (20/07/1954 đến 20/12/1960):

    Tác giả kể tên một số nhạc sĩ có tên tuổi ở miền Nam, sống và sáng tác dưới chính thể VNCH như: Phạm Duy, Hoàng Thi Thơ, Anh Bằng, Chung Quân ...hay các nhạc sĩ tham gia quân đội như Lam Phương, Anh Việt, Văn Phụng, Nguyễn Văn Đông ...nhưng tuyệt nhiên không nghe tác giả nhắc gì về những nhạc sĩ "sống và chiến đấu trong bưng theo Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam”. Có thể đây là một thiếu sót của tác giả hay vì sự thật là ...không có (?). Tiếp theo, tác giả đã có vài đoạn ca ngợi các nhạc sĩ miền Nam để nói lên sự thật rằng: "các nhạc sĩ miền Nam (VNCH) sáng tác nhạc ca ngợi người lính VNCH trong nhiệm vụ bảo vệ đất đai và bảo vệ cuộc sống thanh bình của thường dân". Chỉ tiếc là tác giả không giải thích vì lý do gì mà người lính VNCH lại phải gian khổ nhọc nhằn như thế? Ai đã xâm phạm đất đai miền Nam? Ai đã đe doạ cuộc sống người dân miền Nam? Tiếc thật, bài viết quá ngắn nên không biểu lộ hết ý tác giả.

    Tiếp theo đó, tác giả nhận xét nhạc VN trong giai đoạn 1: "Những giai điệu không khoẻ khoắn lắm nhưng cũng đầy những cảm xúc với ca từ: "Người đi khu chiến thương người hậu phương - Thương màu áo gửi ra sa trường ..."(Chiều Mưa Biên Giới, Nguyễn Văn Đông). Đọc đến đây thì tôi cảm thấy hơi lùng bùng khó hiểu: thế nào là giai điệu khoẻ khoắn? Phải chăng ý tác giả muốn nói nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông hơi uỷ mỵ, không dám đưa những ca từ "mạnh bạo, dũng cảm, sắt máu" vào giai điệu nhạc giống như nhạc miền Bắc (ví dụ: Bác Cùng Chúng Cháu Hành Quân, Giải Phóng Miền Nam). Thực ra thời buổi đó xuất hiện rất nhiều bản hùng ca, nhạc vui, nhạc tình cảm quê hương, mang tính chất vui tươi khoẻ mạnh động viên thanh thiếu niên yêu quê hương đất nước, ví dụ: Khoẻ Vì Nước, Quyết Tiến, Học Sinh Hành Khúc, Việt Nam Minh Châu Trời Đông, Hè Về, Rạng Đông, Nhạc Rừng Khuya, Khúc Ca Mùa Hè, Bức Hoạ Đồng Quê, Khúc Ca Ngày Mùa, Hương Lúa Miền Nam, Miền Nam Mưa Nắng Hai Mùa, Khúc Hát An Tình, Tình Quê Hương, Nắng Chiều, Hoa Soan Bên Thềm Cũ, Chiều Biên Khu, Lá Thư Người Chiến Sĩ, Thương Người Chiến Binh, Cung Đàn Muôn Điệu, Đoàn Người Lữ Thứ, vv...mà tác giả cố ý bỏ quên chăng? Tác giả không biết rằng thời đó, nhiều bản hùng ca, hay Sử Ca sáng tác trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp (thập niên 40-50), trong Nam được hát tự do thoải mái, nhưng ngoài Bắc thì cấm tuyệt (ví dụ: Hội Nghị Diên Hồng, Bạch Đằng Giang, Trên Sông Bạch Đằng, Nước Non Lam Sơn, Đêm Mê Linh, Đêm Lam Sơn, Bóng Cờ Lau, Ải Chi Lăng, Trưng Nữ Vương).

    Tác giả nhắc sơ qua vài bài ca khí thế hùng mạnh, giai điệu sục sôi trong hàng ngũ quân giải phóng, như "Hành Khúc Giải Phóng", "Bài Hát Giải Phóng Quân", "Giờ Hành Động" ...ô hay! Chí có thế thôi sao? Rồi dựa lên đó tác giả quay lại phê phán nhạc SaiGon thời đó yểu điệu, yếu ớt, than vãn, thở than qua vài ca khúc như: Tiễn Bước Sang Ngang (Hoàng Trọng), Hương Xưa (Cung Tiến), Tình Anh Lính Chiến (Lam Phương) và Bến Hàn Giang (Dương Thiệu Tước). Như vậy tác giả chắc chưa từng nghe những ca khúc mang tính chiến đấu mạnh hơn và tình cảm hơn, ví dụ "Anh Đi Chiến Dịch" của Phạm Đình Chương (Anh đi chiến dịch xa vời; Lòng súng nhân đạo cứu người lầm than; Thương dân nghèo, ruộng hoang cỏ cháy; Thấy nỗi xót xa của kiếp đoạ đầy ... Anh đi!). Bài này tôi đột nhiên được nghe phát thanh ầm ỹ trong một quán cà phê hồi về thăm nhà ở tp HCM (2008), đối diện là trụ sở Uỷ Ban Nhân Dân Phường, vừa uống cà phê sữa đá vừa thưởng thức nhạc SG (trước 1975) trong một bối cảnh XHCN 2008. Tâm trạng vui buồn khó tả!

    Thực sự, giới nghệ sĩ miền Nam thời đó sống dưới chính thể VNCH được hưởng bầu không khí tự do dân chủ thoải mái, cho nên họ sáng tác nhạc với hết cả tấm lòng yêu quê hương đất nước, yêu đồng loại, họ đâu có bị ép buộc gò bó trong những khuôn khổ cứng ngắc, do đó không thể nào tìm thấy những giọng điệu "khát máu, tràn đầy hận thù, máu kêu trả máu, đầu kêu trả đầu" giống như nhạc ngoài Bắc thời chiến tranh chống Mỹ cứu nước.

    Giai đoạn thứ hai (1960-1965):

    Lạ thật! Tôi chẳng tìm thấy chi tiết nào do tác giả trình bày trong giai đọan "can thiệp của quân đội Mỹ" vào miền Nam. Chẳng lẽ tác giả cố tình quên hay bị "báo chí lề phải" kiểm duyệt gắt gao mà tự nhiên để chừa một khoảng trống khá lớn trong bài viết ... thôi thì tôi đành bỏ qua "giai đoạn 2" để đọc kế tiếp "giai đoạn thứ ba".

    Giai đoạn thứ ba (1965-1975):

    Xin phép trích nguyên si đoạn văn này để quý vị độc giả thưởng thức:

    -"Giai đoạn thứ ba, trong khi cả miền Bắc vừa chống chiến tranh phá hoại bằng không lực Mỹ, vừa dốc lòng dốc sức chi viện miền Nam giành độc lập và thống nhất tổ quốc trong một không khí âm nhạc hừng hực ý chí chiến đấu và phải nhận thấy rằng đó là thứ âm nhạc cực "rock", thì tâm tư người lính Việt Nam Cộng Hoà, người dân miền Nam nhìn vào cuộc chiến tranh tàn khốc này bị phân hoá đến cực độ".

    Nghe tác giả nhận xét nhạc miền Bắc thời chiến là một thứ cực "rock", tôi rất ư ngạc nhiên, chẳng hiểu "rock" ở đây có nghĩa gì? Nghĩa tốt hay nghĩa xấu? Tác giả có thể giải thích rõ ràng chăng? Còn nhận định rằng "nhạc miền Nam bị phân hoá cực độ" thì tôi có thể góp ý vài giòng. Kể từ khi quân đội Mỹ chính thức đổ bộ xuống Đà Nẵng, công khai tham gia các trận chiến cùng với sự hiện diện của các nước khác (Nam Hàn, Úc, Tân Tây Lan) thì bầu không khí tang tóc bắt đầu tràn ngập thành thị, rồi nhiều phong trào học sinh sinh viên nổi lên đòi hỏi chấm dứt chiến tranh, nhạc phản chiến xuất hiện cùng lúc với nhạc tình ca, nhạc sến (Bolero, Rumba, Slow Rock), gây nên một tình trạng không đồng nhất, không có đuờng hướng chung rõ rệt, chứ không có nghĩa là phân hoá. Tác giả đã đứng trên lập trường một "đảng viên CS" hay "giải phóng quân" nhận xét theo chiều hướng tuyên truyền cứng ngắc, nói thế thì thử hỏi hiện nay nền tân nhạc ở VN đi về đâu so với thời kỳ trước 1975? Nhạc "giải phóng quân miền Nam" ra sao sau ngày lịch sử 30-04-1975? Tình trạng âm nhạc miền Bắc ra sao sau ngày Giải Phóng 30-04-1975? Tôi sẽ có một bài khác trình bày chi tiết về chủ đề này.

    Bây giờ, thử đặt một giả thuyết rằng nếu tất cả văn nghệ sĩ, nhạc sĩ và toàn thể dân chúng miền Nam nhất quyết "chiến đấu chống Cộng tới giọt máu cuối cùng", tất cả mọi bài ca đều mang tính chất "sắt thép, máu, lửa, hận thù sôi sục" thì chưa hẳn tình hình biến đổi nhanh chóng như ngày 30-04-1975. Hãy nhìn sang tình hình nước Đại Hàn hồi giữa thập niên 50, trận tử thủ ở bên bờ sông Lục Đầu, nếu không có TQ can thiệp bằng chiến thuật "biển người cuồng tín" tràn qua biên giới thì tình đã thế khác hẳn. Vậy thì đề nghị tác giả Nguyễn Thuỵ Kha đừng nên suy luận kiểu một chiều như vậy, đừng nên kiêu ngạo đứng trên tư thế kẻ chiến thắng để đè bẹp dân tộc, có hay ho gì đâu khi hai miền xung đột nội chiến, để cho mọi thế lực cường quốc hưởng lợi trên thân xác nhân dân VN. Rồi đây lịch sử sẽ vạch trần sự thật cho thấy ai là kẻ hiếu chiến, ai là kẻ phản quốc "cõng rắn cắn gà nhà", trào lưu truyền thông phổ biến trên mọi Trang Mạng Internet chính là tiếng nói chân thật nhất của mỗi người dân, sẽ chấm dứt thời kỳ tuyên truyền một chiều, bưng bít thông tin của chế độ Cộng Sản.

    "Những ca khúc da vàng"

    Đến đây đột nhiên tác giả chuyển hướng đề cập đến phong trào "Ca khúc da vàng" mà nhạc sĩ Trịnh Công Sơn là người chủ xướng từ đầu thập niên 60. Có một chi tiết làm cho tôi bật phì cười, không hiểu tác giả lý luận ra sao mà dám nói rằng “tình khúc Nhìn Những Mùa Thu Đi của họ Trịnh, dịu dàng nhưng mới mẻ, đã tiếp sức cho học sinh, sinh viên Huế kiên cường đấu tranh chống đàn áp Phật tử năm 1963”. Tôi đề nghị tác giả phân tích bài ca "Nhìn Những Mùa Thu Đi" cho biết yếu tố nào, cụm từ nào đã động viên tinh thần tranh đấu của học sinh, sinh viên Huế chống Pháp Nạn thời đó (1963)?

    Tác giả có vẻ tâng bốc họ Trịnh quá sa đà, đến độ viết như sau:

    "Khi dạy học ở Bảo Lộc, việc Mỹ đổ quân vào miền Nam và đánh phá miền Bắc đã khiến Trịnh Công Sơn có một kỳ nghỉ hè như bị cuông bức. Ông đã trốn vào rừng sâu để viết ra tập "Ca khúc da vàng" với khát vọng hoà bình chát bỏng. Năm 1967, ông đã xuất bản lậu tập ca khúc này ở SaiGon và cùng Khánh Ly đi du ca kêu gọi hoà bình. Chính góc nhìn này đã hoà nhập Trịnh Công Sơn vào phong trào "Hát cho đông bào tôi nghe" rừng rực".

    Tôi đã từng nghe những ca khúc da vàng nóng bỏng đó, nhất là bài "Gia Tài Của Mẹ", "Huế SaiGon Hà Nội", hay "Người Con Gái Việt Nam Da Vàng", và rõ ràng giòng nhạc họ Trịnh được truyền bá sâu rộng trong giới trẻ thời đó, không hề bị ngăn cấm, tập nhạc này được chính quyền VNCH cho xuất bản tự do, làm gì có chuyện "in lậu". Sau cùng tác giả đưa ra nhận định rằng: "Có lẽ nhờ vậy mà sau 30/04/1975, giữa những ca khúc một thời loang ra miền Bắc, Trịnh Công Sơn vẫn là nỗi ám ảnh đáng kể nhất". Ám ảnh ai? dân chúng miền Bắc? hay chính quyền CS miền Bắc? Tại sao bị ám ảnh? Tôi biết rõ rằng giờ đây, mỗi lần giới nghệ sĩ Việt Nam trong nước mỗi lần muốn tổ chức ngày lễ "giỗ Trịnh Công Sơn" vẫn thường phải long trọng xin phép chính quyền, đệ trình một danh sách những ca khúc để cho chính quyền kiểm duyệt, và đương nhiên nhiều ca khúc TCS hãy còn bị "cấm phổ biến" ở Việt Nam hiện nay. Giờ đây, trong bối cảnh xã hội VN đang bị suy thoái, vấn nạn đạo văn, đạo nhạc, đạo tranh, đạo sách lan tràn khắp nơi, lớp trẻ nhà giàu được gửi học trường ngoại ngữ đắt tiền, nói tiếng Anh, tiếng Pháp như gió, nhưng lại không biết viết tên VN của mình ra sao, do đó khi ngồi nghe bản nhạc "Gia Tài Của Mẹ" tôi mới thấm thía nỗi đau của một dân tộc đang đánh mất dần bản sắc: "Một ngàn năm đô hộ giặc Tàu; Một trăm năm nô lệ giặc Tây; Hai mươi năm nội chiến từng ngày; Gia tài của Mẹ: một bọn lai căng; Gia tài của Mẹ: một lũ bội tình".

    Kết luận:

    Bài viết "Góc nhìn chiến tranh trong ca khúc SG trước 1975" của Nguyễn Thuy Kha trình bày quá nhiều sơ hở, ý tưởng rời rạc, mâu thuẫn mang cảm quan của một người không sống thật trong xã hội miền Nam thời kỳ chiến tranh, nhiều nhận xét quá phiếm diện, đưa đến nhiều sai lầm ngộ nhận về một nền âm nhạc cực thịnh của đất nước.

    Trong khuôn khổ bài phê bình này, tôi chỉ có thể phản hồi những ý tưởng của tác giả Nguyễn Thuy Kha, hy vọng rằng trong một bài khác tôi sẽ trình bày rõ hơn quan điểm của tôi, một người sống và say mê âm nhạc miền Nam thời kỳ trước 1975.

    Lê Quốc Trinh, kỹ sư Canada
    (Quebec, 05/05/2010)

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    7 phản hồi

    Phản hồi: 

    Một người bạn đã nói (Quote):

    "Cám ơn anh LQT, bài viết của anh theo tôi là chính xác dưới cái nhìn của dân miền Nam trước 75.

    Anh đã gợi nhớ lại nhiều tên bài hát cũ tôi đã quên nhưng giai điệu còn nằm lòng trong chúng tôi. Những bài hát không cần phải tuyên truyền, không cần phải vận động sáng tác vì phong trào, vì cổ động, vì chủ thuyết... mà đều là từ cảm xúc, cuộc sống thật của tác giả. Chính vì vậy, các bài hát đã đi vào lòng người một cách tự nhiên như sống và thở, hơn thế nữa, lời bài hát là những bài văn tả tình, tả cảnh thật tuyệt vời.

    Tôi cũng không ngại mà nói, chính lời hát của những ca khúc trước 75 cũng góp phần giáo dục nhân cách thế hệ thời đó: một thế hệ hiền hòa, nhân hậu, có lương tâm, có trách nhiệm, và có trí tuệ, đặt biệt, nếu cho phổ biến lại tất cả các bài hát thiếu niên (mà thời này không quan tâm phát hành vì không có lợi ích vật chất) thì sẽ chứng minh được khẳng định của tôi.

    "Hữu xạ tự nhiên hương" đó là giá trị thật, là kết quả của sự gạn lọc hiển nhiên mà không cần phải tuyên truyền, cổ động"
    ____________________________

    Cám ơn anh, anh nói rất đúng, đời sống tự do dân chủ dưới hai chính thể VNCH đã giúp cho các nhạc sĩ sáng tác tự đáy lòng, lời ca chau chuốt từng chữ, có ý nghĩa mang tính nghệ thuật cao. Có thể coi đây là thời kỳ vàng son của nền âm nhạc Việt Nam (trước 1975).

    Tôi nghĩ rằng anh có thể vào những website dưới đây để nghe nhạc VN, download và chép lại những lời ca:

    - hatnang.net
    - nhaccuatui.com
    - QuanNhacVang.com
    - dactrung.com
    - saigongate.com
    - tinhcaviet.com
    - vietnhim.com (phổ biến lời ca gần 12000 ca khúc)

    Hiện nay nhờ những website này mà tôi đã sao lục lại gần như 99% (hơn 2000 bài ca cũ và mới) những bản nhạc tôi ưa thích thời niên thiếu (từ thập niên 40 cho đến nay) đủ mọi thể loại (nhạc tiền chiến, nhạc Pham Duy, nhạc Trịnh Công Sơn, nhạc Trần Thiện Thanh, nhạc dân ca ba miền, hùng ca, sử ca, tình ca, vv...)

    Lê Quốc Trinh

    Phản hồi: 

    Hồi đầu thập niên 60 khi tôi nghe bài Chiều Mưa Biên Giới đã có cảm tưởng lạ vì không khí chiến tranh chưa thật sự tràn vào thành phố. Đến khi nghe bài Mấy Dặm Sơn Khê trên đài phát thanh do cô Thái Thanh diễn tả, thì tôi rợn người thật, vì những đoạn như:

    Mấy ai ra đi hẹn về… dệt nốt tơ duyên,
    Khoác lên vành tang trắng,
    Cầm tay nhau đi anh
    Tơ trời quá mong manh"...

    Bài ca này đã bị cấm một thời gian, tôi nghĩ thầm chắc ông Nguyễn Văn Đông là nhạc sĩ "phản chiến" đầu tiên ở miền Nam thời đó, rồi đến bài Phiên Gác Đêm Xuân:

    Chốn biên thùy này Xuân tới chi ?
    Tình lính chiến khác chi bao người
    Nếu Xuân về tang thương khắp lối
    Thương này khó cho vơi, thì đừng đến Xuân ơi !

    Sau này nghe nói ông làm Đại Tá trong quân đội VNCH và từng tham gia chiến trận, tôi ngạc nhiên. Dĩ nhiên sau ngày 30-04-1975 ông từng bị đi học tập cải tạo mút mùa và sống ngèo khố cuộc đời còn lại.

    Tôi đã thật sự xúc động khi nghe ông NV Đông trải tấm lòng yêu thương quê hương tổ quốc nồng nàn, qua bài Hải Ngoại Thương Ca (giữa thập niên 60, ông sáng tác sau khi tham dự một hội nghị quốc tế ở ngoại quốc về):

    Người về đây giữa non sông này
    Hội trùng dương hát câu sum vầy
    Về cho thấy con thuyền nước Nam
    Đi vào mùa Xuân mới sang
    Xa rồi ngày ấy ly tan

    Tôi . . đi . . giữa trời . . bồi hồi
    Cờ bay phất phới . . quên chuyện ngày xưa
    Mong sao . . nước Việt . . đời đời
    Anh dũng oai hùng . . chen chân thế giới …

    Giấc mơ của ông NV Đông cũng như giấc mơ của hàng triệu người con thân yêu hải ngoại, có được thực hiện mỹ mãn hay không, nhìn vào hiện trạng đất nước hiện nay thì rõ !

    Phản hồi: 

    [quote]...nhưng tuyệt nhiên không nghe tác giả nhắc gì về những nhạc sĩ "sống và chiến đấu trong bưng theo Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam”. Có thể đây là một thiếu sót của tác giả hay vì sự thật là ...không có (?).[/quote]

    Chắc chắn đây là sự cố ý của tác giả. Bởi vì tựa đề của bài viết "ca khúc Sài Gòn" đã giới hạn trước rồi, chứ không bao trùm "ca khúc Miền Nam".

    Phản hồi: 

    [quote]"Người đi khu chiến thương người hậu phương - Thương màu áo gửi ra sa trường ..."(Chiều Mưa Biên Giới, Nguyễn Văn Đông).[/quote]

    Về giai điệu (rhythm), bản nhạc này quả thật nghe yểu điệu, buồn man mác (không khỏe khoắn).

    Về lời ca, một chương trình radio hải ngoại cho biết vì dường như nó mang ý phản chiến (chiều mưa biên giới anh đi về đâu?) nên bị cấm thời TT Diệm, cho đến sau đảo chánh mới được phổ biến trở lại. Xin ghi chú tác giả Nguyễn Văn Đông là sĩ quan cấp Tá (có lẽ trong ngành Tâm Lý Chiến).

    Phản hồi: 

    Cám ơn anh LQT, bài viết của anh theo tôi là chính xác dưới cái nhìn của dân miền nam trước 75.
    Anh đã gợi nhớ lại nhiều tên bài hát cũ tôi đã quên nhưng giai điệu còn nằm lòng trong chúng tôi. Những bài hát không cần phải tuyên truyền, không cần phải vận động sáng tác vì phong trào, vì cổ động, vì chủ thuyết... mà đều là từ cảm xúc, cuộc sống thật của tác giả. Chính vì vậy, các bài hát đã đi vào lòng người một cách tự nhiên như sống và thở, hơn thế nữa, lời bài hát là những bài văn tả tình, tả cảnh thật tuyệt vời.
    Tôi cũng không ngại mà nói, chính lời hát của những ca khúc trước 75 cũng góp phần giáo dục nhân cách thế hệ thời đó: một thế hệ hiền hòa, nhân hậu, có lương tâm, có trách nhiệm, và có trí tuệ, đặt biệt, nếu cho phổ biến lại tất cả các bài hát thiếu niên (mà thời này không quan tâm phát hành vì không có lợi ích vật chất) thì sẽ chứng minh được khẳng định của tôi.
    "Hữu xạ tự nhiên hương" đó là giá trị thật, là kết quả của sự gạn lọc hiển nhiên mà không cần phải tuyên truyền, cổ động.

    Phản hồi: 

    Cám ơn bạn trẻ nào đó có lời giải thích lối sống của người Việt Nam ở quê hương.

    Nếu quả thật cách sống hai mặt, mặt thật và mặt giả, nhiều khi lẫn lộn như thế, thì tôi chỉ biết thông cảm và thương mến người VN thêm. Không ngờ dưới chế độ hà khắc và suy thoái đạo đức như vậy, con người đành phải đeo mặt nạ giao tiếp với nhau hàng ngày, quả thật là mệt mỏi và căng thẳng biết chừng nào. Tôi đã từng trải qua thời niên thiếu dưới chính thể VNCH cảm thấy còn dễ thở phần nào, con người thời đó ít ra hãy còn một tý nhân bản với nhau vì chế độ còn cho họ một khoảng không gian sống thoải mái, tuy rằng chiến tranh đang diễn ra sát nách.

    Khi đọc bài viết trên TuanVieTNam tôi đã cảm thấy điều gì đó không ổn trong cách hành văn của tác giả Nguyễn Thuỵ Kha, tuy tôi có phê phán nhưng trong lòng vẫn cảm thấy ngậm ngùi cho tác giả. Hy vọng rằng tình hình sẽ sáng sủa, sau cơn mưa trời lại sáng, cho người dân Việt Nam hít thở bầu không khí trong sạch trong tự do dân chủ.

    Lê Quốc Trinh, Canada

    Phản hồi: 

    Người VN sống ở VN luôn sống bằng 2 bộ mặt, một bộ mặt sống cho công ăn việc làm và một bộ mặt sống cho bản thân, cho nên khi mổ xẻ phân tích vấn đề nhạy cảm như trên thì người VN ở VN sẽ phải viết theo kiểu tốt nhưng có vấn đề, hay nhưng vẫn còn khuyết điểm, hùng tráng nhưng còn ủy mị... Chú Trinh có lẽ sẽ thấy khó chịu vì những kiểu phê phán đó nhưng nếu chú có thể tìm hiểu cách giảng dạy về văn nghị luận dưới mái trường XHCN thi chú sẽ không thấy làm lạ với cách phân tích như trên... nó đã tạo ra lối sống 2 mặt, lối suy nghĩ 2 mặt và không biết mặt nào thật mặt nào giả.
    Và người đọc thì đành phải đọc theo kiểu "hàng hai" vậy đó chú Trinh ơi!