Bùi Tín - Bài học Thủ Thiêm, Thăng Long, Pháp Văn, Dung Quất: Lên đỉnh núi vẫn phải leo từng bậc

  • Bởi Hồ Gươm
    04/05/2010
    3 phản hồi

    Bùi Tín


    Nhà máy lọc dầu Dung Quất ở Quảng Ngãi, Việt Nam Hình: ASSOCIATED PRESS

    Người Việt Nam nào chẳng muốn nước Việt Nam ta mau trở thành một nước công nghiệp hiện đại. Từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến lên công nghiệp hiện đại là cả một quá trình gian khổ lâu dài, cần có những bước đi thích hợp, có tính toán chu đáo. Vội vã, giản đơn, duy ý chí là thất bại.

    Có một lời khuyên đã 17 năm nay của một anh bạn kỹ sư Pháp, Philippe Dubois, làm cho hãng xây dựng Bouygues, sau khi anh đi thăm Việt Nam về, anh thổ lộ cho tôi, tôi tâm đắc và chiêm nghiệm.

    Anh kể rằng anh đã thăm khu kinh tế Vũng Tầu (Cap Saint Jacques hồi trước) rồi ra xem vùng Dung Quất, Núi Thành miền Trung, khi chính quyền có ý định xây dựng thành một trung tâm lọc dầu lớn.

    Anh kể rằng công ty dầu khí Pháp Total đã nghiên cứu kỹ và từ chối tham gia công trình này, vì nhiều điều không hợp lý. Sau đó hãng dầu khí lớn nhất của Nga cũng đến nghiên cứu, rồi lắc đầu bỏ đi.

    Lý do là túi dầu lớn nằm dưới vùng biển ngoài khơi Vũng Tàu, sao lại buộc phải đưa qua đường ống để bơm từng chặng ra tận gần Đà Nẵng, một ngàn kilômét chứ ít ỏi gì đâu.

    Sau đó lọc xong lại đưa trở lại vào phía Nam để tiêu thụ và xuống trở lại Vũng Tàu để xuất khẩu, vì cảng miền Trung quá nhỏ. Không có nhà kinh tế, nhà kinh doanh, nhà chính trị am hiểu kinh tế - tài chính nào có thể yên lòng với ý định ngông cuồng, dại dột như thế. Sẽ lãng phí thiết bị, tiền của, nhân lực, thời gian không sao tính hết, sẽ lỗ to, to lắm, rồi đến khi hối hận, muốn phá đi cũng không phá nổi! Sẽ như cục bướu trên lưng!

    Quả nhiên, Dung Quất khởi công từ 1997, 13 năm ỳ ạch, ngày khánh thành bị đẩy lùi mãi, tiêu hết hơn chục tỷ đôla vay mượn, vẫn chưa thấy ánh sáng ở cuối đường hầm. Có lúc kiểm tra toàn bộ, phát hiện 2 ngàn, rồi 700 chỗ trục trặc, hỏng hóc. Cả khu Dung Quất đang nheo nhóc kêu cứu, vì thiếu tiền để phát triển, đang ăn đong từng quý một, mọi chuyện đều dở dang, không đồng bộ, chưa nói đến khu kinh tế Núi Thành, «kế hoạch thì to bằng con bò mộng mà thực hiện mới chỉ bằng con chuột nhắt», theo lời một kỹ sư tại chỗ.

    Cựu thủ tướng Võ Văn Kiệt trước khi nhắm mắt thốt lên: «Tôi đã sai lớn khi phê duyệt đề án Dung Quất, vì cảng vùng này, từ Chu Lai, qua Sa Kỳ vào Quảng Ngãi chỉ có độ sâu trung bình hơn 10 mét, đón được tầu 10 ngàn tấn, vậy mà họ dám báo cáo trước Quốc hội là đón được cả tầu chở dầu 50 ngàn tấn, 100 ngàn tấn!».

    Nhưng còn một vấn nạn lớn hơn, anh P. Dubois nhìn ra, báo động, kiến nghị liên tiếp 17 năm nay, nhưng không một ai trong nước hiểu ra.

    Anh đã có 8 năm sang châu Phi giúp các nước Tây Phi làm công nghiệp hóa để dạn dày kinh nghiệm sống. Anh có kinh nghiệm quý muốn chia sẻ với bà con ta. Anh chỉ kiến nghị tha thiết một điều. Hãy dùng một cẩm nang công nghiệp hóa. Một cuốn sách nhỏ vỡ lòng về công nghiệp hóa. Từ những điều nhỏ nhất. Mở dần tầm nhìn cho một xã hội nông dân. Nội dung, theo anh, đại thể là:

    Thế nào là chiều dài đo bằng mét, đềcamét, héctomét, kilômét, thế nào là centimét, milimét, là micrông, phần mười micrông…Thế nào là gam...đến kilôgam, tạ, tấn, và ngược lại thế nào là một centigam, miligam …Thế nào là giây, phút, giờ … và một phần 10 giây, một phần trăm giây …Thế nào là một công thức hỗn hợp, trình tự hỗn hợp, các chất hỗn hợp, thời gian hỗn hợp, biến thể khi hỗn hợp 1, 2, 3, 4 chất với nhau…

    Những kim loại, hóa chất, chất kết dính thường dùng? đặc tính, bảo quản ra sao?

    Có bao nhiêu loại đinh, bề dải? bề rộng? cân nặng? có những loại đinh ốc, đinh xoáy trôn ốc gì, cỡ, dải, tên gọi, bí danh, bí số. Có bao nhiêu loại ốc, cỡ số, công dụng…

    Thế nào là đóng đinh đủ chắc, là vặn bù loong đủ chặt?

    Có những công cụ thường dùng gì, dao, kéo, búa, kìm, ê ke, thước, công cụ đo điện năng, điện áp, điện trở…Các loại giây điện bằng đồng, sắt, thiếc, chì…, các cỡ khác nhau, công dụng…

    Giới thiệu các loại máy gia đình cho đến máy công trường: máy nổ, máy điện, máy may, máy cắt gọt, máy bào, máy ép, máy đào, máy ủi…Cách vẽ sơ đồ, đọc sơ đồ máy móc, phân xưởng, nhà máy.

    Anh nói thêm: toàn là những điều thường thức nhỏ nhặt, nhưng rất bình thường trong xã hội công nghiệp. Nhưng lạ lẫm với mọi nông dân. Cái gì nông dân cũng đại khái. Một lát, một buổi, một hồi, một chặp. Bề dài thì một đoạn, một khúc, một khoảng. Rồi một nắm, một nhúm, một bát, một thau …Tác phong nông dân rất tai hại khi vào công nghiệp hóa.

    Có người lãnh đạo bàn đủ thứ về công nghiệp hóa, về hiện đại hóa mà cầm búa đóng một cái đinh vào tường cũng lóng ngóng không xong, thay chiếc bóng đèn bị cháy cũng không biết mua bóng nào, lắp làm sao! Nói, khác nhiều với làm là thế. Hãy dành ra một tháng để cả xã hội nông nghiệp làm quen, nhập tâm thành nếp sống quy củ của công nhân.

    Những nông dân không được chuẩn bị học làm công nghiệp từ những điều cơ bản, từ vỡ lòng, thì tất nhiên khi làm, cầu chưa thông xe đã lún, gãy, mặt cầu Thăng Long vỡ từng mảng vá, cầu Pháp Văn dầm bị gãy ngang, hầm Thủ Thiêm nứt toang hoác, cầu Cẩn Thơ gặp sự cố kéo dài, khu Dung Quất ốm yếu triền miên. Có 1 đêm, cả khu mất 2.000 con ốc thép to, do nông dân từ Nghệ Tĩnh vào chờ làm công nhân, «thành thạo việc phá đường tầu», coi đó là nguồn kiếm tiền dễ dãi khi bán bù loong cho các bà đồng nát ở quanh. Anh nông dân thấy dây điện vàng, xanh, đỏ, hứng lên nhớ con nhỏ, thế là cắt luôn tửng cuộn mang về quê làm quà, khi anh ta chưa hiểu rõ tác hại đến mức nào.

    Cả nước, có khu kinh tế mới, khu công nghiệp mới nào ra trò đâu. Vá víu, què quặt, xộc xệch, hỏng hóc, có nơi đắp chăn, thiếu phụ tùng, bỏ thì thương, vương thì tội, khóc dở mếu dở … Lại còn tính chuyện làm điện nguyên tử, làm đường cao tốc, khi cơ giới hóa nông nghiệp mức thấp nhất vẫn còn ở trình độ sơ khai!

    Tôi nhắc lại ý kiến anh bạn kỹ sư Pháp từ Tây Phi làm chuyên gia công nghiệp hóa trở về: Các vị ở Bộ Công thương, ở Bộ Đại học Đào tạo, kỹ sư, giáo viên, nhà kỹ thuật …hãy để tâm soạn thảo tài liệu dễ hiểu, có nhiều tranh vẽ, dùng không chỉ cho các lớp dạy nghề mà cho mọi học sinh sơ cấp, trung học, cán bộ xã thôn, lãnh đạo các cấp, cho đến các vị ở trung ương, cả Bộ chính trị nữa, tạo dần cho toàn xã hội có những kiến thức công nghiệp ngày càng rộng, càng cao, từ đó tạo nên tác phong công nghiệp, có kỷ luật cao, độ chuẩn xác chắc, không thể đại khái, phỏng chừng, qua loa, nhân nhượng, cá nhân vị kỷ, tầm nhìn cạn hẹp, như kiểu sống trong làng xã nghèo khổ xa xưa.

    Trong một công trình lớn, chỉ cần vài sơ xuất nhõ: trộn xi-măng sai công thức, nhiều mối hàn bị «khê», một loạt ốc vặn không chặt, nghiệm thu cẩu thả, cân hỏng, cân đong đo đếm đại khái…là dẫn đến hậu quả khôn lường, cả về sinh mạng, tài sản, thời gian toàn xã hội.

    Một lời khuyên đã lâu, rất đơn giản, đến lúc cần nhận ra giá trị, nếu không sự nghiệp công nghiệp hóa cứ nằm trên giấy, thành hàng loạt «hàng dỏm», «hàng mã», hiện đại hóa cứ xa vời không sao với tới.

    Cũng là góp ý ngay thẳng, thiết thực với các đại biểu Đại hội đảng CS các cấp đang diễn ra trong thời gian tới ở trong nước.

    Hãy nhớ một chân lý đơn giản: lên tới đỉnh núi vẫn phải từng bước một.

    Ông Mao từng ra lệnh cho cả nước Tàu: «Nhảy Vọt»…xuống hố sâu nghèo đói đấy! ./.

    Chủ đề: Kinh tế

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    3 phản hồi

    Bác Bùi Tín thân mến,

    Bàn về công nghiệp hoá đất nước từ hoàn cảnh một xã hội nông nghiệp thô sơ, văn hoá còn phảng phất tính địa phương chủ nghĩa (phép vua thua lệ làng), ảnh hưởng phong kiến còn đè nặng, thêm đó lại cộng thêm 50 năm đi trật hướng lao xuống vực thẳm Xã Hội Chủ Nghĩa, thử hỏi làm sao tránh được sai lầm chết người trong mọi công trình xây dựng hạ tầng?

    Bác Bùi Tín mới chỉ nhắc lại lời một người bạn Pháp thôi, bác chưa hề đặt chân vào một công trình công nghiệp nặng trong xã hội Bắc Mỹ tiền tiến, nên chưa hề thấy nhiều yếu tố khác, không kém phần quan trọng. Tôi chỉ cần đưa bác xem bức ảnh thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tham quan khu công nghiệp Dung Quất, đầu đội mũ nồi bộ đội mỏng manh, trong khi toàn bộ nhân viên kỹ thuật trong công trường phải mang nón bảo hộ cứng cáp, thì bác sẽ hiểu ngay thực chất một chính quyền "đạo đức giả và vô kỷ luật". Khi bác nhìn bức ảnh ông kỹ sư "soi mói Nguyễn Ngọc Sơn" được báo chí ca tụng không ngớt lời trước ngày khai trương Dung Quất, thì chắc bác sẽ buồn thấm thía cho cái bản chất tuyên truyền cố hữu của một chế độ "giả tạo, trọng thành tích, thích khoe khoang". Quan sát bức ảnh công nhân đang thao tác thay chiếc van "gây ra sự cố đóng cửa nhà máy" bác sẽ đau đớn thấm thía cho cái chiêu bài " bảo vệ giai cấp công nhân" của cái gọi là XHCN. Trong suốt mấy năm thi công, Dung Quất đã bị biến thành một nơi thao túng của bọn tham quan ô lại, song song đó là những trò moi ruột, ăn cắp vật tư, công nhân bảo vệ giết nhau để tuồn hàng ra ngoài. Bác nghĩ sao?

    Người ta thường nói "Nhà dột từ nóc", hay "Thượng bất chính thì Hạ tắc loạn" tất cả mọi thảm hoạ công nghiệp như: cầu Cần Thơ sụp đổ, 55 người chết (2007); cầu Chợ Đệm gẫy nhịp, 2 người tử thương (2009); toà nhà cao ốc KeangNam liên tiếp có tai nạn lao động suốt năm qua, vài người tử nạn ...rồi đến cầu cạn Pháp Vân mà tôi đã nói trên Trang BauxiteVietNam gần đây ... rôi sắp sửa có chuyện "thấm nước" trong hai đốt đường hầm Thủ Thiêm vừa hạ thuỷ, chứng tỏ đây là những biểu hiện sụp đổ của một chế độ phi nhân, phi nghĩa, chỉ biết moi tiền ngân hàng thế giới, vô trách nhiệm trong khâu quản lý công trình, thiếu kiểm tra chất lượng và vắng mặt giám sát công trường, nhưNg khi có sự cố thì đổ hết lỗi lên đầu công nhân lao động.

    Tương lai đất nước mờ mịt chỉ vì một tập đoàn lãnh đạo cam tâm đưa dân tộc vào con đường diệt vong.

    Bác Tín quên khẩu hiệu của đảng ta rồi:đảng ta bỏ qua giai đoạn phát triển chủ nghĩa tư bản để(tiến nhanh,tiến mạnh,tiến vững chắc lên CNXH cơ mà)tôi còn nhớ những câu của cán bộ chính trị dao giảng khi mới đi bộ đội,ở môn học chính trị nói:(chủ nghĩa cộng sản là gì?)cán bộ CT cũng trả lời luôn là:(là sự phát triển tột cùng của chủ nghĩa tư bản)tôi được hiểu hóa ra là vậy.
    Ở việt nam ta hiện nay phát triển nhanh và mạnh lắm các bác ơi,các công trường khởi công mọc lên như nấm ...có câu vè nói rằng: KHởi công thì ầm ầm.Thi công thì từ từ.Hoàn công thì tà tà để đó. để cho qua giai đoạn bảo hành đó sao...muốn tiến nhanh tiến mạnh tiến vững chắc phải là như thế,chứ nghĩ như bác Tín thì VN ta bao giờ mới xây dựng thành công XHCN để tiếN lên CNCS???

    Bác Bùi ơi, đâu phải mình Bác xót xa đâu, nhưng cứ bày ra làm nhiều công trình như vậy thì mới có cái bỏ túi riêng chứ, chỉ tội cho dân cứ è cổ ra đóng thuế, lạm phát từ công trình không hiệu quả thì cũng chỉ một mình dân gánh thôi, à mà mong sao cũng có thêm nhiều công trình như vậy thì may ra VN ta mới đổi đời được, xã hội mau tiến lên dân chủ và văn minh.