David Frum – Dân chủ có thể đến với Trung Quốc như thế nào

  • Bởi Admin
    26/04/2010
    2 phản hồi

    Lũy dịch

    Bắc Kinh, Trung Quốc (CNN) – “Tại sao các anh lại nghiễm nhiên cho rằng chúng tôi muốn một nền dân chủ kiểu phương Tây?” Câu hỏi được đặt ra, bằng tiếng Anh, bởi một người đàn bà Trung Quốc, cựu sinh viên một trường đại học Hoa Kỳ, tại một bữa tiệc sang trọng trong một phòng ăn riêng của một nhà hàng đắt tiền giữa khu phố thời thượng nhất Bắc Kinh.

    Mâu thuẫn nực cười và ảm đạm của xã hội Trung Quốc hiện đại là thế này: Tầng lớp trung lưu khổng lồ của Trung Quốc – chưa nói đến khoảng 600.000 triệu phú của nó – phải nhờ đến những hậu duệ cộng sản của Mao Trạch Đông và chế độ độc đảng của họ để bảo vệ tài sản cá nhân của mình.

    Tầng lớp trung lưu đó có nhiều thứ để bảo vệ: những ngôi biệt thự ngoại ô đỏm dáng, những căn hộ mới lộng lẫy (tháp Bốn Mùa đang được phết lớp sơn cuối), và bốn triệu chiếc xe hơi chỉ riêng tại Bắc Kinh mà thôi.

    Tầng lớp trung lưu đó cũng có nhiều thứ để sợ. Sau khi chúc bà bạn “hoài nghi dân chủ” ngủ ngon, tôi bước vào gian chính của tiệm ăn. Mọi người đã về hết. Đám nhân viên nhà bếp đang lục đục dọn bàn cho bữa ăn đêm: họ chỉ có cơm và canh rau cải, múc vào những chiếc hộp nhựa.

    Đám nhân viên nhà bếp này còn may mắn chán: nhiều người Trung Quốc nghèo hơn họ nhiều. Chỉ cần đi ra khỏi những thành phố mới giàu một đoạn ngắn là ta có thể nhìn thấy cảnh phu khuân vác gánh gạo leo lên đồi, mỗi đầu gánh treo 100 cân. Trong thành phố thì nhan nhản người lao động ngụ cư, và không ai trong số họ có quyền vào nhà thương hay gửi con vào trường học của thành phố. Người nghèo ở thành phố phải uống nước nhiễm chất thải công nghiệp, và phát hiện ra rằng sữa mà họ cho con họ uống có chứa melanine.

    Một người Mỹ – từ năm 1989 sống phần lớn tại Trung Quốc – nói với tôi rằng: “Ở nước này, một vụ tai nạn giao thông có thể dẫn đến một cuộc bạo động, và một cuộc bạo động có thể dẫn đến một cuộc cách mạng”.

    Và nếu chế độ cộng sản bị lật đổ bởi một cuộc cách mạng thì ai sẽ bảo vệ những kẻ giàu có trước đe dọa của chủ nghĩa xã hội? Vậy, không thay đổi gì là an toàn hơn cả.

    Có thể nói rằng mười năm gần đây nhất là thời kỳ hoàng kim của 500 năm lịch sử Trung Quốc vừa qua, kể cả đối với những người nằm dưới đáy xã hội. Thế hệ trung niên vẫn nhớ nạn đói của thập kỷ 1950. Những người lớn tuổi hơn thì vẫn nhớ những vụ tàn sát điên cuồng của những năm 30 và 40. Giờ đây, dân chúng có hoà bình, có cơm, có rau cải, đôi khi còn có cả thịt lợn. Tại sao lại phải thay đổi?

    Thế nhưng thay đổi vẫn đang đến.

    Bà bạn chống dân chủ của tôi kể một câu chuyện tại bữa tiệc, về một người hàng xóm của bà.

    Chuyện là, chính quyền địa phương thông báo kế hoạch xây dựng một nhà máy xử lý chất thải gần nơi người hàng xóm này ở. Họ hứa nhà máy sẽ được xây theo tiêu chuẩn môi trường cao nhất, người dân không có gì phải lo. Người hàng xóm không tin, và đứng ra tổ chức thỉnh cầu chống lại dự án. Ông bị bắt giam.

    Hành động bắt giam này làm người hàng xóm hết sức kinh ngạc. Ông không nghĩ mình đã “động đến chính trị”. Ông không chống lại chính quyền trung ương. Ông chỉ muốn đẩy cái nhà máy xử lý chất thải đó đi chỗ khác mà thôi. Như vậy có bất hợp pháp không? Nếu có thì tại sao? Ông là một công dân gương mẫu, có tài sản, có đóng thuế. Chẳng lẽ ông không có quyền lợi gì? Tại sao lại không?

    Có thể ông vẫn hoài nghi về dân chủ – Nhưng giờ đây ông bỗng nhiên muốn có thêm một chút tự do.

    Một câu chuyện khác: Tôi gặp một chuyên viên máy tính trẻ và khá thành đạt. Anh giữ một trang blog để nói về máy tính. Một ngày nọ, anh “rao bán máy chủ”. Chẳng may, cụm từ “rao bán máy chủ” nghe giống như “Đài Loan độc lập”. Cơ quan mật vụ đến thăm và bảo anh phải cẩn thận. Giờ thì anh khoái dạy những người đọc blog anh cách qua mặt bộ máy kiểm duyệt của nhà nước.

    Khi tôi hỏi anh có muốn có dân chủ không, anh nhìn lại tôi với con mắt vô cảm. Anh chỉ muốn chính quyền của anh bớt ngu xuẩn đi một chút.

    Chuyện cuối cùng: Gần đây, một vở kịch truyền hình nhiều tập, đang rất ăn khách, phát sóng một tập nói về mối quan hệ ngoài hôn nhân giữa một nhân vật nữ và một cán bộ nhà nước. Bộ Văn hóa cảm thấy có sự chỉ trích gián tiếp đối với chính quyền và ban lệnh cấm nói về quan hệ ngoài hôn nhân trong chương trình truyền hình ban ngày. Những người viết kịch bản lên tiếng phản đối, nhưng Bộ vẫn khăng khăng. Câu chuyện được lan truyền. Khán giả bắt đầu than phiền rằng những chương trình ưa thích của họ đang trở nên nhàm chán, và thế là Bộ Văn hóa phải nhượng bộ.

    Không, tôi không nghiễm nhiên cho rằng người Trung Quốc muốn một nền dân chủ kiểu phương Tây. Nhưng chính họ nói rằng họ muốn Facebook, YouTube, Gmail, sữa không nhiễm độc, nhà đảm bảo an toàn, không khí sạch hơn và truyền hình mùi mẫn hơn. Những đòi hỏi này nghe có vẻ không cực đoan. Nhưng chúng thực sự là những đòi hỏi cực đoan. Thực sự!

    Nguồn: “How democracy may come to China”, CNN 19.04.2010

    Bản tiếng Việt © 2010 Lũy

    Bản tiếng Việt © 2010 talawas

    Chủ đề: Thế giới

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    2 phản hồi

    Phản hồi: 

    Bài quá hay và thực tế về thế nào là dân chủ.
    Đơn giản như vậy nhưng ko phải ai cũng biết. Thế mới rõ Hitler giỏi khi nói:
    "Thật may phước cho nhà cầm quyền nào có người dân không biết suy nghĩ!"

    Nhưng tôi thêm vào: Nhưng vô phước cho dân tộc đó!

    Phản hồi: 

    radical demands: có nghĩa là những đòi hỏi tiến bộ, khác hoàn toàn nghĩa với đòi hỏi cực đoan.