Mạnh Quân - Năm điều dở của tăng trưởng

  • Bởi Admin
    03/04/2010
    0 phản hồi

    Mạnh Quân

    Cho dù nền kinh tế đạt mức tăng trưởng khá cao, trung bình 7,56% từ năm 1991 đến năm 2008 nhưng từ phía các chuyên gia kinh tế,đang ngày càng có nhiều tiếng nói đề nghị xem lại chất lượng tăng trưởng, mô hình tăng trưởng. Ngày 23.3 vừa qua, theo yêu cầu của Chính phủ, bộ Kế hoạch và Đầu tư đã có tờ trình đề án “những giải pháp, chính sách để nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế”. Mặc dù có những phần trùng lắp về đánh giá thực trạng nền kinh tế, những giải pháp cải cách so với đề án “tái cơ cấu nền kinh tế”, cũng do bộ này xây dựng và trình Chính phủ trước đó nhưng đề án trên đã có những phân tích khá đầy đủ về chất lượng tăng trưởng kinh tế những năm. Sài Gòn Tiếp thị xin trích đăng một số nội dung của bản đề án này:

    Theo bộ Kế hoạch và Đầu tư, tăng trưởng của nước ta trong khoảng gần 20 năm qua là ở “dưới mức tiềm năng, chưa thật bền vững và ổn định”. Tăng trưởng có xu hướng dựa ngày càng nhiều vào vốn và ngành công nghiệp chế biến, ít tạo việc làm và hiệu quả chưa cao. Tốc độ giảm nghèo có xu hướng chậm lại và thiếu bền vững. Đáng chú ý là tăng trưởng nhanh lại song hành với tăng ô nhiễm môi trường. Nhưng đáng lo là thực trạng ô nhiễm môi trường lại cho thấy, những ngành gây ô nhiễm nhất lại là những ngành đóng góp nhiều vào tạo việc làm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động và tăng trưởng ở các trung tâm công nghiệp, nơi đóng vao trò đầu tàu tăng trưởng của cả nước.

    Báo cáo của bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng cho rằng, tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người Việt Nam còn thấp và có xu hướng chững lại từ năm 2005. Đóng góp của tăng năng suất lao động của các ngành vào tăng trưởng chung còn thấp. Tăng trưởng chủ yếu dựa vào xuất khẩu, chủ yếu các mặt hàng thô: nông sản, khoáng sản và sơ chế.

    Đánh giá kỹ hơn về chất lượng tăng trưởng, theo bộ Kế hoạch và Đầu tư, tăng trưởng kinh tế của nước ta trong những năm qua có 5 điểm dở cơ bản. Thứ nhất là dở ngay ở mô hình tăng trưởng. Tăng trưởng của nước ta chủ yếu dựa vào khai thác, sử dụnh tài nguyên nhưng cũng chưa tạo được lợi thế canh tranh. Các ngành tăng trưởng thuần tuý nhờ khai thác, sử dụng tài nguyên như các ngành nông, lâm, ngư nghiệp, khai mỏ… luôn chiếm tỷ trọng lớn, khoảng 30% trong GDP giai đoạn 1991-2008. Động lực của tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu knh tế là các ngành gia công, chế biến có chi phí trung gian cao, lệ thuộc vào nhập khẩu, dễ gây ô nhiễm moi trường và tiêu tốn ngoại tệ. Tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu ngành, vùng kinh tế ngày càng dựa vào vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài nhưng nguồn vốn này phân bổ không đồng đều, chất lượng chưa cao và cũng chưa đóng góp được nhiều vào nâng cao chất lượng tăng trưởng.

    Các khu công nghiệp, khu kinh tế tuy được coi là điểm tựa cho tăng trưởng nhưng mới thiên về số lượng. Những năm gần đây, cùng với sự bùng phát về số lượng khu công nghiệp, rất nhiều vấn đề xã hội nảy sinh: nông dân mất đất, ô nhiễm môi trường, tình trạng đình công, thiếu nhà ở... Tăng trưởng dựa vào xuất khẩu nhưng cơ cấu xuất khẩu chậm thay đổi, chủ yếu là xuất hàng thô, sơ chế, năng lực cạnh tranh kém… Đáng chú ý, theo các tác giả đề án, tuy khu vực kinh tế nhà nước được xác định là chủ đạo nhưng mô hình này đã ngày càng bộc lộ những bất cập trong sử dụng, phân bổ nguồn lực hiệu quả và chậm cải thiện năng suất lao động.

    Điểm dở thứ hai của tăng trưởng những năm qua là hiệu quả, chất lượng đầu tư thấp: hệ số ICOR ngày càng cao, nền kinh tế ngày càng cần nhiều vốn hơn để tăng trưởng trong khi cơ cấu đầu tư mất cân đối thiên về vật chất mà đầu tư vào con người, công nghệ còn thấp.

    Thứ ba, theo bộ Kế hoạch và Đầu tư, những nền tảng cơ bản của tăng trưởng (giáo dục và y tế cơ bản, cơ sở hạ tầng, sự ổn định kinh tế vĩ mô, thể chế kinh tế xã hội), hiệu quả và năng lực cạnh tranh chậm cải thiện.

    Thứ tư, những yếu tố đóng góp tăng chất lượng tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế còn thiếu và yếu. Những yếu tố đó bao gồm: chất lượng nguồn nhân lực, hiệu quả các thị trường sản xuất (lao động, đất đai, công nghệ), năng lực sáng tạo, đổi mới công nghệ…

    Điểm dở cuối cùng, theo bộ Kế hoạch và Đầu tư, là hiệu quả quản lý nhà nước thấp và chậm được cải thiện: văn bản quy pháp luật ban hành rất nhiều nhưng còn có những quyết định sai, không phù hợp với thực tiễn; cách thức xây dựng chính sách còn thiếu khoa học, thiếu chuyên nghiệp, cắt khúc, có biểu hiện lợi ích cục bộ. Bộ máy hành chính các cấp thì cồng kềnh, năng lực yếu, làm ảnh hưởng đến chất lượng chính sách và tổ chức thực hiện.

    Trong các phần nêu quan điểm, nguyên tắc về nâng cao chất lượng tăng trưởng, sức cạnh tranh của đề án nêu trên có nhiều điểm trùng lắp về đề án đổi mới, tái cơ cấu nền kinh tế. Riêng trong phần định hướng chính sách, đề án cũng nêu được một số đề xuất đáng chú ý như: điều chỉnh mô hình tăng trưởng hiện nay sang mô hình dựa vào tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực, lấy tốc độ tăng năng suất lao động làm mục tiêu xuyên suốt, làm căn cứ xây dựng chính sách thay cho (chạy theo) chỉ tiêu tốc độ tăng trưởng; xoá bỏ các rào cản đang cản trở hiệu quả sử dụng nguồn lực và triệu tiêu những động lực tăng hiệu quả sử dụng các nguồn lực; xây dựng cho được các chỉ tiêu làm tăng năng suất bền vững…

    Mạnh Quân

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi