Báo cáo về kinh tế Việt Nam của BMI: "Cần có những chính sách hạ nhiệt nền kinh tế phát triển quá nóng"

  • Bởi Khách
    22/03/2010
    3 phản hồi

    Tổ chức Giám sát Doanh nghiệp Quốc tế (BMI) [*]<br />
    Tqvn2004 chuyển ngữ

    Quan điểm của chúng tôi về VN về cơ bản không thay đổi kể từ đầu quý IV năm 2009, khi ngày càng có những dấu hiệu rõ ràng rằng nền kinh tế đang phát triển quá nóng. Chúng tôi vẫn trông đợi một tình huống double-dip với tăng trưởng GDP thực giảm xuống 4,4% vào năm 2010 sau khi kinh tế được khôi phục một cách cưỡng bức trong 3 quý cuối năm 2009, điều khiến cho tăng trưởng kinh tế toàn năm (2009) đạt 5,3%. Dự báo năm 2010 của chúng tôi dựa trên cơ sở chúng tôi trông đợi rằng chính phủ sẽ thắt chặt chính sách tài chính và tiền tệ một cách mạnh mẽ vào nửa đầu năm 2010 nhằm hạn chế thâm hụt thương mại đang nới rộng và dừng áp lực lạm phát. Với việc VN một lần nữa phá giá tiền đồng vào tháng Hai 2010, chỉ sau ba tháng kể từ lần phá giá trước vào cuối tháng Mười một 2009, quan điểm trên của chúng tôi càng được củng cố hơn.

    Đại hội Toàn quốc lần thứ 11 của Đảng CSVN vào tháng Một năm 2011 sẽ khiến cho áp lực chính trị ở quốc gia này giữ ở mức cao. Chúng tôi trông đợi sẽ có những chỉ trích dành cho cách mà chính quyền xử lý những biến động kinh tế vĩ mô mà VN gặp phải trong mấy năm gần đây từ các đảng viên bảo thủ, nhưng sẽ không có thay đổi lớn trong đội ngũ lãnh đạo hiện tại và các chính sách của chính phủ. Tuy nhiên, nỗi sợ hãi bị chỉ trích đã dẫn đến hiện tượng người ta không dám đưa ra những chính sách mới vào thời điểm Đại Hội Đảng lần trước. [Do đó], có nguy cơ là hiện tượng này sẽ được lặp lại, và những bước cần thiết để thắt chặt các chính sách tài chính và tiền tệ nhằm đối phó với lạm phát đang gia tăng và thâm hụt thương mại đang được nới rộng sẽ không được tiến hành.

    Một quá trình hồi phục mạnh mẽ dựa trên nhu cầu trong nước ở VN đã khiến tăng trưởng GDP đạt 6,9% so với cùng kỳ năm ngoái trong quý IV năm 2009. Chúng tôi tin rằng việc thắt chặt mạnh mẽ chính sách tài chính và tiền tệ sẽ là cần thiết trong năm 2010, và do đó chúng tôi tiếp tục duy trì dự đoán rằng tốc độ tăng trưởng GDP thực sẽ sụt giảm xuống 4,4% vì nhu cầu trong nước bị ảnh hưởng [của cách chính sách thắt chặt]. Điều kiện khiến thắt chặt chính sách tài chính và tiền tệ trở nên cần thiết có nhiều khả năng sẽ duy trì cho đến cuối năm 2011, khi lạm phát được duy trì chắc chắn ở mức 1 con số như trước. Chúng tôi theo đó dự đoán tốc độ tăng trưởng GDP thực sẽ là 5,5% và 6,0% trong năm 2011 và 2012, khi môi trường kinh tế toàn cầu sẽ không năng động như những năm bùng nổ giai đoạn 2003-2007.

    Việt Nam đang tiến bộ trong việc cải thiện hệ thống cơ sở hạ tầng ọp ẹp của mình bằng cách tiến hành xây dựng một số cảng, nhà máy điện, và dự đường giao thông trong năm 2009. Tuy nhiên, sẽ phải mất vài năm, nếu không nói hàng thập niên, cho tới khi cơ sở hạ tầng của VN, vốn chỉ 37,2 điểm, đạt đến gần điểm số 68,0 của Trung Quốc trên cùng một lĩnh vực. Trên mặt trận cải cách kinh tế, tiến trình tư nhân hóa của chính phủ đã tăng tốc với việc đưa Vietcombank, VietInBank và Eximbank lên sàn chứng khoán năm 2009. Chúng ta cũng trông đợi những cải thiện trong môi trường kinh doanh từ thỏa thuận Hợp tác Kinh tế Việt Nam - Nhật Bản, và từ thỏa thuận tự do buôn bán hiện tại đang được thương lượng ký kết với Liên Hiệp Chung Châu Âu.

    Chính trị

    Thế mạnh

    * Chính quyền của Đảng CSVN tỏ ra cam kết với cải cách theo hướng thị trường tự do, mặc dù một số chính sách kinh tế cụ thể chắc chắn sẽ được thảo luận tại Đại Hội Đảng năm 2011. Thể chế độc đảng nhìn chung có lợi thế trong việc giữ ổn định chính trị trong ngắn hạn (short-term).

    * Quan hệ với Hoa Kỳ nhìn chung là cải thiện, và Washington nhìn Hà Nội như là một đồng minh địa chính trị có triển vọng trong Đông Nam Á.

    Điểm yếu

    * Tham nhũng trong số cách quan chức chính phủ đang tạo ra một mối đe dọa lớn đến tính chính đáng của Đảng CSVN đang cầm quyền.

    * Hiện tại đang có sự không hài lòng của công chúng ngày càng tăng (mặc dù vẫn còn rất hạn chế) với việc nhà cầm quyền đối xử mạnh tay với những nhà bất đồng chính kiến chính trị.

    Cơ hội

    * Chính quyền hiểu rõ mối đe dọa mà tham nhũng tạo ra cho tính chính đáng của mình, và đã hành động để ngăn chặn tham nhũng và hối lộ trong đội ngũ đảng viên có chức quyền.

    * Việt Nam đã cho phép quốc hội có nhiều tiếng nói hơn trong việc chỉ trích chính sách của chính quyền. Đây là cơ hội mở ra một thể chế cân bằng và kiểm soát quyền lực ngay trong hệ thống độc đảng.

    Mối đe dọa

    * Tăng trưởng giảm sút trong năm 2009 và 2010 sẽ khiến sự ủng hộ của công chúng dành cho hệ thống độc đảng bị lung lay, và những cuộc biểu tình ngoài đường phản đối tình trạng kinh tế có thể phát triển thành những thách thức đối đầu với chính phủ phi dân chủ.

    * Mặc dù kiểm soát trong nước mạnh mẽ sẽ đảm bảo rằng không có thay đổi chính trị lớn nào xảy ra ở VN trong vòng vài năm tới, nhìn dài hơn, thì cơ chế độc đảng vẫn sẽ khó duy trì.

    * Mối quan hệ với Trung Quốc đã bị xói mòn trong vòng 1 năm qua do thái độ cứng rắn của Trung Quốc đối với những quần đảo đang tranh chấp ngoài biển Đông và sự chỉ trích trong nước đối với việc TQ đầu tư lớn vào dự án khai thác bauxite ở Tây Nguyên, điều có thể gây ra những ảnh hưởng môi trường rộng lớn.

    Đánh giá về kinh tế

    Thế mạnh

    * Việt Nam là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất ở Châu Á trong những năm gần đây, với GDP tăng trung bình 7,6% hàng năm trong giai đoạn 2000-2007.

    * Sự bùng nổ của nền kinh tế đã đưa nhiều người VN ra khỏi nghèo đói, với tỷ lệ nghèo đói chính thức giảm từ 58% năm 1993 xuống 20% năm 2004.

    Điểm yếu

    * Việt Nam vẫn phải chịu thâm hụt tài chính, thâm hụt thương mại và thâm hụt tài khoản vãng lai đáng kể, dẫn đến nền kinh tế này có thể bị tổn thương khi kinh tế toàn cầu tiếp tục suy giảm trong năm 2010. Bức tranh tài chính trở nên u ám với những khoản chi tiêu 'ngoài sổ sách' đáng kể.

    * Tiền Đồng yếu và bị kiểm soát quá chặt làm giảm động cơ sản xuất hàng xuất khẩu có chất lượng cao, và đồng thời khiến giá nhập khẩu tăng cao, do đó dẫn tới áp lực lạm phát.

    Cơ hội

    * Tấm thẻ thành viên WTO cho phép VN truy cập tới thị trường và vốn nước ngoài, trong khi tạo ra các doanh nghiệp Việt Nam khỏe mạnh hơn thông qua môi trường cạnh tranh hơn.

    * Chính quyền sẽ, bất chấp những khó khăn vĩ mô hiện tại, tiếp tục tiến hành cải cách theo hướng thị trường, bao gồm cả tư nhân hóa các doanh nghiệp nhà nước, và tự do hóa thị trường ngân hàng.

    * Đô thị hóa sẽ tiếp tục là động lực phát triển trong dài hạn. Liên Hiệp Quốc dự đoán dân số thành thị sẽ tăng từ 29% dân số cả nước lên trên 50% vào khoảng đầu thập niên 2040.

    Mối đe dọa

    * Những lo ngại về lạm phát và thâm hụt đã khiến một số nhà đầu tư tái đánh giá lại quan điểm lạc quan của mình về Việt nam. Nếu chính quyền tập trung quá nhiều vào tăng trưởng được kích thích và thất bại trong việc loại trừ áp lực lạm phát, Việt Nam có nguy cơ kéo dài tình trạng bất ổn vĩ mô, và có thể dẫn đến khủng hoảng.

    * Tình trạng bất ổn kinh tế vĩ mô kéo dài có thể khiến nhà chức trách tạm dừng các cải cách, để dành quan tâm cho việc ổn định nền kinh tế.

    Đánh giá về môi trường kinh doanh

    Thế mạnh

    * Việt Nam có một lực lượng lao động lớn với giá rẻ và có trình độ, đây là một điểm hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài.

    * Vị trí của Việt nam - gần với Trung Quốc và Đông Nam Á, và hệ thống đường biển thuận lợi của mình - khiến nó là cơ sở tốt cho các công ty nước ngoài đổ bộ để xuất khẩu sang các nước Châu Á khác và bên ngoài Châu Á.

    Điểm yếu

    * Cơ sở hạ tầng của Việt Nam vẫn còn yếu kém. Đường ôtô, đường tàu và cảng không đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế của quốc gia này, cũng như không đủ để liên kết với thế giới bên ngoài.

    * Việt Nam tiếp tục là một trong những quốc gia có nạn tham nhũng nặng nề nhất thế giới. Điểm số của nó trong bảng xếp hạng năm 2008 của Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế là 2,7; đứng thứ 20 trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.

    Cơ hội

    * Việt Nam vẫn đang hấp dẫn được đầu tư từ các nền kinh tế quan trọng ở Châu Á, như Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan. Điều này tạo cơ hội cho việc chuyển giao kỹ thuật và trình độ cao.

    * Việt Nam đang đẩy mạnh việc tư nhân hóa các doanh nghiệp nhà nước và tự do hóa khu vực ngân hàng. Điều này sẽ cho các nhà đầu tư nước ngoài một điểm đến đầu tư mới

    Mối đe dọa

    * Những vụ tranh chấp thương mại đang diễn ra giữa VN - Hoa Kỳ, và mối đe dọa nói chung của chủ nghĩa bảo hộ Hoa Kỳ, vẫn còn là một điều đáng lo ngại.

    * Các vụ đình công của công nhân vẫn là mối đe dọa lơ lửng. Nếu nhà chức trách Việt Nam thất bại trong việc thúc đẩy trình độ người lao động Việt Nam lên mức cao, thì Việt nam có thể nằm trong danh sách các quốc gia hạng hai trong một thời gian không hạn định.

    ________________________________

    [*] Tổ chức Giám sát Doanh nghiệp Quốc tế (BMI) là một tổ chức có trụ sở ở Anh, chuyên về phân tích, đánh giá độ tín nhiệm và rủi ro của các thị trường trên toàn cầu.

    Chủ đề: Kinh tế

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    3 phản hồi

    Khách viết:
    Cảm ơn các bạn, nhất là đã bỏ công chuyển ngữ. Xin đề nghị áp dụng nguyên tắc thông thường là nêu rõ nguồn bản gốc (web, ấn bản v.v.).

    Chào bác Khách,

    Mọi bài viết hay bản dịch của Dân Luận, nếu lấy nguồn tiếng Việt hoặc tiếng Anh từ nơi khác về, đều có ghi rõ nguồn. Nguồn bài viết dưới dạng liên kết được đặt ở phần giới thiệu tác giả, người dịch v.v..., bác có thể bấm vào link để đọc bản tiếng Anh trên Viet-Studies.

    Mến,
    Huân

    Cảm ơn các bạn, nhất là đã bỏ công chuyển ngữ. Xin đề nghị áp dụng nguyên tắc thông thường là nêu rõ nguồn bản gốc (web, ấn bản v.v.).

    Tiêu đề của BMI sẽ khiến nhiều người hoài nghi vì với tốc độ phát triển kinh tế ở VN khoảng từ 5-6% liệu là quá nóng chăng? Điều này xem chứng vô lý nhưng lại rất có lý ở VN. Đánh giá của BMI còn có điểm phiến diện và dễ làm cho một số người đắc ý về sự đánh giá sự ổn định chính trị trong ngắn hạn của chế độ độc đảng cũng như nhìn nhận mối quan hệ giữa VN và Mỹ có vẻ sẽ nồng ấm hơn lên như một đối tác chiến lược về phương diện địa chính trị. Thực tế thì mối quan hệ Việt - Mỹ được cậy nhờ vào mối quan hệ Việt - Trung gặp phải những vấn đề về chủ quyền nhất là vấn đề về 2 quần đảo tranh chấp. Thực tế thì VN chưa nhìn nhận Mỹ là đối tác chiến lược (mặc dù Mỹ là nước đầu tư lớn nhất vào VN trong năm qua và cũng là thị trường lớn nhất hiện tại của hàng hóa VN) nhưng cơ bản, đánh giá của BMI là thuyết phục. Phải nói rằng BMI đã nhìn thấu VN khi cho rằng, để giữ lạm phát ở 1 con số thì VN chỉ có thể tăng trưởng 4.4% là hợp lý. Nếu sang năm, VN công bố mức tăng GDP trên 6% với lạm phát 1 con số thì con số đó chỉ có thể là con số ảo mang tính chính trị và chắc chắn là thiếu chính xác. Vì vậy, nền kinh tế VN tăng trưởng nóng ở đây ắt hẳn không phải là tăng trưởng cao đến rất cao mà là tăng trưởng nhanh hơn có thể trong điều kiện VN phải thắt chặt chính sách tiền tệ và đầu tư nhằm điều tiết cán cân thanh toán để giảm lạm phát và giảm nhập siêu.
    Báo cáo của BMI xem ra là một nguồn thông tin kiểm chứng quan trọng và mang tính cảnh báo về những bất ổn còn chờ VN ở phía trước.