Nguyễn Quang A - Lấy đâu ra 40% GDP?

  • Bởi Admin
    15/03/2010
    3 phản hồi

    Nguyễn Quang A

    Khi cần nêu cao vai trò của các tập đoàn kinh tế nhà nước, người ta đưa ra các con số rất đẹp về hoạt động của chúng. Người ta đã nhắc đi nhắc lại con số gần 40%, là sự đóng góp của chúng cho tổng thu nhập quốc nội (GDP). Tại buổi làm việc của lãnh đạo Chính phủ với lãnh đạo của hơn 100 tập đoàn và tổng công ty nhà nước ngày 10-3-2010, con số 40% (và trên 40% GDP) lại được nhắc lại. “Chính phủ cho rằng các tập đoàn và Tổng công ty, lực lượng chiếm trên 40% GDP của cả nước luôn đóng vai trò quyết định” (Vnexpress). Từ “lực lượng” hơi tối nghĩa nhưng bài báo khẳng định chúng “tạo ra hơn 40% GDP cho nền kinh tế” nên không thể hiểu lầm. Các báo khác cũng đưa tin tương tự, thậm chí nói đến 40% GDP hàng năm, tức là thành tích đã được duy trì trong nhiều năm qua. Từ “gần 40%” trước kia đã được thay bằng từ “hơn 40%”.

    Trong khi đó, Tổng cục thống kê, cơ quan có thẩm quyền nhất nước về công bố các số liệu thống kê chính thống, đưa ra các con số chính thức về đóng góp của khu vực kinh tế nhà nước vào GDP từ 1995 đến 2008 (bảng sau lấy từ 1998) như sau:

    Năm 1998 1999 2000 2001 2002
    % GDP 40,00 38,74 38,52 38,40 38,38
    Trừ bớt 30,95 30,32 30,35 30,31 30,42
    Năm 2003 2004 2005 2006 2007 2008
    % GDP 39,08 39,10 39,40 37,39 35,93 34,35
    Trừ bớt 30,74 31,29 31,33 29,46 28,15 27,17

    Các tập đoàn và tổng công ty nhà nước là một bộ phận của các doanh nghiệp nhà nước, các doanh nghiệp nhà nước lại chỉ là một bộ phận của kinh tế nhà nước. Theo số liệu trên của Tổng cục thống kê, thì suốt từ 1999 đến 2007 kinh tế nhà nước đúng là đóng góp gần 40% GDP. Từ 2008 không thể nói là gần (vì đã dưới 35%). Như vậy, con số đóng góp 40% GDP hàng năm của các tập đoàn và tổng công ty nhà nước cần xem xét lại.

    Cũng nên lưu ý rằng đóng góp của “kinh tế nhà nước” cho GDP, theo thống kê, bao gồm cả đóng góp của nhà nước trong các lĩnh vực: quản lý nhà nước, an ninh quốc phòng (đóng góp 3,28% năm 1998 và 2,77% năm 2008); giáo dục đào tạo (3,66% năm 1998 và 2,61% năm 2008); y tế cứu trợ, văn hoá thể thao, đảng và đoàn thể (2,11% năm 1998 và 1,8% năm 2008) [tổng cộng là 9,05% năm 1998 và 7,18% năm 2008].

    Rõ ràng đóng góp của các lĩnh vực quản lý nhà nước, an ninh quốc phòng, hoạt động đảng và đoàn thể là thuần của nhà nước; giáo dục, y tế và văn hoá thể thao có sự đóng góp của nhân dân và doanh nghiệp.

    Có thể ước lượng phần đóng góp của các doanh nghiệp nhà nước nếu ta lấy đóng góp của kinh tế nhà nước và trừ đi phần đóng góp kể trên. Tính với số liệu của Tổng cục Thống kê có kết quả nêu ở hàng cuối của bảng trên (hàng trừ bớt).

    Do không có số liệu chính xác về đóng góp của tư nhân (và doanh nghiệp) vào giáo dục, y tế và văn hoá thể thao, nên hàng cuối chỉ là ước lượng đóng góp của các doanh nghiệp nhà nước vào GDP (nhưng không thể cao hơn các con số này 1-2%). Có thể thấy đóng góp của các doanh nghiệp nhà nước vào GDP chỉ ở khoảng 27 đến 31% GDP và tỷ lệ này giảm nhanh trong ba năm trở lại đây.

    Người ta có thể lý giải: có nhiều doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (FDI) có vốn góp của các doanh nghiệp nhà nước, có các doanh nghiệp nhà nước đã được cổ phần hoá và khi thống kê thành tích được tính cho khu vực FDI hay cho khu vực ngoài nhà nước. Lưu ý rằng nếu vốn nhà nước trên 50% thì doanh nghiệp vẫn được tính là doanh nghiệp nhà nước và số liệu thống kê cũng vậy. Đóng góp của khu vực FDI vào GDP năm 1998 là 10,03% và năm 2008 là 18,68%.

    Nếu giả như chúng ta ước lượng đóng góp của phần nhà nước trong các doanh nghiệp FDI và cổ phần hoá là 5% GDP đi nữa (tôi nghĩ đấy là ước lượng cao) thì các doanh nghiệp nhà nước đóng góp được khoảng từ 36% đến 32% GDP là cùng, nếu không thấp hơn đáng kể.

    Đóng góp của các tập đoàn và tổng công ty nhà nước hiển nhiên là ít hơn các con số này, chứ quyết không thể là gần 40% và trên 40% được. Ai cũng có thể cảm nhận được rằng dầu và than đóng góp đáng kể cho các con số đó, tức là từ tài nguyên không thể tái tạo được của đất nước! Vậy thành tích thực của chúng là bao nhiêu?

    Sự minh bạch, trách nhiệm giải trình, nhất là của các cơ quan công quyền, là đòi hỏi cấp bách của sự phát triển đất nước. Thông tin, số liệu do các quan chức chính phủ và các cơ quan hữu trách phải có tính nhất quán. Thông tin mỗi người một nẻo, ông chẳng bà chuộc như số liệu “đóng góp vào GDP của các tập đoàn và tổng công ty nhà nước” nêu trên khiến có thể rút ra kết luận: tính minh bạch và trách nhiệm giải trình không cao, không góp phần xây dựng lòng tin.

    Tôi nghĩ những người chuẩn bị báo cáo cho Thủ tướng, các Phó Thủ tướng nên làm rõ các con số này. Đánh giá không chính xác, hay tệ hơn nếu tô vẽ số liệu, sẽ có thể dẫn đến các chính sách sai lầm.

    Với nguồn lực to lớn của đất nước mà các tập đoàn sử dụng, thành tích đóng góp cho GDP và cho tạo công ăn việc làm của chúng là rất kém. Chúng là vấn đề của nền kinh tế chứ không phải giải pháp. Cải tổ triệt để chúng phải là một trong những nhiệm vụ hàng đầu của công cuộc tái cơ cấu nền kinh tế. Và đánh giá chúng một cách khách quan, chính xác là vô cùng quan trọng. Đừng lựa ý cấp trên, hay ý của các nhóm lợi ích mà tô vẽ số liệu.

    _____________________

    [*] Bài viết đã được biên tập lại và đăng trên Tiền phong Chủ nhật, 14-3-2010. Bản ở đây là đầy đủ.

    Chủ đề: Kinh tế

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    3 phản hồi

    Cám ơn anh Quang A có ý kiến về vấn đề này. Thực chất phần lớn GDP mà các DNNN ở ta đóng góp lại là khai thác tài nguyên không tái tạo như dầu lửa, than, boxit, hoặc kinh doanh bất động sản còn các ngành gia công chế tạo như các Tập đoàn VINASHIN, LILAMA, COMA, HUD, lọc dầu Dung quất, EVN, VNPT, họ là gánh năng lớn tiêu tán nguồn tài chính của Ngân sách nhà nước và chính họ để lại gánh nặng trả nợ nước ngoài cho con cháu chúng ta mai sau.

    Các DNNN khai thác tài nguyên như dầu khí rất tự hào dừong như họ là vị cứu tinh của Ngân sách NN vì họ là nguồn thu chính của ngân khố nhưng sao không ai đặt ra câu hỏi nếu để tư nhân nhận khoán quản lý thì hiệu quả đóng góp cho Ngân sách có thể tăng lên nhiều lần.

    BÁc nào đã làm với DNNN thì mới thấy họ nặng nề và kém hiệu quả như thế nào. Họ chỉ thích vẽ vời dự án đầu tư để có tiền %% sau đó trả nợ thì mặc kệ.

    Cái khó ở VN ta là một sự thật DNNN hiển nhiên là kém hiệu quả và tham nhũng, mượn tiền công và tài nguyên quốc gia làm giàu cho cá nhân, ai cũng hiểu và biết là như vậy trừ các vị lãnh đạo cao cấp nhất. Và không ai tự hỏi tại sao quốc gia cứ phải đổ tiền cho những cải thùng không đáy DNNN từ những năm 1990 đến nay?

    Xin được gửi tới a Quang A lời chào ngưỡng mộ vì sự công tâm của a cho đất nước Việt nam của chúng ta.

    thùng rỗng kêu to, họ làm thì ít nhưng báo cáo thì nhiều. không chóng thì chầy rồi cũng sẽ lộ và lúc đó chỉ chờ sụp đổ

    Quả là có các phân tích số liệu của các chuyên gia kinh tế chúng ta mới thấy sâu hơn sự sự lừa đảo bóp méo vo tròn dốt nát của hệ thống số liệu nhà nước.
    Đóng góp của các tập đoàn và tổng công ty nhà nước chỉ xấp xỉ 35% trong GDP nhưng nó được ưu đãi sử dụng khoảng 60% các nguồn lực đấu tư của đất nước với biết bao ưu đãi về đấu thầu, lãi suất, độc quyền thị trường, đất đai và tài nguyên....
    Trong 35% đóng góp của các TĐ TCT NN thì cũng lại phần rất lớn là tài nguyên của Quốc gia bán thô, bán đổ, bán tháo với hiệu quả quản lý và kỹ thuật khai thác tận dụng kém...
    Vậy thì thực chất 35 năm qua thành tựu kinh tế của các lãnh đạo CS chỉ tạo ra nền sản xuất gia công làm thuê và đào bán tài nguyên đất nước huỷ hoại môi trường và vắt kiệt sức lao động người dân. Đất nước đang trở thành con nợ chồng chất ngày càng lớn mà chỉ số hiệu quả của nền kinh tế ngày càng thấp....

    Nghịch lý của đất nước này là nếu không duy trì các TĐ TCT nhà nước là chủ đạo, tảng đá buộc chân của cả nền kinh tế thì ĐCS đang nắm độc quyền không có lý do đề tồn tại.