Mai Liêm Trực và Dương Phú Hiệp [3] - "Hỏi thật, nghe thật dân mới tin"

  • Bởi Admin
    13/03/2010
    4 phản hồi

    Mai Liêm Trực và Dương Phú Hiệp

    Những góp ý thẳng thắn của dân với cái tâm vì đất nước, vì dân tộc này, vì một sự nghiệp 80 năm vinh quang và vì mục đích, trách nhiệm của 20 năm, hay 50 năm, 100 năm tới... thì không có lý do gì những người lãnh đạo không chấp nhận.

    Đảng PHẢI chân thành với dân [không thì sao?]

    Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Chúng ta vừa đề cập đến cơ chế để lựa chọn lãnh đạo, trong đó có một nhân tố quan trọng là sự đóng góp ý kiến của dân. Vậy làm thế nào để chúng ta tập hợp được trí tuệ, khi mới đây, so sánh đối chiếu bản dự thảo văn kiện chuẩn bị cho ĐH X đưa ra lấy ý kiến quần chúng và bản chính thức sau khi thông qua tại ĐH, không khác nhau về bản chất, nội dung, cái khác nhau chỉ là vài câu chữ. Hẳn nhiều người còn nhớ, mấy tháng trước Đại hội 10, không khí thảo luận trong dân rất sôi động, nhiều ý kiến đóng góp đầy tâm huyết gửi đến Đảng. Liệu chúng ta có tập hợp được trí tuệ dân tộc nếu lại tiếp tục làm như vậy?

    GS. Dương Phú Hiệp: Tôi rất chú ý đến hai chữ "chân thành". Con người sống với nhau phải chân thành, Đảng đối với dân cũng phải chân thành thì dân mới tin. Từ Đại hội VI đến nay, khi đưa các dự thảo xuống dân, đã chân thành chưa, hay là nhằm hai mục đích: một là hình thức và hai là tuyên truyền rằng đang dân chủ đây?

    Trong bài trả lời trên Tuần Việt Nam mới đây, tôi nhấn mạnh khi đưa ra lấy ý kiến dân đừng hình thức, đừng tuyên truyền. Thay vào đó, phải nghe thật, hỏi thật.

    Khi anh đưa xuống là hỏi thật rồi, nhưng khi tiếp thu các ý kiến phải có trả lời rõ ràng là chúng tôi rất hoan nghênh, có những chỗ chúng tôi đã tiếp nhận và có sửa chữa như thế nào cũng phải trả lời lại cho dân biết. Phải thẳng thắn, đối thoại rõ ràng. Một khi người ta sôi nổi hưởng ứng, có tới hàng nghìn hàng vạn ý kiến, thậm chí có người bỏ công viết hàng chục trang, để rồi không nhận được hồi âm gì dễ sinh chán nản, mất lòng tin.

    Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Nhưng thực tế là có những vấn đề đặt ra tại Đại hội, song vì lý do nào đó, ở ĐH phải để lại nhưng đến ĐH sau, những vấn đề đó vẫn không được bàn đến. Vậy phải trả lời người dân như thế nào?

    TS. Mai Liêm Trực: Ví dụ trở lại ý kiến của cố Thủ tưởng Võ văn Kiệt là ngay trong ĐH X, đại hội sẽ bầu trực tiếp Tổng bí thư, cũng như có rất nhiều ý kiến đóng góp cho đại hội lần đó. Tôi nhớ là gần đến ĐH X, một đồng chí có trách nhiệm đã trả lời là nếu làm như vậy thì sẽ không có đủ thời gian vì phải thay đổi điều lệ.

    Càng có nhiều người để chọn lựa sẽ càng sáng suốt. Để đại hội trực tiếp bầu chọn chức Tổng bí thư cũng là nhằm mục tiêu đó. Song rất tiếc vấn đề đó đã không được bàn trở lại kỳ này.

    Nhiều người đã nói, vấn đề là ở chỗ chúng ta có quyết tâm không. Đại hội hoàn toàn có quyền thay đổi điều lệ ngay từ những ngày đầu tiên và bầu trực tiếp Tổng bí thư. Các nước và các tổ chức trên thế giới đều làm như vậy, điều lệ có thể thay đổi ngay tại chỗ và thực thi, áp dụng ngay điều khoản đã thay đổi.

    Nếu cứ để chậm lại, thì chúng ta sẽ chậm trễ mất. Thời buổi bây giờ, thời gian, tốc độ là quyết định, cứ chuyển lại một nhiệm kỳ là mất 5 năm. Mà 10 năm trong thời đại thế giới phẳng đang phát triển với tốc độ rất nhanh đủ để quyết định vị thế của một quốc gia. Cứ để chậm cũng là một việc sai. Sai là mất thời cơ.

    Nên cân nhắc, bàn luận để sửa đổi Cương lĩnh

    Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Đúng là việc gì Đại hội trước đã để lại cho Đại hội sau bàn thì Đại hội tiếp theo phải mang ra bàn. Đó cũng là việc cần làm để củng cố niềm tin của nhân dân. Quay trở lại với những vấn đề trọng đại của đại hội lần này như cương lĩnh (bổ sung và hoàn thiện, không có chữ sửa đổi - GS. Dương Phú Hiệp), ông có tin là chúng ta có thể có những bổ sung hợp lý, đem được hơi thở cuộc sống vào tuyên ngôn chính trị kỳ này, những vấn đề đặt ra với dân tộc, với đất nước mà Đảng đang là đại diện, đang chịu trách nhiệm trước dân tộc không?

    GS. Dương Phú Hiệp: Bản thân tôi trước đây đã tham gia soạn thảo cương lĩnh ở ĐH VI, ở cùng tổ với ông Trường Chinh. Không khí soạn thảo rất tốt, nhưng có vướng hai vấn đề: thứ nhất, có ý kiến cho rằng không cần cương lĩnh, vì dựa vào câu của Marx: "Mỗi bước tiến của phong trào thực tiễn còn giá trị hơn một tá cương lĩnh", tức là như anh nhấn mạnh thực tiễn mới là quan trọng. Ý kiến thứ hai lại dựa vào Lênin: "một Đảng không có lý luận tiền phong hướng dẫn thì Đảng sẽ không làm trọn được vai trò tiên phong".

    Marx và Lênin đều nhấn mạnh vai trò của thực tiễn và cương lĩnh, Đảng ta đã kết hợp, cả căn cứ vào thực tiễn và lý luận, nhưng rất tiếc là nhiều vấn đề hơi xa xôi quá, cao xa quá.

    Cương lĩnh lần này mà không có chữ "sửa đối" đã là một chỉ đạo không hay. Thực tiễn buộc phải thay đổi về lý luận. Thực tiễn từ 1991 đến giờ đã qua 20 năm với nhiều thay đổi. Giờ là lúc cần phải sửa đổi? Chỉ hoàn thiện, chỉ bổ sung có nghĩa là không cơ bản, chỉ sửa câu chữ lại càng không cơ bản. Sợ gì mà không dám sửa đổi luận điểm cũ không còn phù hợp? Nếu sửa đổi theo chiều hướng bảo thủ hơn, giáo điều hơn thì nguy hiểm. Thực tiễn đòi hỏi lần sửa đổi này phải làm căn bản, theo chiều hướng phục vụ cho nhân dân, cho đất nước.

    Một Đảng mạnh phải mạnh dạn, phải có tranh luận về vấn đề này.

    Người dân cần thấy thực tế hơn là những điều cao siêu

    Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Nhiều độc giả gửi câu hỏi thắc mắc: Đất nước đang đặt ra bao nhiêu vấn đề mới, thực tế cuộc sống là thước đo kiểm nghiệm chân lý và có nhiều điều nhân dân đang chờ đợi ở Đảng. Sao không đưa những điều đó vào để mạnh dạn bàn luận, sao chúng ta phải né tránh?

    GS. Dương Phú Hiệp: Né tránh ở đây chủ yếu là những vấn đề lý luận phức tạp, mà phức tạp nhất là chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội.

    Từ ĐH I cho đến ĐH XI sắp tới, kỳ nào cũng bàn tới, thậm chí bàn rất nhiều. Nhưng bàn nhiều quá mà trong thực tế lại khác. Nhiều khi dùng những từ đại ngôn rất hay, ưu việt nhưng thực tế nhân dân không thấy ưu việt đâu cả. Người dân cần thấy thực tế hơn là nói những điều cao siêu quá.

    Hồi tổng kết 20 năm đổi mới, tôi ở tiểu ban bàn về tổng kết công tác đối ngoại. Chúng tôi tranh luận rất nhiều, đặc biệt là vấn đề thời đại. Có ông vẫn kết luận thời đại của chúng ta là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới. Tôi nói thời đại này khác rồi, không thế nữa, không còn là thời đại chủ nghĩa tư bản ngày càng suy yếu, chủ nghĩa xã hội ngày càng lớn mạnh nữa. Tình hình khác rồi mà chúng ta vẫn tư duy như thế thì làm sao nói chuyện đổi mới tư duy, chuyện phát triển được.

    Nhưng đã trót ghi vào, đã thành cương lĩnh, nghị quyết là đố anh nào dám nói trái vì sợ bị quy chụp.

    Tôi cho rằng, lần này, sau khi lấy ý kiến dân, phải có hai bản trước và sau để so sánh, xem sửa chữa bổ sung đáng mừng hay đáng lo thì mới nói được, nói phải có sách, mách phải có chứng là như thế.

    Chờ thấy đường lối hợp lòng dân [bao lâu nữa?]

    Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Một số lão thành cách mạng phàn nàn, đây đó có tình trạng có người nghĩ một đằng, nói một nẻo. Vì họ sợ chụp mũ nên không dám nói thật. Vậy Đảng có nên chủ động vận động thuyết phục, khích lệ đảng viên nói thật hay không?

    GS. Dương Phú Hiệp: Tôi không dám nói rộng trong các phạm vi khác, nhưng trong phạm vi nghiên cứu khoa học, Đảng nói thế nào thì phải làm như thế. Nghị quyết ĐH IX nói là thực hiện quy chế dân chủ thì phải ban hành các văn bản hướng dẫn.

    Hồi tôi làm việc với ông Trường Chinh, ông ấy bảo các đồng chí cứ nói thẳng, tôi sẽ chịu trách nhiệm về vận mệnh chính trị của các đồng chí.

    Chúng ta ở đây không phải bàn nhau để chống đảng, để phá hay đả kích người nọ người kia, mà ở đây là tinh thần xây dựng. Có thể tôi với anh Trực nói chưa đúng, nói có điều hơi quá, chúng tôi sẵn sàng xin lỗi trước tất cả các bạn. Nhưng chúng tôi chân thành. [Nhưng người ta cứ bảo các anh không chân thành, các anh có ý đồ chống phá thì làm gì được nhau?]

    Tôi rất thích chữ "chân thành", đảng phải chân thành với trí thức, với các nhà khoa học. Chân thành là điều tôi mong muốn, đường lối chủ trương chính sách tôi mong một chữ thôi, đó là "hợp".

    Đường lối, chủ trương hợp lòng dân. Việc hợp lòng dân là quan trọng, mà đại hội lần này chính là để tham khảo xem có hợp lòng dân không, họ đọc thấy có khó quá hay xa vời quá, không có khả năng thực thi không... Cái đó phải tính hết.

    Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Theo ông khi người dân đưa ý kiến lên, liệu lãnh đạo có nghe không?

    GS. Dương Phú Hiệp: Câu hỏi này rất khó. Nhưng kinh nghiệm của tôi, thấy nhiều vị lãnh đạo rất chú ý lắng nghe, thậm chí còn xuống cơ sở để nghe, từ ông Lê Duẩn, ông Trường Chinh, ông Phạm Văn Đồng, ông Tố Hữu và sau này là ông Trần Đức Lương, ông Nông Đức Mạnh, ông Lê Khả Phiêu..., chả có ai là không xuống với các nhà khoa học cả, và nghe hẳn một buổi, nói ít nghe nhiều với thái độ rất tốt. Còn xuống các nơi khác có nghe không thì không biết, riêng ở phạm vi của tôi thì tôi thấy thế.

    Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn: Nhưng ngay cả khi lãnh đạo lắng nghe thực sự những góp ý thẳng thắn đó thì liệu có đưa được vào chủ trương chiến lược quyết sách của Đảng không?

    GS. Dương Phú Hiệp: Từ việc nghe, đến hiểu, tiếp thu và quyết định đưa vào các đường lối, chủ trương lại là vấn đề khác.

    Nghe kiểu lấy ý kiến suông, nghe hình thức thì không nên. Cái đó mất thì giờ, lãng phí, mà phải thực chất. Phải làm thế nào để mọi việc làm đều thực chất, vì chúng ta ít thời giờ lắm. Tôi mong chữ thực chất của vấn đề được quan tâm, cũng giống như dân chủ.

    Không có lý do gì lãnh đạo không chịu nghe điều phải

    TS. Mai Liêm Trực: Trở lại thực tế mà GS. Hiệp nói, mình cũng phải thấy rõ: lãnh đạo của đất nước ta, lãnh đạo của đảng ta suốt mấy chục năm vừa qua, các thế hệ trước trong chiến tranh đã hy sinh rất nhiều, và kể cả những người hiện nay, phần lớn là những người đã qua chiến tranh, qua thời kỳ gian khổ.

    Về cơ bản tôi cho rằng, cái tâm và ý muốn lo cho đất nước là tốt, họ đều là những con người tốt. Cũng có nhiều người nói rằng "nói phải thì có cãi cũng phải nghe". Tôi cũng từng cãi các đồng chí lãnh đạo rất cao, thuyết phục những công việc rất hệ trọng, ví dụ đưa Internet vào Việt Nam, trong đàm phán những chuyện rất nhạy cảm, chẳng hạn như khi có các chỉ đạo về vấn đề viễn thông trong hiệp định thương mại Việt - Mỹ. Lúc đó chúng ta đang tranh cãi rất gay gắt về việc có nên mở cửa cạnh tranh trong thị trường viễn thông hay không. Có những ý kiến cấp cao lo ngại về an ninh thông tin, về chủ quyền quốc gia...Nhưng cúối cùng lãnh đạo cũng đã lắng nghe và chấp thuận những thuyết phục rất thẳng thắn.

    Do đó, tôi vẫn có một niềm tin là chúng ta có lãnh đạo là những người tốt, có tâm, có mong muốn điều tốt đẹp cho đất nước này. Vấn đề ở chỗ anh có đủ bản lĩnh, đủ dũng khí để thực hiện điều đó hay không?

    Ở ta, truyền thống tập thể lãnh đạo nên cũng có nhiều cái khó. Nhưng vai trò cá nhân rất quan trọng. Ví dụ, không thể phủ nhận vai trò của Đặng Tiểu Bình đối với cải cách mở cửa của Trung Quốc.

    Vậy thì trong hoàn cảnh của ta, không chỉ một người mà tôi cho rằng phải có nhiều người nêu ý kiến, tranh luận, thảo luận mới tìm ra cái đúng. Có thể có những lúc ý kiến đó không được lắng nghe, chấp nhận. Chẳng hạn như trường hợp Bí thư tỉnh uỷ Kim Ngọc từng bị kỷ luật vì cái mới. Nhưng rồi cùng với thời gian, người ta sẽ nhận ra quyết định đó là đúng. Chính cố Tổng Bí thư Trường Chinh, người ra quyết định kỷ luật Kim Ngọc về sau đã phản tỉnh, nhận thức lại trước Đại hội VI để mà quyết liệt đổi mới.

    Cho nên tôi nghĩ rằng Đại hội lần này, có lo lắng nhưng vẫn đầy hy vọng. Vấn đề là làm sao tăng cường đối thoại, nâng bản lĩnh, dũng khí của cả một tập thể, kể cả những con người bình thường như mỗi chúng ta. Những góp ý thẳng thắn của đảng viên, của người dân với một nguyện vọng tha thiết, một cái tâm vì đất nước, vì dân tộc này, vì một sự nghiệp 80 năm vinh quang và vì mục đích, trách nhiệm của 20 năm, hay 50 năm, 100 năm tới... thì không có lý do gì những người lãnh đạo không chấp nhận.

    (còn nữa)

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    4 phản hồi

    Phản hồi: 

    Thưa bạn „Khách gửi lúc 6:47 am, 03/14/10“,

    Tôi tán thành ý tưởng của bạn với những thắc mắc sau:

    - Bạn nói „... chưa thấy bất kỳ một mầm mống ý tưởng nào... „ – Vậy ý tưởng của bạn là gì và „các khuyết tật trí mạng của lãnh đạo ĐCS“ là gì?

    - Việc “các kẻ cơ hội bạo lực đang cố ra tay để bóp chết triệt phá mọi tiếng nói phản biện… “ là tất nhiên; vì, như dân gian nói: „trứng rồng lại nở ra rồng, / Liu điu lại nở ra dòng liu điu“ – Không thể đòi hỏi những người trong bộ máy toàn trị đẻ ra tư tưởng dân chủ được! Còn tiếng nói phản biện có bị „bóp chết“ hay không là tùy thuộc nó có hợp lý, hợp thời và đủ sức mạnh do tự thân và do hỗ trợ hay không. (XCafe phải tạm dừng là do chưa đủ mạnh đó; Đừng đổ hết cho „thằng khách quan“)

    - Các việc „cần phải…“ bạn nêu ra đều là những yêu cầu đối với những người đương quyền; Nghĩa là bắt „liu điu“ phải „nở ra rồng“!

    - Bạn nghi ngờ trong hàng ngũ những người cộng sản không có ai muốn NGHE THẬT - Nếu như thế thì đã không có ĐỔI MỚI. (ĐỔI MỚI LÀ GÌ sẽ bàn tiếp sau).

    - Tôi chưa rõ các bước cụ thể trong đề nghị „đấu tranh THẬT SỰ“ của bạn. Tôi cho rằng chúng ta cần chuyển biến tư duy, tri thức con người và cộng đồng, thay đổi cung cách tổ chức và sinh hoạt cộng đồng, Bạn có thể đọc thêm những cơ sở lý thuyết tại đây: (http://boxitvn.blogspot.com/2010/02/e-tang-truong-ben-vung.html), trích: Cái nghịch lý sờ sờ là tài trí và dũng khí của người Việt trong công cuộc chống ngoại xâm tuyệt vời là thế mà trong xây dựng hòa bình lại không mấy nổi bật, có phần thua kém nhiều dân tộc khác. Nguyên nhân tại đâu? Tất cả vấn đề là ở chỗ sự thông minh, lanh lợi của từng cá nhân chưa là gì cả nếu những cá nhân ấy không được liên kết trong một cơ chế hoạt động nhằm sản sinh ra synergy (cộng năng) vượt hơn nhiều lần sức mạnh, tài trí, năng lực của từng cá nhân, từng bộ phận cộng lại. Cái cơ chế đó chính là trí tuệ hệ thống, là cái phần mềm để vận hành hệ thống một cách thông minh. Quản lý đất nước trước hết là chăm lo thiết kế và từng bước hoàn thiện cái phần mềm đó để có thể khai thác hết mọi tiềm năng.

    Trân trọng,
    BTP

    Phản hồi: 

    Cho đến giờ phút này không hề thấy bất kỳ một mầm mống ý tưởng nào về việt thay đổi sửa chữa các khuyết tật chí mạng của lãnh đạo ĐCS.
    Ta chỉ thấy các kẻ cơ hội bạo lực đang cố ra tay để bóp chết triệt phá mọi tiếng nói phản biện góp ý...
    Điều này cho thấy lãnh đạo hiện nay không đủ tri thức đạo đức, năng lực và ý chí để tự sửa mình, tự đặt quyền lực của mình đưới sự kiểm soát của toàn dân.
    Cần phải công khai minh bạch, cần có tiếng nói có trọng trách trung thực, cần phải công khai phê phán thẳng thắn chỉ rõ các cá nhân cơ hội độc tài, cần phải huy động sức mạnh toàn dân để thực thi quyền định hướng phát triển đất nước và chọn lựa trực tiếp người lãnh đạo Quốc gia.

    Không thể ngồi chờ các vị độc tài có hỏi thật, có nghe thật hay không mà cả đầt nước toàn xã hội phải cất tiếng nói và hành động tranh đấu THẬT SỰ để thay đổi!

    Phản hồi: 

    Bác Mai Liêm Trực ạ,

    Cái khó của ta là làm sao cho lãnh đạo ta phải thấy cái trách nhiệm của minh, từ đó lượng vào sức mình mà quyết định có đảm nhận chức vụ hay không. Nếu anh bảo là tốt, là yêu nước, là có tài thì anh phải kiểm nghiệm lại xem trong nhiệm kỳ anh lãnh đạo đất nước có văn minh và phồn thịnh hay không. Ở ta cái khó là không có văn hóa đó, văn hóa lãnh đạo ở VN ta là nếu tốt thì nhận vào còn nếu xấu thì đổ cho hoàn cảnh hoặc đổ cho thế lực thù địch. Vậy thì làm sao mà tiến lên được khi người lãnh đạo không dám nhận trách nhiệm.
    Theo tôi cái khó thứ hai của Đại hội tiếp theo là chúng ta phải chọn ra một người lãnh đạo có tài, có đức, có tâm và có trách nhiệm với quốc gia trong số các ứng cử viên không có các phẩm chất nói trên. Vậy thì quả thật là khó. Xin chia sẻ với Bác Mai Liêm Trực và xin được nói thẳng trên diễn đàn những gì mà bác với tư cách là cựu quan chức không nói được ra nhưng chúng tôi là người dân thì ai cũng thấy rõ điều đó.
    Thứ ba là cứ nghe nội dung các bài diễn văn của lãnh đạo ta bây giờ cái nào nó cũng giống cái nào và dường như được sao chép lại từ thời những năm 60, 70. Điều đó đủ nói lên lãnh đạo của ta nghe dân nói nhưng không biết có hiểu và chia sẻ những gì dân đang phải khốn khổ không hay họ nghe chỉ để mà nghe
    Buồn thay.

    Phản hồi: 

    Phân tích và phản biện cho hết thì dài quá; tôi xin nêu một ít nhận xét nhỏ:
    - Người hỏi đã nêu các câu sít sao nhưng các ông Giáo sư trả lời khá khéo léo để né tránh. Có những chỗ các ông thực sự không hiểu hết bản chất vấn đề. Cụ thể, ông Hiệp nói: „Hồi tôi làm việc với ông Trường Chinh, ông ấy bảo các đồng chí cứ nói thẳng...“ „Việc hợp lòng dân là quan trọng, mà đại hội lần này là để tham khảo xem có hợp lòng dân không, họ đọc thấy có khó quá hay xa vời quá không, không có khả năng thực thi không... CÁI ĐÓ PHẢI TÍNH HẾT“. Cái ý ông Trường Chinh bảo CỨ NÓI THẲNG vì ông ấy MUỐN NGHE THẲNG. Vì không hiểu bản ý của ông TC nên đến bây giờ làm gì cũng muốn PHẢI TÍNH HẾT trước khi NGHE HẾT – Đó là thói quen của TOÀN TRỊ, của những người quen đặt mình ở vị trí trên để lo tính và chỉ đạo. Dân gian có câu: NHẤT TỰ CÁCH TRÙNG: Chữ QUAN và chữ DÂN khác nhau nên tư duy xa cách như trùng khơi!
    - Đặc thù của ĐỔI MỚI trong đại hội 6 là: Khác với tư duy tiếp thu, xử lý, truyền đạt thông tin theo hệ dọc từ trên xuống, phương pháp làm việc để có những CHÍNH SÁCH hợp lòng dân và thời cuộc là KIẾN TẠO MẠNG THÔNG TIN MẠNG LƯỚI VỚI CÁC DƯỜNG TRUYỀN TẢI HAI CHIỀU. Đó là ý nghĩa việc ông TC xuống cơ sở xem và nghe, phân tích và ra quyết định đáp ứng yêu cầu của tình hình thực tế. PHƯƠNG PHÁP LÀ CÁI QUYẾT ĐỊNH!
    - Xã hội con người tiến bô do có trí thức và tư tưởng. Chọn người lãnh đạo thực chất là chọn lựa trí thức và tư tưởng. Muốn phát triển trí thức và có tư tưởng tốt thì ... tôi đã trình bày trong góp ý với Giáo sư Tương Lai.
    Hy vọng các Giáo sư có nhiều ý kiến dũng cảm và sáng rõ hơn.

    Trân trọng,
    BTP