Vụ Jetstar khiến các nhà đầu tư vào Việt Nam cảnh giác

  • Bởi tqvn2004
    15/01/2010
    0 phản hồi

    Tqvn2004 chuyển ngữ

    Ở nhiều nơi, một thương vụ kinh doanh thất bại có thể khiến bạn bị đuổi việc. Ở Việt Nam, nó có thể khiến bạn vào tù. Trong nhiều thập niên, tăng trưởng kinh tế của Việt nam đã là sự ghen tị của các quốc gia hàng xóm đang phát triển tại Đông Nam Á. Trong 20 năm gần đây, tăng trưởng GDP chỉ một lần duy nhất giảm dưới 5%, còn lại lượn lờ ở mức 8% - khi mà nhà nước độc đảng này lôi kéo được hàng chục tỷ đô-la đầu tư nước ngoài và đã chứng kiến tỷ lệ nghèo đói giảm xuống thấp hơn tỷ lệ ở Ấn Độ, Trung Quốc và Philippines.


    Kinh doanh hợp đồng tương lai mua nhiên liệu là một phần công việc kinh doanh thường nhật của các hãng hàng không như Jetstar Pacific...

    Nhưng vụ việc gần đây nhất diễn ra ở Việt Nam liên quan đến hai giám đốc cấp cao người Úc có thể khiến các nhà đầu tư phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi bắt đầu kinh doanh với Việt Nam. Tristan Freeman và Daniela Marsilli, giám đốc tài chính và giám đốc điều hành của hoạt động của Qantas tại Việt Nam, Jetstar Pacific, đã bị quản thúc ở Việt Nam kể từ khi nhà chức trách ngăn cản họ không được phép bay về thăm gia đình mùa Giáng Sinh. Trước đó vào năm 2009, Việt Nam đã tiến hành điều tra các giám đốc cấp cao sau khi hãng máy bay này, một liên doanh giữa Việt Nam và Úc, báo cáo lỗ 31 triệu đô-la do đánh cuộc vào những hợp đồng tương lai mua nhiên liệu (fuel future), là những thỏa thuận về giá nhiên liệu trong tương lai mà đã buộc Jetstar Pacific phải trả tiền nhiên liệu cho máy bay của họ cao hơn giá thị trường, sau khi giá dầu tụt xuống.

    Freeman và Marsilli chưa bị truy tố tội hình sự, và mới chính thức bị giữ "để có thể nhanh chóng, kịp thời có mặt trả lời các câu hỏi của nhà chức trách Việt Nam". Nhưng Việt Nam có sẵn những luật nghiêm khắc chống lại việc làm tổn hại tài sản nhà nước thông qua điều hành kinh tế sai lầm, do đó có thể hình sự hóa những hậu quả tạo ra bởi những rủi ro kinh tế thông thường.

    Tin tức về việc điều tra và cấm ra khỏi Việt Nam của hai giám đốc này được đưa ra vào tuần trước, và Qantas nói việc điều tra của Việt Nam vào hãng Jetstar Pacific có thể kéo dài nhiều tháng, dẫn tới việc hai nhân viên của Qantas bị giam ở trong Việt Nam dài hạn. Một người quốc tịch Việt Nam, nguyên tổng giám đốc Jetstar Pacific, ông Lương Hoài Nam, cũng đã bị bắt giữ vì "thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng", theo như báo chí quốc doanh.

    Cơ quan chịu trách nhiệm đầu tư của chính phủ Việt Nam, Tổng Công Ty Đầu Tư và Kinh Doanh Vốn Nhà Nước (SCIC), sở hữu 70% vốn của Jetstar Pacific, và Qantas nắm 27%, cho tới năm 2007 hãng máy bay này đã hoàn toàn thuộc quyền sở hữu của chính phủ Việt Nam. Nói cách khác, Nam, Freeman và Marsilli đã làm nhà nước mất hàng đống tiền sau khi đầu tư vào hợp đồng tương lai mua nhiên liệu khi giá dầu leo thang vào năm 2008, thậm chí lên tới đỉnh 147 đô-la một thùng vào tháng Bảy, trước khi giá dầu giảm xuống con số 30 đô-la một thùng vào tháng Mười Hai 2008. Nhưng Jetstar Pacific không phải là hãng duy nhất đánh cược vào hedging nhiên liệu; các hãng máy bay khác trong khu vực như Cathay Pacific và Singapore Airline cũng báo cáo tổn thất trong những giao dịch tương tự. Hãng hàng không sử dụng hợp đồng tương lai mua nhiên liệu để chắc chắn rằng họ có một giá nhiên liệu xác định trong tương lai, nhưng họ có thể tổn thất lớn nếu giá dầu tụt xuống như vào cuối năm 2008. Giám đốc điều hành Qantas, Alan Joyce, đã nói với phóng viên tuần trước rằng Freeman và Marsilli đã không làm điều gì sai trái. Hedging nhiên liệu, Joyce nói, là một phần của "công việc kinh doanh thường nhật".

    Nhiều nhà phân tích lo lắng rằng việc giam lỏng Freeman và Marsilli báo hiệu sự thối lui của chính quyền Việt Nam trong tiến trình cải cách thị trường được nhiều người tán thưởng. Với việc lạm phát lên xuống thất thường và cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu tác động đến khu vực xuất khẩu quan trọng của quốc gia này, một số cho rằng phe bảo thủ trong chính quyền đã phản ứng bằng cách cắt giảm tự do kinh tế và tự do cá nhân. Cuối năm ngoái, Việt Nam bắt đầu chặn Facebook và Twitter và bắt một số nhà hoạt động dân chủ trong nước. Jetstar Pacific, là hãng hàng không liên doanh duy nhất ở Việt Nam, cũng có thể trở thành mục tiêu của những nhân vật bảo thủ - người muốn nắm quyền kiểm soát của khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt khi mà Jetstar đã chiếm được nhiều thị phần hơn, cạnh tranh với hãng hàng không nhà nước Việt Nam Airline. Carl Thayer, một giáo sư chính trị tại Đại Học New South Wales, nói chính quyền Việt Nam vẫn "không thoải mái" trước cạnh tranh của tư nhân, và nó đối xử với Jetstar Pacific như một phần của "phản ứng dữ dội chống lại nền kinh tế toàn cầu hóa".

    Đây không phải lần đầu Việt Nam giam giữ nhân viên của một công ty ngoại quốc vì họ đánh mất tiền. Năm 2006, chính quyền Việt Nam bắt giữ 4 nhân viên của ABN AMRO, một ngân hàng Hà Lan, vì lừa đảo sau khi chính phủ mất tiền trong một hợp đồng ngoại tệ. Để kết thúc tranh chấp, ABN AMRO đã trả 4.5 triệu đô-la cho một ngân hàng quốc doanh Việt Nam, rõ ràng là để bốn nhân viên Việt Nam đang đối mặt với án tử hình được thả ra. Nhiều nhà đầu tư đã hi vọng rằng đó chỉ là một "ổ gà" nho nhỏ trên con đường tiếp tục cải cách kinh tế của Việt Nam, và nó đã không làm chậm tiến trình ra nhập WTO của Việt Nam vào đầu năm 2007.

    Dù sao, Việt Nam vẫn là một thị trường đang lên đầy hấp dẫn, nó tăng trưởng mạnh hơn nhiều người trông đợi vào cuối năm 2009, và chưa ai dám chắc rằng vụ việc Jetstar Pacific sẽ tạo ra ảnh hưởng đáng kể làm giảm đầu tư nước ngoài mới vào Việt Nam. Mặc dù phe bảo thủ trong Đảng CSVN đã hạn chế một số quyền tự do, chính quyền cuối cùng vẫn hứa vào tháng Mười Một rằng nó sẽ sớm cho phép người nước ngoài nắm giữ 49% vốn trong các cơ sở kinh doanh trong nước, so với 30% trước đây. Trong khi Đảng CSVN khuyến khích tăng trưởng kinh tế mà không muốn rời bỏ quyền lực, những cuộc va chạm với đối tác nước ngoài như thế này sẽ còn diễn ra.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi