Tờ Wall Street: Việt Nam đang cân nhắc việc điều khiển giá cả hàng hóa, thắt chặt kiểm soát

  • Bởi Admin
    26/12/2009
    0 phản hồi

    James Hookway<br />
    Tqvn2004 chuyển ngữ

    Các nhà đầu tư nước ngoài ngày càng lo ngại khi nhóm bảo thủ ở Việt Nam đang đi ngược tiến trình tự do hóa vào thời điểm kinh tế gặp khó khăn...

    HÀ Nội - Việt Nam đang cân nhắc việc kiểm soát giá cả đối với một loạt mặt hàng và trấn áp một số hoạt động cá nhân và chính trị nhất định, một sự đảo ngược rõ ràng của xu hướng tiến tới một thị trường tự do hơn và một xã hội cởi mở hơn.

    Các doanh nghiệp nước ngoài lo lắng trước nguy cơ kiểm soát giá cả - điều mà hàng loạt các nhà phân tích coi là bóng dáng của quá khứ Mác-xít ở Việt Nam. Điều này xảy ra sau khi chính quyền cuối tháng trước ngăn chặn hàng loạt các trang web như Facebook và Twitter, theo sau hàng loạt các vụ việc bắt giữ các blogger, sau đó thả, dưới cáo buộc chỉ trích chính quyền. Vào tháng Mười, chín người đã bị kết án một cách nặng nề vì đã kêu gọi các cuộc phản đối chính quyền, ủng hộ dân chủ.

    Carlyle Thayer, một người quan sát Việt Nam đã từ lâu, và là giáo sư tại Học viện Quốc Phòng Úc tại Canberra, nói rằng các nhóm bảo thủ trong Bộ Chính Trị cầm quyền đang siết chặt sự kiểm soát của mình khi tình hình kinh tế Việt Nam đang đầy những lo lắng - đặc biệt lạm phát và đồng tiền mất giá. Ông nói ông trông đợi nhiều vụ đàn áp và bắt bớ trong thời gian tới, khi các cuộc đua tranh tới Đại hội Đảng năm 2011, một sự kiện chính trị lớn sẽ định hướng đường lối chính trị và kinh tế của Việt Nam trong vòng năm năm kế tiếp.

    Ngược lại, các vụ đàn áp đe dọa làm giảm đầu tư và tăng trưởng kinh tế ở quốc gia này.

    Trong nhiều năm, các nhà tài trợ và đầu tư nước ngoài đã mong đợi rằng tăng trưởng kinh tế nhanh chóng sẽ dẫn tới nhiều cuộc tranh luận chính trị và tự do kinh tế hơn ở đây, củng cố vị trí của quốc gia này như một nền kinh tế mới năng động nhất ở Châu Á và một mắt xích quan trọng trong hệ thống cung cấp toàn cầu.

    Đó là điều đã xảy ra ở một số quốc gia tăng trưởng kinh tế nhanh trong khu vực. Những năm 1980 và 90, các nền kinh tế mạnh mẽ như Hàn Quốc, Đài Loan đã giúp cho các phong trào ủng hộ dân chủ ở đây vượt qua được các thể chế do quân đội kiểm soát.

    Nhưng ở Việt Nam, các lãnh đạo tìm kiếm con đường để phát triển nhanh chóng nền kinh tế 100 tỷ USD của quốc gia này, mà không tạo ra những đòi hỏi của công chúng rằng phải cho họ nhiều tự do hơn.

    Bây giờ, đơn vị kiểm soát giá cả của Bộ Tài Chính Việt Nam đang soạn một dự thảo, nếu được chính phủ thực hiện, sẽ buộc các công ty tư nhân và nước ngoài phải báo cáo cấu trúc giá, theo như tài liệu mà Tạp chí Wall Street đã được đọc và được khẳng định bởi các quan chức chính quyền Việt Nam.

    Trong một số trường hợp, các luật được đề ra sẽ cho phép chính quyền thiết lập giá cả đối với hàng loạt các mặt hàng do tư nhân sản xuất hoặc nhập khẩu, bao gồm cả các sản phẩn dầu hỏa, phân bón, sữa để giúp kiểm soát lạm phát, khi Việt Nam vẫn đang tiếp tục bơm tiền vào nền kinh tế dễ biến động của mình. Thông thường, chính phủ chỉ áp dụng biện pháp cứng rắn kiểu này đối với các doanh nghiệp nhà nước, và vẫn chưa rõ liệu Việt Nam có viết những điều luật rộng hơn này thành luật không.

    Myron Brilliant, phó giám đốc cao cấp về các vấn đề quốc tế tại Phòng Thương Mại Hoa Kỳ tại Washington, đã viết gửi quan chức Việt Nam, vào 15 tháng Mười Hai một bức thư [được đọc bởi Tạp chí Wall Street], nói rằng kế hoạch này sẽ "là một điều cản trở những đầu tư nước ngoài trực tiếp vào Việt Nam".

    Các công dân Việt Nam, trong khi đó, đã phải từ bỏ một số quyền chính trị và tự do mà họ trước đó được hưởng, khi mà các lãnh đạo Cộng Sản của họ đang đấu tranh với hàng loạt các vụ phá giá đồng tiền và tình hình lạm phát ngày càng tồi tệ.

    Các nhà ngoại giao đang cất tiếng lo ngại của mình trước tình hình ngăn chặn Internet. "Đó không phải là dịch vụ chat trực tuyến của thiếu niên", Đại sứ Hoa Kỳ Michael Michalak đã nói trong cuộc hội thảo các nhà tài trợ vào ngày 3 tháng Mười Hai. "Đó là vấn đề công dân có quyền được trao đổi với nhau và làm ăn kinh doanh."

    Đại sứ Thụy Điển Rolf Bergman, đại diện cho Cộng đồng Châu Âu trong cùng cuộc hội thảo, thúc dục Việt Nam "gỡ bỏ mọi ngăn chặn đối với Internet".

    Quan chức chính quyền Việt Nam đã không đáp lại các câu hỏi của báo giới, ngoại trừ xác nhận sự tồn tại của kế hoạch kiểm soát giá cả.

    Các nền kinh tế đang trỗi dậy đã từng quay đầu lại trong thời kỳ khủng hoảng trước đây. Ở quanh Việt Nam, cả Malaysia và Thái Lan đã sử dụng các biện pháp kiểm soát vốn để ổn định đồng tiền, trong khi những thay đổi luật pháp bất ngờ là những nguy hiểm thường trực khi làm kinh tế ở các quốc gia như Indonesia hay Philippines.

    Việt Nam, một quốc gia với 86 triệu dân, đã được nhiều nhà kinh tế coi là ổn định vì ít có bất ổn chính trị. Các nhà phân tích gọi nó là "một Trung Quốc mới", một loạt các hãng tên tuổi quốc tế của Hoa Kỳ, Nhật và Hàn Quốc, bao gồm cả các doanh nghiệp Hoa Kỳ như Ford Motor Co., Microsoft, Inter - đã thiết lập hoạt động ở đây.

    Bây giờ, Việt Nam với tình trạng vi phạm nhân quyền ngày càng tồi tệ sẽ khuyến khích một số đối tác thương mại quan trọng mạnh dạn hơn trong việc lên án quốc gia này, một phần vì họ lo ngại rằng những lời chỉ trích quốc tế sẽ khiến họ khó làm ăn hơn trên thị trường quốc tế.

    Nhiều nhà kinh tế và phân tích nói các lãnh đạo của Việt Nam đang hoảng hốt trước việc Việt Nam nhanh chóng đi từ bùng nổ kinh tế sang đổ vỡ kinh tế và ngược lại, và đang tiến hành những biện pháp quyết liệt - cả chính trị lẫn kinh tế - để khôi phục sự kiểm soát của mình trong nước. Những cú lên xuống gần đây của kinh tế Việt nam đã, theo một nhà phân tích sống tại Việt Nam lâu năm, "đã làm các nhà chức trách mất lòng tin rằng việc cải cách và mở cửa nền kinh tế đồng nghĩa với việc mọi thứ đều tự động tốt đẹp".

    Sự tương phản với Việt Nam "thời đổi mới" - Việt Nam đã tạo ra từ vựng "thị trường tiên phong" trong các nhà đầu tư - thật đáng kể. Trong những năm trước khi Việt Nam được chấp nhận vào Tổ chức Thương Mại Thế Giới (WTO) [năm 2007], Bộ Chính Trị đã nỗ lực tạo ra bộ mặt tốt đẹp nhất với thế giới bằng cách chỉ định một nhà cải cách kinh tế, ông Nguyễn Tấn Dũng, làm Thủ tướng. Họ khuyến khích báo chí trong nước phát hiện tham nhũng và lừa đảo, trong khi các nhà bất đồng chính kiến được mở rộng không gian để chỉ trích hệ thống độc đảng ở Việt Nam. Các nhóm tôn giáo đã được trao nhiều tự do hơn để theo đuổi niềm tin của mình.

    Cùng lúc đó, nền kinh tế nhanh chóng mở rộng, thúc đẩy bởi các doanh nghiệp nước ngoài đua nhau tiến vào Việt Nam để lợi dụng lợi thế chi phí lao động và đất đai rẻ mạt ở đây. Phần lớn câu chuyện kinh tế này vẫn còn đó. Ngân hàng Thế Giới trông đợi kinh tế Việt Nam sẽ tăng trưởng 5,5% trong năm 2009. Đó là một sự phát triển tốt hơn nhiều so với nhiều quốc gia láng giềng. Các nhà kinh tế như Ayumi Konishi, giám đốc Ngân hàng Phát Triển Châu Á tại Việt Nam, nói rằng triển vọng lâu dài của quốc gia này vẫn sáng lạng.

    Nhưng ước tính tăng trưởng của Ngân Hàng Thế Giới thấp hơn con số 8% mà Việt Nam đã quen với việc phụ thuộc vào. Thâm hụt ngân sách và thâm hụt thương mại lớn dần đã khiến chính phủ phải phá giá đồng tiền ba lần kể từ Tháng Sáu 2008, và lần gần đây nhất là tháng Mười Một, khi nó cắt hơn 5% trị giá tiền Đồng. Bước đi này khuấy động nỗi sợ lạm phát ra tăng, tạo ra một làn sóng của nhiều người Việt chuyển sang lưu trữ tài sản của mình bằng vàng hoặc đô la.

    Giáo sư Thayer, của Học Viện Quân Sự Úc, và các nhà phân tích khác để ý rằng các nhà lãnh đạo như Tô Huy Rứa, trưởng ban Văn hóa-Tư tưởng Trung ương, và Nguyễn Chí Vịnh, giám đốc tình báo quân đội, đã ngày càng trở nên có ảnh hưởng kể từ khi các vấn đề kinh tế Việt Nam bắt đầu bộc lộ vào năm ngoái; trả giá bằng sự đi xuống của ông Dũng, một Thủ tướng có tư tưởng cải cách. Ông Rứa được tin rằng là người nghi ngờ chủ nghĩa tư bản và thị trường tự do, và chỉ trích sự chuyển đổi của quốc gia này về phía một nền kinh tế cởi mở hơn. Những nỗ lực liên hệ ông Rứa của chúng tôi đều không thành công.

    Tương tự, các nhà phân tích nói rằng những người tạo chính sách kinh tế chủ chốt cũng đang tạo ra một không khí bảo thủ mạnh mẽ, và quan sát thấy Việt Nam đã từng dừng các cải cách kinh tế trước đây, đặc biệt là trong cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á những năm 1990. Những người quen thuộc với vấn đề kiểm soát giá đã nói nhiều nhà ngoại giao, bao gồm cả Hoa Kỳ, đã bày tỏ sự lo ngại của mình với chính quyền Việt Nam. Các quan chức tại Đại Sứ Quán Hoa Kỳ ở Hà Nội vẫn chưa trả lời những câu hỏi phỏng vấn của chúng tôi.

    Những người thua thiệt lớn nhất khi Việt Nam bước lùi lại quá khứ, là những nhà bất đồng chính kiến, nhà báo và blogger. Một vài blogger và các nhà hoạt động đã bị tạm giữ vì viết các bình luận chỉ trích việc chính quyền cho phép công ty Trung Quốc khai thác quặng nhôm ở Tây Nguyên. Kế hoạch khai thác đã trở thành vũ khí cho nhiều nhóm bất đồng chính kiến ở Việt Nam, và nhóm đối lập này bao gồm cả Đại tướng Võ Nguyên Giáp, một anh hùng chiến tranh đã dẫn dắt Việt Nam chống lại quân đội Pháp và Hoa Kỳ trong những thập niên 50, 60 và 70.

    Một số người đã được thả ngay sau khi hứa không bàn luận về các vấn đề chính trị nữa, nhưng luật sư Lê Công Định đã bị bắt vào tháng Sau vì đã bảo vệ các nhà hoạt động chống chính phủ.

    Sáu người bị kết án vào ngày 9 tháng Mười vì cáo buộc "tuyên truyền chống lại nhà nước XHCN" vì yêu cầu bầu cử đa đảng trên mạng, và qua những hành động công khai như treo biểu ngữ trên các cầu vượt. Trong số này có cả một nhà văn có tên tuổi, ông Nguyễn Xuân Nghĩa.

    Vào ngày 7 tháng Mười, ba người khác đã bị bắt giam vì cùng một cáo buộc - một điều mà Đại sứ quán Hoa Kỳ trong tuyên bố của mình đã nói nó ""thực sự lo ngại."

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi