Đoan Trang - Khi nhà kinh tế học khóc to...

  • Bởi tqvn2004
    18/12/2009
    1 phản hồi

    Đoan Trang

    Vài năm nay, nếu có ai hỏi Trang the Ridiculous muốn mình là gì, thì câu trả lời là: Tôi muốn là một nhà báo có tư duy của một nhà kinh tế.

    Cái này có lý do nguyên thủy của nó. Thật tình Trang the Ridiculous rất yêu thích môn kinh tế học (dù đã phải trải qua tới gần 5 năm mòn mỏi ở ĐH để nhà trường XHCN chà xát tình yêu của sinh viên đối với cái môn khoa học rất trí tuệ ấy). Bốn năm rưỡi đại học không tiêu diệt nổi sự yêu thích của Trang the Ridiculous với kinh tế học (thế mới gọi là kỳ tích), và sau đấy đi làm báo thì lại càng thích kinh tế học hơn (thế mới khổ). Nhưng tôi cũng tự biết là với trình độ hết sức có hạn của mình thì chẳng thể nào trở thành nhà kinh tế được, nên đành vui lòng làm báo vậy, với một mong muốn là mình sẽ là “một nhà báo có tư duy của một nhà kinh tế”.

    Kinh tế học thật sự là môn học rất hay đấy bà con ạ. Đừng để ý tới những gì các trường đại học khối khoa học xã hội ở VN dạy vội, cứ tin lời tôi cái đã nào. Nó vừa như toán học, vừa như xã hội học, vừa như tâm lý học, lại vừa như triết học ấy, rất là vi diệu. Mà trong cuộc sống, nhất là khi làm báo, nếu áp dụng kiểu tư duy như một nhà kinh tế thì nhiều khi chúng ta sẽ thấy rất bình thản, không có gì mà phải bức xúc cả. Ví dụ chúng ta sẽ biết ngay là vấn đề biến đổi khí hậu của thế giới sẽ chưa thể được đồng bào Việt Nam để tai để mắt tới, cho dù VNN – tờ báo điện tử hàng đầu đặt trụ sở ở Việt Nam - có cố đẩy nó lên tin nổi bật, top story đến thế nào đi chăng nữa. Chúng ta sẽ biết là cứ phải từ từ đã, khi nào VN gia nhập đội ngũ các nước khá giả về kinh tế cái đã, thì câu chuyện môi trường cùng những thứ tương tự (trong kinh tế học có cái gọi là chi phí ngoại hiện – externalities – mọi người nhở?) mới được quan tâm đến.

    Đại khái thế, còn nhiều ví dụ khác cho thấy nếu tư duy như nhà kinh tế thì ta sẽ bình thản hơn, ít bức xúc hơn.

    Ấy thế mà… hix…

    Ấy thế mà có những thứ nhà kinh tế chẳng thể nào cắt nghĩa nổi.

    Ví dụ nhé, tính GDP của một nước chẳng hạn. Về nguyên tắc là phải hết năm tài chính mới bắt đầu tính được, và việc tính phải kéo dài một thời gian (thì làm sao mà roẹt một cái có ngay kết quả được). Nhưng mà không hiểu Việt Nam mình làm thế nào ấy, lạ lắm, cứ cuối năm là có ngay con số mức tăng trưởng GDP của năm. Nhà kinh tế tư lự mãi, chẳng hiểu tính toán thế đek nào…

    Lại nữa. Nếu GDP hàng năm đều có tăng (mà tăng cao chứ đùa đâu, có năm tới 7%, kể cả thế giới khủng hoảng GDP ta vẫn tăng), thì mức sống của người dân nói chung là phải thay đổi theo hướng tăng chứ nhở? Thế mà nhà kinh tế thấy hình như nhiều người dân thành thị và nông thôn nghèo hẳn đi. Không phải do dân số tăng nhanh quá đâu, tỷ lệ tăng dân số ở Việt Nam thấp hơn mức tăng GDP kia mà.

    Tất nhiên bên cạnh những người nghèo đi thì nhiều người giàu lên, mua nhà mua đất, mua cả ôtô. Nhưng mà lại lạ nữa, về nguyên tắc, ai có thu nhập cao hơn tức là phải có năng suất lao động gia tăng, hoặc thời gian lao động gia tăng. Thế mà nhà kinh tế thấy nhiều người có làm lụng gì vất vả hơn đâu nhỉ, thậm chí nhiều vị đi làm còn thong dong, sáng ra khỏi nhà rõ muộn, tối 4-5h đã hối hả lo đi nhậu. Thời gian lao động ít đi, chắc chắn là ở Việt Nam chưa có ai bị chứng “workaholic” (nghiện việc) như người Nhật Bản cả. Nói về năng suất, thì chắc công việc văn phòng cũng không có biến động lớn về năng suất. Hay là… chả lẽ máy tính của họ tăng tốc độ xử lý nhanh thế, gấp tới mấy trăm lần máy thường? Chắc chả phải. Thế sao họ lại giàu lên gấp mấy trăm lần thế? Chả biết.

    Nhà kinh tế thấy hàng nhập lậu từ Trung Quốc lan tràn khắp Việt Nam, và một loạt tờ báo mở chiến dịch “chống hàng Tàu”. Cô ta nghĩ: không được, không được, xét trên quan điểm kinh tế thì không thể vì chống hàng nhập lậu mà đóng cửa thị trường được. Nhà nước phải xem lại chính mình – mình đã thắt chặt luật pháp chưa, mình đã có biện pháp “xử lý quyết liệt” với hàng nhập lậu chưa? Chỉ riêng việc nghiêm chỉnh thực hiện luật pháp cũng đã giúp ngăn chặn đáng kể hàng lậu rồi, chưa cần phải phát động phong trào “người Việt dùng hàng Việt”, “tẩy chay các chú”. Chứ cứ phát động ba lăng nhăng như thế vừa không hiệu quả, vừa ảnh hưởng xấu tới phong trào quốc tế vô sản.

    Nhưng nhà kinh tế cũng sớm nhận thấy là hàng lậu cứ ê hề ra. Một hãng mỹ phẩm cao cấp của châu Âu mà có sản phẩm bán rẻ gần bằng bèo ở Hà Nội, chắc hẳn là hàng Tàu rồi. Qua tìm hiểu, đấu tranh, khai thác, nhà kinh tế (không phải công an đâu nhé) biết mơ hồ rằng quả thật đó là hàng Trung Quốc làm giả, và có một đường dây vận chuyển hàng ấy về thẳng Hà Nội.

    - Sao công an không ngăn chặn? – Nhà kinh tế sửng sốt.

    - Hỏi ngu nhở? Công an không đứng ra bảo kê thì dễ hàng ấy về tận thủ đô cho cô à? – người ta mắng nhà kinh tế, kẻ đang đứng thộn mặt.

    À, ra vậy. Nhà kinh tế đã hiểu. Nhưng cô ta lại nhớ ra, hồi tháng 6, có hai anh thường dân ở đâu đó thấy bức xúc trước tình hình an ninh không tốt, bèn giả làm công an đi trừng trị kẻ xấu. Hai anh thay giời hành đạo chưa được 2 tháng thì đã bị công an bắt, rồi chưa đầy 1 tháng sau đã bị đem ra khởi tố, nhanh chóng đến không ngờ. Chứng tỏ CA mình giỏi phết đấy chớ. Thế mà cứ thấy nói đến chống buôn lậu, chống hàng giả, hàng nhái, y như rằng lại thấy kêu “lực lượng mỏng”.

    Thì ra đây là vấn đề “phân bổ nguồn lực” không hợp lý đây mà. Lực lượng công an dồn hết vào những việc xã hội chưa ưu tiên, còn việc cần lắm lắm rồi thì chưa thấy công an đâu. Nhà kinh tế đau xót nghĩ vậy.

    Lại còn cái này nữa mới lạ chứ. Theo nguyên tắc kinh tế thì ai nắm giữ lợi thế khan hiếm, người đó phải có sức mạnh độc quyền, nói nôm na là khả năng chi phối thị trường, ít nhất cũng là khả năng làm giá cho chính mình. Thế mà nhà kinh tế thấy, có những người nhé, chuyên môn rất khá nhé, giỏi cả tiếng Anh tiếng Pháp nhé, viết lách rất tốt nhé (thị trường nhân công của mình nói chung là năng lực viết và nói, trình bày ý kiến, rất tệ), lẽ ra phải có lợi thế khan hiếm chứ. Ấy vậy mà mức thu nhập của họ một tháng chỉ ngang anh chàng ngồi nghiêng ngửa ở chợ lao động kia thôi (mà không thể nói là anh chàng phu hồ đó có lợi thế khan hiếm được!).

    Thế là thế quái nào nhỉ? Nhà kinh tế không sao trả lời được.

    Và thế là, nhà kinh tế trong tôi bật khóc!

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    1 phản hồi

    Phản hồi: 

    Chào cô gái,sao cô lại khóc? Tại sao cô cứ phải đặt cho mình những "vấn đề" (nan đề, vấn nạn???) chỉ cần xướng lên thì ai cũng sẳn câu trả lời. Ngay cả cái ước muốn của cô nó cũng .... hơi bị ba rọi: " là nhà báo có tư duy của một nhà kinh tế", sao lại cứ lôm côm thế, ko chịu làm nhà báo lề phải cho vinh thân phì gia? Nhưng thế cũng là may cho cô, chứ nếu cô muốn là "nhà báo có tư duy của một nhà .... cách mạng" thì giờ này chắc cô đã có lắm thì giờ ngồi nghiền ngẫm cho các nan đề của mình trong ....chỗ nào ko nói ra ai cũng biết.

    Tất cả các nan đề của cô có thể giãi thích vắn tắt bằng câu nói dân gian nhẹ nhàng mang tính bởn cợt là "COI ZDẬY MÀ HỔNG PHẢI ZDẬY". Cô cứ đem thử cái mệnh đề này áp vào bất cứ cái nan đề nào cô đưa ra sẽ thấy hiệu quả giãi thích thần kì của nó. Chắc cô cũng đã thấy bao nhiêu vụ ô nhiễm kinh khủng như "câu chuyện cái chết của một dòng sông Thị Vải viết bởi VEDAN", "câu chuyện kênh Ba Bò ở Bình Dương", "câu chuyện nước uống ô nhiễm đầu nguồn của nhà máy nước Hoá An, câu chuyện xỉ đồng Vinashin ở miền Trung, câu chuyện làng Ung thư ở miền Bắc, ôi còn vô số những chuyện khác, nhưng VNN thì cứ làm như cả thế giới ko ai quan tâm tới môi trường bằng nhà nước và nhân dân VN. Lầm chết! Còn hơn thế nửa người ta còn mừng rở lắm khi tự nhiên có cái nguyên cớ "Biến đổi khí hậu" để đổ thừa cho những cơn lủ bất thường ở Miển Trung,( vùng quê hương mỗi năm có trung bình 10-11 cơn bảo cho dù có hay ko có biến đổi khí hậu, trời hành cơn lụt mỗi năm mà lị) dù người ta biết tỏng rằng thủ phạm chính là các ....đập thuỷ điện mang lại tiền đầy túi cho một thiểu số đặc quyền đặc lợi.

    Cô lại dư hơi thắc mắc về cái GDP, cô phải biết rằng chủ đạo của nền kinh tế Việt nam là các Doanh Nghiệp Quốc Doanh, đương nhiên mấy cái quốc doanh này phải chiếm một tỉ lệ quan trọng trong cách tính, nhưng cô hổng lẻ không biết rằng các anh quốc doanh này chuyên môn lời giả lổ thật, hệ thống kế toán bao giờ cũng là hệ thống kép, cuốn báo cáo kết quả kinh doanh, cuốn báo cáo mấy ảnh. Thêm vào đó người ta còn tính được cả tiền trong túi của .... mấy anh Việt kiều khi dự báo trước được cả .... lượng kiều hối gửi về mỗi năm tăng giãm thế nào. Nhưng có một điều không ai biết là họ có tính luôn cái khoảng Kiều hối này vào cái GDP không khi chẳng ai biết họ tính toán kiểu nào, có nói đâu mà biết.

    Cô còn thắc mắc họ có thể báo liền GDP ngay cuối năm à, không đâu cô ạ, họ có thể báo liền ngay sau khi ông thủ tướng tuyên bố trước quốc hội rằng thì là năm nay dù kinh tế thế giới trong tình trạng suy thoái, GDP Việt nam sẽ giữ mức 5-6% (xin lổi, tôi ko nhớ đích xác, vì hơi đâu mà nhớ mấy cái tào lao) chứ ko đợi tới cuối năm đâu.

    Cô lại bảo nghe nói GDP tăng nhưng cô thấy dân nông thôn thành thị gì cũng nghèo đi, nói thật tình, cô hơi thiếu thông tin cô nhà báo ạ, cô có nghe câu chuyện của một ông nông dân ,nghe nói đâu ở Sóc Trăng, Trà vinh chi đó, khiếu nại về chuyện nhà nước nói ko đúng về thu nhập đầu người của ổng: "ông chủ tịch tỉnh ăn một con gà, tui hổng có cái lông gà nào làm thuốc, bây giờ mấy ông nói như vậy bình quân mỗi người ăn 1/2 con gà là không đúng, không thể tính như vậy được!". Ông nông dân đó nói như vậy là con nhẹ vì ngài chủ tịch tỉnh không hề ăn một con gà, mà ngài ăn hết một con khủng long hay hàng chục con khủng long lận. Cũng như dựa trên cơ sở ngài cựu chủ tịch thành phố Hà nội cưởi trên 10.000 con trâu (trị giá cái xe) còn anh phó cạo đi bộ mà kết luận rằng mỗi thằng cưởi 5.000 con trâu là "nói zdậy mà hổng phải zdậy".

    Cô nhà báo lại thắc mắc sao lại có lắm người giàu lên một cách nhanh chóng dù chẳng thấy họ lao tâm khổ trí, lao lực miệt mài? Ôi cô mong ước là nhà báo có tư duy của một nhà kinh tế nhưng cái tư duy của cô sao mà "trống vắng" thế. "Làm giàu" nhờ chính năng lực của mình dựa trên những giá trị đạo đức xã hội là từ duy củ kỉ, xin mách cô câu nói nổi tiếng của một vị tướng cảnh sát nhưng có tư duy rất tiếp cận kinh tế thị trường là: " không biết ngoài đường có cái gì mà chúng nó đứa nào cũng thích ra đứng đường?" . Một bài học đắt giá về địa ốc cũng mách thêm cho cô : "Giá đất ở đâu mắc nhất Việt Nam?" Thưa là "Lề đường", vì chẳng ở đâu chỉ cần diện tích đặt vừa hai bàn chân đứng mà phải trả (chung chi) một số tiền khổng lồ như vậy? Chỉ hai câu chuyện đó thôi để khái quát cho cô phương cách làm giàu nhanh chóng chứ thực tế còn vô số những phương cách khác khủng hơn nhiều nhưng tựu trung vẫn qui về hai chứ "take and give", "cho và nhận". Ai cho ai nhận thì hi vọng đến đây cô đã sáng ra phần nào.

    Còn chuyện quản lý trị an thì cô lại tiếp tục cố ý không hiểu hiệu quả của hệ thống nhà nước: cô cứ thử ngủ lại bất kì một nhà nào mà không khai báo đi, hổng chừng nửa đêm có người tới hỏi thăm ngay. Nhưng những vụ nhà hàng thuốc lắc hoạt động ko ngơi nghỉ công khai mấy năm giữa lòng thủ đô hay các vụ hội diễn cô dâu trần truồng tuyển thê cho đàn ông Hàn Quốc sát cạnh trụ sở công an thì cứ thế mà .. tồn tại. Cái vụ quản lý trị an này cũng được lập trình có trọng điểm trọng tâm, cái nào cần bỏ qua, cái nào cần "vào cuộc". Cô không nghe là LÂU LÂU công an mới VÀO CUỘC, còn thường thường thì công an ở NGOÀI CUỘC sao. Cô làm báo sao không hiểu hết những THUẬT NGỮ người ta xài trong ngôn ngữ báo chí.

    Không phá rừng, bảo vệ rừng đầu nguồn thì phải nói là người ta nhai đi nhai lại hàng ngày trên mọi phương tiện truyền thông. Nhưng thỉnh thoảng lại có thanh toán lẫn nhau giữa kiểm lâm và lâm tặc ko biết vì lí do gì, có thể vì xung đột quyền lợi chăng? Mà chắc là thế vì chỉ sau một trận lủ, các hình ảnh cây rừng bị tàn sát từ thượng nguồn trôi về hạ lưu chỉ ra là rừng có được ai ..... BẢO VỆ đâu. Bao nhiêu tỉ phủ Việt nam có nguồn gốc từ phá rừng? Chẳng những phá trong nước mà còn phá lan qua các nước "anh em". Cô làm báo chắc cô phải am tường chuyện này chớ.

    Cô còn lan man nhiều chuyện khác, nhưng muốn nhắc cô mấy biến cố gần đây thôi để cô thêm sáng tỏ. Chuyện giá vàng phi mã, chuyện giá xăng nhảy lôm côm, lên dễ, xuống khó, lên nhanh xuống chậm, chuyện chứng khoán lúc nào cũng lăm le lủng đáy (vì dựa hoàn toàn trên số liệu ảo mà), mấy chuyện này cô tưởng nó diễn ra tự nhiên như trong thị trường tự do theo định luật cung cầu đấy à, cô lầm chết, người tổ chức mọi thắng lợi đang thực hiện các mưu toan, ý đồ theo định hướng xã hội chủ nghĩa để làm giàu không phải cho đất nước, mà họ đang làm đầy túi tham của họ mặc cho ai sống chết mặc ai. Thân ái.