Tiến sĩ - Anh là ai?

  • Bởi tqvn2004
    18/09/2009
    8 phản hồi

    Đàm Quang Minh

    Tôi đã từng rất ảo tưởng với bằng tiến sĩ, cho rằng đó là những nhà bác học hiểu sâu biết rộng. Khi ở Việt Nam chứng kiến cảnh một số giám đốc bắt nhân viên làm hộ mình, mua chuộc thầy để có bằng tiến sĩ làm tôi thấy buồn cười. Ra nước ngoài ở nơi tưởng như quy củ nhất thế giới mà vẫn thấy giúp đỡ nhau, các thầy vẫn châm chước cho những kiến thức nông cạn và nực cười tôi mới thực sự hiểu và chấp nhận thực tế của tấm bằng tiến sĩ. Vậy mà ở Việt Nam, anh tiến sĩ vẫn được huyễn hoặc bởi một màu vinh quang mà dường như ai cũng muốn khoác vào mình.

    Tuyên bố hùng hồn của Thành ủy Hà Nội – một cơ quan Đảng với mục tiêu 100% viên chức là Tiến sĩ đã khiến dư luận được một phen bối rối. Nạn bằng cấp và việc các nhà khoa học chạy sang làm quản lý được tuyên bố một cách thẳng thắn như đi ngược lại dư luận xã hội. Nhưng nếu đem câu này lùi lại cỡ 200 năm thì có khi lại được coi là vị quan anh minh? Tiến sĩ là cái gì mà mọi người bàn tán nhiều như vậy?

    Tiến sĩ – Doctor of Philosophy

    Hiện nay, trên các danh thiếp hoặc trong giao dịch quốc tế, từ Tiến sĩ hay được đồng nghĩa với từ Doctor of Philosophy và vì vậy nếu xét theo nghĩa này doctor theo nghĩa Latin có nghĩa là thầy. Hiện nay trên thế giới nói chung, mọi người coi Tiến sĩ là một học vị dành cho những người làm trong lĩnh vực nghiên cứu. Và chính vì vậy để đạt được học vị này các ứng viên (candidate) cần phải hoàn thành một nghiên cứu dưới sự hướng dẫn của một người dẫn dắt (supervisor). Công trình nghiên cứu này cần mang một số yêu cầu như về tính mới, tính duy nhất, tính thực tiễn,… và được thực hiện theo phương pháp luận khoa học.

    Chính vì thế, giá trị của bằng tiến sĩ giống như giấy phép hành nghề nghiên cứu, là điểm khởi đầu cho những người có mong muốn làm trong lĩnh vực nghiên cứu chuyên nghiệp. Những người này có thể làm trong các trường đại học, các viện nghiên cứu hoặc các công ty có bộ phận nghiên cứu phát triển hoặc có thể làm cho chính phủ hoặc tổ chức ở các bộ phận liên quan đến đánh giá, xây dựng chính sách, …

    Tiến sĩ – Khoa cử Việt Nam phong kiến

    Khái niệm Tiến sĩ phong kiến Việt Nam cũng là một học vị liên quan mật thiết đến việc phát hiện và tìm kiếm những người giỏi cho bộ máy hành chính của xã hội phong kiến. Do đó, muốn thi kỳ đầu tiên là Thi Hương để có bằng cử nhân, các thí sinh đã cần có lí lịch trong sạch, đạo đức tốt được xã trưởng và quan địa phương xác nhận. Các môn thi bao gồm:

    • Kỳ I: kinh nghĩa, thư nghĩa;
    • Kỳ II: chiếu, chế, biểu;
    • Kỳ III: thơ phú;
    • Kỳ IV: văn sách.

    Hơn nữa, mỗi khóa chỉ lấy số người đỗ nhất định tùy theo yêu cầu thực tế của việc tuyển dụng làm quan.

    Những ngộ nhận, vô tình hay hữu ý

    Như vậy có thể nói khái niệm tiến sĩ đã rất khác theo thời gian. Tiến sĩ ngày xưa chú trọng đến đạo đức, lý lịch, chủ yếu học tập văn chương – chữ nghĩa phục vụ việc quản lý nhà nước phong kiến. Số lượng tiến sĩ là theo nhu cầu của tầng lớp thống trị. Trong khi đó, tiến sĩ ngày nay là một học vị cơ bản dành cho giới nghiên cứu, chú trọng đến năng lực nghiên cứu chủ yếu phục vụ việc nghiên cứu phát triển. Số lượng không phụ thuộc vào nhu cầu nào mà phụ thuộc vào chất lượng. Ngày xưa, tiến sĩ là khởi đầu của việc làm quan (đương nhiên) và ngày nay, tiến sĩ là chứng chỉ để làm nghiên cứu.

    Thế nên nhiều vị vô tình hay cố ý đánh tráo hai khái niệm hoàn toàn khác nhau dù mang một tên gọi chung là tiến sĩ. Đã có dự án định xây dựng bia tiến sĩ hiện đại nhằm đưa các tiến sĩ hiện đại nằm chung với tiến sĩ xưa dù các vị này chẳng ăn nhập gì với nhau.

    Quay trở lại với Thành ủy Hà Nội hay Đảng ủy Thành phố Hà Nội đặt ra mục tiêu 100% nhân sự là tiến sĩ thì quả thật là quá sức tưởng tượng trừ khi cơ quan này quyết định sẽ trở thành một đơn vị nghiên cứu. Ở Việt Nam, nói chung khi đã là tiến sĩ thì cái mác đó sẽ theo họ đến cuối đời nhưng ở các nước khác thì khác hẳn, nếu sau 5 năm không có nghiên cứu nào trong lĩnh vực được công bố, anh sẽ mất học vị tiến sĩ vì lúc đó anh đã quá lạc hậu. Chính vì thế mà nhiều vị dù trong khủng hoảng kinh tế và nhận trợ cấp thất nghiệp vẫn cố xin được làm không công cho các trường đại học nhằm duy trì giá trị tấm bằng của mình. Cho nên, nếu anh không làm nghiên cứu nữa thì việc đặt trước mình hai chữ tiến sĩ cũng bằng thừa.

    Vì vậy, liệu có nên đặt câu hỏi là các lãnh đạo đã phát biểu câu nói trên có vấn đề gì về nhận thức không khi tuyên bố hùng hồn như vậy. Âu cũng là được câu chuyện vui cho thiên hạ.

    _____________________________

    Tham khảo:

    [1] http://vietnamnet.vn/chinhtri/doinoi/2009/08/865203/

    [2] http://vi.wikipedia.org/wiki/Khoa_b%E1%BA%A3ng_Vi%E1%BB%87t_Nam

    [3] http://www.tienphong.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=138499&ChannelID=71

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    8 phản hồi

    Tôi có dịp chứng kiến một câu chuyện như thế này. Trong một lần đi chơi cùng với một cặp vợ chồng trẻ. Anh chồng là một doanh nhân bận rộn. Chị vợ là Tiến Sỹ về lĩnh vực văn học làm tại đại học Quốc gia Hà Nội. Anh chồng đã làm xong MBA của một đại học nước ngoài mở khóa giảng ở Hà Nội. Khóa học bằng Tiếng Anh tổ chức vào thứ 7 và chủ nhật. Không hiểu anh ấy học như thế nào mà không thể nói được tiếng Anh mặc dù có bằng cử nhân ngoại ngữ và đã tốt nghiệp MBA. Nay cô vợ cho biết trường ĐH Quốc Gia Hà Nội mở lớp đào tạo Tiến sỹ và hỏi xem anh chồng có muốn học không. Anh ta bảo rằng cô vợ lo được thì anh ta sẽ học thôi. Chuyện học TS mà không có thời gian và khả năng tham gia nhưng vẫn cứ chạy để có chân có vẻ như là một chuyện nhỏ. Người tham gia tự biết là TS giấy nhưng không xấu hổ vì sự thật thì nhiều TS giấy đã mất khả năng xấu hổ. Bản thân họ khi có bằng TS bằng mọi cách bất chính lại xem như mình vượt hẳn trình độ nhận thức so với người khác. Thật là nực cười. Có vẻ như người Việt đã mất khả năng nhận thức về chính mình.

    Khách viết:
    Tiến sĩ - Anh là Ai ? tôi chả biết - nhưng qua VTV3 - (Chương trình ai là Triệu phú) ở Hà nội tôi thấy có 1 Chàng Cử Nhân không trả lời cho Anh Lại Văn Sâm hình lập phương có mấy cạnh ,1 cô Kĩ sư không biết 1 Tỷ có mấy Triệu và đặt biệt ở Đỉnh Cao hài hước là một vị Nữ Phó Tiến sĩ hình như là đang giảng dạy tại Đại học TH Hà Nội không trả lời được câu Magienlăng đi vòng quanh thế giới bằng Phương tiện gì ( 4 phương án : a / xe trượt tuyết b/ xe chó kéo c / xe ngựa d / thuyền ) phải tìm đến sự trợ giúp của đồng nghiệp có học vị Phó Tiến sĩ thì nhận được sự trả lời rằng : ...hình như ,..hình như là thuyền ấy ... chuyện thật 100% đó , ai nghĩ gì tiếp thì tùy nhé ...

    "Cũng bởi thằng dân ngu quá lợn" - thơ anh Đà thì phải

    Ngày xưa Tam nguyên Yên Đổ đã có bài thơ về ông tiến sĩ giấy:

    Cũng cờ, cũng biển, cũng cân đai
    Cũng gọi ông nghề có kém ai
    Mảnh giấy làm nên thân giáp bảng
    Nét son điểm rõ mặt văn khôi.
    Tấm thân xiêm áo sao mà nhẹ?
    Cái giá khoa danh thế mới hời!
    Ghế chéo lọng xanh ngồi bảnh chọe
    Tưởng rằng đồ thật, hóa đồ chơi.

    Đó là ông họa những ông tiến sĩ làm đồ chơi trung thu của trẻ em thời bấy giờ. Nhưng cũng hàm ý chê mấy tay “ông nghè” rởm do chạy bằng tiền mà nên. Thời đại bây giờ người ta chuộng bằng cấp. Bằng cấp thật thì tốt quá rồi còn gì. Nhưng nếu vì thèm làm quan quá mà chạy cho được cái bằng tiến sĩ rởm thì chẳng bằng cả cái đồ chơi rẻ tiền của trẻ con. Cũng may, trong giới quan trường không nhiều những ông tiến sĩ giấy. Nếu mà nhiều thật thì ???

    Du học sinh sau khi đào tạo ở nước ngoài có sẵn sàng về nước làm việc?

    => Bạn Whitebear1981 sau khi đào tạo ở nước ngoài có sẵn sàng về nước làm việc ?

    “Đào tạo giảng viên có trình độ Tiến sĩ cho các trường Đại học (ĐH), Cao đẳng giai đoạn 2010-2020”

    => Chỉ được phép giảng dạy (giảng viên) chứ không được phép làm quan ? Như vậy nếu về VN, Whitebear1981 có thể sẽ là giảng viên toán đấy, oách nhỉ

    http://www.tienphong.vn/Khoa-Giao/556950/De-an-dao-tao-20000-tien-si-Nhieu-bat-cap-tpp.html

    Đề án đào tạo 20.000 tiến sĩ: Nhiều bất cập

    > Từ tiến sĩ khống đến tiến sĩ dỏm
    > Thủ khoa đại học - ngày ấy, bây giờ
    > Có nên đào tạo 10.000 tiến sĩ ở nước ngoài?

    TP - Việt Nam đặt mục tiêu có 20.000 tiến sĩ vào năm 2020. Đường dẫn tới con số ấn tượng này được cho là chông gai và dễ sa xuống vực thành tích vốn là bệnh khó chữa của ngành giáo dục Việt Nam.

    Du học sinh sau khi đào tạo ở nước ngoài có sẵn sàng về nước làm việc? Ảnh: Hồng Vĩnh

    Bất cập đủ thứ

    Ở cấp trường, theo lời kể của một du học sinh ở Anh, điểm bất cập trong khâu tuyển chọn là bắt buộc phải có Bảo hiểm xã hội thì mới được xét hồ sơ. Theo lưu học sinh này, quy định đó khá là cứng nhắc đối với đối tượng đi học thạc sĩ. Theo quy định của Bộ GD&ĐT, chỉ cần có thâm niên công tác 6 tháng là có thể nộp hồ sơ. Tuy nhiên, bao giờ giảng viên mới được tuyển dụng cũng phải có thời gian thử việc 2 năm mới được thi biên chế, trong đó 1 năm đầu tiên chưa được đóng bảo hiểm xã hội.

    Vì vậy, sinh viên mới ra trường được trường tuyển làm giảng viên thì chắc chắn phải sau 2 năm mới có cơ hội xin được học bổng học thạc sĩ trong nước, nếu không thi đỗ thạc sĩ trong nước thì coi như không hoàn thành nhiệm vụ và bị cắt hợp đồng. Quy định này giống như rào cản cho ứng viên đăng ký đi học chương trình thạc sĩ.

    Mỗi khi nhắc đến đề án 322, dư luận xã hội có thể liên tưởng ngay đến những lời kêu cứu quen thuộc của lưu học sinh (LHS) Việt Nam đang du học tại các nước. Chẳng hạn, LHS ở Trung Quốc thường lâm cảnh khó khăn nhiều tháng liên tiếp vì chậm nhận được sinh hoạt phí thường xuyên; giá sinh hoạt tăng cao, chi phí cho đồ dùng học tập, sách vở càng nhiều.

    Tiền học bị chậm, LHS phải đóng tiền phạt cho nhà trường, thậm chí không được thi cuối kỳ, phải nhờ can thiệp của Giáo sư để không bị dừng học… Lý do các LHS nhận được là: thủ tục đã làm nhưng tài khoản 322 không còn tiền!

    Thông tin mới nhất từ một số anh chị em LHS đi học theo học bổng 322 ở Soton (Anh) sang học khóa tiếng Anh cho hay: LHS không được ứng tiền sinh hoạt phí trước mà phải hoàn thành khóa tiếng Anh, làm thủ tục nhập học xong mới có thể làm báo cáo số 1 gửi về để xin thanh toán sinh hoạt phí và học phí với trường.

    Thế nhưng, các LHS đã hoàn thành các thủ tục từ cuối tháng 9-2011, nhưng đến tháng 11-2011, vẫn chưa có thông tin phản hồi là bao giờ các LHS sẽ được thanh toán sinh hoạt phí.

    Đây là câu chuyện về một LHS đã học xong bậc thạc sĩ bằng tiền của nhà nước do lãnh đạo của một ĐH lớn ở khu vực phía Bắc cung cấp: Anh X. được hưởng học bổng theo dự án 322 để học thạc sĩ tại Úc. Sau khi kết thúc khóa học, anh trở về trường cũ nhưng bỏ bẵng việc ở cơ quan để đi làm cho các dự án NGO (các tổ chức phi chính phủ) chả liên quan gì lĩnh vực công nghệ thực phẩm mà anh ta đã được đào tạo bằng tiền của nhà nước với lời cam kết sẽ trở về trường.

    Trớ trêu thay, khi nhà trường báo cáo cơ quan có trách nhiệm của Bộ GD&ĐT để xử lý thì X. lại xin được học bổng đi học tiếp bậc tiến sĩ ở một nước khác.

    Tránh bệnh thành tích

    Ông Đặng Kim Vui, Giám đốc ĐH Thái Nguyên cho biết, số lượng người đi học theo đề án 322 còn ít do các cơ sở và học viên chưa chuẩn bị tốt tiếng Anh cho nhu cầu học tập. Vì vậy, năm nào cũng không tuyển đủ người đi học.

    Theo ông Vui, nếu toàn bộ dự án chỉ để Bộ GD&ĐT quản lý thì không thể thúc đẩy mạnh mẽ việc thực hiện đề án mà cần phân cấp cho các trường cùng tham gia. Như thế sẽ tốt hơn trong kế hoạch bồi dưỡng, đào tạo đội ngũ trước khi tham gia đề án.

    Ông Đặng Kim Vui cho biết, trong chiến lược đào tạo 20.000 tiến sĩ, sắp tới, ngành GD&ĐT sẽ cấp kinh phí cho các đối tượng làm thạc sĩ và tiến sĩ trong nước. Đây cũng là việc cần được quản lý chặt chẽ vì chất lượng thạc sĩ, tiến sĩ trong nước đang có nhiều điều tiếng như mua bằng, đánh cắp đề tài…

    Một du học sinh tại Úc nói, trong số LHS 322 không phải ai cũng muốn về; tỷ lệ muốn về và không muốn là 70-30. Ông Đặng Kim Vui cho biết: Bộ GD&ĐT yêu cầu các đại học nếu có chuyện LHS không về nơi cũ công tác thì báo cáo và giải quyết. Nhưng thực tế, nhà trường không có gì trong tay thì lấy gì giải quyết? Nếu LHS bỏ đi thì trường cũng…chịu!

    Một cán bộ của Bộ GD&ĐT cảnh báo: nếu không quản lý chặt chẽ thì việc đào tạo 20.000 TS cũng sẽ rơi vào bệnh thành tích không khác gì việc đưa các hiệu trưởng đi khảo sát các trường ĐH ở nước ngoài chưa thấy hiệu quả đâu!

    Ngày 19-4-2000, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 322/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Đào tạo cán bộ khoa học, kỹ thuật tại các cơ sở nước ngoài bằng ngân sách Nhà nước” (thường gọi là Đề án 322) với mục tiêu là đào tạo và bồi dưỡng cán bộ từ trình độ ĐH trở lên đạt chuẩn quốc tế tại cơ sở nước ngoài trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội quan trọng.

    Mỗi năm, tuyển 400 chỉ tiêu, trong đó 50% chỉ tiêu đào tạo tiến sĩ, 25% đào tạo thạc sĩ, 15% đào tạo kỹ sư, cử nhân và 10% thực tập khoa học.

    Giai đoạn I (2000-2005) tính đến cuối tháng 7-2005, đã cử 2.050 HS-SV, cán bộ đi học nước ngoài bằng ngân sách Nhà nước.

    Giai đoạn II, được gia hạn thực hiện đến năm 2014, đối tượng tuyển sinh mở rộng hơn (bao gồm các cán bộ làm việc trong cơ quan nhà nước, trước đây chỉ bao gồm cán bộ KHKT). Ngân sách dành cho Đề án 322 giai đoạn II khoảng 260 tỷ đồng/năm, và tăng thêm chỉ tiêu tuyển khoảng 400 người.

    Tiếp theo đề án, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân đã ký Quyết định 911/QĐ-TTg ngày 17-6-2010 về phê duyệt Đề án “Đào tạo giảng viên có trình độ Tiến sĩ cho các trường Đại học (ĐH), Cao đẳng giai đoạn 2010-2020”.

    Theo đó, từ nay đến năm 2020, VN sẽ phấn đấu đào tạo ít nhất 20.000 tiến sĩ để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục ĐH Việt Nam. Trong đó, đào tạo khoảng 10.000 tiến sĩ ở nước ngoài, đào tạo khoảng 3.000 tiến sĩ theo hình thức phối hợp, liên kết giữa các trường ĐH Việt Nam và trường ĐH nước ngoài; đào tạo khoảng 10.000 tiến sĩ ở trong nước.

    - Này người dân vùng quê ấy lạc hậu và dốt nát lắm?
    -Vì sao ông kết luận như vậy?
    -Vì mình đã nói với họ bao nhiêu lần mình là tiến sĩ, tức người học rộng, tài cao, phải tốn nhiều tiền làm luận án thi cử nên mới được nhà nước cấp cho học vị tiến sĩ. Thế mà họ không hiểu, khi mình đứng cạnh con bò thì họ cúi rạp xuống và nói: "Chào hai vị tiến sĩ."
    (Truyện cười của Trần Dĩ Hạ, trong cuốn Truyện cười Việt-Anh tập 2)

    Một em học sinh đem đề văn về về nhà chuẩn bị, đề ra như sau: "Em cho biết nguyên nhân xuất hiện của truyện hài hước hiện đại." Em này không biết, liền đem đề bài sang hỏi ông tiến sĩ văn học ngay cạnh nhà. Ông này trả lời là "Không có thời gian?" Hôm sau em đến trường, cô giáo hỏi: "Em cho biết nguyên nhân xuất hiện của truyện cười hiện đại?" Em này trả lời: "Em thưa cô, đó là không có thời gian." Cô giáo ngạc nhiên hỏi: "Ai bảo em thế?" Em này trả lời: "Em thưa cô, đó là ông tiến sĩ văn học ở cạnh nhà em."

    Trích :
    " Ngày xưa, tiến sĩ là khởi đầu của việc làm quan (đương nhiên) và ngày nay, tiến sĩ là chứng chỉ để làm nghiên cứu. "

    Ngày nay ở VN tiến sĩ cũng là khởi đầu của việc làm quan vì làm nghiên cứu thì ít tiền và không oai bằng làm quan.

    Tôi muốn tham khảo các luận án tiến sĩ của VN thì tìm ở đâu ?

    Tiến sĩ - Anh là Ai ? tôi chả biết - nhưng qua VTV3 - (Chương trình ai là Triệu phú) ở Hà nội tôi thấy có 1 Chàng Cử Nhân không trả lời cho Anh Lại Văn Sâm hình lập phương có mấy cạnh ,1 cô Kĩ sư không biết 1 Tỷ có mấy Triệu và đặt biệt ở Đỉnh Cao hài hước là một vị Nữ Phó Tiến sĩ hình như là đang giảng dạy tại Đại học TH Hà Nội không trả lời được câu Magienlăng đi vòng quanh thế giới bằng Phương tiện gì ( 4 phương án : a / xe trượt tuyết b/ xe chó kéo c / xe ngựa d / thuyền ) phải tìm đến sự trợ giúp của đồng nghiệp có học vị Phó Tiến sĩ thì nhận được sự trả lời rằng : ...hình như ,..hình như là thuyền ấy ... chuyện thật 100% đó , ai nghĩ gì tiếp thì tùy nhé ...