Trả lời bài viết "Dân Chủ và Dân Trí: Thứ Nào Cần Có Trước?"

  • Bởi tqvn2004
    02/09/2009
    3 phản hồi

    Bài viết được gửi lên Dân Luận như một phản hồi tới bài "<em><a href="http://danluan.org/node/674">Dân chủ và Dân trí: Thứ nào cần có trước?</a></em>". Chúng tôi xin tách thành một bài riêng để giới thiệu tới độc giả Dân Luận

    Gần đây người ta nói nhiều đến cụm từ “phản biện xã hội“, để chỉ những ý kiến đóng góp hay nhận xét nhiều chiều của các tổ chức chuyên môn, cá nhân hay tập thể quần chúng… về những chủ trương, quyết sách có liên quan đến những vấn đề quốc kế dân sinh.

    Có người cho rằng những phản biện xã hội như vậy là minh chứng cho xu hướng dân chủ hóa xã hội đã và đang diễn ra ở nước ta.

    Những phản biện xã hội là dấu hiệu của dân chủ hóa. Tuy nhiên, có phản biện xã hội chưa hẳn đã có nền dân chủ trong xã hội đó. Khi mà mọi phản biện xã hội đều bị quy kết, chụp mũ thì xã hội đó chưa có nền dân chủ. Khi mà chỉ những phản biện “đi bên lề phải” mới được chấp nhận thì nền dân chủ đó chỉ là dân chủ nửa vời, dân chủ cho những người biết “lựa lời mà nói”. Khi mà xã hội cho phép phản biện nhưng mọi phản biện (dù đúng đắn) cũng chỉ là... phản biện, không làm thay đổi chủ kiến của người nắm quyền thì đó chỉ là dân chủ giả hiệu, dân chủ cho có vẻ dân chủ mà thôi. Khi mà chỉ những phản biện về những gì là “bệnh ngoài da” mới được lưu ý, còn những phản biện về những căn bệnh trầm kha đều bị coi là những ý kiến “khó nghe” thì đất nước khó có thể tiến lên mạnh mẽ, tương xứng với tiềm năng sức mạnh của mình.

    Gần đây, cũng có nhiều tranh luận về cách thức phản biện. Có người với những phản biện kiểu “đi bên lề phải” lại tự cho mình là “lương thần” còn cho những người khác “cùng lắm chỉ là trung thần mà thôi”. Thậm chí nói năng có vẻ như hù dọa “làm trung thần lúc nào cũng có cái vạ sát thân” (http://tuanvietnam.net/vn/thongtindachieu/6819/index.aspx).

    Có người cho rằng khi mà dân trí còn thấp thì chưa nên dân chủ hóa. Đó là một lý lẽ ngụy biện. Nếu nói rằng dân trí ta còn thấp thì e rằng tự hạ thấp mình. Hơn nữa, một chế độ đã được xây dựng hơn 60 năm mà vẫn để dân trí còn thấp thì lỗi này trách nhiệm thuộc ai? Dân trí không phải là trình độ học vấn mà là ở chỗ người dân biết mình có quyền gì? Có thể làm gì? Được phép làm gì để mưu cầu hạnh phúc cá nhân và góp sức đưa đất nước tiến lên. Như vậy thi dân chủ hoá xã hội và nâng cao dân trí luôn đi cùng nhau, không thể đợi có điều này mới làm điều kia. Từ thế kỷ XIII, nhà Trần đã có thể tổ chức Hội nghị Diên Hồng tạo ra sự đồng thuận toàn xã hội để bước vào cuộc chiến chống Nguyên Mông.

    Nhà Toán học và Triết học Kurt Godel, người có ảnh hưởng sâu đậm tới tư duy khoa học của Thế kỷ 20 đã phát biểu Định lý về Tính không đầy đủ của hệ thống. Có thể diễn đạt định lý này là “Bất kỳ hệ thống lôgic nào đều chứa trong lòng nó những mệnh đề không thể chứng minh hay bác bỏ chỉ bằng những phương tiện của chính hệ thống đó”. Nói cách khác, mọi hệ thống đều không đầy đủ, đều cần được lý giải trong mối quan hệ của nó với một hệ thống lớn hơn. Một sản phẩm "quái dị" có thể vẫn hoàn toàn hợp lý với logic của hệ thống tạo ra nó, khi đó có thể chính hệ thống đó là "quái dị".

    Trong một thế giới hòa nhập, khi mà Việt Nam đã là thành viên của WTO thì những phản biện xã hội nhiều khi phải từ góc độ toàn cầu, không tách biệt Việt Nam khỏi cộng đồng quốc tế.

    Từ khóa: dân chủ, dân trí

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    3 phản hồi

    Bạn trộn lộn nước Nga có Cách Mạng, và nước Nga có Dân chủ, thì thảo luận làm sao được?
    (Người nói Gà, người nói Vịt!)

    Tuy nhiên, ai post bài vừa rồi lên, rất đáng cám ơn.

    Cám ơn phản hồi.

    Thân mến.

    "Nước Nga có cách mạng" khác với "Nước Nga có dân chủ". Đến bây giờ khi có ai hỏi nước Nga có dân chủ chưa thì khối người vẫn trả lời chưa đấy bác ơi :D

    Dân chủ đòi hỏi một nền tảng văn hóa tôn trọng lẫn nhau, hiểu biết rằng mỗi người đều bình đẳng và có những quyền cơ bản phải được đảm bảo trong xã hội, không ai, không đoàn thể hay đảng phái nào có thể dùng vũ lực hoặc đe dọa để tước bỏ những quyền cơ bản đó. Hiểu biết về quyền con người chính là dân trí cần thiết cho dân chủ.

    Dân chủ

    -Dân chủ?
    Dân chủ nào? (Ở đâu?)
    -Dân trí?
    Dân trí nào? (Thời nào?)

    1/ Nhiều người cho rằng VN chưa đủ "dân trí" (*), cho nên không thể có "dân chủ" (**).
    (Lúc Nga có Cách mạng tháng Mười, "dân trí" đã có vi-tính đâu? Với lại, Nga lúc ấy còn bao nhiêu nhơ nhớp (con vua, con quan)...Sao Họ vẫn có cách mạng?)
    2/ Nhưng lịch sử cho thấy, nhân loại nổi dậy, ở Tàu, ở Pháp, ở Nga, ở Việt, ở Mỹ...vào lúc mà chả ai, chưa ai đòi định nghĩa Dân chủ là gì - mà vẫn xương máu. (Phải chăng, chỉ vì gặp chuyện chết sống?.)

    VN nay chưa đến chỗ chết sống, các tư tưởng gia lại chưa thuộc bài - từ "Đảng" đến "trí thức" - cùng nhau nói lăng quăng.
    Đòi dân chủ làm gì? - Bắt chứoc Mỹ, theo kiểu "cụ Hồ" viết Hiến pháp à?

    (*) Kiểu Phan Chu Trinh, Phan Bội Châu ...thế kỷ trước. "Chấn dân trí! Hậu dân khí! Tiến dân sinh!"
    (**) Kiểu các nhà Dân chủ đấu tranh lém lỉnh, thời đại này.