Nguyễn Hoàng Đức - Nhìn thẳng hay nhìn vòng “về sự im hơi lặng tiếng”

  • Bởi tqvn2004
    01/09/2009
    5 phản hồi

    Nguyễn Hoàng Đức

    Phan Bội Châu - Quốc dân với Gia Nô:

    Xem lịch sử nước ta từ xưa đến nay hơn ba nghìn năm chỉ có gia nô mà không quốc dân thật. Quyền vua quá nặng, nặng không biết chừng nào; gia dĩ quyền quan lại hứng đở quyền vua mà tầng tầng áp chế, từ cửu phẩm kể lên đến nhất phẩm, chồng càng cao, ép càng nặng đến dân là vô phẩm, thân giá lại còn gì. Thằng này là con ngựa, thằng nọ là con trâu, buộc cương vào thì cắm cổ cứ đi, gác ách vào thì cúi đầu cứ lủi, gặp Đinh thời làm nô với Đinh, gặp Trần thời làm nô với Trần, gặp Lê Lý thời làm nô với Lê Lý, phận con hầu với thằng ở, được đôi miếng cơm thừa canh thải thời đã lấy làm hớn hở vinh quang, tối năm đứng đầu ruộng mới được bát cơm, suốt đêm ngồi trên bàn khung cửi, mới có tấm áo mặc, mà thoạt mở miệng ra thời chỉ nói rằng "cơm vua áo chúa", đồn điền nầy sông núi nọ, mồ hôi lẫn nước mắt mà cày cấy mở mang, nhưng mà "chân đạp đất vua", lại giữ chặt một câu hoạt kê vô lý. Than ôi! Cái tư tưởng gia nô! Bệnh gia truyền làm nô đó không biết tự bao giờ để lại cho chúng ta, bắt ta phải gông đầu khóa miệng, xiềng tay xích chưn, mà chịu gánh gia nô cho già đời mãn kiếp! Đau đớn thật! Thãm hại thật! Anh em ôi! "Dân vi quý" là câu nói của ông Mạnh Đại Hiền, "Dân vi ban bản" là câu nói của ông thánh Hạ Vũ hai người đó có phải nói lừa ta đâu? Ta ngu, ta ngẩn, ta hèn hạ quá chừng!

    Vừa qua báo điện tử Việt Nam Net, có đăng bài “Vì sao các văn nghệ sĩ im hơi lặng tiếng”, thực ra đây là một đề tài đã luôn luôn trễ tầu, bởi lẽ, thứ nhất Hội Nhà Văn Việt Nam đã lên tiếng nhiều lần về nền văn học nghệ thuật chỉ có tác phẩm bé và vừa, thứ hai văn nghệ sĩ là giới cầm bút của nước nhà hiển nhiên luôn luôn phải mang sứ mệnh đi hàng đầu trong cuộc dằn vặt lương tâm làm sao để sống và viết (người không viết được chí ít phải biết sống coi như chính mình đang hoá thân thành tác phẩm) – làm được việc gì có ích, ra tấm ra món cho dân tộc. Từ lâu rồi, chúng ta vẫn kêu đòi nói thẳng nói thật, người Việt có câu “thuốc đắng dã tật”, vậy thì đứng trước một đề tài sống còn về tài năng cũng như nhân cách, tôi muốn được bàn thẳng mấy điểm sau:

    1- Im hơi lặng tiếng vì tâm lý nô tài

    Lịch sử Việt Nam đã trải qua hàng nghìn năm phong kiến, cái ách đè nén “quân sử thần tử thần bất tử bất trung, phụ sử tử vong tử bất vong bất hiếu”... Chơi cờ với vua, nếu cứ đem tinh thần hiếu thắng thể thao đánh thắng vua, thì có thể nhận một lời thánh chỉ lạnh tanh rơi trên gáy “lôi ra chém, đồ khi quân, lôi cả ba họ nhà nó ra chém...” bề tôi gặp vua quì mọp, khấu đầu... Chính thế mà đa phần mang tâm lý sợ sệt nô tài, lúc nào cũng nói nước đôi để phòng thủ, và tốt nhất là không nói, vì như vậy cùng lắm vua chỉ có thể bắt tội hèn nhát, chứ không thể nào khép tội khi quân cụ thể được

    Người Việt có câu “ngậm miệng ăn tiền” là vậy. Ngậm miệng, tức là chẳng có chính kiến gì, cũng chẳng phải chịu trách nhiệm gì, như thế tha hồ gối cao ngủ kỹ . Người Việt cũng bảo “Khôn ngoan đến cửa quan mới biết”, tức là trí khôn của người ta chỉ có thể được thể hiện tối cao ở nơi hội đường – công lý, khi nói phải chịu trách nhiệm phổ quát, và mới có thể được xem là khôn ngoan, trái lại ở xó nhà dù nói hay đến mấy cũng chỉ là thứ “anh hùng xó bếp”.

    Người Việt cũng bảo “ấp úng như ngậm hột thị”, tức đó là kẻ ăn vụng hai lần. Thứ nhất, kẻ ăn vụng bình thường là kẻ ăn đồ ăn dùng được. Thứ hai, đằng này kẻ ăn hột thị là thứ “chỉ để ngửi mà không ăn”, nên nó đã ăn vụng cả đồ ăn không chính đáng, vì thế mới ấp úng.

    Kinh Thánh có câu “Lòng có đầy miệng mới nói ra”. Trong óc, trong tim không có kiến thức thì biết nói gì. Vì thế việc “im hơi lặng tiếng” có hai lý do chính:

    -một: vì hèn nhát, muốn vinh thân cầu an

    -hai: vì dốt nát.

    2- Tiểu nông, tiểu trí và tiểu xảo

    Xã hội ta đã và đang là xã hội tam nông. Trình độ nghệ thuật văn chương của ta có thể nói là “nghiệp dư, truyền khẩu” – tranh tre nứa lá - rổ rá rau dưa. Âm nhạc chuyên nghiệp ít nhất đòi hỏi hai thứ:

    - một: ký xướng âm bằng bản nhạc, bút mực, ký hiệu

    - hai: nhạc cụ là những khí cụ được chế tác chính xác trên cơ sở thước đo.

    Trong khi đó, nhạc dân gian còn cắt khúc nứa, quả bầu, mẩu trúc áng chừng, rồi tò te tấu gẩy, vỗ... khúc nhạc thì ê a học thuộc lòng bằng miệng...

    Đó là chất nghiệp dư của âm nhạc. Nghệ thuật chuyên nghiệp là gì? Ít ra người ta sẽ mô tả được quá trình sáng tạo nó, sau đó đúc kết để truyền nghề cho người khác.

    Chúng ta có hơn 80% nông dân, chúng ta buông tay cày đứng bên bờ ruộng, rút bút chỉ có thể làm thơ. Chắc chắn hầu như người nông dân không thể viết được tiểu thuyết và càng không bao giờ viết được chuyên luận. Tâm lý tiểu nông thì sao? Thích nhóm họp, tụ bạ, a dua, kết nghĩa cánh hẩu để chiếm ưu thế so với người khác. Sau khi kiếm được một chút giải thưởng thì đắc chí. Tâm lý tiểu nông, chắc chắn đi kèm tiểu trí và tiểu xảo, vì thế mà chúng ta mới chỉ có tiểu tác phẩm.

    Người đời có câu: “Không ai có thể cho cái mà mình không có”. Người đứng ở tầm thấp, không phải trên vọng gác làm sao có thể báo cho người khác biết tầm nhìn xa “không có” của mình, vì thế mà lâu nay các cuộc cảnh báo “bé và vừa”, “im hơi lặng tiếng” của chúng ta chỉ là một thói quen tu từ, hay lối tập trận giả lối trẻ con rúc đống rạ ở nhà quê của mấy trẻ mục đồng...

    3- Thiếu cái nhìn lý tưởng

    Từ anh học trò tiểu nông (tôi cũng là một tiểu nông), chúng ta hăm hở bước vào Hội Nhà văn để trở thành cán bộ viết văn nghiệp dư nhưng lại là nhà quản lý chuyên nghiệp, hầu hết lo biên tập, kiếm lương về giúp đỡ vợ con... Tôi gặp quá ít (hình như là không) những con người có khao khát lý tưởng như tự do, bình đẳng, bác ái, huynh đệ, nhân vị, danh dự... đa số chỉ viết về sinh hoạt nào gia đình, cơ quan, vợ con, làng xã, trí tuệ và văn hoá là cái gì đó luôn bắt người khác phải tế nhị, châm chước, bỏ qua, bao dung... thì làm sao có thể có tác phẩm lớn được. Đại tác phẩm làm sao có thể ra đời từ tiểu tác giả tiểu nông, tiểu trí, tiểu xảo?

    Hôm nay, tôi xin sơ qua bàn về đề tài rất quan trọng nhưng vẫn đang ngủ ngáp vặt này. Mong có dịp dược bàn đến cách tổng quát hơn.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    5 phản hồi

    Xem video đám cưới thấy rợn cả người. Nếu nhà đất của ông già chủ trì hôn lễ này (vô phúc) nằm trong diện bị giải tỏa làm sân golf chẳng hạn, bị đền bù chỉ bằng 1/10 giá trị đất, sẽ thấy ông ta méo miệng ngay.
    Hê...hê...

    Khách viết:
    Bài này tác giả nói rất đúng vào trọng tâm.Tôi cũng góp một vài suy nghĩ của tôi.Vấn đề của cụ Phan Bội Châu nêu ra đến nay vẫn tồn tại,chúng ta xem chương trình của VTV hay thấy các xướng ngôn viên hay nói tới nói lui cái câu này:"Nhờ ơn đảng và Bác...",nó giống câu"Nhờ ân đức của vua..." quá phải không....

    Vừa xem đoạn video này, thấy khá phù hợp để minh họa cho bình luận của bác Khách phía dưới :D

    Truyền thông lặp đi lặp lại đã khiến người dân thuộc lòng, nhiều lúc bật ra là nói mà không hiểu mình định nói cái gì nữa :D

    Bài này tác giả nói rất đúng vào trọng tâm.Tôi cũng góp một vài suy nghĩ của tôi.Vấn đề của cụ Phan Bội Châu nêu ra đến nay vẫn tồn tại,chúng ta xem chương trình của VTV hay thấy các xướng ngôn viên hay nói tới nói lui cái câu này:"Nhờ ơn đảng và Bác...",nó giống câu"Nhờ ân đức của vua..." quá phải không....
    Còn về về vấn đề văn nghệ ,riêng mảng văn chương tôi theo dõi rất sát.Cái danh nhà văn ở Viẹt nam thì rất nhiều nhưng tác phẩm hay thì quá ít ,theo ý kiến chủ quan của tôi thì những tác phẩm đáng đọc thì chỉ có "Cánh đồng bất tận",hay cách đây chục năm có mấy chuyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp...Một vài tác phẩm tiểu thuyết thấy được như "Mảnh đất lắm người nhiều ma","Nỗi buồn chiến tranh"...hay viết kiểu hờn giận bóng gió xa xôi không trực diện thẳng với ái tà ác...Ở Việt nam kẻ viết đẻ bợ đỡ kiếm cơm thì nhiều,kẻ viết vì cái hay cái thiện rất ít....Những người dân nghèo khốn khổ Việt nam biết khi nào mới được giải phóng khỏi cái u mê "Nhờ ơn....".Những người có tấm lòng như cụ Phan nếu thành công thì dân Việt mình có lẽ đã được giải phóng khỏi cái u mê đã nén năng lực của con cháu Lạc Hồng mấy nghìn năm nay...!

    Những tâm sự đau đớn của nhà văn hóa lớn họ Phan nay đọc lại vẫn nóng hổi tính thời sự! Nền văn học nghệ thuật nước nhà -tranh tre nứa lá- rổ rá rau dưa...tác giả nói thẳng và gọi đúng tên sự vật!Rắt cần những cái nhìn sáng suốt như thế này trong những cuộc hội thảo giải ngân của các hội nghệ thuật

    tác giả bài này viết quá hay. Đúng là một chân trời mới cho những "lùi lũi" chỉ biết cắm đầu bước đi về tận huyệnt.