Tùy bút cúm 28/07/09: Phong tỏa bao nhiêu cho đủ?

  • Bởi tqvn2004
    31/07/2009
    0 phản hồi

    Hồ Xuân Thiện

    Tin liên quan:

    Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng: "Không để đại dịch cúm A/H1N1 xảy ra ở Việt Nam" [*]. Câu nói này đã đi vào lịch sử của ngành y tế VN.

    Với cúm H1N1/09, cách ly bệnh nhân [1], và nay còn là phong tỏa toàn bộ các khu trường học [2] hay nhà làm việc [3], thì bao nhiêu là đủ?

    Câu hỏi này đáng lẽ phải được đặt ra từ sớm, nhưng chưa thấy giới chức nào tại VN đưa lên công luận.

    Thông thường thì đối với đại dịch H1N1/09, sẽ có 2 pha chính:

    1. Pha cách ly (containment phase)

    Pha này phù hợp với giai đoạn đầu của dịch H1N1/09. Với việc virus cúm có khả năng lây lan nhanh, các bệnh nhân đầu tiên cần được xét nghiệm chi tiết, và được cách ly để tránh họ lây lan nguồn bệnh ra cộng đồng. Các nơi họ ở/làm việc cần được tẩy trùng để diệt virus.

    Đối với virus H1N1/09, biện pháp cách ly, ngoài việc tách nguồn bệnh ra khỏi cộng đồng, còn làm chậm đi quá trình virus lây lan để cho cả quốc gia có thời gian chuẩn bị giường bệnh, thiết bị y tế, thuốc men, và nhân lực, cùng với thảo luận và đưa ra các kế hoạch đúng đắn để đối phó với dịch bệnh.

    Việt Nam đã làm khá tốt pha này trong thời gian đầu của dịch.

    Tuy nhiên, pha cách ly rất tốn kém vì phải huy động tối đa nhân lực (y bác sĩ điều trị tại bệnh viện, nhân viên xét nghiệm mẫu bệnh phẩm, nhân viên khử trùng, nhân viên kiểm soát thân nhiệt tại sân bay...) và trang thiết bị. Không nước nào có đủ sức để giữ vững pha cách ly trong một thời gian dài.

    Ngoài ra, pha cách ly chỉ có tác dụng trong giai đoạn đầu của một dịch như H1N1/09. Khi số người nhiễm đã quá nhiều trong cộng đồng, pha này không còn giúp ích gì cho việc ngăn chặn virus lây lan, mà chính biện pháp cách ly người bệnh, phong tỏa công sở, giới hạn đi lại còn làm cho rối loạn đời sống kinh tế-xã hội.

    Hiện nay, Tổ chức Sức khỏe Thế giới (WHO) mạnh mẽ khuyến cáo việc các nước bị nhiễm cúm đã chuyển sang pha điều trị [4].

    2. Pha điều trị (mitigation phase)

    Nay thì nguồn bệnh đã xuất hiện khắp trong cộng đồng, có cách ly mấy thì cũng không kiềm chế chúng nổi nữa, nên nhiều nước đã chuyển sang pha điều trị, đặc biệt là các nước châu Á Thái Bình Dương xung quanh ta [5]. Thậm chí, WHO còn khuyến cáo các quốc gia có nhiều ca cúm nên bỏ luôn xét nghiệm phòng thí nghiệm vì không còn giúp ích được gì [6].

    Trong pha điều trị, bệnh nhân cúm H1N1/09 không còn phải đi bệnh viện để xét nghiệm nữa. Ai có triệu chứng như cúm thì cũng được điều trị tại nhà như đã bị cúm H1N1/09. Bao gồm:

    * Nghỉ việc (nếu là người đang đi làm), và nghỉ học (nếu là học sinh, sinh viên).

    * Được cung cấp thuốc Tamiflu trị cúm miễn phí tại các điểm phát thuốc trên cả nước (như tại nước Anh).

    * Chỉ có người bị biến chứng nặng như viêm phổi, khó thở, mất nước do ói liên tục, hoặc các triệu chứng nguy hiểm khác... thì mới được nhập viện và điều trị đặc biệt.

    3. VN: phong tỏa bao nhiêu cho đủ?

    Ngày 25/07/2009, VN kêu gọi huy động cả "hệ thống chính trị" để chống cúm [7].

    Đây là một cụm từ khó hiểu. Theo thiển ý của mình, tôi cho là hiện nay nó bao gồm: y tế, giáo dục, công an, và quân đội.

    Vừa qua và ngay bây giờ, các trường học ngay khi có học sinh bị phát hiện dương tính với virus cúm H1N1/09 thì liền bị đóng cửa, học sinh bị giữ lại ngay tại trường trong nhiều ngày, ăn uống, sinh hoạt và điều trị ngay tại trường. Nhìn cảnh các em bị nhốt trong trường, nhìn qua song sắt mà thấy tội vô cùng.

    Giới chức VN còn tuyên bố mạnh, rằng nếu trường nào còn cúm thì sẽ không cho khai giảng năm học mới [2].

    Ngày 27/07/2009, Tổng Công ty Viettel tại Hà Nội vừa có nhân viên bị cúm. Trụ sở của Viettel liền bị phong tỏa, 500 nhân viên lập tức được cho nghĩ việc ở nhà [3].

    Việc đóng cửa các trường học chỉ nên được quyết định theo từng điều kiện cụ thể của các địa phương, chứ không nên do Bộ Y tế hay Chính phủ.

    Tôi tự nghĩ với kiểu cách ly và phong tỏa triệt để này, VN sẽ chịu được bao lâu nữa. Làm sao phong tỏa hàng chục trường đại học, hàng trăm trường trung học, hay hàng ngàn trường tiểu học?

    Thử trả lời: nếu cúm H1N1/09 xuất hiện ở các tòa nhà của Chủ tịch nước, Thủ tướng và Quốc hội VN, liệu các tòa nhà này có bị phong tỏa không? Nếu các tòa nhà này bị phong tỏa, đất nước còn ai làm việc?

    Như đã nói, nhiều quốc gia tính toán và dùng các mô hình giả lập, đã rút ra câu trả lời là hiện nay cách ly, cô lập hay phong tỏa công ty/trường học chỉ làm cho rối loạn thêm tình hình.

    Đã đến lúc VN phải công nhận trên các phương tiện thông tin đại chúng là virus cúm đại dịch H1N1/09 đã không còn có khả năng kiểm soát được nữa, và cả nước phải chuyển sang pha điều trị. Sự chú ý phải được chuyển sang cho các ca bệnh H1N1/09 nặng hoặc các bệnh quan trọng khác đang hiện diện từng ngày từng giờ.

    Không nên chỉ vì cắm đầu cắm cổ nghe theo câu chỉ đạo đã mang tính lịch sử "Không được để đại dịch cúm A/H1N1 xảy ra ở Việt Nam" [*] mà lại phản ứng với cúm H1N1/09 không theo khoa học.

    Nếu có thời gian, xin các bạn hãy ghé đọc 2 bài viết của Gs Nguyễn Văn Tuấn: Dùng búa tạ để diệt muỗi? [8] và Có nên đóng cửa trường học vì cúm H1N1? [9]. Rất tình cờ, ý kiến của ông rất trùng với những gì tôi suy nghĩ.

    _________________________

    [*] http://vietnamnet.vn/xahoi/2009/06/852684/, câu này quan trọng quá, nên nguồn tham khảo được đánh dấu (*)

    [1] http://www.laodong.com.vn/Home/Chuyen-ghi-o-khu-cach-ly-cum-AH1N1/20097/...

    [2] http://www.vietnamnet.vn/xahoi/2009/07/859265/

    [3] http://www.baodatviet.vn/Home/chinhtrixahoi/Phong-toa-toa-nha-Viettel-vi...

    [4] http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/8021827.stm

    [5] http://www.wpro.who.int/media_centre/news/news_20090723.htm

    [6] http://www.wpro.who.int/media_centre/news/news_20090708.htm

    [7] http://www.vietnamplus.vn/Home/Yeu-cau-ca-he-thong-chinh-tri-phong-cum-A...

    [8] http://tuanvannguyen.blogspot.com/2009/07/dung-bua-ta-e-diet-muoi.html

    [9] http://tuanvannguyen.blogspot.com/2009/07/co-nen-ong-cua-truong-hoc-vi-c...

    HX Thiện

    Tập tin đính kèmKích thước
    PDF icon Sổ tay những điều cần biết về Cúm H1N1/09.pdf938.31 KB

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi