Ngẫm lại mình (phần 5): Chuyện dọc đường

  • Bởi tqvn2004
    13/07/2009
    0 phản hồi

    Phan Chí Thắng

    Ở Việt Nam, ai cũng đổ tội cho CƠ CHẾ, nhưng không ai có ý định thay đổi cơ chế đó cả!

    Trên đường đi công tác chúng tôi đã gặp ông Lê Ất Hợi - nguyên Chủ tịch UBNDTP Hà Nội (giai đoạn 1989 - 1994) trong một quán ăn ở ven đường. Tôi không nhớ chính xác cuộc gặp này là vào cuối năm 1994 hay đầu năm 1995.

    Lúc này ông Hợi đã thôi làm Chủ tịch Thành phố Thủ đô. Tôi kém ông đúng một Giáp, về cấp bậc thì tôi kém ông xa. Có đôi lần ông thay mặt Thành phố tiếp đoàn khách nước ngoài của Bộ chúng tôi, tôi làm phiên dịch. Người nước ngoài toàn gọi ông là Ngài Thị trưởng.

    Chúng tôi bước vào một cái quán bình dân gần Bắc Ninh để ăn trưa. Ông Hợi đã ngồi đó, một mình, vẻ mặt tư lự. Nhận ngay ra ông, nhưng theo phép tắc được dạy, tôi không dám chủ động đến chào. Phép xã giao quy định người trẻ tuổi hơn, người cấp dưới không được chủ động chìa tay ra bắt tay người lớn tuổi, người có cấp bậc cao hơn mình.

    Chúng tôi đang đưa mắt tìm một cái bàn khả dĩ ít bẩn hơn để ngồi thì ông nhận ra một người quen trong số chúng tôi, anh này có chức vụ tương đương với ông Hợi. Ông đứng lên niềm nở mời chúng tôi lại ngồi cùng bàn.

    Bữa cơm công vụ khá đạm bạc, canh chua, cá kho và cà muối. Ông Hợi gọi thêm mấy chai bia Hà nội, rào đón trước: "Tôi mời các anh. Tiền túi. Các anh đương chức về cơ quan phải làm thủ tục thanh toán với tài vụ mệt lắm!".

    Ông cười, tán thưởng câu nói đùa của mình, làm cho không khí trở nên thân mật.

    Lần này do không phải làm phiên dịch, tôi có thời gian ngắm kỹ ông. Một người trí thức, nho nhã, động tác khoan thai, dùng từ chuẩn mực, cách diễn đạt rõ ràng và ngắn gọn.

    Tôi có tật là hễ gặp ai ăn nói gọn ghẽ là mê ngay. Là phiên dịch, tôi từng phải dịch cho khá nhiều người có tài nói mà người nghe không hiểu là họ nói gì. Người nghe có thể tặc lưỡi bỏ qua chứ anh phiên dịch thì không thể, vì anh ta phải dịch. Vì thế tôi rất căm những kẻ nói mà tôi không hiểu, ngược lại, rất mê những ai biết nói tiếng Việt một cách trong sáng.

    Vừa ăn vừa nói chuyện. Ta thường như thế mà Tây cũng vậy. Nói chuyện trong bữa ăn rất thú vị, nhất là những người chỉ gặp nhau trong bữa ăn.

    Hồi tôi còn bé, cha mẹ bận đi làm suốt ngày, tối ngồi vào mâm là cha tôi thường la mắng con cái, vì ông không có lúc nào khác để "giáo dục" chúng tôi. Điều này thật phản khoa học và phản giáo dục. Bữa cơm ngon lành bị biến thành một cuộc chỉnh huấn, dịch vị biến mất, lấy đâu mà tiêu cơm? Sau này khi đã có con, vợ chồng chúng tôi bảo nhau không được rầy la con cái trong bữa ăn, để cho cả nhà ăn uống vui vẻ, có gì cần nói thì ta nói sau. Hình như các con tôi cảm thấy hạnh phúc về điều đó.

    Thật bất ngờ là ông Lê Ất Hợi lại rầy la trong bữa ăn. Tất nhiên là ông không rầy la chúng tôi. Ông than phiền quy hoạch thành phố chả ra đâu vào đâu, quản lý đô thị yếu kém, xây cất bừa bãi, giao thông ùn tắc, đường vừa làm xong thì lại đào bới v.v. và v.v.

    Tôi há hốc mồm ngồi nghe. Xin lỗi, nói há hốc mồm ngồi nghe là nói theo thói quen chứ đúng ra thì tôi vừa ăn vừa nghe một cách chăm chú.

    Ông nói giống như bất kỳ một người dân Hà Nội nào nói về thành phố của mình, thậm chí đúng hơn, đầy đủ hơn và mang tính tổng hợp hơn, chả gì ông cũng là người đứng đầu thành phố suốt một nhiệm kỳ năm năm?

    Tôi tự hỏi ông đã biết hết tất cả những yếu kém trì trệ của thành phố, tại sao ông, một người có quyền lực lớn nhất trong thành phố lại bất lực, bây giờ khi đã nghỉ hưu rồi mới than vãn như một người bất đắc chí?

    Là người thông minh, ông Hợi hiểu ngay câu hỏi không nói ra của tôi. Ông buồn bã lắc đầu:

    - Cơ chế của ta nó thế!

    x x x

    Không phải ngẫu nhiên mà tôi nhớ lại và chép câu chuyện về ông Lê Ất Hợi vào đây.

    Tôi không tán thành một số người có kiểu chửi đổng là mấy ông lãnh đạo nhà ta yếu kém.

    Tôi biết nhiều vị lãnh đạo, có thể là không tất cả, đều được đào tạo đến nơi đến chốn, có trình độ chuyên môn cao trong lĩnh vực mình phụ trách.

    Ông Tạ Quang Bửu, một nhà bác học không học vị, là người rất giỏi và tâm huyết với ngành Giáo dục. Ông từng nhiều năm làm Bộ Trưởng ngành Giáo dục. Các thế hệ bộ trưởng sau này cũng thế. (Tạ Quang Bửu (23 tháng 7 năm 1910 - 21 tháng 8 năm 1986) là giáo sư, nhà khoa học Việt Nam, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đại biểu Quốc hội từ khoá I đến khóa VI (1946-1981).

    Ông Tạ Quang Bửu từng phản đối việc cho điểm ưu tiên khi thi vào đại học. Ông cho rằng những đối tượng nào cần ưu tiên (bộ đội, công nhân có thành tích, con em gia đình có công, con em các dân tộc miền núi...) thì Chính phủ phải có chương trình hỗ trợ các đối tượng này bổ sung kiến thức cho đạt ngưỡng như bất kỳ thí sinh nào khác, chứ không ưu tiên hạ điểm đỗ đại học cho họ. Đầu vào chưa đạt chuẩn thì đầu ra chất lượng chắc chắn sẽ không đảm bảo.

    Ý kiến đúng đắn của ông Tạ Quang Bửu đã không được chấp nhận.

    Bạn bè tôi nhiều người làm trong ngành giáo dục, ở cơ quan quản lý, nghiên cứu, cũng như trực tiếp giảng dạy, khi đọc những bài viết này của tôi, họ đều nói là họ biết tất cả những gì tôi viết, thậm chí biết nhiều hơn (đương nhiên rồi!). Họ thông thái, họ được đào tạo và cống hiến suốt cả đời cho sự nghiệp giáo dục, họ là người ở trong chăn nên biết có rận, vậy vì sao mọi chuyện vẫn Nguyễn Như Vân (vẫn như nguyên)?

    Đành phải mượn câu trả lời của ông Lê Ất Hợi:

    - Cơ chế của ta nó thế!

    (còn tiếp)

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi