Chất lượng chất vấn và trả lời tại diễn đàn Quốc hội (I)

  • Bởi Bien-Tap
    16/06/2009
    1 phản hồi

    Phạm Viết Đào

    Là một cử tri và là người bấy lâu nay theo dõi vụ bauxite Tây Nguyên, chúng tôi đã giành thời gian hai ngày rưỡi để xem phiên họp của Quốc hội chứng kiến các đại biểu Quốc hội và các thành viên Chính phủ ứng xử với các vấn đề hệ trọng của đất nước như thế nào ?

    Sau 2 ngày rưỡi chất vấn và trả lời chất vấn, mặc dù nghe Chủ tịch Quốc hội, Chủ toạ Nguyễn Phú Trọng đánh giá là phiên họp chất vấn và trả lời chất vấn đạt chất lượng cao, nhưng là một cử tri tôi nhận thấy: Hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn trong phiên họp kỳ này diễn ra từ ngày 11 tới ngày 13/6/2009 kết quả mang lại chưa ngang tầm với một diễn đàn bàn và giải quyết vấn đề bức xúc của đất nước; nhiều vấn đề thuộc phạm vi trách nhiệm của Quốc hội và Chính phủ còn bị "treo", bỏ ngỏ trách nhiệm, nằm chờ, chưa có lộ trình giải quyết dứt điểm ?

    Có 3 vấn đề quốc gia đại sự được đặt lên bàn nghị sự của Quốc hội nhưng chưa có câu trả lời về lộ trình giải quyết dứt điểm :

    1/ Vấn đề người lao động nước ngoài nhập cảnh tràn vào thị trường lao động Việt Nam làm việc bất hợp pháp đã lên tới hơn ½ số đã vào đó là: trên 7 vạn; số lao động này đe doạ đến công ăn việc làm của người lao động trong nước vốn đang đói việc; đứng trước mối đe doạ sát sườn này, Chính phủ Việt Nam mà Bộ quản lý nhà nước là Bộ Thương binh và xã hội chưa có biện pháp gì đối phó, quản lý và trục xuất lao động bất hợp pháp, bảo vệ người lao động Việt Nam?

    2/ Vấn đề lợi dụng danh nghĩa dựng dự án xây dựng sân gôl, nhiều doanh nghiệp Việt Nam và nước ngoài đã xí một lượng đất công lớn, đầu cơ sai mục đích để trục lợi: xin đất làm sân gôl nhưng lại đem xây nhà, biệt thự để bán. Việc làm trí trá này gây lãng phí đất, gây thiệt hại cho nhà nước và nhân dân, đe dọa an ninh lương thực ? Hiện cũng đang nhì nhằng chưa có lộ trình giải quyết dứt điểm? Quốc hội chất vấn Chính phủ, Chính phủ lại đẩy sang địa phương?

    3/ Vấn đề dự án khai thác bauxite Tây Nguyên đã được triển khai không theo đúng trình tự, quy chuẩn được pháp luật Việt Nam hiện hành quy định đối với các loại Dự án khai thác khoáng sản; việc lách luật để làm lấy được này có vì lợi ích quốc gia, có mang lại hiệu quả kinh tế, có đe doạ ninh quốc phòng, an ninh môi trường và các tiêu chí luật định khác không ? Vấn đề này chưa được thảo luận thấu đáo tại kỹ họp này ?

    Theo dõi phiên họp, nói theo ngôn ngữ thể thao thì toàn bộ diễn biến vẫn còn nhiều pha bóng chết và nhiều tuyển thủ chơi chưa đúng phong độ, (phong độ ở đây tức là phạm vi trách nhiệm quyền hạn phải đảm trách), chưa fair play cả từ hai phía: phía chất vấn và phía trả lời chất vấn...

    Bản chất hoạt động chất vấn tại diễn đàn Quốc hội, hoàn toàn không giống với những trận đấu thể thao như bóng đá mang tính chất đối kháng, ăn thua: bên này thắng thì bên kia phải thua và ngược lại. Hoạt động chất vấn tại diễn đàn Quốc hội là hoạt động giám sát công khai và có tổ chức; hoạt động này nhằm tạo áp lực nhà nước nhằm điều chỉnh các hoạt động quản lý nhà nước của Chính phủ; buộc Chính phủ hoàn thành được nhiệm vụ: quản lý nhà nước có hiệu quả, đúng pháp luật...

    Hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn là một bộ phận cấu thành của thao tác quản lý nhà nước của một xã hội lấy dân chủ và văn minh là tiêu chí. Hoạt động này có trách nhiệm giúp cho các hoạt động quản lý chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội của Chính phủ vừa đúng luật pháp, công khai, minh bạch trước dân nhằm đạt mục đích: mang lại hiệu quả cao, tức bảo vệ, tôn trọng các lợi ích hợp pháp tối cao của nhân dân; phân phối công bằng những thành quả chung của xã hội đến với các thành viên trong cộng đồng...

    Việc đối chất này được đưa lên bàn nghị sự của một cuộc họp do hai cơ quan quản lý cao nhất: Quốc hội và Chính phủ tham gia bàn thảo, đối chất tìm ra nguyên nhân và các giải pháp cũng như lộ trình để cùng nhau giải quyết dứt điểm vụ việc ách tắc này; nếu chưa giải được thì phải "garo" (thắt buộc) vấn đề lại như trong y tế và phải có lộ trình giải quyêt để cho vấn đề đó không di căn, hoặc gây viêm nhiễm sang bộ phận khác của cơ thể-guồng máy, làm hỏng bộ máy quản lý, đe doa an ninh và lợi ích nhà nước, quốc gia và của nhân dân ?

    Do đó việc chất vấn đối chất này không dừng lại phân định kẻ đúng, người sai mà phải là dịp để căn ke xem vì sao đất nước, xã hội lại đang tồn đọng cần phải giải quyết các vụ việc A,B,C,Đ...; ai chịu trách nhiệm giải quyết và khi nào thì giải quyết xong?

    Để hoạt động chất vấn đạt tới hiệu quả trong một thời gian mặc định: phía chất vấn phải thu thập đầy đủ thông tin, phải lường hết các mặt trái mặt phải của vấn đề đưa ra; về phía Chính phủ: không né tránh trách nhiệm, không đùn đẩy loanh quanh, dấu lỗi, đối phó lẫn nhau... Có thế thì mới đúng là diễn đàn để bàn và giải quyết việc nước ở tầm quốc gia, tháo gỡ những ách tắc ở tầm quốc gia...

    Để rút ra kết luận trên, chúng tôi xin nêu lên một số diễn biến quan trọng xảy ra trong hai ngày rưỡi và một số sự việc mắt thấy, tai nghe tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn được truyền hình trực tiếp... Trước hết đứng về phía chất vấn, tức các đại biểu Quốc hội.

    Cử tri rất buồn phiền vì không ít các những câu hỏi những vấn đề có thể nói là vụn vặt được đưa ra để đôi co mất rất nhiều thời gian. Tỷ như chuyện về mấy chục hộ dân phải chịu hậu quả của việc ngành điện cho chạy đường giây cao thế qua nhà; tổn hại đến sức khoẻ. Việc này mà cũng phải đưa ra cò cử với nhau trước hội trường và không có cách gì giải quyết mau lẹ, gọn gàng hơn sao?

    Cứ cái cung cách chất vấn và trả lời chất vấn như vừa qua thì diễn đàn Quốc hội thành nơi các vị sử dụng để đi đòi nợ hộ nhau. Đất nước này có hàng tỷ việc sự vụ như vậy? Hay Chính phủ này lần khân tới mức mà những chuyện "đòi nợ" kiểu đó có đưa ra giữa nghị trường, dùng áp lực của 80 triệu dân và cả quốc tế mới giải quyết được; giống như dân buôn bù lu bù loa giữa làng, giữa chợ mới đòi được chăng.

    Theo dõi lối chất vấn theo kiểu đòi nợ hộ như vậy, tôi thấy sau ông Thái Nguyên lại đến ông đại biểu Tuyên Quang rồi đến ông nghị Quảng Bình. Thật là nực cười và xấu hổ cho cả người chất vấn và người trả lời chất vấn bởi trông không khác gì việc đòi nợ tại các phiên chợ quê...

    Dân người ta bị thiệt hại, người ta tìm đến Quốc hội để gửi gắm, để kêu và thắc mắc là đúng; nhưng như cái kiểu muốn giải quyết được phải đem ra bù lu bù loa ở hội trường được truyền hình trực tiếp cho cả thế giới xem thì thật là nhục quốc thể về phương diện hành xử hành chính của bộ máy công quyền Việt Nam...

    Một kiểu chất vấn gây sốt ruột và đáng sợ vì nó mất quá nhiều thì giờ đó là cách phô diễn kiến thức, bài vở của đại biểu Nguyệt Hường; có đến dăm bảy vị chất vấn theo kiểu bà Nguyệt Hường: Con bướm đẻ con tằm, con tằm ăn dâu đẻ ra tơ, tơ được đem dệt ra lụa, phú ông mua lụa về may áo, ai đó hút thuốc rơi tàn cháy áo mất một đống tiền của phú ông... chuyện đến đây rồi câu hỏi mới thò ra: Ai chịu trách nhiệm về chiếc áo lụa đắt tiền của phú ông bị cháy?

    Trong lúc hai ngày rưỡi diễn đàn Quốc hội mất nhiều thì giờ vào những cuộc cãi vã đôi co vớ vẩn thì 3 vấn đề hệ trọng của đất nước lại đang treo đó và chưa biết tới bao giờ thì giải quyết ?

    Vấn đề bỏ ngỏ thứ nhất:

    Đó là vấn đề người lao động nước ngoài hiện đã trên 7 vạn, trong số đó hơn nửa là vào bằng con đường bất hợp pháp, đang tranh việc của lao động Việt Nam.


    Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Ngân

    Trả lời phóng viên trước phiên họp chất vấn, bà Bộ trưởng Kim Ngân trả lời rằng: Việc lao động nước ngoài vào thị trường Việt Nam không do Bộ Lao động – Thương binh xã hội cấp phép, do đó không thể quy trách nhiệm cho riêng bà? Cách đùn đẩy trách nhiệm như vậy nhận thấy không xong, bà tìm cách đẩy sang hướng khác ! Muốn xua lao động nước ngoài bất hợp pháp thì Quốc hội phải soạn cho bà một bộ luật giành cho việc điều chỉnh loại hình lao động của người nước ngoài ?

    Cách giải cù nhầy, né tránh trách nhiệm và khả năng thực tế theo kiểu đá bóng ra biên để câu giờ của bà Bộ trưởng Bộ Lao động thương binh và xã hội giống như một đứa trẻ hư: Muốn học giỏi thì bố mẹ phải mua thêm cái ôtô, bố mẹ chưa sắm ôtô thì không được đòi hỏi con phải thi đạt điểm cao, được điểm như thế nào là tuỳ con ? Cách trả lời chất vấn theo kiểu bà Kim Ngân không ít các Bộ trưởng đã làm theo.

    Vậy thì ai, cơ quan nào của chính phủ chịu trách nhiệu bào vệ công ăn việc làm cho người lao động Việt Nam đang thất nghiệp không bị người nước ngoài tranh mất ? Với cái đà quản lý kiểu này, đùn đẩy và viện dẫn đủ thứ khách quan, số người lao động nước ngoài vào Việt Nam bằng con đường không "chính ngạch" sẽ còn tăng giống như trường hợp sân gôl: đảm bảo đến kỳ họp sau con số sẽ tăng hơn 7 vạn ?

    Vấn đề bỏ ngỏ nghiêm trọng thứ 2:

    Đó là việc cấp phép tràn lan xây dựng sân gôl; hệ luỵ là bà con nông dân mất đất còn nhiều dự án chỉ cốt xin được đất, xí phần để đó để tìm đối tác khác danh nghĩa là để hợp tác đầu tư thực chất là sang nhượng biến tướng thành đất xây nhà, biệt thự sân vườn... Sở dĩ có chuyện này là do đất cấp cho dự án sân gôl thuộc loại hình vui chơi giải trì nên nhà đầu tư phải trả giá thấp, nhưng có đất rồi thì xoay chuyển sang đất biệt thự có giá cao hơn.

    Ông Bộ trưởng Võ Hồng Phúc cho rằng có sự lộn xộn này là do chính quyền các tỉnh, còn trước đây do Chính phủ quản lý nên đã tránh được sự lộn xộn trong lĩnh vực này?


    Bộ trưởng Võ Hồng Phúc

    Ông Võ Hồng Phúc giải trình như vậy tức là đẩy quả bóng trách nhiệm ra khỏi sân Chính phủ là không được! Tỉnh làm sai, gây lộn xộn, Chính phủ vẫn phải chịu trách nhiệm vì việc quản lý sân gôl do Chính phủ phân cấp cho tỉnh: khi phân cấp thì anh phải có trách nhiệm kiểm tra, giám sát và uốn nắn. Để dẫn đến mỗi tỉnh là một sứ quân trong lĩnh vực này, muốn cấp bao nhiêu đất, muốn cắm ở đâu thì cắm không nhẽ Chính phủ không chịu trách nhiệm gì? Nếu cứ kéo dài tình trạng: Tỉnh làm Chính phủ chịu bó tay, tức là trên bảo dưới không nghe và Chính phủ trở thành một đám bù nhìn trông dưa thì đất nước quả là thê thảm, tình hình này thì sự rối ren trong lĩnh vực đất đai còn lâu mới giải quyết được...

    Nếu cứ giải trình theo cách tỉnh làm sai Chính phủ không chịu trách nhiệm, thế tại sao Chính phủ không phân cấp luôn cho huyện và đẩy trách nhiệm quản lý cho tỉnh; Chính phủ trung ương chỉ đóng vai Thái thượng hoàng, không phải chịu trách nhiệm gì nốt cho nhẹ mình?

    Để tình hình lộn xộn trong lĩnh vực sử dụng và giao đất làm sân gôl gây nên bao hệ luỵ nhưng qua cách giải trình của hai ông Võ Hồng Phúc và Phạm Khôi Nguyên thì Chính phủ chẳng có lỗi gì? Kiểu giải trình đánh bùn sang ao, Chính phủ cứ né trách nhiệm như vậy thì sự lộn xộn này còn lâu mới chấm dứt được !

    Nếu cứ theo cái đà quản lý và cấp đất như vừa qua, rồi đây không chừng người ta sẽ còn cho người nước ngoài thuê đất xây dựng các căn cứ quân sự hay điều gì đó nhưng Chính phủ lại không biết, lại cho rằng do tỉnh và huyện tự ý làm không báo cáo Chính phủ nên Chính phủ không chịu trách nhiệm, kệ ?

    Khi xưa chỉ có mỗi chàng Trọng Thuỷ mà Thục An Dương Vương đã phải mất nước, kết cục đã phải đâm đầu xuống biển; ngày nay đã có hàng vạn Trọng Thuỷ vào cái đất nước này rồi; có chàng Trọng Thuỷ đã được cắm hàng trăm ha đất tại những nơi bờ xôi, ruộng mật hoặc thiết yếu về an ninh quốc phòng? Các nàng Mỵ Châu đời mới đâu có còn cần đến áo lông ngỗng mà đã được trang bị điện thoại vệ tinh đời mới nhất. Có động biến gì thì Thục An Dương Vương ngày nay có mà chạy đằng trời, chỉ có chạy sang Trung Quốc là may ra thoát thân ?!

    (Còn tiếp kỳ sau...)
    Vấn đề tồn đọng nghiêm trọng thứ 3 đó là Dự án bauxite Tây Nguyên...

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    1 phản hồi

    Theo dõi các phiên chất vấn tại Quốc Hội có thể thấy rõ 1 điều. Các chất vấn do đại biểu đưa ra dù hóc búa đến mấy cũng được các bộ trưởng, chính phủ xử lý êm xuôi. Họ (các bộ trưởng) trả lời lòng vòng, giải thích cơ chế này nọ, rồi thì do chưa có luật nên không làm được, hoặc "trách nhiệm không thuộc về chúng tôi", chúng tôi đã cố gắng hết sức,... tuyệt chiêu cuối cùng họ sử dụng là chúng tôi xin nhận khuyết điểm, sẽ cố gắng hết sức.

    Rồi thì hòa cả làng. Dù thỏa mãn hay không thì đại biểu chất vấn cũng phải chấp nhận, dù vã cả mồ hôi mẹ mồ hôi con thì các bộ trưởng cũng sẽ thở phào nhẹ nhõm "thế là xong, lần sau gặp lại".

    Cuối cùng lãnh đạo tổng kết, kỳ họp đã thành công tốt đẹp (sau khi đã tập trung dân chủ).

    Đến nhiệm kỳ sau, những lời hứa hẹn, rút kinh nghiệm của các vị bộ trưởng có được thực hiện hay không cũng... không sao cả, bởi vì "có chết thằng Tây nào đâu!".