Để bảo vệ dân chủ, phải giám sát quyền lực

  • Bởi Billy
    03/05/2009
    0 phản hồi

    Nên mở rộng việc bỏ phiếu tín nhiệm ở khối hành chính, đơn vị sự nghiệp và doanh nghiệp nhà nước.

    Bùi Sĩ Tiếu trò chuyện với Pháp Luật TP.HCM nhân dịp Ban chỉ đạo trung ương đang tổng kết 11 năm thực hiện Chỉ thị 30 của Bộ Chính trị.

    Xa dân, cửa quyền, tham ô

    Ông có nghĩ rằng nếu dân chủ được thực hiện tốt từ khi nước ta đổi mới thì đã không có sự kiện Thái Bình năm 1997?

    + Câu chuyện bắt đầu từ những năm 1990, khi Thái Bình thực hiện chủ trương xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn với sáu hạng mục: điện, đường, trường, trạm, nước sạch và thông tin. Đây là những việc lớn và phải dựa vào sức dân. Cho đến năm 1997, sau 7-8 năm thực hiện, có những thời điểm Thái Bình đi đầu cả nước. Đến khi thực hiện gần xong thì mới xảy ra một vấn đề là cán bộ, nhân dân khiếu kiện đông người. Những khiếu kiện đó không được giải quyết, để tồn đọng đến mức người dân không thể chấp nhận được nữa khiến họ kéo lên huyện, lên tỉnh yêu cầu giải quyết. Nguyên nhân của sự kiện này là tiếng dân đã không được lắng nghe, đòi hỏi của dân đã không được giải quyết.


    Nhiều vấn đề của lĩnh vực xây dựng đòi hỏi
    người dân phải có chuyên môn mới thực hiện tốt quyền giám sát.

    Phải chăng tham nhũng không phải là nguyên nhân chính của sự kiện Thái Bình, mà nguyên nhân chính là vi phạm dân chủ xuất phát từ lòng nhiệt tình cách mạng thái quá của bộ phận không nhỏ cán bộ?

    + Đúng là nhiệt tình cách mạng thái quá, cán bộ cơ sở làm rất hăng dẫn đến vi phạm dân chủ, không nghe ý dân, tận thu của dân. Có xã dân đi biểu tình nói rằng chúng tôi chỉ “đấu” cho đến khi các anh ấy không làm cái đường này nữa. Dân nói với cán bộ là nhà tôi hết thóc rồi, để năm sau làm đường tiếp nhưng cán bộ không nghe, ép dân phải đóng góp, thậm chí vào thu cả bàn ghế, đồ dùng của dân. Đó là biểu hiện của bệnh xa dân, cửa quyền, hách dịch.

    Nhưng cũng có hiện tượng tham nhũng nữa. Khi xây dựng thì có cơ chế bên A, bên B, có hoa hồng năm, bảy phần trăm nên khi làm xong công trình, có anh cán bộ xây được cái nhà, mua được cái xe. Dân thấy anh này phất nhanh quá, đề nghị kiểm tra, giải thích nhưng không được đáp ứng.

    Kết quả là người dân nổi giận và trung ương phải về giải quyết?

    + Dân bức xúc, vì vậy mới có chuyện khiếu kiện đông người, vượt cấp. Và nó nhanh chóng lan rộng ra toàn tỉnh, trung ương phải cử các đoàn về nghiên cứu, sau đó thì có Chỉ thị 30. Chính phủ đã cụ thể hóa chỉ thị này bằng một nghị định 13 điều, khái quát lại vẫn là thực hiện nguyên tắc “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”. Những nguyên tắc đó đã được quán triệt, học tập, triển khai ở thôn xã, trường học, xí nghiệp, cơ quan. Tình hình Thái Bình sau đó chuyển biến theo chiều hướng tốt, lấy lại được lòng tin của dân.

    Thiếu cơ chế bảo vệ tiếng nói người dân

    Để thực thi dân chủ ở cơ sở, có một số thiết chế được xây dựng như các ban thanh tra, ban giám sát cộng đồng bên cạnh ban mặt trận… Nhưng theo đánh giá thì ở nhiều nơi các tổ chức này còn hình thức, nhiều nơi người ta để cho dân biết, dân bàn, dân làm nhưng dân chưa được kiểm tra đến nơi đến chốn. Ông bình luận gì về thực trạng này?

    + Những tổ chức đó là rất quan trọng, thay mặt nhân dân, đại diện cho dân trong những công việc chung. Tuy nhiên, kết quả còn hạn chế. Theo tôi, nguyên nhân trước hết vẫn là trình độ cán bộ trong những tổ chức này còn có hạn trong khi lại phải bàn, phải giám sát nhiều vấn đề khác nhau. Chẳng hạn như khi xây dựng một công trình thì những vấn đề liên quan đến đầu tư, đấu thầu, tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng là những vấn đề chuyên môn, rất khó để các thành viên ban thanh tra nhân dân là những nông dân nắm được.

    Đối với Mặt trận và các đoàn thể thì do hoạt động nặng tính hành chính nên có sự nể nang, né tránh, thậm chí còn sợ bị trù dập nên không dám nói ra. Nhất là ở các cơ quan, xí nghiệp thì việc này lại càng hình thức. Vì ở đây ông thủ trưởng quyết định tất cả, nhiều người sợ nói lên thì bị trù dập, cho nghỉ, không cho tăng lương...

    Như vậy là vẫn thiếu cơ chế để bảo vệ dân chủ, chẳng hạn như vị thế độc lập cho các tổ chức như trên, thiếu cơ chế xử lý khi người dân phát hiện cán bộ có vấn đề?

    + Đúng là thiết chế chưa cụ thể. Ví dụ cấp dưới thấy ông giám đốc có vấn đề nhưng lại đắn đo suy nghĩ rằng nói ra liệu ông ấy có nghe không hay là ông ấy cho mình mất việc.

    Nên đánh giá cán bộ bằng phiếu tín nhiệm

    Ban chỉ đạo trung ương có đánh giá là dân chủ cơ sở thực hiện còn yếu ở ba khu vực: hành chính, đơn vị sự nghiệp và doanh nghiệp. Theo ông thì làm thế nào để khắc phục?

    + Muốn biết được cái mạnh, cái yếu của lãnh đạo một cơ quan, đơn vị, làng xã thì phải dựa vào sức mạnh tập thể, ý kiến tập thể và sự giám sát tập thể. Một chuyện to như con voi nếu chỉ 1-2 người phát hiện thì chỉ thấy được cái chân, cái vòi nhưng tập thể sẽ phát hiện được hình thù của nó. Như vậy là cần phải phát huy được sự kiểm tra, kiểm soát tập thể. Chúng ta cần có cơ chế để mọi người trong tổ chức đó, cơ quan đó, làng xã đó được nói nhưng ông lãnh đạo không biết rõ cụ thể là người nào. Chẳng hạn như có một hòm thư để mọi người có ý kiến. Tất nhiên không phải thư nào cũng đúng nhưng từ đó chắt lọc ra, phát hiện ra vấn đề. Ví dụ như có năm mươi, bảy mươi phần trăm thư cùng nói về một vấn đề thì buộc phải xem xét.

    Ba năm qua, Mặt trận tổ quốc bỏ phiếu tín nhiệm đối với một số chức danh lãnh đạo cấp xã. Ông thấy thế nào?

    + Tôi thấy làm như vậy đúng và duy trì được là rất tốt nhưng cần mở rộng thành phần tham gia bỏ phiếu. Càng đông đảo người dân tham gia đánh giá thì càng chính xác.
    Nhưng việc này vẫn chưa được áp dụng ở khối hành chính và khối đơn vị sự nghiệp. Theo ông thì các khu vực này có nên làm không?

    + Nên làm và làm được quá đi chứ. Để tránh được tính hình thức thì phải có cơ chế tránh việc người có ý kiến bị phát hiện và bị trù dập. Nên đánh giá trưởng phòng, giám đốc sở... bằng con đường tín nhiệm này. Đây là một cách giám sát. Kết quả tín nhiệm là một kênh, một cơ sở để cấp quản lý của người đó đánh giá, xem xét. Tôi nói như vậy vì hãn hữu trong những hoàn cảnh nào đó, một người cán bộ quyết đoán, làm đúng nhưng chưa quy tụ được lòng dân thì có thể tín nhiệm chưa cao.

    Làm được như vậy thì vừa bảo vệ được dân chủ, vừa bảo vệ được cán bộ...

    + Đúng vậy!

    Xin cảm ơn ông.

    Chủ đề: Pháp luật

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi