Dung Quất: Khi chính trị đè nặng lên những quyết định đầu tư

  • Bởi tqvn2004
    16/03/2009
    2 phản hồi

    John Ruwitch<br />
    Trần Hoàng chuyển ngữ

    DUNG QUẤT, Việt Nam – Xưởng lọc dầu 3 tỷ đô-la ở Dung Quất, dự án đầu tư lớn nhất của Việt Nam đến nay, là nguồn gốc của rất nhiều điều đối với người mẹ trẻ Trần Thị Yên.


    Ông Kiệt, Thủ tướng từ năm 1991 đến năm 1997, đang được ghi công là có quyết định để xây dựng xưởng lọc dầu 140 ngàn thùng dầu mỗi ngày trên bờ biển Quảng Ngãi và ông ta đang được dân chúng ở đây tôn kính.

    Dự án này đã mang lại nhiều con đường mới dẫn đến bờ biển đầy cát, nơi bà Yến, 25 tuổi, sống trong một khu vực cô lập ở miền Trung Việt Nam. Dự án nầy cũng đã thu hút được một đội ngũ công nhân từ xa, trong đó có một người, mà bà Yến, một phụ nữ nhỏ bé có nụ cười thân thiện, đã lấy làm chồng. Và một loạt các công trình xây dựng trên xưởng lọc dầu chính thức mở cửa vào tuần trước cũng giúp cho bà Yên một cơ hội kinh doanh tốt. Năm ngoái, bà đã dựng quán karaoke ở lề đường và đã thu được lợi nhuận.

    Ở đây trước kia chỉ có cát,” bà Yến nói, đang bồng đứa bé bụ bẩm bảy tháng tuổi.

    Chính phủ Việt Nam có thể xem các trường hợp giống như của bà Yến là một bằng chứng về quyết định của họ để xây dựng xưởng lọc dầu ở đây là sáng suốt, là mang lại cơ hội phát triển kinh tế đến một trong những vùng nghèo nhất của Việt Nam.

    Tuy nhiên, nhiều chuyên gia kinh tế và các nhà phân tích chính trị đã chỉ trích dự án lọc dầu này, có lẽ, là một ví dụ rõ rệt trong số tất cả các ví dụ về việc chính trị đã can thiêp và xen vào việc đưa ra các quyết định kinh tế tại Việt Nam ra làm sao.

    Xưởng lọc dầu Dung Quất, mất 15 năm để xây dựng, đã bị các nhà đầu tư nước ngoài tránh xa vì (họ cho rằng xưởng nầy) không thể nào có lời về mặt kinh tế bởi vì vị trí của xưởng nằm trong một khu vực cô lập, ở xa các nguồn dự trữ dầu. Cuối cùng, công ty quốc doanh dầu hỏa độc quyền, Petro Vietnam, đã buộc phải một mình bỏ vốn đầu tư.

    Jonathan Pincus, Khoa trưởng Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright của Thành phố Hồ Chí Minh nhận xét, “Điều đó chứng tỏ rằng việc đầu tư vào lãnh vực quốc doanh của nhà nước không nhạy bén với những cân nhắc kinh tế.

    Kể từ khi chương trình “Đổi mới” bắt đầu vào năm 1986, Đảng Cộng sản Việt Nam đã và đang tự rút lui một cách chậm chạp ra khỏi sự kiểm soát trực tiếp hoạt động kinh tế. Hàng ngàn doanh nghiệp làm chủ bởi nhà nước đã và đang được “cổ phần hoá”, một chữ thay thế cho chữ “tư hữu hoá”.

    Chính trị có thể vẫn có ảnh hưởng trực tiếp đến các dự án đầu tư ở mức độ khác nhau tùy thuộc vào khu vực kinh tế, Melanie Beresford, phó giáo sư tại trường Đại học Macquarie tại Úc nói.

    Họ có một quan điểm chiến lược về các ngành công nghiệp, những ngành nào là chủ yếu dành cho sư phát triển đất nước. Năng lượng rõ ràng là một trong những nganh công nghiệp loại này... cũng như một số trong những ngành công nghiệp cơ bản khác,” bà Beresford cho biết.

    Con đường mới được đặt tên là đường Võ Văn Kiệt, lấy tên của vị thủ tướng quá cố, là một dải đất đầy bụi trải dài 23 km chạy xuyên qua trung tâm của khu vực kinh tế của xưởng lọc dầu Dung Quất đến khu vực bến cảng.

    Ông Kiệt, Thủ tướng từ năm 1991 đến năm 1997, đang được ghi công là có quyết định để xây dựng xưởng lọc dầu 140 ngàn thùng dầu mỗi ngày trên bờ biển Quảng Ngãi và ông ta đang được dân chúng ở đây tôn kính.

    Các nhà đầu tư nước ngoài đã rút ra khi nhà nước Việt Nam quyết định xây dựng xưởng lọc dầu tại tỉnh Quảng Ngãi bởi vì xưởng quá xa khu cung cấp dầu thô và người tiêu dùng.

    Năm 1995, công ty Total SA của Pháp đã rút khỏi kế hoạch liên doanh để xây dựng xưởng lọc dầu với PetroVietnam tại đây. Sau đó, vào năm 2002, hãng dầu quốc doanh Nga Zarubezhneft, cũng đã rút đi bởi vì các bất đồng về địa điểm xa xôi của xưởng lọc dầu nầy và các đề tài kỹ thuật.

    Tuy nhiên, nhiều chuyên gia kinh tế và các nhà phân tích chính trị đã chỉ trích dự án lọc dầu này, có lẽ, là một ví dụ rõ rệt trong số tất cả các ví dụ về việc chính trị đã can thiêp và xen vào việc đưa ra các quyết định kinh tế tại Việt Nam ra làm sao.

    Tuy vậy, Lê Văn Dũng, Phó Chủ tịch của Khu kinh tế Dung Quất, trông coi một vùng đất gần như gấp hai lần kích thước của khu Manhattan (ở New York) là nơi đặt xưởng lọc dầu và các dự án khác, đã gọi ông Kiệt là một người có “tầm nhìn chiến lược rất xa”.

    Đó không chỉ là trách nhiệm của Thủ tướng Chính phủ, mà còn là của chính phủ để phát triển miền Trung, nơi đã mất hàng triệu người trong chiến tranh nhưng bây giờ thì đang tụt hậu nói theo nghĩa phát triển kinh tế,” ông Dũng nói. “Thay vì trao cho một con cá, chính phủ nên cho họ một cần câu.

    Ông Dũng đã cho biết thuế doanh thu trong quận đã và đang tăng lên và GDP bình quân mỗi đầu người đã nhảy từ khoảng 400 đô-la trong năm 2006 đến 700 đô-la trong năm 2008.

    Một số quan sát viên vẫn tiếp tục rất nghi ngờ.

    Thả một dự án với vốn đầu tư rất lớn, mà dự án ấy có ít mối liên kết với nền kinh tế địa phương, vào một tỉnh nghèo thì tác động của nó lên địa phương ở mức tối thiểu,” một chuyên gia về kinh tế Việt Nam đã phát biểu như thế, người nầy từ chối cho biết tên vì lo ngại các hậu quả xảy ra vì đưa ra các ý kiến đối nghịch lại với đường lối của đảng.

    Trong khi đó, khoảng cách đến khu trữ dầu quá lớn đến nổi mức lãi của xưởng lọc dầu chắc chắn là có khả năng lãi âm (lỗ). Kết quả cuối cùng là gì? Trả tiền quá nhiều cho một dự án thất bại về mặt tiền bạc và dự án đó không tạo được công ăn việc làm.

    Mặc dù dự án nầy mang lại một số lợi lộc tức thì cho một số dân trong khu vực nầy, chảng hạn nhu Bà Yến, một người chủ tiệm Karaoke, Những người dân địa phương có những than phiền khác.

    Tổng số 7000 căn nhà sẽ phải di chuyển đi nơi khác trước năm 2015 để dành chỗ cho khu vực kinh tế nầy và các kề hoạch đầu tư công nghệ mới.

    Bà Phạm Thị Sách, 59, người sống bên cạnh đường Võ Văn Kiệt, đang lo lắng về các tương lai mờ mịt.

    Ở đây chúng tôi có thể kiếm được vài trăm nghìn đồng mỗi ngày bằng cách bán tới chợ vào buổi sáng để bán hải sản, nhưng nếu chúng tôi di chuyển đến một địa điểm mới, chúng tôi sẽ không biết phải làm gì đây,” bà Sách cho biết.

    Môi trường cũng là một chuyện đáng quan tâm nữa, đặc biệt là đối với một số ngư dân có mức độ đánh cá mức độ nhỏ như Bùi Quang Tiên.

    Những tiếng ồn từ xưởng lọc dầu làm cá bỏ chạy, vì thế việc đánh bắt của tôi càng ít ỏi hơn,” ông nói. “Trong quá khứ tôi không cần phải mua xăng để đi đánh cá, tôi chỉ cần chèo, nhưng bây giờ tôi phải đi ra biển xa hơn. Do đó, việc đánh cá chi phí nhiều hơn nữa.

    Nhiều người, nếu không phải là hầu hết, các công nhân tại nhà máy sẽ đến từ các tỉnh bên ngoài vì các cư dân địa phương thiếu khả năng kỹ thuật, mặc dù một số các nhà máy khác sẽ được xây dựng trong khu kinh tế có thể có khả năng cung cấp việc làm khác cho dân cư địa phương.

    Một số bài học đã được rút ra từ kinh nghiệm lâu dài và đau khổ ở Dung Quất, ngay cả khi đường lối của Đảng đã và đang phát ra đều đặn lời ca tụng công trình này của họ.

    Hai xưởng lọc dầu kế tiếp của Việt Nam, các xưởng nầy sẽ lớn hơn, đang lên kế hoạch xây dựng ở địa điểm nhiều thuận lợi hơn ở Nghi Sơn, phía nam Hà Nội, và ở Long Sơn, gần trung tâm thương mại của thành phố Hồ Chí Minh.

    Thêm vào đó, các đối tác nước ngoài trong dự án Nghi Sơn, địa điểm nầy thì ít được chuộng hơn Long Sơn, đang được cho phép để tham gia vào hệ thống phân phối các sản phẩm từ việc lọc dầu, đây là các thương vụ mà Total SA và Zarubezhneft đã bị từ chối trước đây, và thương vụ nầy có thể đã khiến dự án Dung Quất có khả năng là món dễ ăn hơn (nhưng không phải là món ăn đặc biệt.)

    Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2009

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    2 phản hồi


    Mở rộng Khu kinh tế Dung Quất lên gấp 4 lần

    NGUYÊN ANH

    05/10/2012 15:43 (GMT+7)


    Một góc Khu kinh tế Dung Quất, Quảng Ngãi.

    Thủ tướng Chính phủ vừa ký quyết định sửa đổi, bổ sung quy chế hoạt động Khu kinh tế Dung Quất, trong đó đồng ý cho phép mở rộng diện tích lên gấp 4 lần.

    Theo đó, Khu kinh tế Dung Quất hiện tại có phạm vi diện tích khoảng 10.300 ha thuộc tỉnh Quảng Ngãi, sẽ được mở rộng thêm với tổng diện tích khoảng 45.332 ha bao gồm: phần diện tích khu kinh tế hiện hữu là 10.300 ha, phần diện tích mở rộng khoảng 24.280 ha và khoảng 10.752 ha diện tích mặt biển.

    Phạm vi ranh giới Khu kinh tế Dung Quất vẫn được xác định bao gồm các xã: Bình Chánh, Bình Thạnh, Bình Đông, Bình Thuận, Bình Trị, Bình Hải và một phần diện tích đất của các xã Bình Phước, Bình Hòa và Bình Phú của huyện Bình Sơn.

    Khu kinh tế Dung Quất là khu kinh tế tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực, bao gồm: công nghiệp - thương mại - dịch vụ - du lịch - đô thị và nông lâm ngư nghiệp. Trong đó trọng tâm là công nghiệp lọc hóa dầu, công nghiệp hóa chất và công nghiệp nặng với các ngành chủ đạo: luyện cán thép, đóng tàu biển và các ngành công nghiệp khác gắn liền với việc khai thác cảng nước sâu.

    Đồng thời, đây cũng là một thành phố công nghiệp mở, trung tâm lọc hóa dầu quốc gia, trung tâm đô thị công nghiệp dịch vụ cảng của Vùng kinh tế trọng điểm Miền Trung với các đô thị Vạn Tường, Dốc Sỏi, Châu Ổ - Bình Long...

    Khu kinh tế Dung Quất nằm ở tỉnh Quảng Ngãi, thuộc khu vực duyên hải miền Trung Việt Nam, cách Hà Nội và Tp.HCM khoảng 860 km, tiếp giáp Quốc lộ 1A, đường sắt xuyên Việt và là điểm đầu của một trong những tuyến đường xuyên Á kết nối với Lào, Campuchia và Thái Lan.

    Theo số liệu từ Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất, hơn 140 dự án đã được cấp phép hoặc chấp thuận đầu tư tại khu kinh tế này, với tổng vốn đăng ký khoảng 10,3 tỷ USD, vốn thực hiện hơn 4 tỷ USD. Một số nhà máy quy mô lớn đã được hoàn thành và đang hoạt động như: Nhà máy lọc dầu Dung Quất với công suất 6,5 triệu tấn dầu thô/năm và sẽ được mở rộng lên công suất 10 triệu tấn dầu thô/năm; nhà máy công nghiệp nặng Doosan-Vina; nhà máy Polypropylene…

    Nguồn: VNeconomy.vn

    Dung Quất có đem lại sự sung sướng cho những người dân địa phương như Chính phủ hứa không? Nhìn cảnh Dung Quất đã vậy, Tây Nguyên sẽ ra sao với các dự án bauxite?

    Khu tái định cư 11 năm sống lay lắt, cơ cực

    Rời bỏ quê, nhường đất cho các dự án trong Khu kinh tế Dung Quất, nhưng đến nay, đã 11 năm cuộc sống của người dân khu tái định cư Đông Thuận, xã Tịnh Hoà, huyện Sơn Tịnh, Quảng Ngãi vẫn còn lam lũ, cơ cực hơn chốn quê xưa. 11 năm lời hứa "an cư, lạc nghiệp" của chính quyền hầu như bỏ ngỏ...

    Tái định cư nhưng thiếu đủ thứ!

    Khu tái định cư Đông Thuận là chốn cư ngụ mới của hơn 200 hộ dân thuộc 2 xã Bình Đông và Bình Thuận (huyện Bình Sơn) từ tháng 5/1998. Khi mới vào khu tái định cư này, người dân được hứa hẹn sẽ có hạ tầng đầy đủ…


    Chợ làng cá Tịnh Hòa (Đông Thuận) bị bỏ hoang vì không có ai tới mua bán. Ảnh: Trà Giang.

    Thế nhưng 11 năm qua, khu tái định cư vẫn như xưa: giao thông vẫn là con đường đất, nước sinh hoạt bữa có, bữa không; điều kiện sản xuất thì khó khăn. Nhiều người đã phải rời bỏ khu tái định cư để về lại quê xưa đi biển, hoặc vào miền Nam mưu sinh.

    Ông Vương Cộng (58 tuổi), một trong những người đầu tiên đến khu tái định cư cho biết: “Hồi mới vào khu này, cán bộ bảo cứ ở trước rồi làm đường nhựa cho đi. Đến nay hơn 11 năm rồi, có thấy gì đâu? Mà không chỉ lời hứa về con đường, còn nhiều lời hứa khác nữa như có điện, nước, trường học, trạm y tế… cũng chẳng đi tới đâu. Dân ở đây nghe hứa miết phát chán rồi!”

    Theo ông Cộng, ngoài con đường “nắng bụi, mưa bùn”, còn nước uống thì, cứ vào mùa nắng là cứ 2 bữa có, 5 bữa cúp, có khi cúp cả nửa tháng. Khi dân hỏi sao mà cúp nước như vậy, mấy anh cán bộ bảo: “Do chỉ có một giếng từ xã bơm lên nên không đủ cung cấp” Mỗi lần cúp nước người dân phải ra xóm ngoài xin nước chở về sinh hoạt, cực khổ vô cùng...