Thấy gì sau một tháng bù lãi suất 4%

  • Bởi tqvn2004
    09/03/2009
    2 phản hồi

    Nam Nguyên, phóng viên đài RFA<br />
    2009-03-07

    Phần lớn gói kích cầu 17 ngàn tỷ đồng được sử dụng để cấp bù lãi suất 4% cho doanh nghiệp.


    Lạm phát, giá cả tăng cao, đồng lương không đủ sống khiến làn sóng đình công của công nhân Việt Nam liên tục lan rộng từ Bắc chí Nam (Nguồn: AFP).

    Thời báo Kinh Tế VN bản tin trên mạng ngày 4/3 cho biết, riêng trong 30 ngày đầu từ khi chính sách này có hiệu lực, các ngân hàng thương mại đã thực tế cho vay 93 ngàn tỷ đồng, các khoản vay này nằm trong chương trình cấp bù lãi suất 4%.

    Trên các báo mạng, chưa có thông tin về việc với tổng vốn cho vay 93 ngàn tỷ đồng vừa nói, ngân sách Nhà nước phải chi bao nhiêu cho phần cấp bù lãi suất 4%.

    Tuy vậy có thể ước tính một cách giả định, nếu các ngân hàng cùng cho vay với lãi suất 10% một năm, tức phần trả lãi là 9.300 tỷ, các doanh nghiệp chỉ chịu lãi 6% tức 5.580 tỷ còn ngân sách Nhà nước cấp bù 4% là 3.720 tỷ đồng. Đó chỉ là câu chuyện giả định và chương trình cấp bù mới diễn ra trong một tháng.

    Phát sinh tiêu cực lạm dụng

    Chính bởi chỗ việc cấp bù lãi suất cho tổ chức và cá nhân, nhằm kích cầu sản xuất kinh doanh và tiêu dùng quá hấp dẫn và đầy quyến rũ, nên sẽ có lắm phát sinh, đặc biệt là những chuyện mang dáng dấp tiêu cực lạm dụng.

    Vietnam Net ngày 3/3 trích lời Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, rằng cần đề phòng gói kích cầu bị lợi dụng. Thủ tướng VN đã tuyên bố như vừa nói trong phiên họp thường kỳ tháng 2/2009 của chính phủ được tổ chức trong hai ngày 2 và 3 tháng Ba tại Hà Nội.

    Ông Nguyễn Tấn Dũng nhận định rằng, gói kích cầu đầu tư tiêu dùng được triển khai và thực hiện tích cực đã nhận được sự đồng thuận cao của người dân.

    Tuy nhiên vẫn theo lời Thủ tướng thì việc triển khai gói kích cầu phải được thực hiện công khai, minh bạch. Chính phủ VN sẽ phải có biện pháp chủ động kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ để ngăn ngừa hành vi trục lợi.

    Ý kiến các chuyên gia

    Một số chuyên gia kinh tế tài chánh tỏ ra khá dè dặt nếu không muốn nói là không ủng hộ biện pháp dùng tiền ngân sách hỗ trợ lãi suất 4%. Chuyên gia Việt kiều Bùi Kiến Thành trong các bài viết của mình trên Thời Báo Kinh Tế VN đã thể hiện quan điểm này khá rõ ràng. Trong dịp trả lời Đài ACTD ông Bùi Kiến Thành nhận định:

    Vấn đề nguyên tắc: việc này có thể giải quyết qua chính sách tiền tệ, qua Ngân HàngTrung Ương, chứ không cần phải dùng ngân sách tài trợ như vậy. Đây là chuyện của tài khóa, của ngân sách.

    Còn trong lãnh vực tiền tệ, hoàn toàn có thể giải quyết vấn để lãi suất thấp đối với doanh nghiệp, bằng cách cấp vốn cho ngân hàng thương mại cùng lãi suất chiết khấu và lãi suất tái cấp vốn thấp cho ngân hàng.”

    Trên Thời Báo kinh Tế VN, ông Bùi Kiến Thành đưa ra ví dụ rõ ràng, vì được quyền phát hành tiền tệ tín dụng, không phải trả lãi để huy động vốn, nên Ngân Hàng Nhà Nước có thể cho hệ thống ngân hàng thương mại vay vốn với lãi suất từ 0% đến 0,25% như bên Mỹ hoặc 0,3% như ở Nhật.

    Với lãi suất vay vốn thấp, hệ thống ngân hàng thương mại có thể cho doanh nghiệp vay với lãi suất thấp thí dụ từ 3% tới 5% một năm mà không cần phải được ngân sách Nhà nước cấp bù.

    Đó là ý kiến chuyên gia, trên thực tế chính phủ VN đã quyết định sử dụng chính sách tài khóa, dùng ngân sách Nhà nước để thực hiện cấp bù lãi suất 4% cho chương trình kích cầu đầu tư tiêu dùng.

    Khi thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đưa ra cảnh báo lo ngại gói kích cầu bị lợi dụng, chắc hẳn ông đã có nhiều thông tin từ các chuyên gia chính phủ.

    Đáp câu hỏi của chúng tôi về sự quan ngại lợi ích nhóm đối với nguồn vốn kích cầu 17 ngàn tỷ đồng tương đương 1 tỷ đô la, TS Nguyễn Quang A Viện trưởng viện nghiên cứu phát triển IDS nhận định:

    Đấy là một nguy cơ thực sự. Chuyện các nhóm lợi ích họ tác động là có, có thể cảm nhận được và điều đó cần phải tránh. Nếu không kết quả sẽ rất tai hại.

    Theo VnEconomy, các khoản cho vay được hỗ trợ lãi suất 4% được dành cho khách hàng vay để thực hiện các phương án sản xuất, kinh doanh. Loại cho vay được cấp bù lãi suất là các khoản cho vay ngắn hạn, tối đa 12 tháng.

    Chương trình vừa nói có hiệu lực từ 1/2 tới 31/12/2009. Đề phòng những sự lạm dụng có thể có, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước giao trách nhiệm cho các lãnh đạo ngân hàng thương mại.

    Nông dân nuôi cá trồng lúa cũng thuộc diện được vay vốn sản xuất và được hỗ trợ lãi suất 4%. Ông Ba một người canh tác 8 hectare lúa ở vùng sông nước Cửu Long tỏ ra phấn khởi về chuyện được cấp bù 4% lãi suất, ông nói:

    Bây giờ đang ở ngân hàng đi trả nợ, tôi vay trung hạn trả tới 3 năm lận. Hiện tại tôi trả 100 triệu đồng, tôi đang chịu lãi suất 6 tháng đầu là 1,35% mỗi tháng, 6 tháng kế tôi phải chịu 1,75% mỗi tháng.

    Nếu tôi trả dứt cái này xin vay lại cái mới thì được Nhà nước hỗ trợ 4% lãi suất, tôi tính trả cho hết luôn, đúng ra 250 triệu tôi chỉ phải trả 100 triệu thôi, nhưng bây giờ đang tạo điều kiện trả cho hết luôn 250 triệu để mình vay cái mới.”

    Doanh nghiệp chưa thực sự hưởng lợi

    Doanh nghiệp vừa và nhỏ là một trong các nhóm đối tượng ưu tiên của kế hoạch kích cầu. Nhưng theo Saigon Giải Phóng Online ngày 6/3/2009, doanh nghiệp thành phố vẫn chưa thực sự hưởng được lợi ích từ chủ trương này.

    Tờ báo trích lời ông Huỳnh Văn Minh, Chủ tịch hiệp Hội Doanh Nghiệp Thành phố nói rằng, thậm chí lãi suất thấp còn chưa tiếp cận được thì làm sao chạm tay vào lãi suất ưu đãi của chính phủ.

    Thưa quí thính giả, trên thực tế đa số các doanh nghiệp đang còn nợ ngân hàng chồng chất với các khoản vay từ lúc lãi suất rất cao 15 tới 18%.

    Vì thế ông Huỳnh Văn Minh đề nghị chính phủ cho đảo nợ để doanh nghiệp tính theo lãi suất mới, thấp hơn là đã cứu được doanh nghiệp rồi chứ chưa cần đến lãi suất hỗ trợ 4%.

    Đối với những doanh nghiệp đã được thụ hưởng lãi suất ưu đãi thì họ mong chương trình này được triển khai nhanh hơn. Ông Phạm Văn Minh, Giám đốc công ty Phú An Sinh chuyên doanh chăn nuôi, giết mổ gia cầm nhận định:

    Hiện nay các ngân hàng đang giải ngân khoản vốn hỗ trợ lãi suất. Tuy nhiên mới chỉ là bắt đầu dần dần, trong hạn mức mình giải ngân thì nhiều lần, nhưng chỉ được từng phần ... từng phần. Như vậy trọn gói kích cầu chưa đi vào giá thành.

    Chính sách cấp bù lãi suất 4% để kích cầu đầu tư và tiêu dùng còn hiện lực tới 31/12/2009. Như thông báo thì chỉ trong tháng 2/2009 các khách hàng thụ hưởng cấp bù lãi suất 4% đã vay được tổng cộng 93 ngàn tỷ đồng.

    Chưa hiểu chương trình kích cầu này đã cứu được bao nhiêu doanh nghiệp khỏi ngừng hoạt động, tuy nhiên báo chí đã bắt đầu nói tới chuyện tiêu cực dù chưa có trường hợp cụ thể nào được nêu lên.

    Vietnam Net ngày 4/3 có bài mang tựa ‘vay vốn hỗ trợ lãi suất, gửi lại để kiếm lời’, tờ báo mạng cảnh báo là mức hỗ trợ lãi suất nay đã bằng 50% so với mức lãi suất trung bình.

    Ngoài ra các ngân hàng còn áp dụng nhiều hình thức ưu đãi khiến lãi suất cho vay có khi chưa đến 5%, thậm chí lãi suất cuối cùng ở một số nơi chỉ còn 1 tới 2%.

    Vietnam Net cảnh báo quan niệm cấp bù lãi suất 4% là tiền cho không từ ngân sách, nên không thể tránh khỏi phát sinh tiêu cực, nhất là các doanh nghiệp lợi dụng chính sách để vay tiền nhưng sử dụng không đúng mục đích.

    Chủ đề: Kinh tế

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    2 phản hồi

    Em cứ nghĩ "lạ" trên báo chí Việt Nam ta có nghĩa là "Trung Quốc" (kiểu tàu "lạ" tấn công ngư dân), ai ngờ nó còn có nghĩa là "dốt" trong bài này:

    SGGP viết:
    Tăng cường khâu giám sát thực hiện kích cầu

    Theo Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Anh, Trung tâm Nghiên cứu chính sách và phát triển (Depocen), Trưởng nhóm nghiên cứu, việc Chính phủ triển khai nhóm giải pháp kích cầu trong hoàn cảnh hiện nay là hoàn toàn chính xác. Tuy nhiên, với những đặc điểm mang tính đặc thù, việc triển khai các chính sách này ở Việt Nam cũng đã bộc lộ những điểm “lạ” so với thế giới.

    Điểm “lạ” của Việt Nam là thực hiện bù lãi suất 4%. “Thực tế cho thấy, bù lãi suất là để kích thích doanh nghiệp đầu tư chi tiêu. Nhưng DN đầu tư hay không, không phụ thuộc vào lãi suất mà là đầu ra. Nếu không tìm được đầu ra, DN sẽ không đầu tư. Vì vậy, thay vì bù lãi suất, cần giảm việc đóng các quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, y tế... cho DN”, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Anh đề xuất.

    Nhóm nghiên cứu này cũng cho rằng, việc hỗ trợ mua hết lương thực cho nông dân là đúng, tuy nhiên cần tập trung đầu tư cho giáo dục đào tạo, hạ tầng cơ sở nông thôn; xây dựng kho chứa lương thực chất lượng cao, ưu tiên cho các dự án sẽ triển khai ngay.

    Nhóm này cũng cho rằng, bên cạnh chính sách tài khóa như hiện nay, cần kết hợp chính sách tiền tệ, tỷ giá, thu hút đầu tư, giảm lãi suất, tỷ giá linh hoạt, đẩy mạnh xuất khẩu. Đặc biệt là cần đẩy mạnh khâu giám sát gói giải pháp kích cầu, tránh tình trạng ăn chặn tiền tết của hộ nghèo như vừa qua. “Chính sách dù đúng đến đâu, nhưng thực hiện và giám sát có vấn đề thì hiệu quả sẽ rất thấp”, nhóm nghiên cứu khuyến nghị.

    Minh bạch trong việc bù lãi suất 4%

    Chính sách kích cầu hiện vẫn đang là vấn đề nóng hổi, vì vậy những vấn đề, khuyến nghị mà nhóm nghiên cứu đưa ra đã nhận được nhiều đóng góp của các chuyên gia kinh tế.

    Theo chuyên gia kinh tế cao cấp Phạm Chi Lan, điều mà chúng ta cần làm ngay bây giờ đó là tăng cường tuyên truyền hơn nữa để tạo sự đồng thuận cao trong xã hội về việc thực hiện các chính sách kích cầu.

    “Gói kích cầu triển khai mạnh từ tháng 2, nhưng chắc chắn không phải ai cũng biết và hiểu. Không phải ai cũng hiểu 1 tỷ USD mà Chính phủ đưa ra là dành cho ai, vào việc gì. Hoặc trên 90.000 tỷ đồng mà các ngân hàng đã cho vay bù lãi suất 4%, không ai biết doanh nghiệp vừa và nhỏ được bao nhiêu, họ vay làm những gì, bao nhiêu lao động được giữ lại nhờ vốn vay đó..”, bà Chi Lan nói.

    Vì vậy, để thực hiện hiệu quả, cần kịp thời công khai, minh bạch thông tin cho toàn xã hội, đồng thời phải tăng cường công tác giám sát hiệu quả thực hiện.

    Tiến sĩ Lê Đăng Doanh cũng cho rằng, cần phải minh bạch lượng tiền được cho vay bù lãi suất, nhất là việc DN vay làm gì, hiệu quả ra sao.

    Cũng theo Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, kích cầu phải đi liền với cải cách thủ tục hành chính. “Hiện nay các bộ ngành đã thống kê được 6.500 thủ tục hành chính, con số này được đẻ thêm rất nhiều lần khi tới tỉnh huyện, xã phường. Nếu kích cầu mà không thay đổi cơ chế thì hiệu quả chẳng đáng là bao”, TS Doanh khẳng định.

    Ông cũng cho rằng, Chính phủ cần lập đội đặc nhiệm hoặc Tổ chuyên trách về thực hiện gói kích cầu để kịp thời thông tin, công khai hiệu quả thực hiện. Việc cập nhật thông tin cần được làm hàng tuần, hàng tháng để Chính phủ biết rõ, việc thực hiện kích cầu đang ở đâu.

    Nhiều ý kiến chuyên gia cũng bày tỏ sự lo ngại khi Chính phủ hiện nay quá tập trung và kỳ vọng vào việc bù lãi suất. Thực tế cho thấy, trong 93.027 tỷ đồng đã cho vay bù lãi suất, số lượng đáo nợ chiếm nhiều.

    Theo Tiến sĩ Nguyễn Quang An, Viện trưởng IDS cho biết, Chính phủ cần theo dõi thật sát việc bù lãi suất, nếu có vấn đề phải hiệu chỉnh ngay.

    Quan điểm này cũng được TS Lưu Bích Hồ đồng tình và đề nghị Chính phủ cần phân tích nhiều chiều. “Chúng ta cần hiểu rằng, mục tiêu số 1 hiện nay là tạo việc làm, bảo đảm an sinh xã hội, kích cầu tiêu dùng trong nước, từ đó kích cầu đầu tư. Nếu kích cầu không cẩn thận, Chính phủ phải bỏ ra nhiều vốn nhưng vốn lại chỉ dành cho các đại gia; DN và người lao động khó khăn sẽ nằm ngoài diện kích cầu”, TS Lưu Bích Hồ nói.

    Nguồn: Kích cầu bằng bù lãi suất 4%, cần theo dõi hiệu quả thực hiện

    Bù lãi suất, nhưng chỉ có một bộ phận nhỏ doanh nghiệp là có thể chạm tay đến để hưởng lợi từ việc bù này. Họ được ưu tiên trong tình hình khủng hoảng, cơ hội vượt qua cho họ là cao >>> chết lâu hơn.

    Các doanh nghiệp khác, và các thành phần không nằm trong diện được bù lãi suất không thể hưởng lãi suất thấp. Vì vậy giá thành sản phẩm của họ cao hơn số được ưu tiên >>> không thể cạnh tranh cả về thị trường trong nước lẫn xuất khẩu >>> chết sớm hơn.

    Chính sách bù tỉ giá theo kiểu không công bằng này đã càng làm bóp méo thị trường, khiến cho các doanh nghiệp tư nhân thấp cổ bé họng (nhưng lại đang sử dụng nhiều lao động nhất trong nền kinh tế VN) nhanh chóng tiến đến bờ phá sản hơn. Công nhân vì vậy sẽ nhanh thất nghiệp hơn.