Hồ sơ CIA 1979: Tranh chấp biên giới Việt-Trung (Kỳ 4)

  • Bởi tqvn2004
    07/03/2009
    0 phản hồi

    Vũ Quý Hạo Nhiên

    IV. Hà Nội chuẩn bị “chiến tranh”

    Lo ngại về gián điệp và biên phòng Trung Quốc xâm nhập và phá hoại trở thành ưu tư cấp bách cho Hà Nội, và mối lo ngại này đưa đến quyết định dựng hàng rào tại nhiều đoạn dài trên biên giới. Phía Việt Nam tin rằng một cuộc tập trung lực lượng rất lớn của Trung Quốc đã diễn ra tại miền nam Trung Hoa và họ cần phải chuẩn bị cho khả năng Trung Quốc tấn công ồ ạt. Hoàng Tùng, một ủy viên trung ương đảng và Tổng biên tập báo Nhân Dân, nói với #### hôm 17 tháng 9 [năm 1978] rằng:

    “Gần đây, Trung Quốc đã tập trung quân đội như chưa từng thấy tại vùng đất phía nam. Chúng tôi đã có thông tin rằng họ đang củng cố vị trí. Không ai dám chắc chắn rằng Trung Quốc sẽ không tấn công Việt Nam. Trong lúc chúng tôi dành toàn bộ nỗ lực để tránh chiến tranh, chúng tôi đồng thời chuẩn bị toàn diện để đối đầu với Trung Quốc.”

    Rõ ràng là phía Việt Nam có cái nhìn quá đáng đối với sự tăng cường ít ỏi của Trung Quốc về an ninh biên giới. Cách nhìn này có lợi cho Việt Nam để gây thiện cảm với các nước khác bằng cách nói lại những quan điểm này cho người ngoại quốc nghe. Tuy nhiên, vẫn thấy rằng dự tính của họ là dự tính cho tình trạng xấu nhất và chuẩn bị cho khả năng một cuộc tấn công ồ ạt từ Trung Quốc. Họ từ chối không loại bỏ khả năng chiến tranh.###

    Họ bắt đầu chuẩn bị nhân viên dân sự cũng như quân đội. Vào cuối tháng 8 đầu tháng 9, các chính ủy viên đã tuyên truyền cho dân chúng ở miền nam Việt Nam dùng giáo án của Trung ương Đảng ###########. Được biết những điểm chính là:

    • Trung Quốc là kẻ thù chính và cấp bách của Việt Nam.
    • Việt Nam sẽ đánh bại Trung Quốc vì Việt Nam có 50 triệu người, có lãnh đạo Cộng sản anh minh, và có sự ủng hộ của các nước xã hội chủ nghĩa.
    • Đàm phán Trung Quốc không phải nghiêm túc mà chỉ là hình thức câu giờ.
    • Hai khẩu hiệu chính của Việt Nam là “Chuẩn bị chiến tranh bảo vệ tổ quốc” và “Gia tăng sản xuất ủng hộ tiền tuyến.”

    ###############
    ###############
    [ở đây xóa mất 9 hàng]

    Những lời tuyên truyền đầy hận thù chống Trung Quốc và những lời gợi ý tràn trề về một cuộc chiến không thể tránh khỏi, rất có thể phản ảnh dự kiến đầy bị quan của Hà Nội về ý đồ quân sự của Bắc Kinh. Một quan sát viên phương Tây ############ ############ [xóa hơn 1 hàng] vào cuối tháng 8 lưu ý về những bằng chứng rộng rãi là Việt Nam đã nâng cao cuộc chuẩn bị quân sự. ############ ############ [xóa 5 hàng] Trong số các viên chức Việt Nam ông ta gặp dường như đều tin rằng Trung Quốc có âm mưu thù nghịch về lãnh thổ Việt Nam, và nhiều người trong số họ bảo rằng, “Chúng tôi đã đánh bại Pháp, chúng tôi đã đánh bại Mỹ, và bây giờ chúng tôi sẽ đánh bại Trung Quốc.” Cảm tưởng chung của ông là các viên chức Việt Nam cho rằng chiến tranh với Trung Quốc là “không thể tránh khỏi,” và ông bàn thêm, “Hơn nữa, họ (người Việt Nam) cũng muốn đánh lắm.”###

    Ngược lại, mặc dù phía Trung Quốc khi đó đang tiến hành một số việc chuẩn bị dân chúng phía nam Trung Hoa cho cuộc tranh chấp biên giới còn tiếp diễn, họ không nhấn mạnh nguy cơ chiến tranh. Những lời tuyên bố của Trung Quốc với người ngoại quốc giảm thiểu nguy cơ này. ############## ############## ############## [xóa hơn 8 hàng]

    Phía Trung Quốc, là phía lớn hơn và mạnh hơn, rõ ràng là có thái độ nhàn hạ về tình trạng tại biên giới, hơn là phía Việt Nam. Phía Việt Nam có lẽ đã tính trước rằng việc họ sắp sửa lấn chiếm Campuchia có thể khiêu khích Trung Quốc trả đũa và tấn công trên diện rộng. Nhưng thay vì rụt lại, họ quyết định không thay đổi và chuẩn bị đối đầu với hậu quả.###

    [Chú thêm của blogger Hạo Nhiên: Biết chiến tranh rất có thể sẽ xảy ra, Hà Nội đã chuẩn bị mọi thứ tuyên truyền, chính trị, đào hào, dựng hàng rào tre, v.v. -- chỉ có trừ việc đưa quân lên biên giới phía bắc là không làm thôi!]

    V. Tuyến phòng thủ biên giới của Việt Nam khiến căng thẳng leo thang

    Phía Việt Nam từ tháng 7 đã đủ bị báo động với các hành vi của Bắc Kinh và bắt đầu đặt rào (dùng cọc tre và kim loại, dây kẽm gai, và gài bãi mìn) ở hầu hết toàn bộ đường biên giới Hoa-Việt, chỉ trừ những đoạn bị trở ngại vách núi hay sông ngòi. Có cả những làng dọc đường biên giới dài 1,285 km được giao nhiệm vụ làm hàng ngàn cây cọc. Công sự được xây, hào được đào và đạn dược được chuyển vào. Mức độ tuần tiễu của bộ đội PAVN [viết tắt theo tiếng Anh People’s Army of Vietnam tức Quân đội Nhân dân Việt Nam] cũng như của bộ đội biên phòng, công an, và dân vệ vũ trang gia tăng. Hà Nội do sợ gián điệp và biên phòng xâm nhập nên dẫn tới việc thiết lập những vùng trống – là những đoạn biên giới kể cả các làng mạc chung quanh, trong đó đuổi hết người Hoa đi và được xây kiên cố. Tới tháng 10, Việt Nam đã thiết lập được một tuyến phòng thủ mà, mặc dù thô sơ, phía Trung Quốc cho là một sự khiêu khích.###

    Tuyến này thay đổi đáng kể bản chất và tầm mức của tranh chấp biên giới. Quan trọng hơn cả, nó sản sinh ra bất đồng về chủ quyền tại nhiều nơi dọc đường biên giới mà trước đó không hề có bất đồng. Trước đó, đường biên giới được định nghĩa tạm bợ bằng những mốc đá đặt tại chân núi, thung lũng và những vùng thấp dọc biên giới. Trên lý thuyết, đường biên giới gồm những đường thẳng giữa các mốc này, nhiều mốc cách xa nhau, có khi tới 20 km. Không hề có gì xác định đường biên giới trên mặt đất giữa những cột mốc này, và Việt Nam khi xây tuyến phòng thủ đã tùy nghi đặt rào, cột, và bãi mìn, gần như chắc chắn theo hướng có lợi cho Việt Nam về lãnh thổ. Những khiếu nại của Bắc Kinh về việc Việt Nam “lấn chiếm” vào phần đất Trung Quốc với độ sâu từ “hàng chục và hàng trăm mét” tới cả “nhiều kilô mét” có vẻ đáng tin.###

    Sự “ngạo mạn” của Việt Nam cũng thấy được qua việc đơn phương xây một con đập trên thượng nguồn sông Chảy (phía bắc Lào Cay) [Phía Trung Quốc gọi sông Chảy là sông Ðổ-Chú.], khiến cho 90 phần trăm lưu lượng chạy về phía Việt Nam trong ba hòn cù lao trên sông, để lại phía Trung Quốc nông cạn không đủ để lưu thông.###

    Vùng quan trọng nhất trong những vụ Việt Nam bị tố cáo là xâm nhập [vào đất Trung Quốc] là ở khu vực đông bắc [Việt Nam], gần Hữu Nghị Quan phía bắc Lạng Sơn, và ở khu vực tây bắc, phía bắc Lào Cai. Ngoài ra, có một dải lãnh thổ rộng khoảng 300m bên kia ranh giới Trung Quốc, tại chỗ giao thoa đường sắt đông bắc tại Hữu Nghị Quan, được nhân viên Trung Quốc bảo trì từ năm 1955 với sự đồng ý của Việt Nam, đã trở thành nơi Việt Nam sách nhiễu, khiến Trung Quốc phải đóng cửa đường sắt từ ngày 22 tháng 12, 1978. ################# [xóa 2 hàng]

    Ở phần mình, phía Việt Nam có vẻ cũng có lý do chính đáng để khiếu nại. Ngay từ giữa năm 1977 họ đã giảng cho cán bộ về chính sách của Trung Quốc di dời cột mốc biên giới về phía nam vào trong lãnh thổ Việt Nam tại nhiều điểm trên đường biên giới. Phía Trung Quốc cũng có chính sách dùng lính biên phòng để hộ tống nông dân vào canh tác trong lãnh thổ Việt Nam nhận là của mình.###

    Dù gì đi nữa, bước leo thang chính yếu, là việc Việt Nam xây dựng tuyến phòng thủ, ép buộc Bắc Kinh phải lên tiếng tranh lại những phần đất Việt Nam từng giành từ lâu cũng như mới giành đây, chứ không để cho Hà Nội đơn phương đánh mốc theo hướng có lợi cho [Việt Nam] một đường biên giới xưa nay để ngỏ. Phía Trung Quốc trước đó đã không muốn sa lầy trong một cuộc chiến tranh biên giới mà có thể, như tranh chấp biên giới với Ấn Độ và Liên Xô, gây khó khăn vĩnh viễn cho quan hệ chính trị. Họ đã từng hy vọng có thể uy hiếp Việt Nam trong vấn đề nạn kiều và thúc ép họ [Việt Nam] phải ngưng giành đất đai của Trung Quốc. Nhưng hành vi của họ [Trung Quốc] là giữ bản chất và tầm mức của những tranh chấp này trong vòng giới hạn; họ không muốn một cuộc chiến tranh, và họ tiếp tục giữ liên lạc tại địa phương giữa các đại diện biên phòng. Mặc dù từ 14 tháng 7 phía Việt Nam đã bắt đầu đào một số hào trong vùng Hữu Nghị Quan, một vùng nhạy cảm, và sau đó đến ngày 14 tháng 9 đã mở rộng việc đào hào ra hầu hết các đồi gần lối vào phía nam cửa ải, phía Trung Quốc không có hành động nào giống vậy bên phần đất của họ. Tuy nhiên, đến lúc đối diện với nhiều tranh giành mới, Bắc Kinh thay đổi chính sách kiềm chế tại biên giới.###

    Tổng cộng lại, vùng đất bị Việt Nam “chiếm đóng” không lớn. Nhưng việc Việt Nam tự cho là có thể tùy tiện tự nhận bất kỳ một chút đất nào của Trung Quốc là điều phía Trung Quốc không chấp nhận được. Tương tự, số người Trung Quốc bị phía Việt Nam giết là nhỏ. Nhưng sự thách thức công khai của phía Việt Nam đã khiến bất kỳ cái chết nào cũng không chấp nhận được [đối với Trung Quốc].###

    Kết luận của Bắc Kinh là với sự ngạo mạn quân sự của các lãnh tụ Việt Nam, nếu để yên sẽ tiếp tục là một sự “kiêu căng” nguy hiểm. Cuộc xâm lăng của Trung Quốc ngày 17 tháng 2, 1979 là một cố gắng phá vỡ hình ảnh Hà Nội tự vẽ cho mình là vô địch bất bại, như Đăng Tiểu Bình công bố. (*) Phía Trung Quốc đã quyết định như thế nhưng chỉ sau khi đã cố gắng dùng những biện pháp ít khắc nghiệt hơn để ngăn cản Hà Nội.###

    ___________________________________

    (*) [Chú thích trong nguyên bản] Nói với truyền thông Mỹ tại Bắc Kinh hôm 27 tháng 2, 1979, họ Đặng tuyên bố rằng trong quá trình dạy cho Việt Nam một bài học, huyền thoại một Việt Nam vô địch bất bại và điều họ khẳng định là cường quốc quân sự thứ ba thế giới “đã bị phá vỡ.” (Washington Post, 28 tháng 2, 1979)###

    [Chú thích thêm của dịch giả: Trong phần này CIA có nhắc tới sông Chảy tức sông Đổ Chú. Học giả chuyên nghiên cứu về biên giới Việt-Trung ông Trương Nhân Tuấn có trích tài liệu thế kỷ trước viết về tranh chấp biên giới ở vùng sông Đổ Chú vào thời Tự Đức như sau:

    “Ðất cũ của chúng ta được thực sự trả lại với sông Ðổ-Chú là giới-hạn. ... Tả-Thị-Lang Nguyễn-Huy-Nhuận và Tế-Tửu Nguyễn-Công-Thể được gởi lên Tuyên-Quang để nhận lại đất đai được trả và xác-định giới-hạn vùng đất nầy. Thổ-ti Khai-Hóa gian-dối chỉ-định một con sông khác và cho đó là sông Ðổ-Chú để nhằm mục-đích giữ lại những làng-xã thuộc vùng Bảo-Sơn. Công-Thể biết được âm-mưu liền lặn-lội đi vào núi rừng, cực-kỳ khổ-sở, đi thăm tất-cả các mỏ bạc và mỏ đồng và cuối cùng tìm được vị-trí thực-sự của con sông Ðổ-Chú. Người ta dựng lên các bia đá ngay tại địa-điểm giới-hạn biên-giới giữa hai nước. Vấn-đề tranh-chấp biên-giới chính-thức được kết-thúc.”]

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi