Hồ sơ CIA 1979: Tranh chấp biên giới Việt-Trung (Kỳ 2)

  • Bởi tqvn2004
    06/03/2009
    3 phản hồi

    Vũ Quý Hạo Nhiên

    Lời mở đầu

    Hành động quân sự của Trung Quốc chống Việt Nam có khuynh hướng che lấp sự thật là tranh chấp biên giới Hoa-Việt có động lực của riêng nó và đã là vấn đề song phương quan trọng giữa hai nước này từ lâu nay, trước khi mâu thuẫn Việt Nam – Campuchia nổ tung thành chiến tranh công khai. Sự tranh giành chủ quyền với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa ở ngoài khơi là một vấn đề gây nhiều tranh cãi, nhất là từ khi Trung Quốc chiếm Hoàng Sa từ trong tay miền Nam Việt Nam năm 1974. Biên giới trên đất liền có vẻ ít nhạy cảm chính trị hơn, nhưng vẫn là nơi xảy ra nhiều đụng độ nhỏ trong hơn 20 năm, ngay cả vào thời gian hai bên là đồng minh trong chiến tranh. Tự nó, cuộc tranh cãi về lãnh thổ rõ ràng đã khiến mối quan hệ hai nước bị lạnh nhạt, và với mối quan hệ ngày càng xấu đi trong các lãnh vực khác, nó [tranh chấp lãnh thổ] trở thành chủ đề chính trong cuộc đụng độ lớn đã xảy ra.###

    Sự gia tăng mức độ tranh chấp tại biên giới phải được nhìn qua lăng kính của mối quan hệ ngày càng xuống dốc giữa Trung Quốc và Việt Nam từ sau khi chiến tranh tại Đông Dương kết thúc năm 1975. Một cuộc tranh giành ảnh hưởng ngầm tại Đông Nam Á gần như bảo đảm rằng những vấn đề được dìm đi trong chiến tranh sẽ nổi bật lên và gây căng thẳng trong giai đoạn hậu chiến.###

    Đã có giai đoạn [hai bên] hành động bình tĩnh và theo lý trí, mặc dù phía Trung Quốc ngày càng khó chịu với việc Việt Nam thiên về Liên Xô, và phía Việt Nam bất bình với việc Trung Quốc rõ ràng muốn đè bẹp tầm ảnh hưởng của Việt Nam trong khu vực – một mục tiêu thấy rõ trong việc Trung Quốc đỡ đầu cho Campuchia, nước láng giềng độc lập và khó chịu của Việt Nam. Tuy nhiên, mọi sự kiềm chế đã chấm dứt qua cuộc chiến Campuchia, đã khiến cho Việt Nam ngày càng tức giận với việc Trung Quốc ủng hộ cho nhà cầm quyền Phnom Penh. Và Trung Quốc đã rất giận dữ với kiểu đối xử của Việt Nam với cư dân gốc Hoa – những nạn nhân kép, vừa bị kỳ thị lại vừa bị đánh tư sản – và quan trọng hơn nữa là trong cái họ thấy là sự ràng buộc thân thiết giữa Hà Nội với Moscow.###

    Có một điều có thể chứng minh được, là cả Bắc Kinh lẫn Hà Nội đều không muốn cuộc tranh chấp biên giới vượt quá tình trạng hiện tại. Phía Trung Quốc phải lo tới Liên Xô trong lúc đánh với Việt Nam; phía Việt Nam vừa đánh Trung Quốc vừa phải đánh Campuchia. Trung Quốc đang lo ngại có thể sẽ phải chiến tranh hai mặt; Việt Nam đã phải chiến tranh hai mặt rồi. Nhưng tình cảm quốc gia chủ nghĩa của cả hai bên dâng lên quá cao đế có thể ngăn được một trận chiến biên giới dù không bên nào muốn.###

    I. Những nỗ lực chính trị để tránh gia tăng bất đồng

    Cho tới gần đây cả Trung Quốc lẫn Việt Nam đề không có lý do gì đề lo ngại có một cuộc chiến tranh biên giới. Cả hai phía vào năm 1957 đã đồng ý xếp qua một bên [nguyên văn: keep on the shelf, nghĩa đen là để yên trên tủ] các bất đồng về biên giới, và đường biên giới tiếp tục có những đoạn rất dài giữa các cột mốc cách xa nhau mà không có đánh dấu gì cả. Ngay cả khi xích mích gia tăng trong vấn đề lãnh thổ, sau khi cộng sản chiến thắng tại Đông Dương năm 1975, chuyện này vẫn được giữ kín trong các đường liên lạc riêng tư. Được biết, Bí thư Thứ nhất Lê Duẩn vào tháng 9, 1975 tại Bắc Kinh đã đồng ý bắt đầu bàn thảo chi tiết và riêng tư qua một “ủy ban đặc nhiệm” với các đặc sứ chứ không dùng nhân sự Đại sứ quán Việt Nam tại Bắc Kinh. Những cuộc thảo luận quan trọng giữa Trung Quốc và Liên Xô đã chỉ diễn ra khi có đặc sứ từ Moscow được cử đến Bắc Kinh, và hai bên dự kiến làm việc theo cùng phương thức như vậy cho cuộc đàm phán Hoa-Việt.###

    Thế nhưng có vẻ như “ủy ban đặc nhiệm” đã không nhóm họp lần nào. Hai bên cố gắng thử lại vào năm 1977, và Thứ trưởng Ngoại giao Phan Hiền ####### qua lại giữa Hà Nội và Bắc Kinh ############## giúp hai bên tiếp tục bàn thảo ở cấp cao về vấn đề biên giới. Có vẻ như phía Trung Quốc sẵn sàng xử sự hợp lý, như phản ảnh qua lời tuyên bố của một viên chức Trung Quốc vào thời đó, nói rằng khác với việc thảo luận về biên giới với Liên Xô và Ấn Độ, Trung Quốc đã nhượng bộ với nhiều nước “nhỏ hơn,” ngụ ý rằng Việt Nam sẽ được xếp vào loại [nhỏ hơn] đó. ### Những cuộc gặp gỡ ### ở mức thứ trưởng, tuy nhiên, đã chấm dứt vào đầu năm 1978 và vấn đề biên giới bị bỏ ngỏ.###

    Vào lúc đó, mức độ tranh chấp ngoài biển tiếp tục gia tăng khiến hai bên càng cứng ngắc hơn trong mọi đề tài liên quan đến lãnh thổ. Lập trường của Trung Quốc là Phạm Văn Đồng vào thập niên 1950 đã công nhận rằng quần đảo Hoàng Sa (Trung Quốc chiếm năm 1974) và quần đảo Trường Sa (Việt Nam chiếm năm 1975) thuộc về Trung Quốc, nhưng Hà Nội vẫn cứ đặt vấn đề mà Bắc Kinh thì muốn không nhắc tới. Một bất đồng khác về lãnh hải đã diễn ra gần đây khi Hà Nội đòi chủ quyền đối với “hai phần ba” Vịnh Bắc Bộ, theo lời Trung Quốc. Hà Nội dường như đòi hỏi rằng đảo Bạch Long Vỹ [tiếng Anh là Nightingale Island] – nằm ở khoảng giữa đất liền Việt Nam và đảo Hải Nam của Trung Quốc trong vịnh – là điểm gốc để đo đường ranh giới 12 hải lý. Bắc Kinh bác bỏ đòi hỏi này, và phi cơ Trung Quốc bay trên không phận của vùng phía Việt nam cho là hải phận Việt Nam.###

    Bất kể những xích mích này và sự khó chịu của Trung Quốc khi Việt Nam thiên về phía Liên Xô, cả hai bên đã tránh không giao tranh hay đấu khẩu công khai. Chỉ với những biến cố tương đối gần đây đã đẩy mức độ thù địch lên cao đến mức hai chính quyền tranh chấp công khai và quay sang chiến đấu quân sự.###

    (còn tiếp)

    Chủ đề: Lịch sử

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    3 phản hồi

    Phản hồi: 

    em đọc mới chỉ qua loa nhưng bọn Tàu thật khốn nạn đánh nhau cậy đông thôi nhưng mà Ông ĐTB THẤY thua nên ra lệnh rút về.

    Phản hồi: 

    Tôi đã đọc kỹ cả 4 phần của tài liệu được mang tên "Hồ sơ CIA" về tranh chấp Việt Trung. Cảm giác của tôi là thật lợm. Không thể tin được đây là tài liệu của Mỹ. Nó hoàn toàn không có một cái nhìn khách quan trên phương diện phương Tây về cuộc tranh chấp sau đó dẫn đến chiến tranh giữa Việt Trung. Nó hoàn toàn là một tài liệu tuyên truyền của Trung Quốc không hơn không kém, với những lời lẽ bôi xấu hình ảnh của Việt Nam, với mục đích đổ lỗi cho Việt nam cho những sự kiện xảy ra năm 1978-79 và suốt thập niên 80. Trong hồ sơ này, Việt Nam được mô tả như một kẻ phản trắc, lật lọng và thèm khát chiến tranh. Trong khi đó Tầu được mô tả là một bên "bị đẩy vào chân tường" trước hành động "gây hấn" của Việt Nam, và "buộc" phải có hành động tự vệ. Đó là những điều hoàn toàn vu khống và lừa lọc. Tôi thấy cần phải nghi ngờ về nguồn cũng như nội dung các thông tin đo Vũ Quý Hạo Nhiên đưa ra. Nó cần phải được đổi tên là "Các lập luận tuyên truyền của Trung quốc" mới đúng.