Ông Hà Sĩ Phu cảm nhận về tình hình dân chủ năm 2009

  • Bởi tqvn2004
    25/02/2009
    0 phản hồi

    Nhân dịp đầu năm mới, tờ báo điện tử <span class="underlined-text"><a href="www.dcvonline.net" target="_blank" >Đàn Chim Việt Online</a></span> có tổ chức phỏng vấn <a href="http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0_S%C4%A9_Phu" target="_blank"><span class="underlined-text">ông Hà Sĩ Phu</span></a>, một nhân vật bất đồng chính kiến nổi tiếng ở Việt Nam. Ông Hà Sĩ Phu có chia sẻ những suy nghĩ của mình về những vấn đề liên quan đến Dân Chủ Việt Nam năm 2008 và dự đoán trong năm 2009. Dân Luận xin giới thiệu tới độc giả nửa sau của bài phỏng vấn.
    <br /><br />
    Để đọc toàn bài, xin độc giả bấm vào liên kết sau: "<span class="underlined-text"><a href="http://www.dcvonline.net/php/modules.php?name=News&file=article&sid=5953">Hà Sĩ Phu - câu chuyện đầu năm</a></span>"

    ...

    DCVOnline: Trong nước hiện giờ đang có dư luận đồn đoán vào năm con trâu này sẽ có rất nhiều thay đổi, ngay cả thay đổi tận gốc bộ máy cầm quyền. Ông là người đang sống và có những quan sát nhất định trong nước, ông đánh giá sao về dư luận này, và ông dự đoán năm 2009 sẽ là năm như thế nào?

    Hà Sĩ Phu: Tôi thấy thông tin này hơi lạc quan quá đấy, tình hình không đến mức đó đâu, nhưng mà dứt khoát năm 2009 này sẽ có những biến đổi so với những năm trước bởi vì tình hình đã tích lũy lên đến mức phía bảo thủ không thể bảo thủ theo kiểu cũ được nữa và phía đổi mới cũng có thêm những kinh nghiệm để không mắc lại những cái ấu trĩ của những năm trước nữa.

    Trước tình hình như thế thì nó sẽ phải có những cái thay đổi. Nhưng cái mà tôi nhìn thấy được tương đối rõ là thay đổi thế này, sự thay đổi tận gốc là lạc quan quá, sẽ không có thay đổi tận gốc đâu. Tuy nhiên, trước sức ép cả từ trong nước cũng như ngoài nước thì phía bảo thủ sẽ có thay đổi bài bản.

    Theo tôi sự cực đoan đến mức cổ hủ chắc là không còn nữa mà nó sẽ thay bằng một sự thay đổi mà chúng tôi gọi là cải lương, tức là cũng tỏ ra một cái gì có tính chất bề ngoài là thay đổi nhưng cái thay đổi đó không phải là thay đổi gốc rễ.

    Trong khi phía bảo thủ chọn cách đổi mới nửa vời như vậy thì còn có một lực lượng thứ hai. Đó là rất nhiều những trí thức, văn nghệ sĩ trước đây cũng có tấm lòng ưu thời mẫn thế nhưng vẫn còn e dè, vẫn còn sợ bởi vì dính đến các chuyện phản biện nặng nề như thế rất dễ bị tù tội, bây giờ khi phía cầm quyền, phía những người bảo thủ phải nới rộng ra một chút thì số trung gian này cũng mạnh dạn phát biểu hơn.

    Tức là giữa lớp trí thức và phía bảo thủ của nhà cầm quyền tự nhiên có chỗ gần nhau hơn, nó hình thành nên một xu hướng cải lương. Những người đấu tranh ở mức độ vừa phải có dịp để lên tiếng hơn và phía nhà cầm quyền thì hầu như cũng thừa nhận ở một mức độ nào đấy.

    Do sự gặp nhau của hai bên này cho nên hình thành một lực lượng đổi mới có tính chất cải lương, đổi mới bề mặt chứ không phải đổi mới tận gốc, nhưng so với trước thì cũng có tiến bộ hơn. Đấy là nét mới của năm nay, đổi mới nhưng dè dặt, xu hướng cải lương sẽ phát triển hơn so với mọi năm.

    Tôi nghĩ rằng điều này cũng có lợi vì nhờ đó, những người đổi mới triệt để, tận gốc sẽ dễ thở hơn một chút. Tuy nhiên, vì xu hướng cải lương, đảng cộng sản sẽ nương tay nhưng bên cạnh đó họ sẽ siết chặt lại đối với những người đổi mới một cách triệt để, đổi mới tận gốc. Nó có cả hai mặt như vậy nên người đổi mới triệt để tận gốc cũng vẫn phải đón nhận hai khả năng đó.

    Tức là một mặt không khí chung có thể dễ thở hơn, nhưng một mặt phải coi chừng, người ta chỉ chấp nhận cái đổi mới có tính chất cải lương, cái gì triệt để người ta sẽ xiết lại.

    DCVOnline: Ông căn cứ vào đâu để cho rằng nhà cầm quyền sẽ thay đổi, cho dù chỉ là những thay đổi mang tính cải lương?

    Hà Sĩ Phu: Về mặt điều hành xã hội thì phát triển về kinh tế thị trường sẽ phải tự do hơn trước. Cái gọi là bao cấp, quốc doanh phải giảm đi rất nhiều, để hòa nhập được vào nền kinh tế thị trường thì cũng phải cải tiến rất nhiều, đấy là một mặt.

    Mặt thứ hai là về tư tưởng cũng có những cái thay đổi so với trước, ví dụ như chủ nghĩa Mác Lê họ xem nhẹ đi rất nhiều và họ chỉ còn chốt lại bằng tư tưởng Hồ Chí Minh thôi.

    Thứ ba là trên thực tế những tiếng nói phản biện trong nước xuất hiện nhiều hơn trước. Trước đây thì căng thẳng lắm, các vị còn nằm trong hệ thống nhà nước đâu có dám ăn nói gì, thế nhưng bây giờ số anh em ấy, ví dụ như trường hợp nhà văn chính thống Nguyễn Khắc Phục chẳng hạn, viết thư vận động mọi người về chuyện Hoàng Sa - Trường Sa.

    Rõ ràng xu hướng đổi mới cải lương đã cho những tiếng nói phản biện như những cú đấm vào lực lượng bảo thủ nhưng chỉ đấm vào chân vào tay thôi, chứ vẫn không được sờ vào các huyệt. Tôi cho rằng những cú phản biện như vậy sẽ được phép đến một phần nào.

    DCVOnline: Theo ông quan sát giới trẻ hiện nay ra sao?

    Hà Sĩ Phu: Tôi thấy đây chính là lực lượng dân chủ mới xuất hiện nên nhà nước vẫn kìm chế họ kỹ lắm, cho nên những tiếng nói của lớp trẻ tôi thấy vẫn chưa có điều kiện. Phải làm những kiểu nhẹ nhàng và còn xa chính trị như kiểu chuyện của Công giáo ở Thái Hà, ở Nhà Chung thì mới có thể còn tồn tại được. Chứ còn xuống đường để biến thành những cuộc biểu tình thì còn khó lắm.

    DCVOnline: Trong mấy năm trở lại đây mọi người gần như chỉ còn thấy những bài viết có các câu đối của ông được xuất hiện vào các dịp tết cổ truyền, phải chăng sức sáng tác của ông đã đi xuống?

    Hà Sĩ Phu: Ít hơn trước thì có phần đúng nhưng nhẹ hơn trước thì không đúng đâu. Những bài viết của tôi về vụ Hoàng Sa - Trường Sa đã đưa ra những quan điểm mạnh hơn trước nhiều. Chẳng hạn tôi cho rằng dân Việt Nam xưa nay vẫn bị mất nước, mất nước vào trong tay đảng. Thực tế chúng ta đang là người mất nước mà, đó là quan điểm rất là nặng so với trước nhé.

    Hai nữa, bản chất của việc ta bị thua thiệt trong quan hệ đối ngoại, nhất là đối với Trung Quốc chính là do chủ nghĩa Mác Lê, coi thế giới đại đồng của cộng sản mới quan trọng còn ranh giới của quốc gia dân tộc không quan trọng, cho nên chừng nào còn chủ nghĩa Mác Lê thì ta không thể chống ngoại xâm được. Tức là trong lịch sử chống ngoại xâm thì thời kỳ của cộng sản là thời kỳ yếu nhất trong lịch sử. Như thế là quá nặng chứ, đâu có đơn giản. Tôi cũng ủng hộ các bạn trẻ xuống đường rất rõ.

    Có nhiều anh em quan sát tại sao tôi viết ít đi thì tôi xin nói như thế này.

    Trước đây, 20 năm trước đối tượng tôi cần phải phê phán đó là chủ nghĩa Mác Lênin, cái phi lý của chủ nghĩa cộng sản, điều này rất rõ và không cần phải đắn đo nhiều.

    Thế nhưng những giai đoạn sau, sau khi giải quyết lý luận cơ bản rồi cần phải đi vào hành động thì đối tượng mình cần phê phán nên mở rộng thêm. Chẳng những là những bảo thủ trong hệ thống cầm quyền mà còn chính là những nhược điểm của phong trào dân chủ, tức là nói nội bộ, thì khó hơn nhiều.

    Để nói những việc đó tôi không thể viết được những bài công khai trên mạng như phê phán chủ nghĩa Mác Lê mà phải tìm cách đỡ gây ra ngộ nhận, như là tôi tìm con đường trao đổi trong nội bộ, một vài thư tôi viết nhân danh Người Quan Sát, tôi nhằm vào những yếu điểm trong nội bộ của phong trào dân chủ, đó là điều thứ hai.

    Còn có một nguyên nhân khách quan tôi ít viết hơn đó là vì đầu óc bây giờ cũng già rồi, tôi viết bài giờ cũng khó hơn trước rất nhiều, tôi cũng hay quên, hay lẫn lộn, viết bài có vất vả hơn.

    Nhưng đó cũng không phải là lý do chính. Mà chính là viết về lý luận chung thì rất dễ, nhưng khi viết về thực tiễn, trong đó có một đối tượng để phê phán và phải phê phán những non yếu của chính nội bộ thì tôi phải nghĩ một cách cẩn trọng hơn, chứ không có thể viết như trước đây được. Chứ trong tôi không hề có gì gọi là giảm đi so với trước đâu.

    DCVOnline: Ông vừa đề cập đến những sự non yếu trong nội bộ, vậy cụ thể nó là những vấn đề gì? Nó có liên quan gì đến những bài viết chỉ trích lẫn nhau trong thời gian gần đây của những người tham gia vận động dân chủ trong nước không?

    Hà Sĩ Phu: Có chứ ạ, rất liên quan đấy. Chính những hiện tượng bây giờ nó đang bày ra đó, có lẽ ít bày ra ở các trang web chính thống nhưng trong email gửi cho anh em nội bộ có rất nhiều. Có thể nói là trong nhóm nào, ở vùng nào cũng có những chia ly, thậm chí là phê phán nhau rất nặng lời, rất khó nghe. Có thể nói nhìn một cách khách quan thì coi đấy là một thắng lợi rất to lớn của bên công an.

    Tôi đã nói là có một triệu người mà không đoàn kết thì không bằng có vài người mà nhất trí (với nhau). Những điểm này tôi đã lo xa và nêu trong các lá thư của Người Quan Sát từ trước đây hai, ba năm, thì bây giờ quả nhiên những điều đó nó đang diễn ra.

    Trong đầu năm 2009 này chắc là tôi sẽ viết một bài góp ý kiến thêm về chuyện này. Suy nghĩ của tôi về vấn đề này gần như liên tục, không có lúc nào mà tôi quên chuyện những yếu điểm của cái bó đũa này đâu.

    DCVOnline: Ông nhận định về những chuyện đấu tranh trong nội bộ này như thế nào?

    Hà Sĩ Phu: Nói đơn giản thế này, sai lầm có thể nằm ở trong hai điều. Một là những yếu kém về phẩm chất của những người đấu tranh. Ví dụ như cũng có người nghĩ về động cơ cá nhân, động cơ muốn nổi, thậm chí có cả động cơ tiền bạc… Đấy là yếu về phẩm chất.

    Cái yếu thứ hai là yếu về phương pháp. Tức là tấm lòng của anh rất tốt nhưng những hiểu biết chính trị của anh không có sâu sắc, không có kinh nghiệm lại bị chi phối bởi những lực lượng khác, đó là yếu kém về mặt phương pháp.

    Tất cả chỉ nằm trong hai điều này thôi. Vấn đề là làm thế nào để tránh được hai điều đó. Vì khi mắc phải hai điều đó thì còn có một cái hại nữa, là phía an ninh người ta có thể lợi dụng tất cả những kẽ hở đó để đưa (người) vào. Thế là thật giả lẫn lộn và không còn ai biết thế nào cả.

    DCVOnline: Vậy theo ông làm sao để khắc phục những điểm yếu kém này?

    Hà Sĩ Phu: Ngay đầu tiên tôi đã nói phương pháp để tránh điều này là gì? Lực lượng trung kiên lúc đầu phải quý bằng vàng. Bởi vì lực lượng đó tuy chưa làm được gì nhiều nhưng chính là đội ngũ được thử thách và sàng lọc qua rất nhiều năm. Nó hoàn toàn là của thế giới thật chứ không phải thế giới ảo. Phải giữ cái khối đó như một cái bàn lọc. Từ đó mà phát triển ra, bất kỳ một nhân tố mới gì gia nhập vào đều phải qua cái bộ lọc đó.

    Nhưng chính do sự phát triển ồ ạt, phân tán ra, khối trung kiên lúc đầu không còn nữa, mỗi một anh phân tán ra thành một lực lượng riêng của mình. Lực lượng riêng ấy lại có rất nhiều những yếu tố ngoại lai, tôi nói ngoại lai không phải là hải ngoại đâu nhé, xâm nhập vào. Nhóm của anh này thì anh khác không tin.

    Thế là mười nhóm thành ra mười lực lượng phân tán, không tin nhau lại còn đả kích nhau nữa. Những người trung gian cũng còn chẳng biết phân biệt thế nào là sai là đúng nữa. Thế thì tôi nghĩ có một triệu người mà phân tán, có một triệu phần tử mà không nhất trí, không cùng một hướng thì cũng chẳng có sức mạnh gì. Đó là nỗi khổ tâm của phong trào dân chủ hiện nay.

    Đấy là mặt tiêu cực. Thế nhưng tôi có nói lực lượng ngày càng thức tỉnh thì ngày càng nhiều lên, thì nhìn chung vẫn phát triển. Chỉ có điều khi những yếu tố đúng đắn chưa chiếm được vai trò chủ đạo thì những nhân tố mới nảy sinh người ta tìm nhầm ngọn cờ. Điều đấy phí lắm, rất phí.

    DCVOnline: Gia đình ông năm nay dự định đón tết Kỷ Sửu thế nào?

    Hà Sĩ Phu: Chúng tôi hiện nay các cháu đã lớn và lập gia đình ngoài Hà Nội, ở đây chỉ có hai vợ chồng tôi, một vài đứa cháu xa cho nên tết rất là đơn giản, tôi không làm gì nhiều.

    Tuy nhiên anh em bạn bè thân thiết cũng qua lại chia xẻ nhau về mặt tinh thần là chính, nhưng lại rất vui. Tết này anh em gửi quà gửi thư đến rất nhiều, cho nên thú vui tinh thần năm nay lại khá rôm rả đấy ạ.

    DCVOnline: Quan trọng là ở tinh thần phải không ạ? Trước thềm năm mới, DCVOnline xin chúc ông Hà Sĩ Phu và gia đình một tết cổ truyền bình an, một năm mới nhiều sức khoẻ và may mắn.

    Hà Sĩ Phu: Xin cảm ơn bạn, xin được gửi lời chúc tết đến tất cả độc giả của DCVOnline.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi