Tham nhũng xói mòn chương trình kích thích kinh tế ở Việt Nam

  • Bởi tqvn2004
    24/02/2009
    0 phản hồi

    Martha Ann Overland<br />
    Tqvn2004 chuyển ngữ


    Một nông dân Việt Nam

    Khi chính quyền các nước trên thế giới đang bỏ hàng ngàn tỷ USD vào các gói kích thích nhằm chống lại cuộc khủng hoảng kinh tế ngắn kỳ toàn cầu, tranh luận nổ ra dữ dội: Liệu đống tiền đó có tạo ra điều gì lớn hơn là một cú hích kinh tế ngắn hạn, hay liệu phần lớn số tiền đó sẽ trở nên vô ích? Việt Nam, cũng giống phần lớn các quốc gia Châu Á đang bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng, đang khám phá ra rằng, ngay cả biện pháp kích thích chi tiêu trực tiếp nhất - đưa tiền mặt cho người dân - cũng có thể lạc đường và tiền rơi vào túi người khác.

    Cùng với số lượng người nghèo tăng lên và có báo cáo rằng một số rơi vào cảnh đói kém, chính quyền Cộng sản ở Hà Nội gần đây đã quyết định trao 12 USD cho hàng triệu người nghèo Việt Nam nhân dịp Tết, ngày lễ quan trọng nhất của quốc gia này. Tết ở Việt Nam tương tự như Giáng Sinh ở Phương Tây, là ngày lễ để gia đình đoàn tụ và tiêu hàng đống tiền cho quà cáp. Nhưng năm nay, thời điểm cho lại hóa ra là thời điểm nhận. Có vẻ như rất nhiều trường hợp tiền chính phủ cho người dân đã bị đút túi bởi các quan chức địa phương tham nhũng.

    Trong một số trường hợp, người ta thu phí trên các khoản trợ cấp, hoặc đánh thuế quà tặng cho tới khi chỉ còn lại một khoản không đáng kể, theo lời cảnh sát địa phương. Các gia đình ở tỉnh Quảng Bình than phiền rằng họ đã bị yêu cầu phải ký giấy biên nhận nhận đủ tiền trợ cấp, nhưng một số người dân nói hơn 90% tiền quỹ đã bị xà xẻo bởi những quan chức hạ tiện. Tại tỉnh Quảng Ngãi, hàng chục người nói họ buộc phải hiến một khoản được gọi là "quỹ giao thông nông thôn". Những dân làng nghèo đói khác báo cáo họ phải đóng góp quỹ dành cho người nghèo. Điều tra những vụ như thế đã được bắt đầu trên toàn lãnh thổ Việt Nam.

    Theo chính sách trợ cấp đặc biệt, những người Việt Nam sống dưới mức nghèo khổ (được định nghĩa bởi chính quyền là những ai kiếm ít hơn 15 USD / tháng) sẽ được nhận một món quà trị giá 200 ngàn đồng Việt Nam, tương đương 12 USD. Các gia đình được nhận tối đa 57 USD. Dù nó có vẻ như một khoản nhỏ, số tiền đó thực sự là của trời cho đối với 10 triệu người nghèo nhất Việt Nam. Nó là một cách giúp những người thực sự khốn đốn vì cuộc khủng hoảng kinh tế và là nạn nhân của hàng loạt những thiên tai đã giáng xuống quốc gia này năm ngoái - đó là theo ông Ngô Trường Thi, Cục phó Cục Bảo trợ xã hội, Bộ Lao động, Thương binh & Xã hội, là người chủ trì chương trình. "Đưa tiền tới người nghèo cũng là một phần biện pháp kích thích nền kinh tế", ông Thi nói.

    Điều quan trọng nhất đối với chính phủ bây giờ là để người dân nhìn thấy họ đang làm gì đó. Áp lực chính trị hiện giờ là cực lớn!

    » Ông Vũ Thành Tự Anh

    Sự tụt dốc của nền kinh tế toàn cầu gần đây đã phanh hãm tốc độ tăng trưởng hơn một thập niên của Việt Nam. Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF) dự đoán tốc độ tăng GDP của Việt Nam sẽ giảm xuống 5% trong năm nay, thay vì 8.5% như năm 2007. Bị dính đòn nặng nhất là khu vực sản xuất của nền kinh tế, đây là nơi đã giúp hàng triệu người thoát khỏi nghèo khổ bằng cách cung cấp công ăn việc làm với mức lương cao một cách tương đối. Số đơn đặt hàng giảm dần ở nước ngoài đã buộc những nhà máy mới xây phải đóng cửa, và buộc người lao động phải quay về làng.

    Chương trình kích thích kinh tế của Việt Nam không thấm vào đâu nếu so với gói 787 tỷ USD được các nhà lập pháp Mỹ chấp nhấp nhận tuần trước, nhưng quốc gia này đang cố làm những gì có thể để khởi động nền kinh tế. Tiền trợ cấp theo sau thông báo vào tháng 11 về khoản tiền 1 tỉ USD để bù lãi suất cho doanh nghiệp và cắt giảm thuế nhằm tăng đầu tư và tạo việc làm.

    Nhưng chính quyền Hà Nội không thể một mình thay đổi quỹ đạo của sự kiện mang tính toàn cầu, Alex Warren-Rodriguez, chuyên gia tư vấn chính sách kinh tế tại UNDP ở Hà Nội, nói. Việt Nam hiện nay quá phụ thuộc vào những gì xảy ra ở Hoa Kỳ và Châu Âu. "Ngay cả khi bạn giảm lãi xuất để kích thích đầu tư, việc đầu tư cũng không xảy ra bởi vì đâu có gì để đầu tư?", ông nói. "Họ khó có thể làm gì để kích thích nền kinh tế".

    Dù sao, nhận thức của công chúng về chính phủ giải quyết khủng hoảng hiệu quả như thế nào vẫn là điều tối quan trọng. Vũ Thành Tự Anh, giám đốc nghiên cứu tại Chương Trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright tại thành phố Hồ Chí Minh, nói rằng khoản trợ cấp cho người nghèo rõ ràng nhằm mục đích chính trị, không phải vì các lý do kinh tế."Điều quan trọng nhất đối với chính phủ là người dân nhìn thấy họ đang làm gì đó", ông nói. "Áp lực chính trị hiện giờ là cực lớn".

    Cho tới nay, Hà Nội tỏ ra thiếu các nỗ lực để củng cố lòng tin của công chúng. Bộ Tài chính tuyên bố gói kích thích kinh tế hàng tháng trước, nhưng các biện pháp thực sự chỉ được thực hiện trong vài tuần trước, ông Tự Anh nói. Bây giờ bộ mặt của chính phủ tiếp tục bị bôi nhọ bởi các quan chức địa phương, những người ăn cắp từ dân nghèo mà chính quyền Hà Nội đang tính giúp đỡ.

    Có thể người ta sẽ chẳng bao giờ biết bao nhiêu tiền dành cho người nghèo đã bị thụt két. Một quan chức từ tỉnh Lâm Đồng thuộc miền Trung Việt Nam đã bị bắt giữ tuần trước, và hàng tá khác trên khắp đất nước đã bị giáng chức hay sa thải do vụ xì căng đan này. Hàng trăm cuộc điều tra cấp tỉnh đang được thực hiện.

    Nhưng không mấy ai ngạc nhiên trước mức độ rộng khắp của vụ "cướp ngày" lần này, giáo sư Tương Lai nói, ông là cựu giám đốc Viện Xã hội học ở Hà Nội, một viện do nhà nước quản lý. Quan chức Việt Nam ở tất cả các cấp độ đã có tiếng là không trong sạch. Năm ngoái, thăm dò về tham nhũng trong khu vực công của tổ chức Minh Bạch Quốc Tế (Transparency International) đã đánh giá Việt Nam đứng thứ 121 trên 180 quốc gia. "Ăn cắp từ người nghèo là điều không có gì mới", ông Tương Lai nói. "Nhưng sau một năm đặc biệt khó khăn, khoản tiền Tết đáng lẽ là một cử chỉ để tăng cường niềm tin của người Việt". Thay vào đó, ông Tương Lai cho rằng, nó đã phá hoại niềm tin.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi