Ma chiến hữu : Quyển sách gây nhiều tranh cãi

  • Bởi Bien-Tap
    23/02/2009
    7 phản hồi

    Trên blog đang ồn ào bàn tán về cuốn Ma chiến hữu của Mạc Ngôn do dịch giả Trần Trung Hỷ dịch, công ty Phương Nam và Nhà xuất bản Văn học xuất bản. Có thể đọc ở trên blog Người buôn gió và blog Hoang Linh. Cũng xem thêm nhận xét của Trương Thái Du trên BBCVietnamese:

    Tôi đã đọc cuốn này sau khi được biết (qua blog Trương Thái Du) rằng cuốn này đề cập tới số phận những người lính Trung Quốc trong chiến tranh Việt-Trung 1979. Tôi nghĩ một cuốn sách đề cập tới một cuộc chiến tranh với góc nhìn từ phía bên kia sẽ gợi mở nhiều điều thú vị. Tôi tìm đọc cuốn này cũng như trước kia từng tìm đọc các cuốn The Quiet American của Graham Greene, The Things They Carried của Tim O'Brien hay Tree of Smoke của Denis Johnson, hoặc xem các phim Trung Đội, Trời và Đất, Rambo, Apocalyse Now, Full Metal Jacket...


    Ma chiến hữu, tác giả Mạc Ngôn, Trần Trung Hy dịch

    Tôi chưa đọc bản tiếng Hoa của cuốn sách (và cũng không biết tiếng Hoa để đọc) nên không thể nói về nguyên bản mà chỉ có thể nói về bản dịch của Trần Trung Hỷ. Cũng không rõ bản dịch tiếng Việt có cắt xén gì so với bản tiếng Hoa không. Nhìn chung, tôi nghĩ Ma Chiến Hữu là một cuốn sách hay. Cuốn sách đề cập tới thân phận của những người lính Trung Quốc tham chiến tại Việt Nam. Họ đều là những thanh niên nông thôn nghèo thất học. Họ tham chiến mà không biết rõ lý do tại sao lại tham chiến, chỉ đơn giản là bị bắt lính và đi lính thì đỡ miệng cơm ở nhà, nếu chết trận thì gia đình ở nhà cũng được một khoản tử tuất còm. Đến khi kết thúc chiến tranh thì kẻ còn, người mất, những kẻ sống sót cũng có số phận mạt rệp, nghèo khổ, cùng quẫn, chịu ảnh hưởng bởi di chứng chiến tranh. Không những thế, họ còn bị chính quyền và nhân dân lãng quên. Trong truyện có đoạn các hồn ma tử sĩ Trung Quốc khóc than đau đớn khi biết tin Việt Nam và Trung Quốc bình thường hóa quan hệ và họ cảm thấy rằng cái chết của họ là vô nghĩa.

    Tôi nghĩ chủ đề cơ bản của cuốn sách này mà tác giả của nó là một nhà văn quân đội rất nổi tiếng của Trung Quốc là phản chiến. Đứng trên phương diện người Trung Quốc, tác giả cho rằng cuộc chiến Việt-Trung vô nghĩa và người mất mát và hy sinh, rốt cục, lại cũng chỉ là những người lính thường nghèo khổ. Trong bản dịch tiếng Việt, tôi cũng không thấy có những chi tiết nhạo báng, chửi bới, nhục mạ người Việt hay quân đội Việt Nam. Đúng là có những chi tiết những người lính Tàu chúc tụng nhau lập nhiều chiến công, giết nhiều quân địch (như trong trích dẫn trên blog Người buôn gió)...nhưng đó là những việc xảy ra ở bất cứ quân đội nào, trong bất cứ cuộc chiến nào. Tiểu thuyết này còn có sự mỉa mai châm biếm khi nhân vật được coi là anh hùng, tài giỏi nhất truyện, thượng sĩ Tiền Anh Hào - người được bạn đồng ngũ kỳ vọng sẽ lên làm Tư lệnh trong tương lai- lại chết lãng nhách, khi chưa giết được một người Việt nào chỉ bởi cái mông nhô quá cao của viên Tiểu đội trưởng khiến cả tiểu đội lính Tàu hứng trọn trận pháo Việt. Và cũng không có dòng nào mô tả ai trong các cựu chiến binh ấy đã giết được người Việt như thế nào.

    Tôi có thể hiểu sự phẫn nộ của nhiều người đọc với những người chịu trách nhiệm trong việc dịch và in cuốn Ma Chiến Hữu ra tiếng Việt. Tuy nhiên, tôi không cho rằng cuốn sách này là một cuốn ca ngợi chủ nghĩa anh hùng như lời PR ngu xuẩn của nhà xuất bản Văn học ở bìa 4. Không phải là ca ngợi mà đó là sự nhạo báng, lên án của một nhà văn quân đội Trung Quốc đối với một cuộc chiến tranh vô nghĩa, vô lý và không cần thiết. Với những người lính Tàu sống hay chết tại cuộc chiến thì Mạc Ngôn có một sự cảm thông sâu sắc, nhưng cái khiến tác phẩm sống động cũng không phải là ở "chủ nghĩa anh hùng" mà là ở tình đồng đội. Đó chính là lý do khiến cuốn sách này có tên là "Chiến hữu trùng phùng" trong bản tiếng Hoa. Nhưng chính điều đó lại càng khiến lời PR trên bìa 4 của tác phẩm ("Một cách ca tụng riêng về chủ nghĩa anh hùng") thêm phần ngu xuẩn và phản cảm. Bởi lẽ khi tán tụng chủ nghĩa anh hùng của các quân nhân Trung Quốc trong cuộc chiến chống Việt Nam thì NXB Văn học đã xúc phạm tới những người Việt đã hy sinh trong cuộc chiến đó dưới bàn tay của các "anh hùng" Trung Quốc. Hơn thế, như tôi đã nói, nó còn sai lệch so với chủ đề tác phẩm.

    Dù sao, tôi nghĩ nên đón đọc cuốn sách này một cách bình tĩnh. Chúng ta có thể xem phim, đọc sách của người Mỹ về chiến tranh Việt Nam đứng trên phương diện của người Mỹ thì việc đọc sách của người Tàu viết về chiến tranh Việt Trung trên quan điểm của người Tàu cũng là chuyện bình thường, để có thể hiểu thêm những góc độ khác của chiến tranh (miễn là những tác phẩm đó không xuyên tạc, bôi nhọ một cách có dụng ý).

    Như vậy, tự thân nó thì việc dịch, xuất bản và đọc cuốn sách này ở Việt Nam thực ra không có vấn đề gì cả. Nó cũng tương tự với việc ở Mỹ người ta xuất bản Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh. Nhưng nó chỉ là bình thường với một điều kiện: đó là sách vở, báo chí Việt Nam được tự do bàn luận tới chiến tranh biên giới, được tri ân những liệt sĩ hy sinh, được bình luận, phê phán những góc độ khác nhau của chiến tranh... Nếu điều kiện đó không được đáp ứng thì việc xuất bản cuốn sách này lại là một việc rất bất thường và phản cảm.

    Nó cho chúng ta thấy sự méo mó, dị hợm, nhược tiểu, hèn nhát của chúng ta. Trong khi người Trung Quốc có thể viết sách về chiến tranh Việt-Trung, xuất bản chúng thì người Việt Nam không thể: từ tiểu thuyết của Trần Thu Trang bị yêu cầu cắt xén vài câu liên quan tới chiến tranh Việt Trung cho tới tập truyện ngắn của Vũ Ngọc Tiến bị thu hồi và nhà xuất bản Đà Nẵng bị đóng cửa bởi lý do trên. Trong khi người Việt không thể đọc được những tác phẩm của các nhà văn Việt Nam viết về chiến tranh Việt-Trung thì lại có thể dễ dàng mua được sách của người Trung Quốc viết về chiến tranh này. Trong khi báo chí Việt Nam không được đề cập tới chiến tranh Việt Trung thì lại vẫn có thể đọc thông tin từ các trang mạng bán chính thức của Trung Quốc về vấn đề này(*).

    Đó quả là nghịch lý. Và đáng buồn là cái nghịch lý ấy lại phổ biến đến mức thành chân lý, cứ như tằm ăn rỗi, nuốt trọn dần tâm thức người Việt, khi mà phim ảnh, sách báo Trung Quốc tràn ngập thị trường văn hóa Việt Nam. Rồi cứ đà này, người Việt sẽ chỉ biết Càn Long là vị minh quân thánh chúa chứ không biết y là kẻ xâm lược Việt Nam năm 1789. Sẽ chỉ biết Đặng Tiểu Bình là vị lãnh tụ xuất chúng siêu quần chứ không biết y là kẻ xua quân đánh Việt Nam năm 1979. Sẽ chỉ biết Hứa Thế Hữu là lão tướng tài năng được Mao Chủ tịch yêu dấu chứ không biết y là kẻ đánh chiếm Hoàng Sa năm 1974, Lạng Sơn và Cao Bằng 1979 (cho dù vị "tướng tài" mà báo Hà Nội Mới ca ngợi đó đã bị quân địa phương Việt Nam gây thiệt hại nặng nề đến mức bị Đặng tước quyền Tổng tư lệnh cuộc chiến xâm lược Việt Nam năm 1979). Sẽ chỉ biết tới những anh hùng quân đội Trung Quốc như "liệt sĩ" Tiền Anh Hào trong cuộc chiến Việt-Trung chứ không thể thuộc tên một anh hùng quân đội, một liệt sĩ Việt Nam nào trong cuộc chiến này.

    Và rồi cuối cùng, chúng ta sẽ nhìn lịch sử Việt Nam bằng mắt của người Trung Quốc.

    Chú thích :

    (*) Gọi là "bán chính thức" theo nghĩa các trang này được chính phủ Trung Quốc cho phép thành lập hay trực thuộc một cơ quan của chính phủ, chịu sự kiểm duyệt về nội dung của chính quyền tuy nội dung là do các thành viên đưa lên. Có thể lấy ví dụ về sự kiện trang sina.com đưa "kế hoạch" tiến chiếm Việt Nam (mà Bộ Ngoại giao Việt Nam đã lên tiếng phản đối) hay gần đây hơn, việc một số trang web Trung Quốc đưa tin, bình luận về cuộc chiến "tự vệ" của Trung Quốc trước Việt Nam (gọi là "tự vệ" theo cách gọi chính thức của Trung Quốc với chiến tranh biên giới Việt-Trung)

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    7 phản hồi

    Phản hồi: 

    Ý kiến của nhà thơ Đỗ Trung Quân về cuốn sách "Ma chiến hữu":

    Hãy viết như sự trả lời

    [quote="Đỗ Trung Quân"]

    Lịch sử có thật khách quan như ta vẫn tưởng? Bi kịch của Kiều Phong (nhân vật danh tiếng của "Lục mạch thần kiếm - Thiên Long bát bộ" đã quá quen thuộc với người đọc VN) không chỉ nằm ở số phận “nửa Tống nửa Khiết Đan” dù Kiều Phong là nạn nhân rõ ràng nhất của chủ nghĩa “lý lịch không rõ ràng”. Vào Đảng (làm bang chúa Cái Bang) cũng bị khai trừ. Về Khiết Đan làm Nam Viện đại vương (được) giao việc cầm quân đi đánh nhà Tống (cũng bị học tập cải tạo, nhốt tù vì không chịu đánh Tống).

    Nhưng không phải từ tụ hiền trang hay trong lều bạt khiết đan kiều phong mới nhìn thấu đáo bi kịch của mình.mà là chính từ nhạn môn quan-biên địa giữa 2 nước.con người này mới cay đắng nhận ra cái gọi là” lịch sử”

    Khi còn là người tống.kiều phong đứng ở nhạn môn quan chứng kiến binh lính nhà tống tràn qua biên giới giết choc,cướp bóc người dân khiết đan.nhưng sử gia nhà tống hạ bút “ngày này tháng này…dân quân nhà tống anh dũng chiến đấu chống lại bọn xâm lược khiết đan…”.mười năm sau cũng từ ải nhạn môn nhìn sang đất tống.kiều phong lại chứng kiến binh sĩ khiết đan tràn qua biên giới giết choc ,hãm hiếp người dân tống.nhưng sử gia khiết đan vẫn viết ‘ngày này…tháng này…quân dân,chiến sĩ khiết đan anh dũng chiến đấu đánh bại bọn xâm lược nhà tống…”.máu vẫn chảy,đầu vẫn rơi.lịch sử vẫn …chưa chắc là lịch sử.lịch sử được nhìn theo nhãn quan của sử gia mang quốc tịch đất nước họ.

    “Phủ nhận khách quan lịch sử”.là một luận điểm quan trọng của kim dung.nó-dường như khó lòng chung sống được với cái nhìn và quan điểm của chủ nghĩa xã hội.

    chính vì thế,Tiểu thuyết kiếm hiệp,tưởng rằng chỉ để giải trí của kim dung một thời gian dài nằm trong danh mục cấm tại việt nam sau 1975…

    hôm nay-Cuốn sách đang gây tranh cãi dữ dội của nhà văn trung quốc mạc ngôn-“ma chiến hữu” trên các mạng,blog dường như vẫn còn tiếp diễn.nhiều người phản đối ,có người biện minh .có nhiều ý kiến lên án gay gắt việc cho xuất bản cuốn sách này với tư cách là người việt nam.khó thể chấp nhận những gì được mô tả cuộc chiến tranh biên giới của một nước lớn lại xem một nước láng giềng nhỏ bé bên cạnh là ‘xâm lược” và đáng trừng phạt như việt nam

    Mạc ngôn là nhà văn trung quốc,cái nhìn của ông cũng tương tự như cái nhìn của sử gia trung quốc-không có gì ngạc nhiên nếu ông ta gọi cuộc chiến tranh với vn như thế.

    Vấn đề ở chỗ sử gia nước ta với cuộc chiến tranh vệ quốc của nhân dân mình ( mạc ngôn cũng gọi cuộc chiến tranh của tq với vn là “vệ quốc”) chỉ mới 30 năm đã hoàn toàn im lặng (!!!)

    Chúng ta chẳng có một cuốn sách nào dù là tiểu thuyết về đề tài này (khi mà ký ức chống Pháp đã xa, chống Mỹ chưa xa vẫn còn hiện diện trong truyền thống và văn học.) trừ những cuộc chiến tranh vệ quốc đích thực với Trung Quốc trong những thập niên 80-90 của thế kỷ 20 - chưa xa.

    Nhưng tôi không kêu gọi phải cấm, phải thu hồi cuốn sách của Mạc Ngôn. Phản đối một cuốn sách là bình thường, nhưng nếu kêu đòi tịch thu hay tiêu hủy một cuốn sách e rằng hình thái này vô tình hay cố ý chúng ta đã vi phạm quyền được thông tin, quyền tự do sáng tạo của người cầm bút cái mà ta vẫn thường nhắc đến. Lại nữa, muốn hiểu kẻ khác nghĩ gì về mình nhất thiết phải cần đọc họ. Ta có gì cho họ đọc về cuộc chiến tranh này? Nếu có - ta cấm - ta sai - với người dân đất nước mình.

    Còn những sử gia "gà phải cáo" - xin miễn bình luận!
    [/quote]

    Phản hồi: 

    Đây là bài bình luận thứ hai của blogger Vũ Hoàng Linh về tác phẩm này. Bài của bác Linh đã được đăng trên Vietnamnet nhưng nó đã nhanh chóng bị gỡ xuống. Phần bài sau được đăng trên "Nhịp cầu online"

    “Một cách nghĩ khác về chiến tranh. Một cách ca tụng riêng về chủ nghĩa anh hùng. Cuộc đối thoại giữa hai cõi âm dương, sự vướng lụy giữa con người và ma quỷ”. Đó là lời giới thiệu nằm ở bìa 4 tiểu thuyết Ma chiến hữu của nhà văn Mạc Ngôn, tác phẩm kể về số phận những người lính Trung Quốc sau cuộc chiến tranh biên giới năm 1979.

    Cuốn sách này nằm trong bộ sách 7 cuốn (*) của nhà văn Trung Quốc nổi tiếng Mạc Ngôn do dịch giả Trần Trung Hỷ chuyển ngữ.

    Mạc Ngôn hẳn là một cái tên không còn xa lạ với độc giả Việt Nam. Các tiểu thuyết nổi tiếng của ông như "Báu vật của đời", "Đàn hương hình"… từng gây xôn xao trên văn đàn Việt Nam, và nằm trong những cuốn sách bán chạy nhất trên thị trường. Chúng cũng có ảnh hưởng không nhỏ tới cách viết và đề tài viết của các nhà văn Việt Nam.

    Không có độ dày đồ sộ như "Báu vật của đời" và "Đàn hương hình", "Ma chiến hữu" là một cuốn sách mỏng, chưa đầy 200 trang.

    Tiểu thuyết Ma chiến hữu (dịch từ tên tiếng Trung “Chiến hữu trùng phùng”, Nhà xuất bản Dân tộc xuất bản năm 2004) kể về số phận những người lính Trung Quốc sau cuộc chiến tranh biên giới năm 1979. Mở đầu tiểu thuyết là cuộc hội ngộ giữa hai cựu chiến binh Quân Giải phóng Trung Quốc nhiều năm sau chiến tranh: Triệu Kim - cũng là nhân vật kể chuyện, giữ chức Tiểu đội phó trong chiến tranh và nay là sĩ quan Quân Giải phóng, và Tiền Anh Hào - thượng sĩ trong chiến tranh, nay là một hồn ma.

    Triệu Kim và Tiền Anh Hào là hai người bạn thân từ thuở nhỏ, cùng lớn lên ở một làng quê nghèo tại một tỉnh miền nam Trung Quốc, từng cùng nhập ngũ và ở chung đơn vị, từng cùng mê say một cô gái, nhưng lúc này, họ thuộc hai thế giới vừa cách biệt lại vừa hòa quyện vào nhau.

    Cuốn tiểu thuyết phảng phất chất u linh như trong "Liêu trai chí dị" của Bồ Tùng Linh: Các nhân vật người và ma gặp gỡ nhau trên cành cây, cùng uống rượu, câu cá, tán chuyện với nhau, hồi tưởng lại các kỷ niệm hồi nhỏ, và nhất là các kỷ niệm trong quân ngũ.

    Thân phận người lính Quân Giải phóng Trung Quốc đi qua chiến tranh được Mạc Ngôn mô tả bi thảm, ngậm ngùi. Đó là người lính “đại anh hùng” Tiền Anh Hào sau khi thành ma: “Bộ quân phục của anh ta đã mục nát, tôi vừa chộp tay vào là nó đã rách toác trông như một loại giấy bồi bị thấm nước… Gương mặt đầy mụn sần sùi màu đỏ bầm đã kề sát mặt tôi: té ra là người cùng làng, là đồng đội của tôi, là Tiền Anh Hào, người đã hy sinh vào tháng hai năm một ngàn chin trăm bảy mươi chín trong một trận phản kích”.

    Đó là Quách Kim Khố, cựu chiến binh, trở về quê cùng quẫn, cay đắng, chỉ biết đánh vợ, chửi bới, uống rượu và đập phá. Đó là Triệu Kim, cô độc sau chiến tranh, bạn bè thì kẻ chết, người như hóa dại.

    * “Chẳng cần người chết phải bận tâm”

    Sự vô nghĩa của cuộc chiến tranh này (từ phía Trung Quốc) được Mạc Ngôn mô tả rất tài tình. Nhân vật trung tâm của tiểu thuyết là Tiền Anh Hào, người làm gì cũng dễ dàng, từ ném lựu đạn, đánh giáp lá cà cho tới “cưa gái”. Tiền Anh Hào được bạn bè dự đoán sẽ nổi bật trong chiến tranh, sẽ thành tư lệnh trong tương lai, sẽ lập nên sự nghiệp hiển hách, hùng tráng…

    Nhưng kết cục của vị tráng sĩ này lại hết sức lãng xẹt. Anh ta tử trận trong trận đánh đầu tiên của mình, khi chưa lập được “chiến công” nào cho Giải phóng quân Trung Quốc. Nguyên nhân chỉ tại cái mông nhô lên quá cao của viên Tiểu đội trưởng nhát gan khiến cả tiểu đội lính Trung Quốc trở thành mồi cho pháo kích của đối phương. Ở đây như thể có một tiếng cười mỉa mai của tác giả, hay một lời than tiếc cho một cuộc chiến tranh “đầu voi đuôi chuột”, danh bất xứng nên ngôn cũng bất thuận.

    Cái nhìn phê phán của Mạc Ngôn với cuộc chiến tranh tháng Hai năm 1979 còn được thể hiện qua tâm trạng đau xót của một ngàn hai trăm linh bảy hồn ma lính Trung Quốc tử trận. Đó là nỗi đau về thể xác, như lời bài thơ của một thi sĩ - tử sĩ trong quân đội Trung Quốc:

    “Ai da! Đau quá! Đau quá, mẹ ơi! Đau quá,
    Thân hình con đã bị đạn xuyên qua.
    Viên đạn xuyên qua đập vào thân cây con đang tựa,
    Nó cũng bị thương rồi kêu lên thê thảm: Mẹ ơi!”

    Nhưng còn nữa là nỗi đau tinh thần, là tâm trạng bàng hoàng, cay đắng của hàng ngàn hồn ma quân sĩ từng hăm hở xông trận khi nhận ra họ chết vô nghĩa. Dẫu cho những lời huấn thị của viên chính trị viên sư đoàn có hăm hở thế nào cũng không làm khuây khỏa được tâm sự của họ.

    Thêm một chi tiết đáng chú ý: Khi những người lính này chết trận, họ vẫn sinh hoạt quân ngũ như khi còn sống, và vẫn được chính trị viên chỉ đạo tư tưởng: “Không hiểu cũng chẳng sao, chuyện quốc gia đại sự không cần dân đen lo lắng, cũng chẳng cần người chết phải bận tâm”.

    * Có thật là “chủ nghĩa anh hùng”?

    Trên lời quảng cáo ở bìa 4 bản dịch tiếng Việt của cuốn sách có nhắc tới “chủ nghĩa anh hùng”. Tôi không rõ đó là lời đề tựa của tác giả, của dịch giả, của nhà xuất bản phía Trung Quốc, hay nhà xuất bản Việt Nam.

    Cũng không rõ dụng ý của Nhà Xuất bản Văn học và Công ty Văn hóa Phương Nam là gì khi giới thiệu cho bạn đọc về “chủ nghĩa anh hùng” của những người lính nước ngoài từng tham chiến ở Việt Nam.

    Dù sao đi nữa, tôi cũng không tìm thấy lời ca ngợi chủ nghĩa anh hùng trong Ma chiến hữu, chỉ tìm thấy trong đó tâm trạng rã rời, xót xa của những người lính Trung Quốc. Điều Mạc Ngôn muốn nói hẳn không phải là chủ nghĩa anh hùng mà là tình đồng đội của những người lính cùng đi qua chiến tranh, ngay cả khi cuộc chiến đó bị lột trần, trở nên vô nghĩa trong mắt họ.


    Bộ sách của Mạc Ngôn

    Có thể nói, "Ma chiến hữu" là “cố gắng” hiếm thấy của Nhà xuất bản Văn học khi giới thiệu cho độc giả Việt Nam tác phẩm của một nhà văn Trung Quốc nổi tiếng viết về chiến tranh biên giới 1979. Từ đó, độc giả có thể biết thêm cách nhìn của người Trung Quốc, nước láng giềng gần gũi với Việt Nam trong hơn 1000 năm qua.

    Cuốn sách cũng như một lời gợi nhớ tới những sự kiện tháng Hai năm 1979, những sự kiện mà người Việt Nam chúng ta, không bao giờ được phép lãng quên, khi có nhiều chiến sĩ và đồng bào đã nằm lại nơi biên cương Tổ quốc.

    Chỉ tiếc rằng lời gợi nhớ ấy lại đến từ một tác phẩm của nước bạn, và cho đến nay, vì nhiều lý do, người đọc Việt Nam khó lòng tìm thấy trong rừng sách xuất bản hàng năm những cuốn sách của các tác giả Việt Nam viết về cuộc chiến tranh này. Trong khi ở Trung Quốc, các nhà văn như Mạc Ngôn có thể viết về chiến tranh 1979, các cựu chiến binh có thể viết hồi ức về nó thì ở nước ta, hình như nó lại là một đề tài “nhạy cảm” nên tránh.

    Gần đây, tập truyện ngắn "Rồng đá" của hai nhà văn Vũ Ngọc Tiến và Lê Mai do nhà xuất bản Đà Nẵng ấn hành bị thu hồi vì một số truyện bị coi là “có vấn đề”, trong đó có truyện ngắn "Chú Mìn Phủ và tôi” lấy bối cảnh chiến tranh biên giới 1979. Trong khi đó, tiểu thuyết "Ma chiến hữu" đề cập tới cùng cuộc chiến tranh đó của một tác giả Trung Quốc lại được phép phát hành.

    Như lời nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh đã nói trong một bài trả lời phỏng vấn: “Sự thực phải được nói ra. Mình chỉ nói sự thực thôi. Sự thực không được nói là cắt xén lịch sử. Như vậy sẽ nguy hiểm, bất lợi cho thế hệ mai sau”.

    Đừng trách nếu các thế hệ tương lai của Việt Nam thờ ơ với lịch sử dân tộc, biết về Càn Long nhiều hơn về Quang Trung, về Đặng Tiểu Bình nhiều hơn về Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

    Có gì lạ đâu khi họ biết về “tài đức” của Càn Long qua các bộ phim truyền hình được “nhập khẩu” rộng rãi, chứ không biết rằng vị vua nhà Thanh này từng gửi hơn 20 vạn quân đưa Lê Chiêu Thống về nước năm 1789. Có gì lạ đâu khi những cuốn sách ca ngợi “nhà cải cách vĩ đại” Đặng Tiểu Bình được bày bán rộng rãi nhưng các phê phán về chuyện “đối nội, đối ngoại” của nhân vật lịch sử này lại hầu như vắng bóng.

    (*) Bao gồm các cuốn: "Châu Chấu Đỏ", "Bạch Miên Hoa", "Trâu Thiến", "Con Đường Nước Mắt", "Ma Chiến Hữu", "Hoan Lạc" (tiểu thuyết - bút ký), "Người Tỉnh Nói Chuyện Mộng Du" (tạp văn). Tất cả các cuốn này đều do dịch giả Trần Trung Hỷ chuyển ngữ, Công ty Văn hóa Phương Nam cùng Nhà Xuất bản Văn học liên kết phát hành.

    Phản hồi: 

    Mê Linh rất thích bài này, mời các bác đọc...

    Nguồn: Blog Trương Nhân Tuấn

    Dường như có một số đông blogger chủ trương cấm cuốn sách này. Tôi thấy có cái gì không ổn. Cái nào cũng có luật lệ của nó. Cuốn sách này có vi phạm luật VN không ? Người ta nói VN có cả rừng luật, nhưng nhà nước chỉ xài… luật rừng. Cái nào không quản lý được thì cấm. Nhưng cấm không bao giờ là một việc làm đúng. Cấm chỉ là hành vi bất lực của bạo lực. Nhà nước có 101 lý do để cấm cuốn sách này, như hàng ngàn, hành vạn tác phẩm văn học của VN khác. Nhưng đó là chuyện của nhà nước.

    Cuốn sách này có xuyên tạc sự thật hay không? Khó mà chứng minh được. Cũng khó có thể phủ nhận giá trị văn học của sách này. Theo tôi nó có một số vấn đề về đạo đức và chính trị.

    Có vấn đề về đạo đức vì sách này đặt lại quan niệm về chính nghĩa của cuộc chiến 1979. Nếu phe TQ đúng thì VN sai và ngược lại.

    Về chính trị vì việc giao lưu văn hóa Việt-Trung chỉ xảy ra một chiều. VN không có tác phẩm tương tự nào để có thể phổ biến ngược lại bên TQ. Nguyên nhân có lẽ không đến từ phía TQ mà do nhà nước VN. Hiện nay sản phẩm văn hóa TQ, nối chân các sản phẩm khác, tràn ngập, làm lụt lội đầu óc người VN.

    Tôi chủ trương không cấm cuốn sách này, cứ để cho nó phát hành, nếu cần tái bản nhiều lần, vì nó là dịp may hãn hữu để trí thức VN lên tiếng phản biện. Nhà nước cho sách này xuất bản thì không thể cấm các tác phẩm phản biện của VN. Trí thức TQ có quan điểm về cuộc chiến tại sao trí thức VN lại không?

    Tôi cho rằng đây cũng là dịp để trí thức VN đòi lại quyền tự do ngôn luận mà hiến pháp đã qui định. Văn hóa VN cần được vực dậy để chống lại sự xâm lăng của nền văn hóa Hán. Tôi nhận thấy TQ đang xâm lăng VN bằng văn hóa. Thời của súng đạn xưa rồi. VN sẽ bó tay chịu chết nếu đạo quân văn hóa của VN, những người lính trí thức, không được trọng dụng trong xã hội hôm nay.

    Mặt khác, nếu cấm sách này, ta sẽ không bao giờ có dịp nói lên sự thật, một cách chính thức, về các tội ác diệt chủng mà lính TQ đã gây ra cho dân tộc VN trong cuộc chiến 1979. Cuốn sách tuyên truyền này không có gì đáng sợ mà cấm. TQ phạm tội ác diệt chủng là một sự thật nhưng các sử gia VN không viết ra được, không phải vì phạm luật VN, mà vì nhà nước sợ làm phật lòng TQ nên không cho viết.

    Không viết vào dịp này là ngậm miệng vĩnh viễn các bạn ơi. Đây cũng là một cách trả ơn những người đã hy sinh đó các bạn.

    Do đó sự hiện diện của cuốn Ma Chiến Hữu là một dịp may cần phải nắm bắt.

    Phản hồi: 

    Nguồn: Blog trangha

    Tuần lễ cuối cùng của tháng Hai trôi qua không êm ả, bởi những tranh luận sôi sục của cư dân mạng được khơi mào từ bài viết ngày 22/2 của blogger Người Buôn Gió: "Sự khốn nạn trong nền văn hoá Việt Nam hiện nay" chỉ trích cuốn sách văn học "Ma chiến hữu" - tác giả Mạc Ngôn (TQ) do Trần Trung Hỷ dịch.

    Thực chất, "Ma Chiến Hữu" đã được Mạc Ngôn viết xong từ 17 năm trước và được NXB Văn Học xuất bản cách đây tròn một năm, nó chưa hẳn đã là "món quà cho kỷ niệm ba mươi năm Chiến tranh biên giới 1979" như nhiều bạn đọc đồn đại.

    Tuy nhiên "Ma chiến hữu" chứa đựng những thông điệp đã vượt quá khuôn khổ của văn học, khiến nhiều bạn đọc, trong đó có tôi, bất bình với tác phẩm này. Sau khi đọc và so sánh với nguyên tác tiếng Hoa "Chiến hữu trùng phùng", tôi nhận thấy lỗi nghiêm trọng không đến từ cuốn sách này mà lại đến từ đơn vị xuất bản, cụ thể là từ người dịch, người tổ chức bản thảo và biên tập của Công ty văn hoá Phương Nam (PNC).

    1. Đầu tiên, về hình thức, cuốn sách "Ma chiến hữu" không được ghi rõ thể loại là tiểu thuyết hay truyện dài, không có lời giới thiệu, không có lời dịch giả, không có cứ liệu nào chỉ dẫn cho bạn đọc ngoài ba câu dẫn đề đưa ra trang bìa cộng với những hình ảnh phản cảm minh hoạ những người lính Trung Quốc mặc quân phục đã tham gia đánh Việt Nam. Ba câu dẫn đề làm bạn đọc hiểu rằng "Ma chiến hữu" đang "ca tụng" thứ gọi là "chủ nghĩa anh hùng" (mà đọc vào nội dung bên trong mới hiểu là ca tụng chủ nghĩa anh hùng của chính những kẻ mang quân sang bắn giết người Việt Nam). Và những hình minh hoạ làm xốn xang con mắt khi hình dung nó được đặt trong bối cảnh của truyện, tức là trong những trận đánh mà đầu súng hòn đạn chĩa thẳng sang Việt Nam.

    Nếu người dịch và PNC chịu khó google năm phút thì sẽ thấy, ngay chính tác giả Mạc Ngôn cũng nhiều lần lên tiếng rằng, truyện dài "Chiến hữu trùng phùng" của ông không phải là tác phẩm ca ngợi chủ nghĩa anh hùng trong chiến tranh như đại đa số tiểu thuyết chiến tranh, nhất là tiểu thuyết chiến tranh của Nga rất chuộng những hình tượng anh hùng, ca ngợi anh hùng. Ông chỉ muốn đưa ra thông điệp rằng, người lính ra trận cũng chỉ là con em nông dân, cũng là con người. Và ông muốn nhấn mạnh rằng ông rất đau đớn khi thấy Trung Quốc và Việt Nam giờ đây bắt tay hữu nghị trở lại.

    Ba câu dẫn đề của PNC đi ngược lại nội dung của tác phẩm và tinh thần của tác giả, lại gây phản cảm sâu sắc trong người đọc - là những người Việt Nam bình thường và đều ít nhiều cảm thấy đau đớn mỗi khi nhắc tới cuộc chiến tranh năm 1979. Ít nhất nó làm bạn đọc hiểu lầm tinh thần của sách. Nếu PNC có một người biên tập tốt hơn, người tổ chức bản thảo sâu sát và nắm rõ tác phẩm hơn, để ý hơn đôi chút về lịch sử và chính trị, hẳn đã tránh được điều này.

    2. Về nội dung, nhiều bạn đọc cho rằng "Ma chiến hữu" chỉ đơn thuần là một tác phẩm phản chiến. Mạc Ngôn căm ghét cuộc chiến tranh phi nghĩa, và Mạc Ngôn cho rằng người hy sinh là vô ích, chính Mạc Ngôn cũng phản đối cuộc chiến 1979. Tuy nhiên, nhiều bạn không biết rằng trong lời giới thiệu của Mạc Ngôn và Nhà xuất bản khi in tại Trung Quốc, cuốn sách này lại được giới thiệu là một tác phẩm về Cuộc Chiến Tranh Vệ Quốc của TQ (Có thể google để tìm tên sách + Mạc Ngôn trên các trang bán sách online, giới thiệu ebook, giới thiệu tác phẩm để đọc lời giới thiệu sách ghi rõ như thế. Hoặc theo dõi video clips Mạc Ngôn trả lời phỏng vấn Đài truyền hình Công Cộng Đài Loan 2008).

    Cho đến nay, Mạc Ngôn cũng như Nhà xuất bản của TQ và hàng triệu người TQ khác đều cho rằng cuộc chiến tranh 1979 là Trung Quốc buộc phải tự vệ, bởi Việt Nam xâm lấn và gây hấn. Và tất nhiên, đã gọi là cuộc chiến Vệ Quốc tức là mặc nhiên họ (lính Tàu) phải đứng lên cầm súng, là tất phải nổ ra chiến tranh, nên nếu nói Mạc Ngôn phản đối cuộc chiến tranh Trung-Việt 1979 thì e là bạn đọc Việt Nam quá ưu ái mà thanh minh hộ cho người lính và người viết Trung Quốc.

    Mạc Ngôn hy vọng tác phẩm "Chiến hữu trùng phùng" là phản chiến, nhưng đồng thời cũng không hề có căn cứ nào để nói Mạc Ngôn lên án cuộc chiến năm 1979. Trong truyện chỉ đọc được chi tiết Mạc Ngôn cho nhân vật thất vọng khi thấy quan hệ Trung- Việt bình thường hoá trở lại. Ngay cả Mạc Ngôn khi trả lời phỏng vấn báo chí nước ngoài cũng nói, ông ta buồn vì điều đó.

    Dường như nỗi niềm của Mạc Ngôn tại thời điểm chiến tranh 1979 và thời điểm viết sách 1992 đều đi ngược lại mong ước của hàng chục triệu người Việt Nam.

    3. Trong cuốn sách này, hình ảnh người lính (hoặc ma lính) Việt Nam đặt cạnh người lính (hoặc ma lính) Trung Quốc được miêu tả như: người Việt Nam dùng vũ khí của TQ để đánh lại chính TQ, gặp gái giữa đường bèn bỏ rượt đuổi kẻ thù mà dừng lại xúm vào véo mông sờ vú con gái, gặp hàng quán sà vào đánh chén và uống bia Tàu v.v...

    Những chi tiết đâu đó thực chất có thể xử lý khéo léo trong quá trình dịch và biên tập. Không thể đổ lỗi rằng bởi vì cuộc chiến ba mươi năm trước vẫn quá gần, và không phải người dịch hoặc người biên tập nào cũng tinh ý trước những yếu tố lịch sử và chính trị trong các tác phẩm văn học.

    4. Tôi vẫn cho rằng người dịch không nên chỉ là người chuyển ngữ, tốt nhất nên là người dẫn dắt tác phẩm tới người đọc một cách toàn diện, bao gồm cả đề xuất ý kiến trong lĩnh vực quảng bá, thiết kế, in ấn phát hành, bởi hơn ai hết người dịch cho dù chưa đọc tác phẩm thì cũng buộc phải nắm rõ những vấn đề về tác phẩm trước khi dịch. Trong trường hợp này, bỏ qua một vài lỗi dịch thuật (ví dụ hoa xương rồng thì dịch là hoa Bàn Tay Tiên, có trời mà biết cây Bàn Tay Tiên có phải là họ nhà cây Bàn Chân Tiên thuộc dòng thực vật Bàn Tọa Ông Tiên chăng?) thì người dịch chưa làm tốt việc của mình.

    Vậy làm tốt là gì?

    Là người Việt, biết chiến trận 1979, biết tinh thần của tác phẩm có tiền đề là gì, thì nên góp ý với PNC rằng, huỷ cuốn này đi, đừng thành cớ khơi dậy nỗi phẫn nộ của người dân VN. Ai cũng cần kiếm tiền, cả người dịch lẫn người làm sách và NXB, nhưng món tiền này, cầm không ấm tay đâu. Vả chăng đây cũng là một cuốn của Mạc Ngôn không được bạn đọc Trung Quốc đánh giá cao, cho là viết xuống tay so với các tác phẩm trước.

    Hoặc đơn giản hơn nhiều, chỉ cần có một lời đầu sách nghiêm túc và khoa học, viết rõ những vấn đề của cuốn sách, nói rõ rằng đây là một tham chiếu thú vị để biết phía bên kia chiến tuyến viết gì về cuộc chiến 1979, để bạn đọc khỏi tưởng lầm rằng PNC và NXB Văn Học đang ra sách ngợi ca những tên lính Trung Quốc tham gia vào những ngày bắn giết đẫm máu dân và quân Việt Nam.

    Khi sách được xuất bản dưới hình thức liên kết, toàn bộ nội dung và chất lượng của cuốn sách phụ thuộc vào đơn vị liên kết xuất bản chứ không phụ thuộc vào Nhà xuất bản, thì những "Ma chiến hữu" thực sự là một "lỗ đen" dễ dàng hút vào đó tất cả những yếu kém hoặc thiếu sót trong quá trình thực hiện để cho ra đời một cuốn sách. Và bày ra trước bạn đọc như một sự thật sững sờ, rằng, bạn đọc cứ phẫn nộ đi, đằng nào thì sự cũng đã rồi.

    5. Mạc Ngôn có thể chưa biết phản ứng của độc giả Việt Nam, có ý kiến cho rằng thậm chí ông cũng còn chưa biết "Chiến hữu trùng phùng" được phát hành tại Việt Nam.

    Phản hồi: 

    [quote=Bien-Tap]Vấn đề tôi chống ở đây là, trong khi "Ma chiến hữu" (với một nội dung có thể đụng chạm) được đường đường chính chính xuất hiện ở Việt Nam, thì hàng loạt cuốn truyện khác của chính người Việt Nam - với tinh thần phản chiến sâu sắc - lại không được phép xuất bản. Ví dụ như cuốn này. Ở một xứ sở mà ngay cả diễn văn của Tổng thống Mỹ Barack Obama cũng bị cắt xén thì cuốn “Ma chiến hữu” hay bài viết Hứa Thế Hữu lại xuất hiện một cách hoành tráng (tất nhiên, tiểu thuyết "Ma chiến hữu" và bài báo "Hứa Thế Hữu" là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau).

    Đó là điều không thể chấp nhận!

    Một điều không thể chấp nhận được nữa là cách giới thiệu của nhà xuất bản nọ trên cuốn "Ma chiến hữu". Lâu nay, những người mần công tác xuất bản ở Việt Nam cứ luôn muốn định hướng người đọc, giờ với "Ma chiến hữu", họ cũng làm điều tương tự. Nhưng vô hình trung, hành động của họ lại tung hô kẻ địch, vô tình cổ súy cho những "giá trị" (như họ tưởng) mà ngay cả đến Mạc Ngôn cũng không muốn thể hiện.
    [/quote]

    Mời các bác đọc thêm bài này nữa: "Đặng Tiểu Bình và truyền thông Việt Nam".

    Phản hồi: 

    Thư ngỏ: Về tác phẩm Ma Chiến Hữu của Mạc Ngôn
    NXB Văn học liên kết với Công ty văn hóa Phương Nam ấn hành 2008.

    Kính gửi: Các ông Triệu Xuân và Ông Mạc Nguyên, biên tập

    Ông Trần Trung Hỷ, dịch giả

    Ông Nguyễn Cừ, chịu trách nhiệm xuất bản

    Nội dung của lá thư ngỏ này liên quan đến cuốn sách mang tên Ma Chiến Hữu của nhà văn Mạc Ngôn (Trung Quốc) được các ngài thực hiện và hoàn chỉnh ấn hành cho người đọc Việt Nam, qua hệ thống phát hành của nhà sách Phương Nam.

    Với tư cách của một người dân, tôi luôn ý thức rằng các hệ thống cầm quyền từ ngàn xưa cho đến hiện nay ở phương Bắc luôn coi Việt Nam như một đất nước phải thu hồi, và lớp lớp các thế hệ người Việt đều ý thức được đâu là kẻ thù xâm lược.

    Tôi thật sự ngạc nhiên khi biết quyển sách của các ngài thực hiện, lại là một tác phẩm ngợi ca các binh lính xâm lược Trung Quốc năm 1979 đã tiến đánh Việt Nam, mà nơi đó được họ mô tả như một vùng đất hoang sơ và man rợ.

    Là một công dân Việt, gìn giữ trong mình huyết thống trải ngàn đời của hàng triệu anh linh đã hy sinh những dưới tay lính Trung Quốc xâm lược, tôi tin mình có đủ tư cách là chứng nhân của phần lịch sử đẫm máu đó của dân tộc để lên tiếng với các ngài, và tôi cũng muốn nhắc rằng chính phần lịch sử bi hùng đó cũng đã bảo đảm sự an bình cho chính dòng tộc gia đình và cá nhân của các ngài.

    Tôi thật sự căm phẫn khi đọc dòng quảng cáo “một cách ca tụng riêng về chủ nghĩa anh hùng” trên bìa sách. Một bìa sách được trau chuốt công phu và số phận được nâng đỡ đầy may mắn, so với những tác phẩm trong nước như tập thơ Trần Dần hay Rồng Đá của Vũ Ngọc Tiến.

    Mạc Ngôn có quyền ca ngợi dân tộc mình, có quyền phủ nhận chủ quyền của các quốc gia khác. Đó là sứ mệnh của một nhà văn quốc tịch Trung Quốc, ông ta xứng đáng được kính trọng với tài năng và chủ kiến của mình. Tiến Anh Hào, nhân vật trong quyền tiếu thuyết cũng có thể là một siêu anh hùng khi giết người Việt Nam, tàn phá đất nước Việt Nam để xứng đáng với thế giới sống và suy nghĩ của một nước Trung Quốc Cộng Sản.

    Nhưng chắc chắn, một người Việt Nam phải có chủ kiến của mình và biết phân định lẽ phải theo lịch sử và lòng kiêu hãnh của dân tộc mình. Phân định điều đó có thể không cần bằng học thức, mà chỉ cần bắt đầu bằng chút lương tri của người ít học ở ngoài hè phố.

    Tôi tin là các ngài đã nhận được ít nhiều những phản ứng từ cộng đồng đọc. Và tôi cũng hy vọng các ngài sẽ dành chút thời gian suy nghĩ về những điều mình đã làm.

    Một vài người bạn kể với tôi rằng, để trả lời với bên ngoài, ai đó trong số các ngài đã biện minh rằng quả có chút sai sót, và thật lòng chỉ sai sót trên tình thần của những người làm cái việc chạy theo đồng tiền trong ngành buôn bán sách vở.

    Thật lòng, tôi cảm thấy tuyệt vọng cho một lớp trí thức của Việt Nam mỗi ngày càng cơ hội - con buôn và đang phát rồ vì lợi nhuận, một lớp người tự vẽ mặt trí thức để vượt qua mọi ngưỡng tự trọng và lương tri.

    Đâu đó, có những kẻ bệnh hoạn học đòi tính nguyên tắc yêu nước theo chỉ đạo, hùa nhau dồn đuổi việc dựng tượng nhân vật lịch sử Phan Thanh Giản ở Bến Tre, phỉ nhổ vào tổ tiên của mình, còn ở nơi khác thì rước những thần tượng xâm lược Trung Quốc vào để bái lạy qua văn chương, chữ nghĩa.

    Những lời phỉ nhổ vào Phan Thanh Giản hay ca ngợi Tiến Anh Hào, rốt cuộc cũng chỉ là chuyện buôn bán: buôn bán anh linh hy sinh ngàn đời của tổ tiên mình phải chăng là con đường nhanh nhất để kiếm được địa vị hoặc được dự phần thái thú trong hệ thống thuộc địa kiểu mới mang nhãn hàng made in China.

    Các ngài đang là kẻ chỉ đường cho bọn xâm lược dồn đuổi dân tộc mình đến chỗ khốn cùng. Vì tôi, các ngài và cùng sống chung trên một mảnh đất thấm máu cha ông. Tôi muốn nói thẳng rằng: các ngài, kể cả những ai còn giấu mặt có tham vọng bịt mắt dân tộc này, tất cả các ngài, nếu có thể, thì cứ tự do bán đi tất cả thuộc về các ngài, nhưng hãy giữ lại lương tri của tổ tiên truyền lại, để cứu chuộc cho chính bản thân mình.

    Tuấn Khanh

    Phản hồi: 

    Có người cho rằng : cứ có lòng yêu nước thì được quyền cực đoan hoặc phải cực đoan. Mà những kẻ cực đoan thì chẳng bao giờ làm gì có ích cho ai. Một sự vật hay sự kiện nên được nhìn từ nhiều phía, đó gọi là khách quan. Nếu chỉ nhìn một phía thì được gọi là chủ quan. Mời các bạn đọc bài của Blogger Mr Do về quyển sách “Ma chiến hữu”.

    Cộng đồng mạng đang xôn xao vụ một nhà xuất bản Việt Nam tung ra cuốn "Ma chiến hữu" của Mạc Ngôn (ví dụ ở đây, ở đây).

    Mạc Ngôn là một nhà văn quân đội của Trung Quốc, có nhiều tác phẩm hay, đặc biệt cuốn "Báu vật của đời". Theo tôi, "Báu vật của đời" là một cuốn rất đáng đọc đối với người Việt Nam, vì nó tái hiện lại một thời kỳ lịch sử đau thương của Trung Quốc, và cũng là của Việt Nam, bằng một bút pháp đặc biệt. Thế nên, việc thêm một cuốn sách nữa của nhà văn cỡ Mạc Ngôn được giới thiệu cho độc giả Việt Nam cũng là điều hợp lẽ, thậm chí đáng cổ vũ.

    Tuy nhiên, vấn đề khiến nhiều người Việt trong cộng đồng mạng phẫn nộ ở đây là: nội dung của cuốn "Ma chiến hữu". Tôi chưa đọc cuốn này, nhưng theo như một số blogger thuật lại thì đó là cuốn sách ca ngợi binh sĩ Trung Quốc đã tham gia cuộc tấn công tàn bạo vào biên giới phía bắc của Việt Nam năm 1979.

    "Một cuốn sách ca ngợi kẻ thù của Việt Nam" được nhà nước Việt Nam cho phép dịch ra và phổ biến ở Việt Nam. Đó là vấn đề mấu chốt gây phẫn nộ.

    Tôi chưa đọc "Ma chiến hữu", nên bây giờ cứ tạm đưa ra giả thiết đây là cuốn sách "ca ngợi lính Tàu năm 1979".

    Trong tất cả các vấn đề liên quan tới quan hệ Việt Nam - Trung Quốc, tôi tự thấy mình là một người theo chủ nghĩa dân tộc, có phần hơi cực đoan. Tôi luôn chống Trung Quốc. Tuy nhiên, trong trường hợp cuốn "Ma chiến hữu", tôi lại suy nghĩ khác. "Ma chiến hữu" là một cuốn tiểu thuyết, mà đã là tiểu thuyết thì nó chỉ là... tiểu thuyết. Cũng như phim truyện thì dù có đề tài như thế nào thì cũng chỉ là phim truyện mà thôi.

    Tôi nhớ cách đây chưa lâu, có ông nhà văn gì đó viết một cuốn tiểu thuyết lịch sử về tướng Trần Quang Diệu với đoạn kết là hình ảnh một ông tướng Tây Sơn quỵ lụy, thế là bị mấy ông kiểm duyệt choảng cho một trận, nói bôi nhọ danh nhân. Mới đây có bà gì viết truyện về vợ chồng ông Nguyễn Trãi, nhà chức trách cũng cấm đoán vì tội phỉ báng danh nhân (đại khái thế!). Ông Đơn Dương ra nước ngoài đóng phim “phản động”, sau đó cũng hết đường về!

    Trời ơi, cái thời đại gì thế này!?

    Tiểu thuyết khác với sách lịch sử. Tiểu thuyết là con đẻ của nhà văn. Mà đã là con đẻ của nhà văn thì hình hài tiểu thuyết phải do nhà văn quyết định. Có ai lại đi bắt người khác mày phải đẻ cho tao một đứa con như thế này, như thế này, như thế này không?! Chắc chỉ có mấy người họ Tuyên tên Giáo thôi!

    Tiểu thuyết chứ không phải sách lịch sử, sách giáo khoa, càng không phải là một cái bản đồ có ghi Tây Sa – Nam Sa là của Trung Quốc!

    Với lập trường chống Trung Quốc, tôi thấy mình rất dễ đứng vào vị trí phải lên án cuốn "Ma chiến hữu" và lên án những người phổ biến cuốn sách này ở Việt Nam, nếu thực sự đó là một cuốn sách "ca ngợi lính Trung Quốc trong cuộc chiến 1979" như nhiều người nói. Nhưng mặt khác, khi làm vậy, tôi lại thấy mình là một quan chức tuyên giáo, hễ đọc cái gì đó trong sách là lại đỏ mặt, giật mình rồi cấm đoán lung tung.

    Nếu chống lại "Ma chiến hữu", tôi sẽ tự đối lập với quan điểm bấy lâu nay của mình. Chống "Ma chiến hữu" tức ủng hộ việc kiểm duyệt, cấm đoán, tôi sẽ nói sao khi mấy cuốn sách như "Quần đảo ngục tù", "Trại súc vật"... bị cấm đoán ở Việt Nam? Sẽ nói sao khi những bộ phim bị cắt xén, khi những cuốn sách dịch bị chỉnh sửa? Sẽ nói sao về một thời bị đày đọa của Aleksandr Solzhenitsyn, Phùng Quán, Trần Dần...?

    Nếu tố cáo Trần Trung Hỷ - người dịch cuốn này – có phải là tôi tự hạ mình ngang hàng với những kẻ từng phỉ báng Phùng Quán, Trần Dần...? Trần Trung Hỷ là một dịch giả. Công việc của ông là dịch lại một cách chính xác nhất những gì mà tác giả (gốc) muốn truyền đạt. Việc ông dịch một cuốn sách chống Cộng, chống dân tộc Việt Nam, hay chống Mỹ thì cũng chẳng khác gì nhau. Đó là chưa nói, nếu như thực sự đó là một cuốn sách chống lại đất nước Việt Nam, thì việc dịch nó ra cho người Việt đọc cũng rất có ích, hiểu rõ bụng dạ kẻ địch thì lo gì không đánh thắng.

    Tôi sẽ chỉ chống Trần Trung Hỷ trong trường hợp ông ta giới thiệu rằng cuốn “Ma chiến hữu” ca ngợi người lính Trung Quốc anh hùng trong cuộc chiến năm 1979, rất hay, rất đúng, mời các bạn đọc, mại dô, mại dô! Tôi sẽ chỉ chống Trần Trung Hỷ trong trường hợp ông ta dịch sai ý tác giả gốc, vô tình hoặc cố ý.

    Tự do xuất bản, tự do ngôn luận, tự do báo chí là những điều chúng ta hướng tới. Trên tinh thần đó, tôi không thấy mình có lý do để chống việc phổ biến một cuốn tiểu thuyết ở Việt Nam.

    Vấn đề tôi chống ở đây là, trong khi "Ma chiến hữu" (với một nội dung có thể đụng chạm) được đường đường chính chính xuất hiện ở Việt Nam, thì hàng loạt cuốn truyện khác của chính người Việt Nam - với tinh thần phản chiến sâu sắc - lại không được phép xuất bản. Ví dụ như cuốn này. Ở một xứ sở mà ngay cả diễn văn của Tổng thống Mỹ Barack Obama cũng bị cắt xén thì cuốn “Ma chiến hữu” hay bài viết Hứa Thế Hữu lại xuất hiện một cách hoành tráng (tất nhiên, tiểu thuyết "Ma chiến hữu" và bài báo "Hứa Thế Hữu" là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau).

    Đó là điều không thể chấp nhận!

    Một điều không thể chấp nhận được nữa là cách giới thiệu của nhà xuất bản nọ trên cuốn "Ma chiến hữu". Lâu nay, những người mần công tác xuất bản ở Việt Nam cứ luôn muốn định hướng người đọc, giờ với "Ma chiến hữu", họ cũng làm điều tương tự. Nhưng vô hình trung, hành động của họ lại tung hô kẻ địch, vô tình cổ súy cho những "giá trị" (như họ tưởng) mà ngay cả đến Mạc Ngôn cũng không muốn thể hiện.

    Đọc cuộc tranh cãi về "Ma chiến hữu", tôi thấy rằng có rất nhiều người từng chống chế độ kiểm duyệt ở Việt Nam, giờ lại quay sang hỏi: Kiểm duyệt ở đâu? Đó chẳng phải là mâu thuẫn với chính mình sao!?

    Có vẻ như có quá nhiều cái bóng ma đang ám chúng ta, chứ không chỉ là “Ma chiến hữu”. Đó là bóng ma của một thói quen sợ bóng sợ gió, của định kiến, của quán tính chấp nhận tù đày và của rất nhiều thứ khác nữa mà tôi không đủ ngôn từ để đặt tên.

    Cấm một cuốn tiểu thuyết ra đời là hành động độc tài, chỉ xảy ra trong chế độ độc tài.

    Chúng ta luôn hô hào chống độc tài, nhưng chúng ta cũng cần phải nghĩ tới việc chống lại kẻ độc tài đang ngự trị trong cơ thể chúng ta.

    Hic!

    Tất cả chúng ta ghét độc tài.

    Nhưng có lẽ chung sống với con ma đó quá lâu, chúng ta cũng đã mặc áo giấy tự bao giờ chẳng hay rồi!