Việt Nam: Con Rồng Đang Lên (Bill Hayton)

  • Bởi Admin
    04/05/2010
    0 phản hồi

    Dịch giả: Diên Vỹ
    Nguồn: Diễn đàn X-cafevn.org

    Cuốn sách của tác giả Bill Hayton, phóng viên đài BBC do Yale University Press xuất bản tháng Tư, 2010. Sau đây là bài giới thiệu của Justin Wintle, Financial Times

    Lê Đức Thọ, nhân vật từng qua mặt Henry Kissinger trong bàn đàm phán của hội nghị Paris làm chấm dứt cuộc chiến Việt Nam, tỏ ra thẳng thắn một các khác thường khi tôi phỏng vấn ông 20 năm trước đây. Ông đã công nhận rằng đã có những quan điểm trái ngược và thậm chí tham nhũng trong Đảng Cộng sản, và đã có những "sai phạm" xảy ra. Điều mà ông quan tâm nhất chính là sự thất bại trong việc thiết lập những ngành công nghiệp nặng vững vàng ngay sau chiến tranh. Nhưng ông đã nói với tôi rằng, "Cải cách nền kinh tế Việt Nam là mục tiêu chung của tất cả đảng viên."

    51G6gYRCbjL_SS500_.jpg
    Bìa cuốn sách Việt nam - Con rồng đang lên

    Nếu Lê Đức Thọ còn sống đến bây giờ, có lẽ ông sẽ không thất vọng lắm trước những phát triển. Trong tháng Giêng vừa qua thị trường chứng khoán của Việt Nam đã vượt qua mặt tất cả các thị trường chứng khoán khác, "trực diện" hay không; và một cơ sở công nghiệp đã được thành lập, dù thường là với hình thức hợp tác với các công ty phương tây có tiếng khác. Hiện tại là thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới, Việt Nam cũng đã trở thành nhà xuất khẩu gạo và cà phê thứ nhì trên thế giới, mặc dù sản phẩm của họ kém chất lượng hơn của Thái Lan hoặc Kenya. Thị trường nông sản chính của Việt Nam là những qốc gia như Iran hoặc Cuba, không phải Hoa Kỳ, Nhật hoặc châu Âu.

    Dù thế, rõ ràng là họ đã thành công và đưa hàng triệu người khỏi nghèo đói. Nhưng cũng tương tự như Trung Quốc, việc tự do hoá kinh tế đã không đi đôi với cải cách chính trị. Nếu trong cuốn sách ra đời đúng lúc này, Bill Hayton liên tục đề cập đến sự hiện hữu ở mọi nơi của đảng cộng sản, với phương châm vĩnh cửu là "tự quản", thì đó chính là bức tranh của mọi việc ở Việt Nam. Việc ưu tiên cho đảng là điều khác biệt quan trọng đối với nhà nước, khi nhiều doanh nghiệp nhà nước thật sự là những công ty của các bộ, với vô vàn cơ hội để tham ô. Tham nhũng chỉ tăng thêm chứ không giảm bớt.

    Phóng viên trong cuộc của BBC Hayton đã than phiền về sự trì trệ trong quá trình cởi mở tự do ngôn luận. Mọi ngành truyền thông đều bị quản lý, và những nhà bất đồng ngoan cố sớm muộn rồi cũng sẽ vào tù, mặc dù con số tù nhân chính trị có ít hơn... Miến Điện hoặc Bắc Hàn. Nhưng Hayton cũng rất khôn khéo để không gán ghép đảng này như một đảng Marxist-Leninist lạc hậu.

    Hệ thống đảng-nhà nước có thể được diễn tả đúng nhất như một khối kim tự tháp của những thành phần chính trị đầu sỏ ràng buộc lẫn nhau. Trên đỉnh là Bộ Chính trị, dưới đáy là uỷ ban xã và những cơ quan trung ương, tỉnh, huyện, thành phố ở giữa. Nhưng cũng không có nghĩa là Bộ Chính trị có thể tuỳ tiện làm theo ý mình. Có những thương lượng liên tục giữa các thành phần để những quyền lợi địa phương không những được lắng nghe mà còn được phê chuẩn. Nếu một chỉ thị của trung ương không được hưởng ứng, khả năng là nó sẽ bị phớt lờ. Luật lệ của đảng tạo ra để được luồn lách.

    Có thể đây không phải là một nền dân chủ nhưng cũng không có nghĩa là nó không lắng nghe nguyện vọng của quần chúng. Nhưng theo quan sát của Hayton, vẫn có mặt trái của nó. Người dân thường rất mơ hồ về những gì được phép hoặc không được phép, và tâm lý làm giàu nhanh chóng của thế hệ tư bản mới của người Việt đã biến những chính sách bảo vệ môi trường thành trò cười.

    Nạn ô nhiễm công nghiệp cũng độc hại không kép chất độc Da Cam từng được không quân Hoa Kỳ đổ xuống Việt Nam khi xưa. Nhưng độc hại hơn nữa, Hayton cảnh báo, là những gì sẽ xảy ra khi mực nước biển tăng lên gần một mét. Vùng châu thổ sông Mekong sẽ bị ngập mặn và trung tâm nông nghiệp và công nghiệp của Việt Nam sẽ bị xoá sạch.

    Trong bối cảnh này, Việt Nam: Con Rồng Đang Lên là một tựa đề đầy mỉa mai. Nhưng điều này sẽ không cản trở người đọc. Qua việc phân tích hầu như mọi khía cạnh của nền chính trị và xã hội Việt Nam, từ kinh tế đến đời sống gia đình, từ tôn giáo đến khó khăn của những dân tộc thiểu số, Hayton đã tường thuật một cách khách quan và rõ ràng một đất nước với một lịch sử hoàn toàn khác biệt với của chúng ta.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi