Chương X: Cơ sở cho một thể chế dân chủ bền vững

  • Bởi Admin
    16/02/2009
    0 phản hồi
    "...Không có một thế lực bên ngoài nào đến để ban phát tự do cho người dân bị đàn áp, tự do mà người dân hằng mong muốn. Nhân dân phải tự mình học phương cách dành lại tự do...."

    Sự tan vỡ của chế độ độc tài lẽ cố nhiên là một dịp ăn mừng lớn. Những người đã đau khổ quá lâu và đã đấu tranh với giá đắt đáng được hưởng những giây phút vui mừng, thư giãn và biết ơn. Họ cảm thấy hãnh diện với bản thân họ và với tất cả những ai đã đấu tranh với họ để đoạt lại quyền tự do chính trị. Không phải tất cả mọi người sẽ sống để nhìn thấy ngày này. Người sống và người chết sẽ được ghi nhớ như những anh hùng đã giúp hình thành lịch sử tự do trên đất nước của mình.

    Dù vậy, đây không phải là lúc giảm thiểu cảnh giác. Ngay trong lúc chống đối chính trị thắng lợi trong việc đánh đổ chế độ độc tài, chúng ta phải rất cẩn thận để ngăn ngừa sự trổi dậy của một chế độ đàn áp mới phát xuất từ sự hỗn loạn tiếp theo sự sụp đổ của chế độ cũ. Các cấp lãnh đạo của các lực lượng phò dân chủ phải chuẩn bị trước một cuộc chuyển tiếp trong trật tự sang thể chế dân chủ. Cần phải xóa bỏ các cơ cấu của chế độ độc tài. Cơ sở hiến pháp và luật pháp cùng với các chuẩn mực về cách ứng xử của một thể chế dân chủ bền vững cần được thiết lập.

    Không ai có thể tin rằng ngay sau sự sụp đổ của chế độ độc tài, một xã hội lý tưởng sẽ lập tức xuất hiện. Sự tan vỡ của chế độ độc tài chỉ là điểm khởi đầu, để, trong điều kiện quyền tự do được thăng tiến và với những cố gắng dài hạn, cải tiến xã hội và đáp ứng những nhu cầu của con người một cách đầy đủ hơn nữa. Những khó khăn chính trị, kinh tế và xã hội nghiêm trọng sẽ vẫn tiếp tục tiếp diễn trong nhiều năm, đòi hỏi sự hợp tác của nhiều người và nhiều nhóm trong việc tìm kiếm giải pháp. Hệ thống chính trị mới, với những viễn kiến đa dạng và những biện pháp thích ứng, sẽ tạo cơ hội cho nhân dân tiếp tục công trình xây dựng và chính sách phát triển, để đối phó với những khó khăn trong tương lai.

    Những mối đe dọa của chế độ độc tài mới

    Aristotle đã cảnh cáo từ lâu rằng: «… chế độ chuyên chế có thể chuyển đổi thành một chế độ chuyên chế khác…»(14). Có rất nhiều ví dụ lịch sử điển hình tại nước Pháp (Nhóm Jacobins và Napoléon), nước Nga (nhóm Bolshevik), nước Iran (nhóm Ayatollah), Miến-điện (SLORC - State Law and Order Restoration Council - Hội Đồng Tái Lập Luật Pháp và Trật Tự Quốc Gia), và ở một số nơi khác, cho thấy có một số người và nhóm xem sự sụp đổ của chế độ đàn áp chỉ là một cơ hội cho họ nhảy vào để lên làm những ông chủ mới. Những động cơ thúc đẩy họ có thể đa dạng nhưng những kết quả thường giống nhau. Chế độ độc tài mới có thể tàn bạo và triệt để hơn chế độ cũ trong việc kiểm soát.

    Ngay trước khi chế độ độc tài sụp đổ, các thành viên của chế độ cũ có thể mưu đồ chận đứng cuộc đấu tranh chống đối đòi dân chủ bằng cách dàn dựng một cuộc đảo chánh để phỗng tay trên chiến thắng của đối kháng nhân dân. Họ nhận công đánh đuổi chế độ độc tài, nhưng trên thực tế chỉ tìm cách áp đặt một khuôn mẫu được tân trang của chế độ cũ.

    Ngăn Chặn Đảo Chánh

    Có những phương cách để ngăn chặn những cuộc đảo chánh nhằm vào các xã hội vừa mới được giải phóng. Biết sớm về khả năng ngăn chặn đảo chánh có thể đôi lúc đủ làm thối lui mưu đồ này. Trù bị dẫn đến phòng bị. (15)
    Tức khắc ngay sau khi cuộc đảo chánh khởi sự, nhóm đảo chánh cần có chính danh, có nghĩa là, quần chúng chấp quyền cai trị tinh thần và chính trị của họ. Nguyên tắc căn bản đầu tiên chống đảo chánh do đó là từ chối tính chính danh của nhóm đảo chánh.

    Nhóm đảo chánh cũng mong muốn các cấp lãnh đạo dân sự và quần chúng ủng hộ họ, nếu không thì cũng lưỡng lự hoặc chỉ cần thụ động. Nhóm đảo chánh cần sự hợp tác của các chuyên viên và cố vấn, các viên chức và công chức, các quản trị viên và các thẩm phán để củng cố quyền kiểm soát của họ trên xã hội lúc đó. Nhóm đảo chánh cũng cần vô số những người điều hành hệ thống chính trị, các định chế xã hội, kinh tế, cảnh sát và lực lượng quân đội, tuân phục một cách thụ động và thi hành những phần vụ thông thường, đã được thay đổi theo lệnh và chính sách của nhóm đảo chánh.

    Nguyên tắc căn bản thứ hai chống đảo chánh là kháng cự lại nhóm đảo chánh bằng phương pháp bất hợp tác và chống đối. Phải từ chối việc hợp tác và hỗ trợ mà nhóm đảo chánh cần có. Đặc biệt là có thể cũng đem áp dụng những phương tiện đấu tranh dùng để đánh chế độ độc tài, chống lại mối đe dọa mới này, nhưng phải áp dụng tức khắc. Nếu tính chính đáng và sự hợp tác không có, cuộc đảo chánh sẽ bị thất bại vì không được ủng hộ chính trị và cơ may xây dựng một xã hội dân chủ được phục hồi.

    Soạn thảo Hiến Pháp

    Thể chế dân chủ mới cần có một hiến pháp mới, quy định khung mẫu cần thiết cho một chính quyền dân chủ. Hiến pháp ấn định : những mục tiêu của chính quyền, hạn chế những quyền hạn của chính quyền, những phương tiện và thời khóa biểu bầu cử nhờ đó các viên chức của chính quyền và các nhà lập pháp được tuyển chọn, quyền căn bản của nhân dân và mối tương quan giữa chính quyền trung ương và các cấp hạ tầng khác của chính quyền.
    Trong khuôn khổ của chính quyền trung ương, để tôn trọng tính cách dân chủ, cần thiết lập việc phân chia quyền hạn rõ rệt giữa các ngành lập pháp, hành pháp và tư pháp trong chính quyền. Cần phải quy định những giới hạn thật triệt để và rõ ràng trong các sinh hoạt của cảnh sát, tình báo và lực lượng quân sự để ngăn chặn bất kỳ sự can thiệp chính trị hợp pháp nào.

    Để bảo tồn hệ thống dân chủ và ngăn chặn những khuynh hướng và biện pháp độc tài, hiến pháp nên thiết lập một hệ thống liên bang trong đó chính quyền của vùng, của tiểu bang và của cấp địa phương có những đặc quyền rộng rãi. Trong một vài trường hợp, hệ thống bang tổng Thụy Sĩ có thể áp dụng, trong đó những vùng tương đối nhỏ có những đặc quyền lớn, nhưng vẫn là thành phần của một quốc gia.

    Nếu trong lịch sử của quốc gia mới được giải phóng đã có hiến pháp có những đặc điểm này, chúng ta nên khôn ngoan tái lập và thi hành hiến pháp ấy, tu chính nó tùy theo nhu cầu và mong muốn. Nếu một hiến pháp cũ thích hợp không có, chúng ta cần áp dụng một hiến pháp lâm thời. Mặt khác chúng ta cần phải chuẩn bị một bản hiến pháp mới. Chuẩn bị một bản hiến pháp mới đòi hỏi thời gian và trí tuệ. Chúng ta cần sự tham gia của quần chúng trong tiến trình này để sau này có thể chuẩn phê những bản thảo hoặc những tu chính mới. Chúng ta phải rất cẩn thận khi ghi trong hiến pháp những hứa hẹn mà về sau này không thể thực hiện được hoặc những điều khoản đòi hỏi một chính quyền cực kỳ tập quyền, vì cả hai dễ đưa đến một chế độ độc tài mới.

    Từ ngữ trong hiến pháp phải dễ hiểu với đại bộ phận quần chúng. Một hiến pháp không nên quá cầu kỳ hoặc mơ hồ đến độ chỉ có luật gia và một thiểu số thành phần ưu việt mới hiểu rõ.

    Chính sách quốc phòng dân chủ

    Quốc gia vừa được giải phóng cũng có nguy cơ bị ngoại bang đe dọa vì vậy cũng cần phải có khả năng quốc phòng. Quốc gia cũng có thể bị các thế lực ngoại bang âm mưu áp đặt thống trị kinh tế, chính trị và quân sự.

    Để bảo toàn thể chế dân chủ nội tại, cần phải suy tính kỹ lưỡng việc áp dụng những nguyên lý căn bản của chống đối chính trị vào lãnh vực quốc phòng.(16) Khi đặt khả năng đối kháng trực tiếp vào tay của khối công dân, các nước mới được giải phóng có thể bãi bỏ nhu cầu lập một hàng ngũ quân đội hùng mạnh để sau này lại đe dọa thể chế dân chủ hoặc đòi hỏi những nguồn kinh tế to lớn, cần thiết hơn cho những mục tiêu khác.

    Chúng ta nên nhớ có một vài nhóm sẽ không để ý đến bất kỳ điều khoản nào trong hiến pháp với mục đích tự ý phong mình lên làm kẻ độc tài mới. Vì vậy quần chúng cần phải luôn sẵn sàng để thực thi chống đối chính trị và bất hợp tác chống lại những kẻ muốn trở thành độc tài và bảo vệ các cơ cấu, quyền lợi và tiến trình của thể chế dân chủ.

    Tình thần trách nhiệm đáng khen ngợi

    Hiệu quả của đấu tranh bất bạo động không những làm suy yếu và đánh đổ những kẻ độc tài nhưng đồng thời cũng cung cấp quyền lực cho người bị đàn áp. Kỹ thuật này giúp cho những người trước đây cảm thấy mình chỉ là con cờ hoặc là nạn nhân, biết sử dụng quyền lực một cách trực tiếp để chiến thắng và giành lấy quyền tự do và lẽ công bằng, bằng những cố gắng của bản thân. Kinh nghiệm đấu tranh này có những hệ quả quan trọng về mặt tâm lý, nó đóng góp vào việc gia tăng sự tự trọng và tự tin của những người trước đây không có quyền hành.

    Một hệ quả quan trọng, có lợi ích lâu dài trong việc áp dụng đấu tranh bất bạo động để thiết lập một chính quyền dân chủ là xã hội có nhiều khả năng hơn trong việc đương đầu với các khó khăn còn đang tiếp diễn và các khó khăn trong tương lai. Những khó khăn này gồm tệ nạn lạm dụng và tham nhũng trong chính quyền, bạc đãi các nhóm này nhóm khác, bất công kinh tế, và hạn chế các đặc tính dân chủ của hệ thống chính trị. Quần chúng đã từng thử nghiệm chống đối chính trị chắc chắn khó bị các chế độ độc tài tương lai đả thương.

    Sau khi giải phóng, việc đã quen với đấu tranh bất bạo động sẽ cung ứng phương cách để bảo vệ thể chế dân chủ, quyền tự do công dân, quyền của các nhóm thiểu số, và những đặc quyền của vùng, tiểu bang, và chính quyền địa phương và các định chế phi chính phủ. Những phương tiện như vậy cũng cung ứng phương cách cho quần chúng và các nhóm bày tỏ lòng bất bình cực độ của mình một cách ôn hòa trên những vấn đề thật quạn trọng mà đôi khi các nhóm đối lập đã phải dùng đến phương cách khủng bố hoặc chiến tranh du kích.

    Những suy tư trong bài tham luận này về chống đối chính trị hoặc tranh đấu bất bạo động nhằm mục đích trợ giúp tất cả những cá nhân và nhóm đang tìm cách tháo gỡ ách đàn áp của chế độ độc tài đè trên nhân dân của mình và thiết lập một nền dân chủ lâu bền, biết tôn trọng quyền tự do của con nguời và tôn trọng hành động của quần chúng trong việc cải thiện xã hội.

    Có ba kết luận chính trong những tư duy đã được phác họa ở đây.

    • Giải phóng khỏi ách chế độ độc tài là một việc khả thi;

    • Cần phải suy nghĩ thật thấu đáo và lập kế hoạch chiến lược để hoàn thành công cuộc giải phóng; và

    • Cần có tinh thần cảnh giác, cần cù làm việc và đấu tranh có kỷ luật, đôi khi phải trả giá đắt.

    Câu thường hay được trích dẫn “ Tự do không miễn phí” rất đúng. Không có một thế lực bên ngoài nào đến để ban phát tự do cho người dân bị đàn áp, tự do mà người dân hằng mong muốn. Nhân dân phải tự mình học phương cách dành lại tự do. Điều này không phải dễ dàng.

    Nếu nhân dân nắm bắt được những yếu tố cần thiết cho việc giải phóng của mình, họ có thể phác họa lộ trình hành động để, với bao nhiêu công sức, đem đến cho họ quyền tự do. Và sau đó, với tinh thần chuyên cần, họ có thể xây dựng một trật tự dân chủ mới và chuẩn bị để bảo vệ nó. Tự do giành được bằng phương thức đấu tranh này có thể lâu bền. Quyền tự do có thể được duy trì bởi một quần chúng có lòng kiên quyết bảo vệ và làm phong phú nó.

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    0 phản hồi