Nhóm Dịch Thuật Dân Luận

  • Bởi Admin
    32.759 lượt đọc
    15/01/2013
    388 phản hồi



    Nhóm Dịch Thuật Dân Luận được thành lập với mục đích khuyến khích việc dịch các bài vở / tin tức từ tiếng Anh sang tiếng Việt và ngược lại. Thế giới ngày nay đang trở nên "bằng phẳng" hơn, những gì xảy ra cách Việt Nam cả nửa quả địa cầu cũng có thể gây ra những tác động khó tưởng tượng nổi tới cuộc sống của chúng ta. Bằng cách nắm bắt những gì đang diễn ra trên thế giới, cũng như cung cấp cho thế giới thông tin cần thiết về những gì đang xảy ra ở Việt Nam, chúng ta sẽ gặt hái được lợi ích to lớn của một thế giới phẳng.

    Bên cạnh công việc dịch thuật, Nhóm Dịch Thuật sẽ trợ giúp độc giả Dân Luận trong việc học tiếng Anh, qua trả lời các thắc mắc và nâng cao vốn từ vựng. Chúng tôi mong rằng sẽ ngày càng nhiều người Việt Nam có thể sử dụng được ngôn ngữ thông dụng này của thế giới, áp dụng nó để thành công trong cuộc sống cá nhân cũng như để xây dựng một đất nước Việt Nam tươi đẹp hơn.

    Nhóm sẽ do bác Tâm Như làm trưởng nhóm cùng các thành viên tình nguyện trong danh sách dưới đây. Độc giả Dân Luận có nhã hứng tham gia nhóm dịch thuật này, xin đăng ký với Admin hoặc bác Tâm Như qua email BanBienTap@danluan.org. Không có giới hạn nào về thành viên tham gia, ngoại trừ bạn phải thật sự muốn tham gia với tinh thần học hỏi, chia sẻ, và làm việc nghiêm túc.

    Một số điều cần chú ý:

    - Trước khi dịch bài, xin thông báo cho cả nhóm ở thread dưới đây để tránh dịch trùng đề tài.

    - Thành viên tham gia Nhóm Dịch Thuật nên đăng ký làm thành viên Dân Luận, như vậy sẽ không phải đợi phản hồi được duyệt.

    - Với các dự án dịch thuật cần sự phối hợp của nhiều thành viên làm việc nhóm, trưởng nhóm sẽ là người quyết định điều phối công việc.

    Các thành viên của nhóm dịch thuật:

    - Tâm Như (trưởng nhóm)
    - Diên Vỹ
    - Innova
    - Hồ Gươm
    - Tqvn2004 (nick Admin)
    - TM1111
    - N.Q. Khải
    - Thien Thanh
    - Thomas (chz4me)
    - Khải Huyền
    - Phong Trần

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    388 phản hồi

    Non viết:
    Nguyễn Ngọc Già viết:
    @ bác VN2006A

    Tôi không đồng ý với cách của bác giải thích. Nói như bác thì tiếng ANH có phân biệt 2 chữ "thí nghiệm" và "thử nghiệm" không? khi nào thì "test" khi nào thì "experiment"?

    Lý của bác Già không ổn, không thể lấy tiếng Anh (hay ngoại ngữ khác) để so sánh như vậy được. Nếu theo cách của bác thì làm sao giải thích được các chữ gánh, vác, khuân, bưng, bê, ẳm, bồng, bế được.

    Ậy! chữ "test" và "experiment" là của bác VN2006A đưa ra và tôi bàn trên đó thôi!

    VN2006A viết:
    Nguyễn Ngọc Già viết:
    @ bác VN2006A

    Tôi không đồng ý với cách của bác giải thích. Nói như bác thì tiếng ANH có phân biệt 2 chữ "thí nghiệm" và "thử nghiệm" không? khi nào thì "test" khi nào thì "experiment"?

    Bác NNG, tôi giải thích qua ở dưới là có khác biệt giữa "test" và "experiment" bằng ví dụ có Testing Department nhưng không thấy Experiment Department.

    Thậm chí có định nghĩa trong sách hẳn hoi, nhưng tôi không nhớ.

    ở Đức, hay Âu, Mỹ nói chung bao giờ chả có những tạp chí "test", chuyên test cho người tiêu dùng các dụng cụ như camera của Sony, Ti vi của samsung, LG, Laptop/notebook của Dell, Lenovo...v...v...

    Họ kiểm tra các tiêu chí kỹ thuật của các đồ dó, xem có đúng như nhà sản xuất quảng cáo không.

    Nếu bác NNG lấy 1 quả tạ nặng 500 kg đặt lên chiếc laptop Lenovo xem nó có bẹp không. Thì đó là experiment! vì đó không phải tiêu chí kỹ thuật của chiếc laptop. Ngược lại bác đập nó (lenovo) xuống đất với 1 gia tốc 5g xem đĩa cứng của nó có bị hỏng không thì lại là test.

    Có thể bác giải thích hợp lý trong khoa học kỹ thuật, còn trong khoa học xã hội, đặc biệt mấy cái gọi là: "thử nghiệm phương pháp dạy học mới", "trường sư phạm thực nghiệm", "thí điểm bỏ HĐND phường xã" gì gì đấy, còn có cụm từ này mới ghê: "phạt thí điểm" :(. Tôi nghĩ, "phạt thí điểm" chẳng qua là chiêu thức nhóng, coi dân phản ứng cỡ nào, dân làm dữ quá thì tính chiêu khác hay hoãn lại rồi bùng lên áp đặt luôn (như vụ đội nón bảo hiểm hồi nẳm). Nói chung mấy "chú CS nhà tôi" dùng từ nghe ớn lạnh và tối tăm quá!

    Nguyễn Ngọc Già viết:
    @ bác VN2006A

    Tôi không đồng ý với cách của bác giải thích. Nói như bác thì tiếng ANH có phân biệt 2 chữ "thí nghiệm" và "thử nghiệm" không? khi nào thì "test" khi nào thì "experiment"?

    Lý của bác Già không ổn, không thể lấy tiếng Anh (hay ngoại ngữ khác) để so sánh như vậy được. Nếu theo cách của bác thì làm sao giải thích được các chữ gánh, vác, khuân, bưng, bê, ẳm, bồng, bế được.

    Nguyễn Ngọc Già viết:
    @ bác VN2006A

    Tôi không đồng ý với cách của bác giải thích. Nói như bác thì tiếng ANH có phân biệt 2 chữ "thí nghiệm" và "thử nghiệm" không? khi nào thì "test" khi nào thì "experiment"?

    Bác NNG, tôi giải thích qua ở dưới là có khác biệt giữa "test" và "experiment" bằng ví dụ có Testing Department nhưng không thấy Experiment Department.

    Thậm chí có định nghĩa trong sách hẳn hoi, nhưng tôi không nhớ.

    ở Đức, hay Âu, Mỹ nói chung bao giờ chả có những tạp chí "test", chuyên test cho người tiêu dùng các dụng cụ như camera của Sony, Ti vi của samsung, LG, Laptop/notebook của Dell, Lenovo...v...v...

    Họ kiểm tra các tiêu chí kỹ thuật của các đồ dó, xem có đúng như nhà sản xuất quảng cáo không.

    Nếu bác NNG lấy 1 quả tạ nặng 500 kg đặt lên chiếc laptop Lenovo xem nó có bẹp không. Thì đó là experiment! vì đó không phải tiêu chí kỹ thuật của chiếc laptop. Ngược lại bác đập nó (lenovo) xuống đất với 1 gia tốc 5g xem đĩa cứng của nó có bị hỏng không thì lại là test.

    Nguyễn Ngọc Già viết:
    duong qua viết:
    VN2006A viết:
    Ngoài lề: tôi chưa bao giờ nghe thấy "xưởng đẻ, nhà ỉa..." cả. "Cấm Đái Bậy" thì nhìn thấy nhiều rồi. Tôi vẫn dùng trạm xá, bệnh viện, nhà hộ sinh, nhà vệ sinh...

    Tôi cũng nghĩ giống bác VN2006A.

    "Xưởng đẻ" là có thật, nhưng tồn tại một thời gian ngắn. Chữ này khi "giải phóng" xong, nó dùng cho bệnh viện Từ Dũ, nếu tôi nhớ không lầm chỉ khoảng năm 76 thì chấm dứt. Thậm chí, lúc bấy giờ mấy ông bà "bác sĩ" ngoài Bắc vô, còn cãi nhau với dân SG là phải nói "Từ VŨ" chứ không phải Từ Dũ. Má ơi! lúc đó, chị tôi kể chuyện mà cười "lôn" cả ruột! Họ không biết bà Từ Dũ, cứ nghĩ dân SG nói chữ "V" theo âm địa phương, nên họ sửa. Mô Phật!

    Xác nhận điều bác NNG nói trên là đúng. Có lẽ những người đã đi nước ngoài trước 30/4/75 hoặc lúc đó còn nhỏ nên không biết.
    Về từ Hán Việt thì trước và sau 30/4 có nhiều thay đôi; hay cũng có mà dở cũng có.
    Ví dụ trước 30/4 thường dùng đả tự viên, kiều lộ, tàu hỏa... sau 30/4 đổi lại là nhân viên đánh máy chữ, cầu đường, xe lửa... nghe rõ nghĩa, hay!.
    Nhưng ngược lại sau 30/4 có những từ vay mượn,khó hiểu như "đại lý kinh tiêu" (cửa hàng bán lẻ than củi), hộ lý (y công trong bệnh viện), hộ khẩu (tờ khai gia đình). Một số từ được hiểu nghĩa khác đi như y sĩ (thầy thuốc trung cấp - trên y tá) và bác sĩ (thầy thuốc đại học)do vậy mà phát sinh ra cách gọi tiến sĩ - bác sĩ thay vì gọi là tiến sĩ y khoa; trường đại học kỹ thuật thành trường bách khoa (bách khoa cái gì?), ĐH khoa học thành tổng hợp (bách hóa tổng hợp - tả pí lù?). Một số từ nghe rất kêu như quản lý thị trường (chỉ là kiểm tra hàng gian, hàng giả). Nói chung là từ Hán Việt cũng còn dùng nhiều nhưng số người hiểu ít đi như biên chế nói là biến chế, tham quan nói là thăm quan, độc giả nói là đọc giả v/v...
    Ngoài ra có những chữ trước 30/4 rất ít dùng như hồ hởi, khản trương, họp giao ban, bồi dưỡng, Trung Quốc... bây giờ ra nước ngoài quen miệng, người ta nghe nói biết ngay mình là Việt Cộng. hihi!

    Ừ quên! bác VN2006A không nói trong lĩnh vực quản trị, quản lý, khoa học xã hội, giáo dục, pháp luật đối với 2 chữ "thí" và "thử". Ngoài ra ở VN có mấy chữ mà tôi thấy rối lắm: "thí điểm" này nhé, "thực nghiệm" nữa nhé, . "Thí điểm" chắc là làm làm "điểm" rồi "thí" :D he he he! "thực nghiệm" chắc là "nghiệm" ra từ "thực tế":D he he he! Bác giải thích sao đây?!

    Còn mấy chữ dạo này "kinh hồn" lắm: có mấy cái xe (loại 12 chỗ hay hơn) chuyên chạy mướn nhưng cứ trương cái bảng là "chạy hợp đồng", có một con đường làm mới, hổng có chỗ làm văn phòng tạm, họ chọn một cái vỉa hè gần đó, dựng mấy cái container, có gắn máy lạnh, cũng kéo rèm, cũng cửa nẻo và gọi là "văn phòng hiện trường" :D ha ha ha!!! bác giải thích sao đây?

    Trong điện ảnh: có "chuyên viên khói lửa" (ông "Phương khói lửa" ở SG bị nổ vừa rồi đó), có "phụ quay" mà ở VN hay gọi là "thợ vịn" đó!

    Còn nhiều chữ lắm! ví dụ: hồi xưa gọi là "thoại kịch" nghe hay , bây giờ gọi là "kịch nói" :D, hồi xưa gọi là "nhạc phẩm" nghe hay, bây giờ gọi là "bài hát":D v.v...

    @ bác VN2006A

    Tôi không đồng ý với cách của bác giải thích. Nói như bác thì tiếng ANH có phân biệt 2 chữ "thí nghiệm" và "thử nghiệm" không? khi nào thì "test" khi nào thì "experiment"?

    Tranh thủ nói chuyện với các bác 1 chút:

    Theo tôi, có sự khác nhau giữa thử nghiệm và thí nghiệm!?

    Cả 2 đều có ý nghĩa tương tự, nên dễ bị sử dụng lẫn lộn. Trong cả 2 trường hợp người ta đều chờ đợi 1 kết quả nào đó. Nhưng thí nghiệm thì không cụ thể, còn thử nghiệm thì khá cụ thể.

    Ví dụ, bác NNG có thể tìm cách trộn dấm ớt, rượu, sữa và mật ong để cho ra 1 thứ thức uống khoái khẩu nào đó. Nhưng bác cũng không biết nó khoái khẩu như thế nào, và nếu bác thay đổi thành phần -ví dụ như sữa gấp 3 lần rượu thay vì gấp 2- bác có được 1 thứ khoái hơn hoặc kém khoái hơn, tức là thay đổi Parameter.

    Thử nghiệm thì ngược lại, người ta chờ đợi 1 hệ thống kỹ thuật (hay 1 object) có đạt được các thông số chỉ tiêu kỹ thuật nhất định nào đó không.

    1 quả tên lửa Topol là 1 hệ thống kỹ thuật. Người ta cần hàng nghìn thí nghiệm để chế tạo ra nó. Nhưng cần hàng chục thử nghiệm để xem nó có đủ các tính năng mà mình thiết kế cho nó hay không, ví dụ có thể bay được 1 chặng đường 10000km hay không, có thể mang được đầu đạn nặng x kg hay không, có thể trúng đích trong vòng 100 m hay không...?

    1 công ty có nhiều Laboratorium để làm thí nghiệm, Experiment. Nhưng có hẳn 1 Department of testing để thử nghiệm, mà lại không gọi là Department of Experiment.

    Cho nên theo tôi nghĩ, tùy trường hợp mà dùng thử nghiệm hay thí nghiệm!!!

    duong qua viết:
    VN2006A viết:
    Ngoài lề: tôi chưa bao giờ nghe thấy "xưởng đẻ, nhà ỉa..." cả. "Cấm Đái Bậy" thì nhìn thấy nhiều rồi. Tôi vẫn dùng trạm xá, bệnh viện, nhà hộ sinh, nhà vệ sinh...

    Tôi cũng nghĩ giống bác VN2006A.

    "Xưởng đẻ" là có thật, nhưng tồn tại một thời gian ngắn. Chữ này khi "giải phóng" xong, nó dùng cho bệnh viện Từ Dũ, nếu tôi nhớ không lầm chỉ khoảng năm 76 thì chấm dứt. Thậm chí, lúc bấy giờ mấy ông bà "bác sĩ" ngoài Bắc vô, còn cãi nhau với dân SG là phải nói "Từ VŨ" chứ không phải Từ Dũ. Má ơi! lúc đó, chị tôi kể chuyện mà cười "lôn" cả ruột! Họ không biết bà Từ Dũ, cứ nghĩ dân SG nói chữ "V" theo âm địa phương, nên họ sửa. Mô Phật!

    VN2006A viết:

    @bác Nguyễn Ngọc Già: thí nghiệm và thử nghiệm. Nếu báo đăng tin, ví dụ, Nga thử nghiệm thành công tên lửa vượt lục địa Topol M hay Nga thí nghiệm thành công tên lửa vượt lục địa Topol M???

    Thì tôi đã nói rồi. Chữ "thử nghiệm" chỉ có sau này thôi. Nếu bác để ý sẽ thấy từ khoảng sau 90 về sau này mới có. Lẽ ra nên nói "thí nghiệm tên tửa vượt... đã thành công..." (vì trước đó đã có thí nghiệm chưa thành công).

    Trích dẫn:
    Thử nghiệm khác với thí nghiệm chỗ nào???

    Theo tớ thì:

    Thí nghiệm là làm một việc xem có theo đúng lý thuyết đề ra không. Ví dụ cho học sinh làm thí nghiệm xem đốt cháy H2 + O2 có thành nước H2O không.

    Thử nghiệm là làm một việc xem có theo đúng thiết kế không. Ví dụ thử nghiệm sự an toàn của máy bay Boeing 787 với bình điện theo thiết kế mới.

    À, còn thí điểm là chỗ làm thí mạng, chết bỏ :D

    Sẵn nói chuyện phiên âm ra tiếng Việt: có đứa cháu học ngành y khoa mà sách vở dùng toàn những chữ "a xít", "ba dơ", !!!!

    VN2006A viết:
    Ngoài lề: tôi chưa bao giờ nghe thấy "xưởng đẻ, nhà ỉa..." cả. "Cấm Đái Bậy" thì nhìn thấy nhiều rồi. Tôi vẫn dùng trạm xá, bệnh viện, nhà hộ sinh, nhà vệ sinh...

    Tôi cũng nghĩ giống bác VN2006A.

    TM1111 viết:

    Theo bác Sáu thì khi nào nên giữ từ Hán Việt và khi nào nên Việt hóa?

    Bạn tôi từ Âu châu về miền Bắc du lịch đã bị sốc khi thấy nhà vệ sinh được ghi là "nhà ỉ.."

    Ngày xưa trong Nam hay ghi trên các bức tường "Cấm tiểu tiện nơi đây". Bây giờ thì ta thấy ghi "CAM DAI BAY".

    :)

    Tôi không phải nhà ngôn ngữ học nên không thể nói được bao nhiêu Hán Việt thì vừa!!!

    Nhưng cố gắng tới mức có thể, để giảm bớt từ Hán Việt. Thời của tôi trong trường kêu gọi phải "giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt". Tôi nghĩ rằng điều này không có gì sai?

    Ngoài lề: tôi chưa bao giờ nghe thấy "xưởng đẻ, nhà ỉa..." cả. "Cấm Đái Bậy" thì nhìn thấy nhiều rồi. Tôi vẫn dùng trạm xá, bệnh viện, nhà hộ sinh, nhà vệ sinh...

    @bác Nguyễn Ngọc Già: thí nghiệm và thử nghiệm. Nếu báo đăng tin, ví dụ, Nga thử nghiệm thành công tên lửa vượt lục địa Topol M hay Nga thí nghiệm thành công tên lửa vượt lục địa Topol M???

    Một đề tài hay mà độc giả TM111 mang về, làm tôi lại thấy buồn với tư cách sống trong nước và qua hai chế độ. Hy vọng những bàn luận thêm sau đây, mở ngõ tâm hồn cho tất cả chúng ta cùng suy nghĩ sự tác hại ghê gớm của "giáo dục XHCN" trong 38 năm qua.

    Tuy không phải là nhà ngôn ngữ học, nhà văn hay nhà giáo, nhưng quả thật, suốt 38 năm, trải qua thời CS cai trị, tôi quá đau lòng với "chữ nghĩa" đang sử dụng tại Việt Nam.

    Dù không phải lúc nào cũng viết đúng chính tả, không phải lúc nào cũng chấm, phẩy, xuống dòng, sử dụng câu cú hợp lý và đẹp, nhưng tôi cho rằng: "văn là người". Người lại do nền giáo dục của xã hội nhất định đã gieo và đã trồng như thế nào.

    Cuốn theo thời cuộc, trải theo thân phận người trong nước, bị lôi tuột đi với những oán hận, những bất công chất chồng theo ngày tháng cũng như chất "phi nhân" của chế độ hiện nay, bản thân tôi cũng không thoát khỏi nhiều lúc cợt nhã, đành hanh như một đứa trẻ. Tuy thế, những lúc bức bối hiển hiện, những oan khiên phơi ngay trước mặt mình, tôi lại càng cảm thông với những từ tục tỉu, hàm hồ và có phần dơ bẩn. Thà không xuất hiện ngay trước mắt thì còn tạm nguôi ngoai.

    Tôi không đề cập đến những ngôn từ bỗ bã, tục tỉu trong phản hồi này mà chỉ đề cập đến những từ ngữ mà nhiều "trí thức" hiện nay "tâm đắc" và "sính chữ" hay dùng. Trong mọi sự vật, hiện tượng, khoa học chỉ quy về "số lượng" và "chất lượng" và đó là hai thuộc tính quan trọng cho bất kỳ vấn đề nào, sau này có những từ được sinh ra thật kỳ quặc, ví dụ:

    - "Nội hàm": Vừa thoạt nghe thấy có vẻ mang chất "hàn lâm", "học thuật", tuy thế, thử hỏi: vậy có "ngoại hàm" không? Bản thân chữ "hàm" đã có nghĩa "nội". Trước đây, người ta chỉ dùng "hàm chứa". Trong toán học, chữ "hàm số" đã lý giải chữ "hàm". Những người hoạt động trong lĩnh vực không phải khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật, dường như muốn chứng tỏ họ cũng có khả năng về... toán (?)(!).

    - "Đa phần": Nghe có vẻ là một "từ mới", nhưng nghĩ kỹ nó thật lạ kỳ. Nhiều người khoái dùng chữ này như là một kiểu thời thượng, theo cách lý giải của họ: "đa" là nhiều, "phần" là ... "phần". Thật méo mặt với cách giải thích này! Trước đây chỉ dùng "đa số", nghĩa là số nhiều. Ngược lại với "đa số" là "thiểu số". Nếu sinh ra "đa phần", vậy cắc cớ hỏi có "thiểu phần" không? Chính từ chữ "đa số", "thiểu số" nên chuyển ra tiếng Việt thuần nghĩa là: số (phần) nhiều, số (phần) ít.

    - "Mặc cảm": Có tác giả còn chỉ ra "mặc cảm" đồng nghĩa với "tự ti" [ví dụ như cô Phạm Thanh Nghiên viết: "Mặc cảm và tự ti là biểu hiện của một kẻ thất bại hoặc sẽ thất bại, do vậy khiến cho người khác phải thương hại mình" (trong bài "tại Tổng tự ti" có đăng trên DL)]. Thật ra, "mặc cảm" có hai loại: "mặc cảm tự tôn" và "mặc cảm tự ti", bởi "mặc cảm" là một cảm xúc cá nhân của một con người cụ thể tự gán cho mình có, đôi khi là quá cao và đôi khi là quá thấp, tùy theo hoàn cảnh, môi trường, địa vị xã hội hay một vị trí tinh thần nào đó trước một đám đông hay một cộng đồng hiện hữu. Hình như cứ nói tắt riết rồi làm mất đi ý nghĩa ban đầu của từ này?!

    - "Danh thắng": Một tai họa của nói tắt nữa. Trước đây và tôi nhớ cho mãi đến những năm 90' thế kỷ trước, người ta vẫn dùng "danh lam thắng cảnh". Các nhà báo, nhà văn, nhà ngôn ngữ gì đó, dần dần tự rút gọn rút đến mức trở thành... "danh thắng", nghe thật chói tai, nhưng hiện giờ nó đã được chấp nhận như là ngôn ngữ bình thường. Ai tai!

    - "Vấn đề": ai cũng rõ khi dùng chữ này, nhất định nó phải là một sự việc nghiêm trọng nào đó cần giải quyết. Hiện nay, chữ "vấn đề" được sử dụng vô tội vạ. Đâu đâu cũng thấy "vấn đề", bất chấp "vấn đề tốt" hay "vấn đề xấu" (!).

    - "Chất lượng": từ này hiện nay sử dụng cũng bị méo mó rất nhiều. Hiện nay nhiều người dùng chỉ nghiêng về hướng "tốt", "cao". Tôi cho rằng cũng chính từ việc nói tắt mà ra. Ngày xưa, thế hệ chúng tôi học, nguyên tắc viết tắt được học kỹ và có tiêu chuẩn của nó, không phải muốn viết tắt kiểu gì cũng được.

    - "Ủng hộ": Một hôm, lâu rồi, tôi ngồi uống café quán cóc với bạn, một chị bán vé số đến mời mua, nói: "Anh mua ủng hộ em đi!". Tôi nói cám ơn và không mua, chị ấy nài nỉ thêm mấy lần trước khi bỏ đi. Sau đó tôi cười nhẹ, ông bạn mới hỏi tôi: "sao anh cười?". Tôi nói: "Không, tôi cười vì chữ nghĩa ngày nay, chứ không phải cười chị bán vé số". Tôi nghĩ, khi nào tôi cầm xấp vé số đi bán vì một việc thiện nguyện nào đó, tôi mới dùng chữ "ủng hộ" chứ nhỉ? Tôi không dám trách chị bán vé số. Ngay cả ông Nguyễn Xuân Tụ - một người có vẻ giỏi (và lắt léo) chữ nghĩa - khi ký tên vào "tuyên bố CDTD" còn dùng chữ "ủng hộ" thì trách gì người khác?

    - "Cá nhân": Lần đầu tiên, một người bạn (miền Bắc chuyển vào) dùng chữ này "mắng" tôi, (hình như) khoảng năm 79 hay 80 gì đó. Nó nói: "Cậu cá nhân quá!". Tôi ớ người, ngẩn tò te, một lát sau mới hiểu nó muốn nói tôi: "Cậu ích kỷ quá!". Không biết, "cá nhân" theo kiểu này có phải xuất phát từ "quét sạch chủ nghĩa cá nhân" của Hồ Chí Minh?!

    - "Lẽ" và "lẻ": chữ này nhiều người lầm lẫn khi nói về "vợ". Một số người cứ ngỡ "vợ lẻ", thật ra nó là "vợ lẽ". Vì thế người ta mới bông đùa, lấy thêm vợ thứ hai là "chẵn" chứ đâu có "lẻ". "Vợ lẽ" xuất phát từ việc ông chồng cố tìm mọi cách biện minh (lý lẽ) cho việc có thêm vợ của mình là hợp lý.

    Còn nhiều từ thông dụng hàng ngày mà dẫn ra thì chắc không hết nổi! Những chữ, những từ thông dụng, phổ biến còn sử dụng vô tội vạ, tùy tiện và méo mó như thế thì thử hỏi những chữ nghĩa có phần khó hiểu hơn (ví dụ: xiển dương, cổ súy (nhiều người viết là XÚY), ủy lạo, ủy thác, phó thác, phó mặc, lung khởi, trực khởi v.v...) làm sao có thể được dùng hợp lý (trước khi nói đến dùng hay và gọi đúng tên sự vật, hiện tượng?).

    - Chính tả: Một số người viết sai chính tả không phải vì nhầm lẫn, vội vàng hay thiếu kiểm soát bài viết, trước khi gửi đi, vì những lỗi chính tả này tôi thấy họ sử dụng rất nhiều lần, ví dụ: anh Nguyễn Chí Đức luôn luôn dùng chữ "HUẶC" thay vì "hoặc", hay anh Đỗ Xuân Thọ viết sai chính tả rất nhiều. Nói ở đây không phải chê bai gì các anh ấy mà cần chỉ rõ "nền giáo dục XHCN" để lại di hại quả là không nhỏ trong "sự nghiệp trồng người". "TR..." và "CH...": cũng là một "kiếp nạn" trong tiếng Việt hiện nay. Đã xuất hiện sự "chết người này": Cô giáo em say mê CHỒNG người [*] nên :D hay :(?!.

    - Phiên âm tên nước ngoài: Cay-xỏn-phôn-vi-hản, Bu-sơ, Cờ-lin-tơn, ca-li-phoóc-ni-a, Niu-Oóc v.v... trở nên quá "xa xỉ" vớ nền tảng hiện nay?! Đúng nghĩa, vừa buồn vừa cười, không biết có khi nào, ai đó chơi "đá gió lái" viết tên Nông Đức Mạnh thành ra: LONG-DUC-MANH (ai muốn hiểu gì thì hiểu, ai muốn đoán gì thì đoán) thì sao nhỉ? :D. Theo cá nhân (hổng phải là ích kỷ :D) tôi, tên quốc gia, tên riêng của nước ngoài nên theo phiên âm quốc tế, vì có những tên của các quốc gia không dùng chữ Latin như Nga, các nước Ả Rập chẳng hạn. Đừng phiên theo kiểu âm Việt, nghe quá ghê rợn, tôi nhớ có "đồng chí" Thái Lan nào đó, tên của ông này được phiên ra là "xổm sặc kiệt sụ ra nôn", hổng biết "nôn" cái giống gì ra đây?! :D

    http://news.zing.vn/xa-hoi/bat-cuoi-voi-loi-chinh-ta-co-giao-em-say-me-chong-nguoi/a309243.html [*]

    VN2006A viết:
    ..

    Chẳng hạn tôi khó chịu khi gặp khá nhiều từ Hán Việt của VNCH, ví dụ phi cơ trực thăng, trong khi thế hệ tôi gọi là máy bay lên thẳng. Hàng không mẫu hạm, tôi gọi là tầu sân bay, VNCH gọi là phi pháo, BV gọi là không quân cường kích...

    Theo bác Sáu thì khi nào nên giữ từ Hán Việt và khi nào nên Việt hóa?

    Bạn tôi từ Âu châu về miền Bắc du lịch đã bị sốc khi thấy nhà vệ sinh được ghi là "nhà ỉ.."

    Ngày xưa trong Nam hay ghi trên các bức tường "Cấm tiểu tiện nơi đây". Bây giờ thì ta thấy ghi "CAM DAI BAY".

    :)

    VN2006A viết:

    Thử nghiệm khác với thí nghiệm chỗ nào???

    Theo chỗ của em định nghĩa, thử nghiệm khác với thí nghiệm là vì:

    - "Thí" nghĩa là bỏ. Làm một cái gì để "nghiệm" ra, rút ra vấn đề thì cái đó ta hổng xài nữa, nếu có xài thì cũng phải chỉnh sửa nhiều, bổ sung, hoán đổi, thêm bớt v.v... trên căn cứ đã "nghiệm" ra trước đó để hoàn thiện hơn, hoàn chỉnh hơn vấn đề nào đó nhằm rốt cuộc để cho ra một sản phẩm mới hoàn hảo hơn theo thời gian và theo thời đại . Ví dụ dùng chuột để "thí nghiệm". Thông thường chữ "thí nghiệm" dùng cho khoa học kỹ thuật, khoa học tự nhiên và lãnh vực y tế, hóa học.

    - "Thử" nghĩa là... "thử" :D. Cái này "phát sinh" sau này mà thôi, chủ yếu trên lĩnh vực "con người" (dù là quản lý, cai trị gì cũng vậy). Cái này cũng là "đặc thù" của "đảng ta". Ví dụ: "thử nghiệm" phương pháp dạy học mới, "thử nghiệm mô hình bỏ HĐND" v.v...

    Thật ra, ở các nước dân chủ phương tây và Mỹ, những khoa học thuộc về lĩnh vực khoa học xã hội, pháp luật, giáo dục, họ không bao giờ có "thử nghiệm", mà họ dùng các công cụ tinh tế như: khảo sát, thăm dò, điều tra xã hội học, tâm lý học, thống kê học kể cả tâm linh học, thần học để nghiên cứu trước khi đề ra một chính sách, một mô hình, một hình thái mới nào đó phục vụ xã hội. Vì vậy, trước 75 tại miền Nam VN, không có từ "thử nghiệm" dùng cho lĩnh vực nghiên cứu xã hội.

    Tóm lại, nếu theo nguyên tắc khoa học, chỉ có "thí nghiệm", "mấy chú CS nhà em" sau này mới đẻ ra "thử nghiệm", nên người ta ví người VN như chuột trong tay "mấy chú CS nhà em". Hết :D he he he!

    Phiên Ngung viết:
    Theo tôi biết, ông Đào Văn Bình là tác giả hồi ký Thép Đen. Ông từng là điêp viên miền Nam gởi ra Bắc đầu thập niên 60, bị bắt và ở tù trong lòng miền Bắc tròn trẻm 20 năm mới được tha và vượt biên rồi định cư tại Mỹ.

    Bác Phiên Ngung, Hồi ký Thép Đen là của Đặng Chí Bình, em nghĩ không liên quan với ông Đào Văn Bình ở đây.
    Em đồng ý ngôn ngữ thay đổi theo vùng miền, theo thời gian. Tuy nhiên, ngoài thói quen, cũng nên dùng cẩn trọng, nhất là văn viết (điều mà sau này, ngày càng yếu). Sai 1 ly, đi 1 dặm (nói sai, có thể hiểu được, viết sai, sẽ làm sai nghĩa, sai ý).
    Không phải nhiều người sài thì đương nhiên đúng.

    Các bác VN2006A, TM1111 và neofob nói có lý.

    Ngoài ra tôi cho rằng việc tồn tại những khác biệt về ngôn ngữ giữa các vùng địa lý, các thời đại trong cùng một đất nước là một thực tế xảy ra ở bất cứ quốc gia nào. Tiếng Anh nói ở Liverpool là rất khác với tiếng Anh London. Tiếng Anh thời William Shakespeare cũng là rất khác với tiếng Anh thời nay. Tôi cũng võ đoán rằng tiếng Đức cũng sẽ có những khác biệt nhất định ở 2 bên của bức tường Berlin cũ, đặc biệt là những từ ngữ chính trị?

    Chính vì vậy việc tôi nghĩ so sánh ngôn ngữ giữa các vùng miền và các thời kỳ đôi khi cũng chỉ mang một ý nghĩa tương đối thôi.

    Ngôn ngữ, như đã viết ở dưới, thay đổi theo thời gian. Luôn luôn có những từ, thuật ngữ mới được sáng chế ra.

    Ngôn ngữ là quy ước để trao đổi, nên 1 từ hay 1 thuật ngữ nào đó được XH chấp nhận và hiểu nó theo nghĩa như thế, như thế..., tức là quy ước nó như thế, thì nó có nghĩa như thế!!!

    Ví dụ "vấn nạn", ngày xưa là các cụ đi sứ sang Tầu, bị bọn nó vấn hỏi đủ mọi chuyện. Các cụ gọi đó là "vấn nạn", tức là cái nạn bị vấn hỏi!!! Nhưng ngày nay "vấn nạn" lại có nghĩa là các tệ nạn đang nổi lên thành 1 vấn đề của XH.

    Tiếng Việt hiện đại khác với tiếng Việt cổ!!!

    Ngoài ra còn là thói quen do môi trường, ví dụ người Bắc thấy phở ngon, trong khi dân Nam lại cho hủ tiếu là ngon.

    Các bác VNCH không thể bấu víu mãi vào 1 cái hào quang nào đó của quá khứ!?

    Chẳng hạn tôi khó chịu khi gặp khá nhiều từ Hán Việt của VNCH, ví dụ phi cơ trực thăng, trong khi thế hệ tôi gọi là máy bay lên thẳng. Hàng không mẫu hạm, tôi gọi là tầu sân bay, VNCH gọi là phi pháo, BV gọi là không quân cường kích...

    Nói như thế không có nghĩa là nói ngôn ngữ tiếng Việt của VNCH dở. Nhưng các bác VNCH khen hay, thì phải chỉ rõ ra hay như thế nào, tại sao như thế lại là hay???

    Thì những người sinh ra, lớn lên ở Bắc Việt mới biết đường mà theo. Chứ nói chung chung thì biết thế nào mà theo được?

    Ngay ở dưới tôi đã nói qua rồi, hỏi lại 1 lần nữa:

    Modul thử nghiệm có khác với bộ phận thí nghiệm không??? (như ông ĐVB muốn sửa)

    Thử nghiệm khác với thí nghiệm chỗ nào???

    Các bác muốn dùng tiếng Việt kiểu gì cũng được thứ tiếng Việt mà các bác muốn dùng phải được đem ra sử dụng, giảng dạy...thì nó mới sống được.

    Tui có ý trên là do trong ngành software development còn có mentorship, lớp trước chỉ dạy lớp sau, có tiêu chuẩn, có hướng dẫn...đủ thử để những người mới, n00b..biết mà làm theo...

    Theo cảm nhận riêng của tui là văn hóa Việt Nam thiếu những món đó nên lúc tan hàng rã đám (đi ra nước ngoài
    để ở chẳng hạn) thì lúc nhìn lại tha hồ mà trách cứ.

    ---oOo---

    Một trong những tai hại của tiếng Việt mới là các danh từ kép không có dấu gạch ngang hoặc viết dính lại như tiếng Đức. Do đó khi đọc những câu như "Chuyện làm tình nguyện ở Mỹ" dễ dàng được hiểu theo cách khác. Mặt khác văn phong báo chí, theo tui thấy từ tiếng Anh, họ hay có cách cố tình chơi chữ hay trêu người đọc. Vậy tiếng Việt trong sáng có nên sử dụng thủ pháp (hay một từ thuần Nôm nào đó?) này?

    Cảm ơn các bác đã tham gia bàn luận và đánh giá. Hình như giữa những quan ngại chung ngày nay về tình trạng suy thoái đạo đức, giáo dục, văn hóa, tinh thần công dân, nếp sống xã hội... còn có một sự suy thoái về ngôn ngữ?

    Nhóm bạn trung học của tôi vài tháng trước cũng có một cuộc tranh luận sôi nổi đưa đến đôi chút mất lòng giữa bạn bè về đề tài "Thế nào là tiếng Việt mới? Thế nào là tiếng việt chuẩn?".

    Ngày xưa trước 1954 thì 3 miền Bắc Trung Nam giao lưu thông thoáng nên tuy có thổ ngữ địa phương, nhưng từ Bắc đến Nam đều có chung một thứ tiếng Việt chuẩn.Lịch sử VN đã khiến hai miền Nam-Bắc sống tách biệt và cô lập với nhau trong vòng 20 năm. Những người miền Nam như tôi và các bạn trung học ngày xưa đã hấp thụ tiếng Việt chuẩn theo nền giáo dục VNCH cho đến năm 1975. Trong thời gian chia cắt, ngôn ngữ hai miền phát triển riêng biệt, đến khi "ráp lại" thì đã có nhiều khác biệt, từ đó có cách đánh giá cái đúng, cái sai, cái tốt, cái xấu, phần nhiều dựa vào cái nền tảng giáo dục, phong tục bản làng, văn hóa gia đình, xã hội của của từng cá nhân.

    Đối với dân VNCH, tiếng Việt tại miền Nam tính đến tháng 4 1975 là chuẩn và trong sáng. Tiếng miền Bắc có nhiều cái kỳ dị và chói tai. Ngược lại người miền Bắc cũng có thể có cùng ý nghĩ như thế, rằng tiếng miền Bắc chuẩn còn tiếng Nam kỳ thì "kỳ cục". Ai đúng, ai sai? Mỗi người một ý!

    Khi người miền Nam dùng tiếng Hán Việt mà miền Bắc dùng tiếng Nôm thì Nam cho là Bắc bỗ bã, thô tục. (Thủy quân lục chiến, phi cơ trực thăng, nhà bảo sinh đối ngược với lính thủy đánh bộ, máy bay lên thẳng, xưởng đẻ, v.v.). Khi Bắc dùng tiếng Hán trong khi Nam đã diễn nôm rồi thì Nam thấy Bắc cầu kỳ, vay mượn còn Nam thì thuần Việt, trong sáng ("tòa đại sứ" đối ngược với "đại sứ quán", "trải qua" đối ngược với "thử nghiệm", "vừa học vừa làm" đối ngược với "giáo dục tại chức", v.v.) Ngược lại chắc chắn có nhiều từ Nam dùng thì Bắc sẽ cho là vô duyên chệch chuẩn.

    Thế thì tiếng Việt nào "kỳ quặt" là vì mình nghe không quen hay vì tự bản chất nó "kỳ quặt"?

    Ngôn ngữ luôn biến đổi nên thỉnh thỏang lại có từ mới xuất hiện. Ngày xưa mỗi lần có từ mới xuất hiện là bọn trẻ con chúng tôi tiên phong dùng ngay, còn bậc cha mẹ trưởng thượng thì thường tỏ thái độ khó chịu, không chấp nhận lúc đầu. Thời xưa có những cụm từ "sức mấy! Cù lần! Quê một cục! bỏ đi Tám!" mang về nhà dùng cứ bị mắng. Sau đó Phạm Duy đặt những từ mới này vào bài hát "Sức mấy mà buồn, buồn ơi bỏ đi Tám!" thì không còn nghe phê phán nữa. Kết luận: khi nào đông đảo quần chúng chấp nhận thì "được".

    Nếu bảo phải giữ gìn tiếng Việt càng nguyên thủy càng tốt, chống lại những trò pha chè ẩu tả sau này, thì mình phải nói Đức Chúa Blời như Alexandre De Rhodes đã dùng chứ không dùng Đức Chúa Trời, phải viết văn biền ngẫu kiểu Phạm Quỳnh, Nguyễn văn Vĩnh (thờ gia đình, mến tổ quốc, trọng tổ tiên, tôn cổ điển, bốn đức tính ấy được giáo dục vun trồng, thói quen bồi đắp, v.v.) chứ không được chuộng văn mới của Tự Lực Văn Đòan, thơ mới của Xuân Diệu, Huy Cận, v.v.

    Có nhiều người Việt thế hệ VNCH cho rằng tiếng Việt trước tháng 4 1975 là trong sáng nhất, chuẩn nhất và phải được giữ gìn. Sau gần 38 năm, ngày nay tiếng Việt ấy chỉ còn trong sáng tại hải ngọai và với thế hệ chúng tôi như TM1111, NiNi, bác Ngự, NJ, v.v. mà thôi. Tuổi trẻ trong nước sinh ra những thập niên 1970, 1980, 1990, v.v. không được tiếp cận (phải nói tiếp xúc chứ nhỉ?) với lọai tiếng Việt này. Bảo rằng tiếng Việt tại Sàigòn 1975 là chuẩn khác nào người Québec bảo tiếng Pháp của họ chuẩn hơn tiếng Pháp tại Paris, người Nam Phi bảo tiếng Anh của họ chuẩn hơn tiếng Anh đang dùng tại London, tiếng Đức tại Thụy sĩ chuẩn hơn tiếng Đức tại Berlin, Munich, và tiếng Hoa tại San Francisco chuẩn hơn tiếng Hoa tại Bắc kinh, v.v. Khi một cộng đồng đã tách rời xứ sở ra đi thì tiếng nói của họ thường đóng băng lại vào thời điểm họ rời chính quốc. Và tiếng nói của đại đa số người sử dụng tại chính quốc phải là tiếng chuẩn chứ không phải ngược lại. Tiếng Việt trong nước sẽ tiếp tục thay đổi càng ngày càng khác biệt với tiếng Việt đã được khuân ra nước ngòai 1975. Và những trường ĐH Mỹ dạy tiếng Việt cho người Mỹ, hay BBC, VOA đưa tin về VN, cũng phải dùng thứ tiếng Việt đang dùng tại Hà nội hay Sài gòn ngày nay chứ không thể dùng thứ tiếng Việt tại Porte de Choisy ở Paris hay tại Little Saigon ở Nam Cali được.

    Thế thì tại trong nước, tiếng Việt nào là chuẩn? Dĩ nhiên sẽ có nhiều nhà giáo dục, học giả, nhà báo, nhà văn hóa, v.v. luôn cố gắng thẩm định và lèo lái ngôn ngữ cho chuẩn. Tuy nhiên tôi cho rắng đại đa số người dân sẽ là người quyết định. Sẽ có những hiện tượng ngôn ngữ làm buồn lòng những nhà hàn lâm, nhưng đại đa số quần chúng sẽ lấn lướt một thiểu số ưu việt.

    Theo tôi, những từ "chói tai", nếu nó thật sự là tồi thì mọi người sẽ bỏ không dùng. Ngược lại, nếu đại đa số tiếp tục dùng thì từ từ nó sẽ trở thành "quen tai", và đôi khi còn "êm tai" nữa. Ngày nay thấy tụi teen còn có cách viết riêng của chúng mà người lớn phải "hãi vãi!". Văn phong bù bựa của bác Cẩn và các đồng chí cũng thấy... phải quan ngại! Mình đành phải chờ xem ít lâu nữa sau lọai tiếng Việt này có được vài chục triệu người dùng hay không. Nếu có thì đành Pótay.com, nó sẽ thành tiếng chuẩn. Nếu không thì tiếng Việt dị biệt này sẽ không tồn tại vì đã không quyến rủ được đại đa số quần chúng. Nó sẽ tự diệt vong.

    Trên đây là "bài tiểu luận" của thành viên TM1111, viết theo lý thuyết ngôn ngữ học. Lý thuyết là thế, nhưng đến khi đọc bài của ông Đào văn Bình thì cũng phải công nhận là tiếng Việt dùng trong môi trường chính qui phải chuẩn, phải để những người có học lèo lái, chứ không thể "hồn nhiên vô tư" được, các bạn nhỉ?

    TM1111 viết:
    Theo tôi nhận xét, người viết bài là một người lớn tuổi, hấp thụ tiếng Việt ngày xưa, và có lẽ di cư vào Nam từ năm 1954 rồi di tản ra nước ngoài năm 1975, nên rât xa lạ với tiếng Việt ngoài Bắc.
    Phiên Ngung viết:
    Theo tôi biết, ông Đào Văn Bình là tác giả hồi ký Thép Đen. Ông từng là điêp viên miền Nam gởi ra Bắc đầu thập niên 60, bị bắt và ở tù trong lòng miền Bắc tròn trẻm 20 năm mới được tha và vượt biên rồi định cư tại Mỹ.

    Theo Thép Đen, ông Bình sinh trưởng tại Hà nội, theo gia đình di cư vào Nam rồi vượt tuyến ra Bắc và ở tù. Sống trong nhà tù cộng sản, có lẽ ông chỉ được nghe và đọc tiếng Việt của VNDCCH và CHXHCNVN.

    Haha. Cảm ơn bác Phiên Ngung đã chia sẻ thông tin rất thú vị.

    Tôi nghĩ dịch "còn có tin..." là một lựa chọn hợp lý. Nhưng có lẽ tôi sẽ thêm từ CÁC để thành "CÁC nguồn tin cho hay" để phản ánh cái thực tế rằng thông tin ông Tony làm cố vấn là một thông tin có độ tin cậy rất rất cao và đến từ nhiều nguồn. Do đó có lẽ thêm từ CÁC nguồn tin sẽ sát với tính tin cậy của thông tin hơn chăng?

    Nhiều báo viết khẳng định luôn thông tin này mà không rào trước đón sau, ví dụ như bài sau trên tờ dailymail:

    dailymail viết:
    He is also a paid adviser to US investment bank JP Morgan and to Zurich International, a Swiss-based insurance company.

    Read more: http://www.dailymail.co.uk/news/article-2167038/Tony-Blair-earned-20m-just-year-advising-business-bosses-foreign-governments.html#ixzz2OXz3MU45
    Follow us: @MailOnline on Twitter | DailyMail on Facebook

    Chúng ta để ý tác giả dùng động từ to be ở thì hiện tại, tức là đây là một thông tin mà tác giả hoàn toàn tin tưởng.
    "Tony LÀ một cố vấn....."

    duong qua viết:
    Tony Blair is believed to serve as a consultant to financial conglomerates such as JP Morgan and Zurich International..."

    Tôi sẽ dịch là:

    "Người ta cho rằng Tony Blair đã làm cố vấn cho ...."

    Tên tác giả viết:
    Câu 20, theo tôi, vì ở thể bị động, nên dịch: Dư luận cho rằng ông Tony Blair đã làm cố vấn cho những tập đoàn tài chính như...

    Dịch theo hướng của bác Nguyễn Ngọc Già tôi cho là chính xác.

    Với những câu kiểu như "He is believed to involve ..." hoặc "It was reported that 3 men were killed in a bomb explosion..." hoặc "The weather is expected to....", khi dịch sang tiếng Việt ta sẽ bắt đầu bằng cái chủ ngữ ẩn "người ta"hoặc "mọi người", đúng như bác Nguyễn Ngọc Già dịch.

    Nếu ta bắt đầu bằng chủ ngữ "He", hay "It" hay "weather, cái ta thu được sẽ là những câu xa lạ với tiếng Việt, đó chính là dịch kiểu "WORD BY WORD", giống như đã thấy trong bản tin của BBC Tiếng VIỆT như là
    "Ông ta được tin rằng..." (đáng ra phải là: Người ta/mọi người tin rằng/cho rằng...)
    "Nó được nói rằng...." (đáng lẽ ra phải là: Báo cáo cho biết/các nguồn tin cho biết 3 người bị chết trong vụ nổ bom sáng nay tại Afghanistan.."
    "Thời tiết được đoán là..." (đáng lẽ phải là: Nhiều khả năng thời tiết sẽ ấm dần lên/(hoặc) Có lẽ thời tiết sẽ trở lạnh cuối tuần này...)

    Dịch "Thời tiết được mong đợi là sẽ ấm lên"/nó được nói rằng 3 người đã chết trong vụ nổ bom tuy không sai về ngữ pháp, nhưng xa lạ với ngôn ngữ thuần Việt, vì không người Việt nào nói thế.

    Tương tự như khi ta nói tiếng Anh bằng văn phong Việt, có thể cũng không sai về ngữ pháp, nhưng sẽ là xa lạ nếu không người Anh nào nói thế. Vì thế dịch sang ngôn ngữ nào thì phải diễn đạt theo văn phong ngôn ngữ của nước mà mình dịch sang.

    Các bạn!
    Bài gốc trên BBC có đoạn tác giả ĐVB phê bình trích ở đây http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2013/03/130319_tonyblair_vietnam_2ndtime.shtml

    Bài viết do ban Việt ngữ góp nhặt hay nói đúng hơn tóm lược một vài đoạn trong bài này http://www.telegraph.co.uk/news/politics/tony-blair/9797837/Tony-Blair-widens-his-web-via-the-stock-markets.html trong đó có đoạn: "He (Tony Blair) has lucrative consultancies with JP Morgan and the global insurance company Zurich International"
    Tuy nhiên, vì không muốn ghi nguồn, họ viết "It is believed" tức là "Có tin" như tác giả ĐVB đề nghị.

    Thêm vào mấy chữ "người ta cho rằng" thì cũng được nhưng không mạnh mẽ bằng "có tin". Còn nếu bảo là "dư luận" thì không được vì như thế nó chỉ có giá trị như "tin đồn".

    TM111 viết:
    Theo các bạn, lời ông phê bình tiếng Việt của BBC và VOA có đúng không? Những thí dụ ông nêu lên quả thật là có sai sót vụng về, hay đây là tiếng Việt mới có thể chấp nhận được? Những đề nghị sửa sai của ông có tốt hơn không, hay đó là thứ tiếng Việt xa xưa không hợp thời nũa?

    Theo tôi những câu được trích đúng là sai sót vụng về và những ví dụ đó chỉ ra rằng khâu biên tập tiếng Việt của BBC là còn một số chỗ để hoàn thiện.

    BBC viết:
    Nhạc sỹ Phạm Duy có tiền sử bệnh tim và từng qua hai lần giải phẫu tim.”

    Bản thân từ TIỀN SỬ không sai. Khi ai đó bị bệnh tim mà nay đã khỏi, ta nói "anh ấy có tiền sử bị bệnh tim", tức là đã từng bị, nay không bị nữa.
    Cái sai của câu này là ở chỗ nhạc sỹ Phạm Duy bị bênh tim mạch và bênh đó chưa bao giờ khỏi hẳn và ông qua đời cũng vì bệnh này. Vậy nói ông có tiền sử bệnh tim là sai.
    Nhưng dù sao cái sai này có lẽ cũng còn dễ thông cảm hơn những ví dụ sau.

    BBC viết:
    Các phần tử cực đoan đang đe dọa sẽ làm trật đường rầy tiến trình chuyển đổi sang dân chủ của Tunisia.

    Câu này thì là ví dụ điển hình của dịch kiểu word by word, dịch kiểu google.

    Tên tác giả viết:
    “Giáo sư Mỹ bị đòi đuổi việc vì chê VN” nên sử thành "Kêu gọi sa thải giáo sư Mỹ đã xúc phạm người Việt Nam.”

    Câu "Kêu gọi" trong sáng hơn và chuẩn hơn, nhưng theo tôi nếu thêm chữ VÌ vào chỗ "Kêu gọi sa thải giáo sư Mỹ VÌ đã xúc phạm người Việt Nam." thì sẽ ngăn được một khả năng hiểu lầm câu nói này sang câu cùng cấu trúc nhưng ngixa khác hẳn:
    Kêu gọi tẩy chay khách hàng người Việt Nam đã xúc phạm lòng tự tôn dân tộc.

    VOA viết:
    “Chuyện làm tình nguyện ở Mỹ”

    Đây là một câu RẤT KÉM về tiếng Việt của VOA tiếng Việt.

    BBC viết:
    Hà Nội cũng có kế hoạch đóng mới một tàu biển đa năng có khả năng chịu sóng lớn để làm tàu bệnh viện.

    Rất vô nghĩa. "Đóng mới" để phân biệt với "đóng cũ" chăng?

    VOA viết:
    Hơn một tỉ người châu Á trên khắp thế giới đã bước vào năm con Rắn bằng những màn pháo bông, ăn nhậu và đi thăm người thân.”

    Dùng từ "ăn nhậu' là rất nghiệp dư, kiểu nói xuồng xã với nhau chứ không phải ngôn ngữ báo chí nói về một tập quán của cả một lục địa.

    Tên tác giả viết:
    “Xuất hiện ảnh hậu phẫu của Hugo Chavez”.

    Tác giả nhận xét "Đây là loại tiếng Việt kém mà lại làm dáng." thật chính xác.

    Tên tác giả viết:
    Bắc Hàn kỷ niệm ngày mất Kim Jong-il”. Đáng lý ra phải viết “Bắc Hàn kỷ niệm ngày Kim Jong-il qua đời

    Đúng thế.
    Ngôn ngữ không chỉ đơn thuần ĐÚNG hay SAI. Nó còn có ngôn ngữ chuẩn mực, hay xuồng xã. Viết báo nó cần phải ngôn ngữ của viết báo.

    Tên tác giả viết:
    “Báo TQ phê Mỹ về Bắc Triều Tiên”.

    Rất kém cỏi từ phía người viết khi đã dùng ngôn từ rất trịnh thượng cho một nước đi phê nước khác.

    Nói chung tác giả nhặt ra toàn đúng những lỗi rất xác đáng. Cần phải có người giỏi tiếng Việt để biên tập lại trước khi đưa lên trang tin.

    Tony Blair is believed to serve as a consultant to financial conglomerates such as JP Morgan and Zurich International..."

    Tôi sẽ dịch là:

    "Người ta cho rằng Tony Blair đã làm cố vấn cho ...."

    Tên tác giả viết:
    Câu 20, theo tôi, vì ở thể bị động, nên dịch: Dư luận cho rằng ông Tony Blair đã làm cố vấn cho những tập đoàn tài chính như...

    Dịch theo hướng của bác Nguyễn Ngọc Già tôi cho là chính xác.

    Với những câu kiểu như "He is believed to involve ..." hoặc "It was reported that 3 men were killed in a bomb explosion..." hoặc "The weather is expected to....", khi dịch sang tiếng Việt ta sẽ bắt đầu bằng cái chủ ngữ ẩn "người ta"hoặc "mọi người", đúng như bác Nguyễn Ngọc Già dịch.

    Nếu ta bắt đầu bằng chủ ngữ "He", hay "It" hay "weather, cái ta thu được sẽ là những câu xa lạ với tiếng Việt, đó chính là dịch kiểu "WORD BY WORD", giống như đã thấy trong bản tin của BBC Tiếng VIỆT như là
    "Ông ta được tin rằng..." (đáng ra phải là: Người ta/mọi người tin rằng/cho rằng...)
    "Nó được nói rằng...." (đáng lẽ ra phải là: Báo cáo cho biết/các nguồn tin cho biết 3 người bị chết trong vụ nổ bom sáng nay tại Afghanistan.."
    "Thời tiết được đoán là..." (đáng lẽ phải là: Nhiều khả năng thời tiết sẽ ấm dần lên/(hoặc) Có lẽ thời tiết sẽ trở lạnh cuối tuần này...)

    Dịch "Thời tiết được mong đợi là sẽ ấm lên"/nó được nói rằng 3 người đã chết trong vụ nổ bom tuy không sai về ngữ pháp, nhưng xa lạ với ngôn ngữ thuần Việt, vì không người Việt nào nói thế.

    Tương tự như khi ta nói tiếng Anh bằng văn phong Việt, có thể cũng không sai về ngữ pháp, nhưng sẽ là xa lạ nếu không người Anh nào nói thế. Vì thế dịch sang ngôn ngữ nào thì phải diễn đạt theo văn phong ngôn ngữ của nước mà mình dịch sang.

    Câu 20, theo tôi, vì ở thể bị động, nên dịch: Dư luận cho rằng ông Tony Blair đã làm cố vấn cho những tập đoàn tài chính như...

    TM1111 viết:
    Vừa mới nhận được một mail chuyền nhau trên internet, có bàn đến văn phong tiếng Việt của BBC và vOA. Không biết các chuyên viên phiên dịch của DL vốn có nhiều kinh nghiệm chuyển ngữ mượt mà thông thoáng nghĩ thế nào?

    Theo tôi nhận xét, người viết bài là một người lớn tuổi, hấp thụ tiếng Việt ngày xưa, và có lẽ di cư vào Nam từ năm 1954 rồi di tản ra nước ngoài năm 1975, nên rât xa lạ với tiếng Việt ngoài Bắc.

    Theo các bạn, lời ông phê bình tiếng Việt của BBC và VOA có đúng không? Những thí dụ ông nêu lên quả thật là có sai sót vụng về, hay đây là tiếng Việt mới có thể chấp nhận được? Những đề nghị sửa sai của ông có tốt hơn không, hay đó là thứ tiếng Việt xa xưa không hợp thời nũa?

    Riêng trong trích dẫn số 20 thì tôi nghĩ nguyên tác tiếng Anh là "Tony Blair is believed to serve as a consultant to financial conglomerates such as JP Morgan and Zurich International..." Như vậy thì nên dịch là Tony Blair còn được cho là đã từng làm cố vấn cho những tập đoan tài chính như...

    Chữ "tin" ở đây không phải là "news" để dịch là "Còn có tin là..." như tác giả đề nghị.

    Ngôn ngữ thay đổi theo thời gian, một ông già chưa chắc đã đúng!!!

    Nhưng quả thật ông này chỉ ra 1 số câu tối nghĩa thú vị.

    Câu 20 tôi cùng suy nghĩ với chị TM1111: Tony Blair được cho là, dịch "còn có tin" nghe thiếu professionell.

    Câu 15 Modul cũng không hay: thế nào là thí nghiệm và thế nào là thử nghiệm??? Modul cứ để Modul cũng được, dịch ra bộ phận có khi làm tối nghĩa. Vì Modul có thể hoạt động độc lập, bộ phận rất chung chung và chưa chắc đã hoạt động độc lập được.

    Câu 17: Nhật bản sẽ giúp phát hiện bất cứ 1 tên lửa nào được phóng đi từ BH.

    Câu 19: ông này đổi 2 vị trí đầu tiên (1 và 2) của người ta thành vị trí hàng đầu. Hàng đầu là vị trí số mấy??? Hàng đầu cũng có thể là vị trí thứ 5 hoặc thứ 6 vậy?!

    Tôi biên soạn lại và đưa một số sách được dịch của các thành viên của x-cafevn.org {Bums, Diên Vỹ, Cymbidium} và của Phan Lê Dũng lên website github. Địa chỉ ở đây: https://github.com/neofob/ebooks.neofob

    Các sách được đăng:
    Tương lai của Tự Do: do Bums và Diên Vỹ chuyển ngữ
    Đôi bài trùng Quyền thế: do Cymbidium chuyển ngữ
    Trong Gọng kềm Lịch sử: do Phan Lê Dũng dịch
    Nét Chấm Phá Của Bức Điêu Khắc Truyền Thần: do Phan Lê Dũng dịch

    Các bác có thể download bản pdf hoặc bản gốc bằng txt tùy thích.

    ~neofob

    Pages