Nhóm Dịch Thuật Dân Luận

  • Bởi Admin
    15/01/2013
    397 phản hồi



    Nhóm Dịch Thuật Dân Luận được thành lập với mục đích khuyến khích việc dịch các bài vở / tin tức từ tiếng Anh sang tiếng Việt và ngược lại. Thế giới ngày nay đang trở nên "bằng phẳng" hơn, những gì xảy ra cách Việt Nam cả nửa quả địa cầu cũng có thể gây ra những tác động khó tưởng tượng nổi tới cuộc sống của chúng ta. Bằng cách nắm bắt những gì đang diễn ra trên thế giới, cũng như cung cấp cho thế giới thông tin cần thiết về những gì đang xảy ra ở Việt Nam, chúng ta sẽ gặt hái được lợi ích to lớn của một thế giới phẳng.

    Bên cạnh công việc dịch thuật, Nhóm Dịch Thuật sẽ trợ giúp độc giả Dân Luận trong việc học tiếng Anh, qua trả lời các thắc mắc và nâng cao vốn từ vựng. Chúng tôi mong rằng sẽ ngày càng nhiều người Việt Nam có thể sử dụng được ngôn ngữ thông dụng này của thế giới, áp dụng nó để thành công trong cuộc sống cá nhân cũng như để xây dựng một đất nước Việt Nam tươi đẹp hơn.

    Nhóm sẽ do bác Tâm Như làm trưởng nhóm cùng các thành viên tình nguyện trong danh sách dưới đây. Độc giả Dân Luận có nhã hứng tham gia nhóm dịch thuật này, xin đăng ký với Admin hoặc bác Tâm Như qua email [email protected]. Không có giới hạn nào về thành viên tham gia, ngoại trừ bạn phải thật sự muốn tham gia với tinh thần học hỏi, chia sẻ, và làm việc nghiêm túc.

    Một số điều cần chú ý:

    - Trước khi dịch bài, xin thông báo cho cả nhóm ở thread dưới đây để tránh dịch trùng đề tài.

    - Thành viên tham gia Nhóm Dịch Thuật nên đăng ký làm thành viên Dân Luận, như vậy sẽ không phải đợi phản hồi được duyệt.

    - Với các dự án dịch thuật cần sự phối hợp của nhiều thành viên làm việc nhóm, trưởng nhóm sẽ là người quyết định điều phối công việc.

    Các thành viên của nhóm dịch thuật:

    - Tâm Như (trưởng nhóm)
    - Diên Vỹ
    - Innova
    - Hồ Gươm
    - Tqvn2004 (nick Admin)
    - TM1111
    - N.Q. Khải
    - Thien Thanh
    - Thomas (chz4me)
    - Khải Huyền
    - Phong Trần

    Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn

    397 phản hồi

    Bác TM111 định nghĩa rất chính xác TEST và EXPERIMENT, nhưng dịch sang tiếng Việt đều giống nhau là sai.Trong tiếng Việt được dịch rất chuẩn bằng hai cụm từ khác nhau.Nhưng đáng tiếc ngôn ngữ tiếng Việt mà người Việt cũng nắm không rõ.

    EXPERIMENT dịch là Thí Nghiệm , hay Thử Nghiệm , từ chữ “ 試 thí “ tức là dò thử, xem hơn kém thế nào và từ chữ ” 驗 nghiệm” tức là vỡ lẽ ra , thấy ra cái gì đó.

    TEST dịch là Chuẩn Nghiệm hay Chứng Nghiệm.Nó từ chữ “准 chuẩn “, tức là khung mẫu đúng sẵn có, chữ nghiệm giống như ở trên và nó từ chữ “證 chứng “ tức là chứng cớ, tức là cái gì trước đó đã nghe hoặc thấy, hoặc đã định trước.

    Xin lỗi, câu đầu tiên trong ý kiến của tôi (mã số 82577) thiếu chữ "trong" ở cuối câu đầu tiên : ... đang dùng trong nước.

    Tôi vừa hỏi chuyện chú Google bằng hai nhóm chữ: "tự điển: thí nghiệm" và "tự điển: thử nghiệm" . Tôi nhặt được 6 câu sau đây:

    GOOGLE viết:
    1- Thi nghiệm: Gây ra một hiện tượng để quan sát nhằm tìm hiểu, nghiên cứu hay kiểm tra.

    2- Sau thời gian dài nghiên cứu và thử nghiệm, chiếc từ điển được mong đợi nhất cũng đã hoàn thiện.

    3- Bản thân ông đã “thử nghiệm” bài thuốc chữa bệnh sỏi thận do mình bào chế ...

    4- Jonas Salk công bố thử nghiệm thành công vắc-xin bại liệt trên một số người lớn và trẻ em.

    5- Tuy đang ở giai đoạn thử nghiệm nhưng ViLi Dict đã cho thấy ...

    6- Theo thử nghiệm của chúng tôi, từ điển Anh – Việt này có thể cài đặt và sử dụng được với Sony Ericsson T610.

    Theo các bác, trong các câu 2,3,4,5,6 , các chữ "thử nghiệm" nên hiểu theo nghĩa experiment hay test?

    VN2006A viết:

    Trong khi thử nghiệm là chờ đợi xem có đáp ứng tiêu chí, thông số đặt ra không (quy định hẳn hoi là cái gì). Ví dụ test xem cái ti vi Samsung (1 hệ thống kỹ thuật) này các parameter có đúng như trong số liệu của Samsung đưa ra không?

    Chúng ta đang bàn về thuật ngữ "test" và "experiment" dịch ra tiếng Việt sao cho "hợp" với tiếng Việt đang dùng nước.

    Theo phần mà tôi quơ từ bác Sáu, bác dùng chữ "thử nghiệm" thì bác đã không chỉ có ý định "xem có đáp ứng tiêu chí" hay không mà còn muốn biết nó có (hay không) "đáp ứng tiêu chí" như thế nào (HOW?).

    Trong khi đó, với "test" thì đơn giản bác chỉ muốn biết đạt tiêu chuẩn/tiêu chí (đã đề ra trước) hay không? (Yes - No question).

    Không biết bây giờ thì sao chứ trước đây khi tôi còn ở VN, "test" không được hiểu là "thử nghiệm".

    Khách Cà-phê viết:
    TM1111 viết:

    Theo cảm tính, tôi cho test là thử nghiệm và experiment là thí nghiệm.

    Theo tôi, ngược lại có lẽ đúng hơn. "thử cái coi" thì đi liền với thử nghiệm (experiment). Còn "test" là thí nghiệm, có vẻ khiên cưỡng nhưng có thể hiểu được trong một vài trường hợp cụ thể (nhất là trong giới khoa học, giới chuyên môn). Thông thường, làm "test" là làm "kiểm tra" (trong y khoa thì là làm "xét nghiệm").

    Tôi viết ở mã số 82546 là thí nghiệm có chờ đợi kết quả, nhưng không cụ thể (được), như bác TM1111 nói là thử cái coi, hay bác Ngự cũng nói tương tự. Vì ở đây không ai (có thể) quy định là phải ra cái gì, chỉ có hướng đi và suy luận thôi.

    Trong khi thử nghiệm là chờ đợi xem có đáp ứng tiêu chí, thông số đặt ra không (quy định hẳn hoi là cái gì). Ví dụ test xem cái ti vi Samsung (1 hệ thống kỹ thuật) này các parameter có đúng như trong số liệu của Samsung đưa ra không?

    PS.: chợt nhớ ra ở đây có người có thể giúp mình định nghĩa chuẩn về thí- và thử nghiệm: Mai Lê, Mai Lê chuyên về hóa thực phẩm, chắc có thể nói rõ khi nào là Test, khi nào là experiment.

    Đối với dân kỹ thuật như mình thì có lẽ mọi việc rõ ràng: 1 chi tiết hay 1 bộ phận máy đã làm ra chỉ có test, chứ không phải experiment. Trong khi làm ra nó thì có thể phải làm 1 loạt experiment về vật liệu, hóa chất...v...v...

    Rãnh rỗi ngồi tán chuyện cho vui về hai chữ "xưởng đẻ".

    Lâu nay tui nghĩ không hề có chuyện "Xưởng đẻ Từ Dũ", cứ tưởng các bác bác hải ngoại bịa ra để chọc quê mấy chú bộ đội từ thuở trên rừng mới về tiếp quản thành phố. Nay thấy có hai ba người xác nhận là có, tui tạm tin là có.

    Nhưng, bỏ đi các bác. Có lẽ họ biết là họ sai nên họ đã sửa lại cách đây gần 40 năm rồi. Mình cứ bám vô đó mà chê họ làm chi, hóa ra mình quả lạc hậu và bảo thủ. Và, theo tôi, cái hại hơn cả là ... phản tác dụng : giới trẻ đọc những ý kiến của các bác về "xưởng đẻ" có thể sẽ "chê" các bác hơn là "chê" họ.

    (Lúc chuyện "Xưởng đẻ Từ Dũ" ra đời, tui không có ở thành phố nên không biết. Tôi cũng chưa từng thấy một chứng cớ nào rõ ràng, chẳng hạn như một tấm ảnh hoặc một văn bản có hai chữ "xưởng đẻ" nằm chình ình ra trước bàn dân thiên hạ)

    TM1111 viết:
    Hai từ test và experiment trong tiếng Anh có phân biệt rõ.

    Test là thử xem một vật, một dụng cụ có vận hành đúng theo tiêu chí đặt ra cho nó không.

    Experiment là "thử cái coi", xem nó như thế nào,...

    Bác viết thế này, theo tôi, là đúng rồi. Cách dùng chữ "test" của đa số người Việt trong nước thì "tiêu chí" này phải được các cấp có thẩm quyền công nhận và công bố : chính phủ, Ủy ban, Bộ chuyên trách, Hiệp Hội nghề nghiệp,...

    TM1111 viết:

    Theo cảm tính, tôi cho test là thử nghiệm và experiment là thí nghiệm.

    Theo tôi, ngược lại có lẽ đúng hơn. "thử cái coi" thì đi liền với thử nghiệm (experiment). Còn "test" là thí nghiệm, có vẻ khiên cưỡng nhưng có thể hiểu được trong một vài trường hợp cụ thể (nhất là trong giới khoa học, giới chuyên môn). Thông thường, làm "test" là làm "kiểm tra" (trong y khoa thì là làm "xét nghiệm").

    Tôi "tay ngang" xin xía dzô chiện của mấy bác "hàn lâm" tí xíu. Xin chớ giận, coi như là thư giãn...

    Theo tôi, nôm na, chữ "test" phải đi liền với chữ "chuẩn" hay "tiêu chuẩn" (standard), nên dịch là "kiểm tra"

    Ví dụ 1: bài "test" ở trường (bài kiểm tra, examination) để xem học sinh xứng đáng được mấy điểm, xếp thứ hạng mấy, loại nào (A,B,C, D, F,...) theo một thang điểm đã định sẵn (standard).

    Ví dụ 2: HIV test (# xét nghiệm/ kiểm tra) cho kết quả dương tính hay âm tính theo một "chuẩn" (standard) rõ ràng. Nói cách khác, phải căn cứ vào các "chuẩn" cho sẵn, cho trước để kết luận test dương tính hay test âm tính.

    Trong "test" hiếm khi có những thử nghiệm, thí nghiệm (experiment). Một số bài test như Toefl, PCAT, MCAT,... có khoảng chục câu không được cho điểm mà những câu này chỉ dành cho mục đích thăm dò, thử nghiệm.

    Còn chữ " experiment" là thử nghiệm, thí nghiệm dựa theo một giả thuyết (hypothesis) nào đó (chưa rõ đúng hay sai, chưa có "chuẩn" hay standard). Trong "experiment" thường bao gồm một số "test".

    Tên tác giả viết:
    An experiment is a orderly procedure carried out with the goal of verifying, falsifying, or establishing the validity of a hypothesis.

    (wikipedia.org)

    Nôm na là thế, chưa tra cứu kỹ lưỡng lại vì mạng đang chập chờn. Xin góp ý cùng các bác.

    Nguyễn Ngọc Già viết:
    @ bác VN2006A

    Tôi không đồng ý với cách của bác giải thích. Nói như bác thì tiếng ANH có phân biệt 2 chữ "thí nghiệm" và "thử nghiệm" không? khi nào thì "test" khi nào thì "experiment"?

    Xin phép cho tôi nói leo. Trong tiếng Anh, thí nghiệm (experiment) và thử nghiệm (testing) có nghĩa hoàn toàn khác nhau. Thí nghiệm làm thử caí gì đó (My first experiment with the lemon cake recipe by Martha Steward was a great success). Thử nghiệm là làm cái gì đó với mục đích để xem nó có đúng với giả thuyết và lý thuyết (hypothesis testing), hay tiêu chuẩn (thí dụ:: drug testing).

    Tôi xin đưa ra một thí dụ cụ thể bằng tiếng Anh để thấy hai từ Thí nghiệm (experiment) khác với thử nghiệm (testing): I conduct an experimental study (or an experiment) to test social control theory.

    Hai từ test và experiment trong tiếng Anh có phân biệt rõ.

    Test là thử xem một vật, một dụng cụ có vận hành đúng theo tiêu chí đặt ra cho nó không. Đối tượng của test phải có những tiêu chí đặt ra từ trước, nay test lại xem có đúng với sự trông mong của mình hay không. TD: We test every component we make. (Chúng tôi thử tất cả bộ phận làm ra ở đây).

    Experiment là "thử cái coi", xem nó như thế nào, hay để xác định hay phủ định những nghi vấn trong đầu, chứ không có tiêu chí được đặt ra và cầu vọng sẵn.

    Theo cảm tính, tôi cho test là thử nghiệm và experiment là thí nghiệm.

    Thế nhưng test và experiment dịch sang tiếng Việt thì có thể là thí nghiệm, có thể là thử nghiệm (Google translate), nên tôi cũng không biết phân biệt thí nghiệm và thử nghiệm trong tiếng Việt thế nào.

    Non viết:
    Nguyễn Ngọc Già viết:
    @ bác VN2006A

    Tôi không đồng ý với cách của bác giải thích. Nói như bác thì tiếng ANH có phân biệt 2 chữ "thí nghiệm" và "thử nghiệm" không? khi nào thì "test" khi nào thì "experiment"?

    Lý của bác Già không ổn, không thể lấy tiếng Anh (hay ngoại ngữ khác) để so sánh như vậy được. Nếu theo cách của bác thì làm sao giải thích được các chữ gánh, vác, khuân, bưng, bê, ẳm, bồng, bế được.

    Ậy! chữ "test" và "experiment" là của bác VN2006A đưa ra và tôi bàn trên đó thôi!

    VN2006A viết:
    Nguyễn Ngọc Già viết:
    @ bác VN2006A

    Tôi không đồng ý với cách của bác giải thích. Nói như bác thì tiếng ANH có phân biệt 2 chữ "thí nghiệm" và "thử nghiệm" không? khi nào thì "test" khi nào thì "experiment"?

    Bác NNG, tôi giải thích qua ở dưới là có khác biệt giữa "test" và "experiment" bằng ví dụ có Testing Department nhưng không thấy Experiment Department.

    Thậm chí có định nghĩa trong sách hẳn hoi, nhưng tôi không nhớ.

    ở Đức, hay Âu, Mỹ nói chung bao giờ chả có những tạp chí "test", chuyên test cho người tiêu dùng các dụng cụ như camera của Sony, Ti vi của samsung, LG, Laptop/notebook của Dell, Lenovo...v...v...

    Họ kiểm tra các tiêu chí kỹ thuật của các đồ dó, xem có đúng như nhà sản xuất quảng cáo không.

    Nếu bác NNG lấy 1 quả tạ nặng 500 kg đặt lên chiếc laptop Lenovo xem nó có bẹp không. Thì đó là experiment! vì đó không phải tiêu chí kỹ thuật của chiếc laptop. Ngược lại bác đập nó (lenovo) xuống đất với 1 gia tốc 5g xem đĩa cứng của nó có bị hỏng không thì lại là test.

    Có thể bác giải thích hợp lý trong khoa học kỹ thuật, còn trong khoa học xã hội, đặc biệt mấy cái gọi là: "thử nghiệm phương pháp dạy học mới", "trường sư phạm thực nghiệm", "thí điểm bỏ HĐND phường xã" gì gì đấy, còn có cụm từ này mới ghê: "phạt thí điểm" :(. Tôi nghĩ, "phạt thí điểm" chẳng qua là chiêu thức nhóng, coi dân phản ứng cỡ nào, dân làm dữ quá thì tính chiêu khác hay hoãn lại rồi bùng lên áp đặt luôn (như vụ đội nón bảo hiểm hồi nẳm). Nói chung mấy "chú CS nhà tôi" dùng từ nghe ớn lạnh và tối tăm quá!

    Nguyễn Ngọc Già viết:
    @ bác VN2006A

    Tôi không đồng ý với cách của bác giải thích. Nói như bác thì tiếng ANH có phân biệt 2 chữ "thí nghiệm" và "thử nghiệm" không? khi nào thì "test" khi nào thì "experiment"?

    Lý của bác Già không ổn, không thể lấy tiếng Anh (hay ngoại ngữ khác) để so sánh như vậy được. Nếu theo cách của bác thì làm sao giải thích được các chữ gánh, vác, khuân, bưng, bê, ẳm, bồng, bế được.

    Nguyễn Ngọc Già viết:
    @ bác VN2006A

    Tôi không đồng ý với cách của bác giải thích. Nói như bác thì tiếng ANH có phân biệt 2 chữ "thí nghiệm" và "thử nghiệm" không? khi nào thì "test" khi nào thì "experiment"?

    Bác NNG, tôi giải thích qua ở dưới là có khác biệt giữa "test" và "experiment" bằng ví dụ có Testing Department nhưng không thấy Experiment Department.

    Thậm chí có định nghĩa trong sách hẳn hoi, nhưng tôi không nhớ.

    ở Đức, hay Âu, Mỹ nói chung bao giờ chả có những tạp chí "test", chuyên test cho người tiêu dùng các dụng cụ như camera của Sony, Ti vi của samsung, LG, Laptop/notebook của Dell, Lenovo...v...v...

    Họ kiểm tra các tiêu chí kỹ thuật của các đồ dó, xem có đúng như nhà sản xuất quảng cáo không.

    Nếu bác NNG lấy 1 quả tạ nặng 500 kg đặt lên chiếc laptop Lenovo xem nó có bẹp không. Thì đó là experiment! vì đó không phải tiêu chí kỹ thuật của chiếc laptop. Ngược lại bác đập nó (lenovo) xuống đất với 1 gia tốc 5g xem đĩa cứng của nó có bị hỏng không thì lại là test.

    Nguyễn Ngọc Già viết:
    duong qua viết:
    VN2006A viết:
    Ngoài lề: tôi chưa bao giờ nghe thấy "xưởng đẻ, nhà ỉa..." cả. "Cấm Đái Bậy" thì nhìn thấy nhiều rồi. Tôi vẫn dùng trạm xá, bệnh viện, nhà hộ sinh, nhà vệ sinh...

    Tôi cũng nghĩ giống bác VN2006A.

    "Xưởng đẻ" là có thật, nhưng tồn tại một thời gian ngắn. Chữ này khi "giải phóng" xong, nó dùng cho bệnh viện Từ Dũ, nếu tôi nhớ không lầm chỉ khoảng năm 76 thì chấm dứt. Thậm chí, lúc bấy giờ mấy ông bà "bác sĩ" ngoài Bắc vô, còn cãi nhau với dân SG là phải nói "Từ VŨ" chứ không phải Từ Dũ. Má ơi! lúc đó, chị tôi kể chuyện mà cười "lôn" cả ruột! Họ không biết bà Từ Dũ, cứ nghĩ dân SG nói chữ "V" theo âm địa phương, nên họ sửa. Mô Phật!

    Xác nhận điều bác NNG nói trên là đúng. Có lẽ những người đã đi nước ngoài trước 30/4/75 hoặc lúc đó còn nhỏ nên không biết.
    Về từ Hán Việt thì trước và sau 30/4 có nhiều thay đôi; hay cũng có mà dở cũng có.
    Ví dụ trước 30/4 thường dùng đả tự viên, kiều lộ, tàu hỏa... sau 30/4 đổi lại là nhân viên đánh máy chữ, cầu đường, xe lửa... nghe rõ nghĩa, hay!.
    Nhưng ngược lại sau 30/4 có những từ vay mượn,khó hiểu như "đại lý kinh tiêu" (cửa hàng bán lẻ than củi), hộ lý (y công trong bệnh viện), hộ khẩu (tờ khai gia đình). Một số từ được hiểu nghĩa khác đi như y sĩ (thầy thuốc trung cấp - trên y tá) và bác sĩ (thầy thuốc đại học)do vậy mà phát sinh ra cách gọi tiến sĩ - bác sĩ thay vì gọi là tiến sĩ y khoa; trường đại học kỹ thuật thành trường bách khoa (bách khoa cái gì?), ĐH khoa học thành tổng hợp (bách hóa tổng hợp - tả pí lù?). Một số từ nghe rất kêu như quản lý thị trường (chỉ là kiểm tra hàng gian, hàng giả). Nói chung là từ Hán Việt cũng còn dùng nhiều nhưng số người hiểu ít đi như biên chế nói là biến chế, tham quan nói là thăm quan, độc giả nói là đọc giả v/v...
    Ngoài ra có những chữ trước 30/4 rất ít dùng như hồ hởi, khản trương, họp giao ban, bồi dưỡng, Trung Quốc... bây giờ ra nước ngoài quen miệng, người ta nghe nói biết ngay mình là Việt Cộng. hihi!

    Ừ quên! bác VN2006A không nói trong lĩnh vực quản trị, quản lý, khoa học xã hội, giáo dục, pháp luật đối với 2 chữ "thí" và "thử". Ngoài ra ở VN có mấy chữ mà tôi thấy rối lắm: "thí điểm" này nhé, "thực nghiệm" nữa nhé, . "Thí điểm" chắc là làm làm "điểm" rồi "thí" :D he he he! "thực nghiệm" chắc là "nghiệm" ra từ "thực tế":D he he he! Bác giải thích sao đây?!

    Còn mấy chữ dạo này "kinh hồn" lắm: có mấy cái xe (loại 12 chỗ hay hơn) chuyên chạy mướn nhưng cứ trương cái bảng là "chạy hợp đồng", có một con đường làm mới, hổng có chỗ làm văn phòng tạm, họ chọn một cái vỉa hè gần đó, dựng mấy cái container, có gắn máy lạnh, cũng kéo rèm, cũng cửa nẻo và gọi là "văn phòng hiện trường" :D ha ha ha!!! bác giải thích sao đây?

    Trong điện ảnh: có "chuyên viên khói lửa" (ông "Phương khói lửa" ở SG bị nổ vừa rồi đó), có "phụ quay" mà ở VN hay gọi là "thợ vịn" đó!

    Còn nhiều chữ lắm! ví dụ: hồi xưa gọi là "thoại kịch" nghe hay , bây giờ gọi là "kịch nói" :D, hồi xưa gọi là "nhạc phẩm" nghe hay, bây giờ gọi là "bài hát":D v.v...

    @ bác VN2006A

    Tôi không đồng ý với cách của bác giải thích. Nói như bác thì tiếng ANH có phân biệt 2 chữ "thí nghiệm" và "thử nghiệm" không? khi nào thì "test" khi nào thì "experiment"?

    Tranh thủ nói chuyện với các bác 1 chút:

    Theo tôi, có sự khác nhau giữa thử nghiệm và thí nghiệm!?

    Cả 2 đều có ý nghĩa tương tự, nên dễ bị sử dụng lẫn lộn. Trong cả 2 trường hợp người ta đều chờ đợi 1 kết quả nào đó. Nhưng thí nghiệm thì không cụ thể, còn thử nghiệm thì khá cụ thể.

    Ví dụ, bác NNG có thể tìm cách trộn dấm ớt, rượu, sữa và mật ong để cho ra 1 thứ thức uống khoái khẩu nào đó. Nhưng bác cũng không biết nó khoái khẩu như thế nào, và nếu bác thay đổi thành phần -ví dụ như sữa gấp 3 lần rượu thay vì gấp 2- bác có được 1 thứ khoái hơn hoặc kém khoái hơn, tức là thay đổi Parameter.

    Thử nghiệm thì ngược lại, người ta chờ đợi 1 hệ thống kỹ thuật (hay 1 object) có đạt được các thông số chỉ tiêu kỹ thuật nhất định nào đó không.

    1 quả tên lửa Topol là 1 hệ thống kỹ thuật. Người ta cần hàng nghìn thí nghiệm để chế tạo ra nó. Nhưng cần hàng chục thử nghiệm để xem nó có đủ các tính năng mà mình thiết kế cho nó hay không, ví dụ có thể bay được 1 chặng đường 10000km hay không, có thể mang được đầu đạn nặng x kg hay không, có thể trúng đích trong vòng 100 m hay không...?

    1 công ty có nhiều Laboratorium để làm thí nghiệm, Experiment. Nhưng có hẳn 1 Department of testing để thử nghiệm, mà lại không gọi là Department of Experiment.

    Cho nên theo tôi nghĩ, tùy trường hợp mà dùng thử nghiệm hay thí nghiệm!!!

    duong qua viết:
    VN2006A viết:
    Ngoài lề: tôi chưa bao giờ nghe thấy "xưởng đẻ, nhà ỉa..." cả. "Cấm Đái Bậy" thì nhìn thấy nhiều rồi. Tôi vẫn dùng trạm xá, bệnh viện, nhà hộ sinh, nhà vệ sinh...

    Tôi cũng nghĩ giống bác VN2006A.

    "Xưởng đẻ" là có thật, nhưng tồn tại một thời gian ngắn. Chữ này khi "giải phóng" xong, nó dùng cho bệnh viện Từ Dũ, nếu tôi nhớ không lầm chỉ khoảng năm 76 thì chấm dứt. Thậm chí, lúc bấy giờ mấy ông bà "bác sĩ" ngoài Bắc vô, còn cãi nhau với dân SG là phải nói "Từ VŨ" chứ không phải Từ Dũ. Má ơi! lúc đó, chị tôi kể chuyện mà cười "lôn" cả ruột! Họ không biết bà Từ Dũ, cứ nghĩ dân SG nói chữ "V" theo âm địa phương, nên họ sửa. Mô Phật!

    VN2006A viết:

    @bác Nguyễn Ngọc Già: thí nghiệm và thử nghiệm. Nếu báo đăng tin, ví dụ, Nga thử nghiệm thành công tên lửa vượt lục địa Topol M hay Nga thí nghiệm thành công tên lửa vượt lục địa Topol M???

    Thì tôi đã nói rồi. Chữ "thử nghiệm" chỉ có sau này thôi. Nếu bác để ý sẽ thấy từ khoảng sau 90 về sau này mới có. Lẽ ra nên nói "thí nghiệm tên tửa vượt... đã thành công..." (vì trước đó đã có thí nghiệm chưa thành công).

    Trích dẫn:
    Thử nghiệm khác với thí nghiệm chỗ nào???

    Theo tớ thì:

    Thí nghiệm là làm một việc xem có theo đúng lý thuyết đề ra không. Ví dụ cho học sinh làm thí nghiệm xem đốt cháy H2 + O2 có thành nước H2O không.

    Thử nghiệm là làm một việc xem có theo đúng thiết kế không. Ví dụ thử nghiệm sự an toàn của máy bay Boeing 787 với bình điện theo thiết kế mới.

    À, còn thí điểm là chỗ làm thí mạng, chết bỏ :D

    Sẵn nói chuyện phiên âm ra tiếng Việt: có đứa cháu học ngành y khoa mà sách vở dùng toàn những chữ "a xít", "ba dơ", !!!!

    VN2006A viết:
    Ngoài lề: tôi chưa bao giờ nghe thấy "xưởng đẻ, nhà ỉa..." cả. "Cấm Đái Bậy" thì nhìn thấy nhiều rồi. Tôi vẫn dùng trạm xá, bệnh viện, nhà hộ sinh, nhà vệ sinh...

    Tôi cũng nghĩ giống bác VN2006A.

    TM1111 viết:

    Theo bác Sáu thì khi nào nên giữ từ Hán Việt và khi nào nên Việt hóa?

    Bạn tôi từ Âu châu về miền Bắc du lịch đã bị sốc khi thấy nhà vệ sinh được ghi là "nhà ỉ.."

    Ngày xưa trong Nam hay ghi trên các bức tường "Cấm tiểu tiện nơi đây". Bây giờ thì ta thấy ghi "CAM DAI BAY".

    :)

    Tôi không phải nhà ngôn ngữ học nên không thể nói được bao nhiêu Hán Việt thì vừa!!!

    Nhưng cố gắng tới mức có thể, để giảm bớt từ Hán Việt. Thời của tôi trong trường kêu gọi phải "giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt". Tôi nghĩ rằng điều này không có gì sai?

    Ngoài lề: tôi chưa bao giờ nghe thấy "xưởng đẻ, nhà ỉa..." cả. "Cấm Đái Bậy" thì nhìn thấy nhiều rồi. Tôi vẫn dùng trạm xá, bệnh viện, nhà hộ sinh, nhà vệ sinh...

    @bác Nguyễn Ngọc Già: thí nghiệm và thử nghiệm. Nếu báo đăng tin, ví dụ, Nga thử nghiệm thành công tên lửa vượt lục địa Topol M hay Nga thí nghiệm thành công tên lửa vượt lục địa Topol M???

    Một đề tài hay mà độc giả TM111 mang về, làm tôi lại thấy buồn với tư cách sống trong nước và qua hai chế độ. Hy vọng những bàn luận thêm sau đây, mở ngõ tâm hồn cho tất cả chúng ta cùng suy nghĩ sự tác hại ghê gớm của "giáo dục XHCN" trong 38 năm qua.

    Tuy không phải là nhà ngôn ngữ học, nhà văn hay nhà giáo, nhưng quả thật, suốt 38 năm, trải qua thời CS cai trị, tôi quá đau lòng với "chữ nghĩa" đang sử dụng tại Việt Nam.

    Dù không phải lúc nào cũng viết đúng chính tả, không phải lúc nào cũng chấm, phẩy, xuống dòng, sử dụng câu cú hợp lý và đẹp, nhưng tôi cho rằng: "văn là người". Người lại do nền giáo dục của xã hội nhất định đã gieo và đã trồng như thế nào.

    Cuốn theo thời cuộc, trải theo thân phận người trong nước, bị lôi tuột đi với những oán hận, những bất công chất chồng theo ngày tháng cũng như chất "phi nhân" của chế độ hiện nay, bản thân tôi cũng không thoát khỏi nhiều lúc cợt nhã, đành hanh như một đứa trẻ. Tuy thế, những lúc bức bối hiển hiện, những oan khiên phơi ngay trước mặt mình, tôi lại càng cảm thông với những từ tục tỉu, hàm hồ và có phần dơ bẩn. Thà không xuất hiện ngay trước mắt thì còn tạm nguôi ngoai.

    Tôi không đề cập đến những ngôn từ bỗ bã, tục tỉu trong phản hồi này mà chỉ đề cập đến những từ ngữ mà nhiều "trí thức" hiện nay "tâm đắc" và "sính chữ" hay dùng. Trong mọi sự vật, hiện tượng, khoa học chỉ quy về "số lượng" và "chất lượng" và đó là hai thuộc tính quan trọng cho bất kỳ vấn đề nào, sau này có những từ được sinh ra thật kỳ quặc, ví dụ:

    - "Nội hàm": Vừa thoạt nghe thấy có vẻ mang chất "hàn lâm", "học thuật", tuy thế, thử hỏi: vậy có "ngoại hàm" không? Bản thân chữ "hàm" đã có nghĩa "nội". Trước đây, người ta chỉ dùng "hàm chứa". Trong toán học, chữ "hàm số" đã lý giải chữ "hàm". Những người hoạt động trong lĩnh vực không phải khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật, dường như muốn chứng tỏ họ cũng có khả năng về... toán (?)(!).

    - "Đa phần": Nghe có vẻ là một "từ mới", nhưng nghĩ kỹ nó thật lạ kỳ. Nhiều người khoái dùng chữ này như là một kiểu thời thượng, theo cách lý giải của họ: "đa" là nhiều, "phần" là ... "phần". Thật méo mặt với cách giải thích này! Trước đây chỉ dùng "đa số", nghĩa là số nhiều. Ngược lại với "đa số" là "thiểu số". Nếu sinh ra "đa phần", vậy cắc cớ hỏi có "thiểu phần" không? Chính từ chữ "đa số", "thiểu số" nên chuyển ra tiếng Việt thuần nghĩa là: số (phần) nhiều, số (phần) ít.

    - "Mặc cảm": Có tác giả còn chỉ ra "mặc cảm" đồng nghĩa với "tự ti" [ví dụ như cô Phạm Thanh Nghiên viết: "Mặc cảm và tự ti là biểu hiện của một kẻ thất bại hoặc sẽ thất bại, do vậy khiến cho người khác phải thương hại mình" (trong bài "tại Tổng tự ti" có đăng trên DL)]. Thật ra, "mặc cảm" có hai loại: "mặc cảm tự tôn" và "mặc cảm tự ti", bởi "mặc cảm" là một cảm xúc cá nhân của một con người cụ thể tự gán cho mình có, đôi khi là quá cao và đôi khi là quá thấp, tùy theo hoàn cảnh, môi trường, địa vị xã hội hay một vị trí tinh thần nào đó trước một đám đông hay một cộng đồng hiện hữu. Hình như cứ nói tắt riết rồi làm mất đi ý nghĩa ban đầu của từ này?!

    - "Danh thắng": Một tai họa của nói tắt nữa. Trước đây và tôi nhớ cho mãi đến những năm 90' thế kỷ trước, người ta vẫn dùng "danh lam thắng cảnh". Các nhà báo, nhà văn, nhà ngôn ngữ gì đó, dần dần tự rút gọn rút đến mức trở thành... "danh thắng", nghe thật chói tai, nhưng hiện giờ nó đã được chấp nhận như là ngôn ngữ bình thường. Ai tai!

    - "Vấn đề": ai cũng rõ khi dùng chữ này, nhất định nó phải là một sự việc nghiêm trọng nào đó cần giải quyết. Hiện nay, chữ "vấn đề" được sử dụng vô tội vạ. Đâu đâu cũng thấy "vấn đề", bất chấp "vấn đề tốt" hay "vấn đề xấu" (!).

    - "Chất lượng": từ này hiện nay sử dụng cũng bị méo mó rất nhiều. Hiện nay nhiều người dùng chỉ nghiêng về hướng "tốt", "cao". Tôi cho rằng cũng chính từ việc nói tắt mà ra. Ngày xưa, thế hệ chúng tôi học, nguyên tắc viết tắt được học kỹ và có tiêu chuẩn của nó, không phải muốn viết tắt kiểu gì cũng được.

    - "Ủng hộ": Một hôm, lâu rồi, tôi ngồi uống café quán cóc với bạn, một chị bán vé số đến mời mua, nói: "Anh mua ủng hộ em đi!". Tôi nói cám ơn và không mua, chị ấy nài nỉ thêm mấy lần trước khi bỏ đi. Sau đó tôi cười nhẹ, ông bạn mới hỏi tôi: "sao anh cười?". Tôi nói: "Không, tôi cười vì chữ nghĩa ngày nay, chứ không phải cười chị bán vé số". Tôi nghĩ, khi nào tôi cầm xấp vé số đi bán vì một việc thiện nguyện nào đó, tôi mới dùng chữ "ủng hộ" chứ nhỉ? Tôi không dám trách chị bán vé số. Ngay cả ông Nguyễn Xuân Tụ - một người có vẻ giỏi (và lắt léo) chữ nghĩa - khi ký tên vào "tuyên bố CDTD" còn dùng chữ "ủng hộ" thì trách gì người khác?

    - "Cá nhân": Lần đầu tiên, một người bạn (miền Bắc chuyển vào) dùng chữ này "mắng" tôi, (hình như) khoảng năm 79 hay 80 gì đó. Nó nói: "Cậu cá nhân quá!". Tôi ớ người, ngẩn tò te, một lát sau mới hiểu nó muốn nói tôi: "Cậu ích kỷ quá!". Không biết, "cá nhân" theo kiểu này có phải xuất phát từ "quét sạch chủ nghĩa cá nhân" của Hồ Chí Minh?!

    - "Lẽ" và "lẻ": chữ này nhiều người lầm lẫn khi nói về "vợ". Một số người cứ ngỡ "vợ lẻ", thật ra nó là "vợ lẽ". Vì thế người ta mới bông đùa, lấy thêm vợ thứ hai là "chẵn" chứ đâu có "lẻ". "Vợ lẽ" xuất phát từ việc ông chồng cố tìm mọi cách biện minh (lý lẽ) cho việc có thêm vợ của mình là hợp lý.

    Còn nhiều từ thông dụng hàng ngày mà dẫn ra thì chắc không hết nổi! Những chữ, những từ thông dụng, phổ biến còn sử dụng vô tội vạ, tùy tiện và méo mó như thế thì thử hỏi những chữ nghĩa có phần khó hiểu hơn (ví dụ: xiển dương, cổ súy (nhiều người viết là XÚY), ủy lạo, ủy thác, phó thác, phó mặc, lung khởi, trực khởi v.v...) làm sao có thể được dùng hợp lý (trước khi nói đến dùng hay và gọi đúng tên sự vật, hiện tượng?).

    - Chính tả: Một số người viết sai chính tả không phải vì nhầm lẫn, vội vàng hay thiếu kiểm soát bài viết, trước khi gửi đi, vì những lỗi chính tả này tôi thấy họ sử dụng rất nhiều lần, ví dụ: anh Nguyễn Chí Đức luôn luôn dùng chữ "HUẶC" thay vì "hoặc", hay anh Đỗ Xuân Thọ viết sai chính tả rất nhiều. Nói ở đây không phải chê bai gì các anh ấy mà cần chỉ rõ "nền giáo dục XHCN" để lại di hại quả là không nhỏ trong "sự nghiệp trồng người". "TR..." và "CH...": cũng là một "kiếp nạn" trong tiếng Việt hiện nay. Đã xuất hiện sự "chết người này": Cô giáo em say mê CHỒNG người [*] nên :D hay :(?!.

    - Phiên âm tên nước ngoài: Cay-xỏn-phôn-vi-hản, Bu-sơ, Cờ-lin-tơn, ca-li-phoóc-ni-a, Niu-Oóc v.v... trở nên quá "xa xỉ" vớ nền tảng hiện nay?! Đúng nghĩa, vừa buồn vừa cười, không biết có khi nào, ai đó chơi "đá gió lái" viết tên Nông Đức Mạnh thành ra: LONG-DUC-MANH (ai muốn hiểu gì thì hiểu, ai muốn đoán gì thì đoán) thì sao nhỉ? :D. Theo cá nhân (hổng phải là ích kỷ :D) tôi, tên quốc gia, tên riêng của nước ngoài nên theo phiên âm quốc tế, vì có những tên của các quốc gia không dùng chữ Latin như Nga, các nước Ả Rập chẳng hạn. Đừng phiên theo kiểu âm Việt, nghe quá ghê rợn, tôi nhớ có "đồng chí" Thái Lan nào đó, tên của ông này được phiên ra là "xổm sặc kiệt sụ ra nôn", hổng biết "nôn" cái giống gì ra đây?! :D

    http://news.zing.vn/xa-hoi/bat-cuoi-voi-loi-chinh-ta-co-giao-em-say-me-chong-nguoi/a309243.html [*]

    VN2006A viết:
    ..

    Chẳng hạn tôi khó chịu khi gặp khá nhiều từ Hán Việt của VNCH, ví dụ phi cơ trực thăng, trong khi thế hệ tôi gọi là máy bay lên thẳng. Hàng không mẫu hạm, tôi gọi là tầu sân bay, VNCH gọi là phi pháo, BV gọi là không quân cường kích...

    Theo bác Sáu thì khi nào nên giữ từ Hán Việt và khi nào nên Việt hóa?

    Bạn tôi từ Âu châu về miền Bắc du lịch đã bị sốc khi thấy nhà vệ sinh được ghi là "nhà ỉ.."

    Ngày xưa trong Nam hay ghi trên các bức tường "Cấm tiểu tiện nơi đây". Bây giờ thì ta thấy ghi "CAM DAI BAY".

    :)

    VN2006A viết:

    Thử nghiệm khác với thí nghiệm chỗ nào???

    Theo chỗ của em định nghĩa, thử nghiệm khác với thí nghiệm là vì:

    - "Thí" nghĩa là bỏ. Làm một cái gì để "nghiệm" ra, rút ra vấn đề thì cái đó ta hổng xài nữa, nếu có xài thì cũng phải chỉnh sửa nhiều, bổ sung, hoán đổi, thêm bớt v.v... trên căn cứ đã "nghiệm" ra trước đó để hoàn thiện hơn, hoàn chỉnh hơn vấn đề nào đó nhằm rốt cuộc để cho ra một sản phẩm mới hoàn hảo hơn theo thời gian và theo thời đại . Ví dụ dùng chuột để "thí nghiệm". Thông thường chữ "thí nghiệm" dùng cho khoa học kỹ thuật, khoa học tự nhiên và lãnh vực y tế, hóa học.

    - "Thử" nghĩa là... "thử" :D. Cái này "phát sinh" sau này mà thôi, chủ yếu trên lĩnh vực "con người" (dù là quản lý, cai trị gì cũng vậy). Cái này cũng là "đặc thù" của "đảng ta". Ví dụ: "thử nghiệm" phương pháp dạy học mới, "thử nghiệm mô hình bỏ HĐND" v.v...

    Thật ra, ở các nước dân chủ phương tây và Mỹ, những khoa học thuộc về lĩnh vực khoa học xã hội, pháp luật, giáo dục, họ không bao giờ có "thử nghiệm", mà họ dùng các công cụ tinh tế như: khảo sát, thăm dò, điều tra xã hội học, tâm lý học, thống kê học kể cả tâm linh học, thần học để nghiên cứu trước khi đề ra một chính sách, một mô hình, một hình thái mới nào đó phục vụ xã hội. Vì vậy, trước 75 tại miền Nam VN, không có từ "thử nghiệm" dùng cho lĩnh vực nghiên cứu xã hội.

    Tóm lại, nếu theo nguyên tắc khoa học, chỉ có "thí nghiệm", "mấy chú CS nhà em" sau này mới đẻ ra "thử nghiệm", nên người ta ví người VN như chuột trong tay "mấy chú CS nhà em". Hết :D he he he!

    Phiên Ngung viết:
    Theo tôi biết, ông Đào Văn Bình là tác giả hồi ký Thép Đen. Ông từng là điêp viên miền Nam gởi ra Bắc đầu thập niên 60, bị bắt và ở tù trong lòng miền Bắc tròn trẻm 20 năm mới được tha và vượt biên rồi định cư tại Mỹ.

    Bác Phiên Ngung, Hồi ký Thép Đen là của Đặng Chí Bình, em nghĩ không liên quan với ông Đào Văn Bình ở đây.
    Em đồng ý ngôn ngữ thay đổi theo vùng miền, theo thời gian. Tuy nhiên, ngoài thói quen, cũng nên dùng cẩn trọng, nhất là văn viết (điều mà sau này, ngày càng yếu). Sai 1 ly, đi 1 dặm (nói sai, có thể hiểu được, viết sai, sẽ làm sai nghĩa, sai ý).
    Không phải nhiều người sài thì đương nhiên đúng.

    Các bác VN2006A, TM1111 và neofob nói có lý.

    Ngoài ra tôi cho rằng việc tồn tại những khác biệt về ngôn ngữ giữa các vùng địa lý, các thời đại trong cùng một đất nước là một thực tế xảy ra ở bất cứ quốc gia nào. Tiếng Anh nói ở Liverpool là rất khác với tiếng Anh London. Tiếng Anh thời William Shakespeare cũng là rất khác với tiếng Anh thời nay. Tôi cũng võ đoán rằng tiếng Đức cũng sẽ có những khác biệt nhất định ở 2 bên của bức tường Berlin cũ, đặc biệt là những từ ngữ chính trị?

    Chính vì vậy việc tôi nghĩ so sánh ngôn ngữ giữa các vùng miền và các thời kỳ đôi khi cũng chỉ mang một ý nghĩa tương đối thôi.

    Ngôn ngữ, như đã viết ở dưới, thay đổi theo thời gian. Luôn luôn có những từ, thuật ngữ mới được sáng chế ra.

    Ngôn ngữ là quy ước để trao đổi, nên 1 từ hay 1 thuật ngữ nào đó được XH chấp nhận và hiểu nó theo nghĩa như thế, như thế..., tức là quy ước nó như thế, thì nó có nghĩa như thế!!!

    Ví dụ "vấn nạn", ngày xưa là các cụ đi sứ sang Tầu, bị bọn nó vấn hỏi đủ mọi chuyện. Các cụ gọi đó là "vấn nạn", tức là cái nạn bị vấn hỏi!!! Nhưng ngày nay "vấn nạn" lại có nghĩa là các tệ nạn đang nổi lên thành 1 vấn đề của XH.

    Tiếng Việt hiện đại khác với tiếng Việt cổ!!!

    Ngoài ra còn là thói quen do môi trường, ví dụ người Bắc thấy phở ngon, trong khi dân Nam lại cho hủ tiếu là ngon.

    Các bác VNCH không thể bấu víu mãi vào 1 cái hào quang nào đó của quá khứ!?

    Chẳng hạn tôi khó chịu khi gặp khá nhiều từ Hán Việt của VNCH, ví dụ phi cơ trực thăng, trong khi thế hệ tôi gọi là máy bay lên thẳng. Hàng không mẫu hạm, tôi gọi là tầu sân bay, VNCH gọi là phi pháo, BV gọi là không quân cường kích...

    Nói như thế không có nghĩa là nói ngôn ngữ tiếng Việt của VNCH dở. Nhưng các bác VNCH khen hay, thì phải chỉ rõ ra hay như thế nào, tại sao như thế lại là hay???

    Thì những người sinh ra, lớn lên ở Bắc Việt mới biết đường mà theo. Chứ nói chung chung thì biết thế nào mà theo được?

    Ngay ở dưới tôi đã nói qua rồi, hỏi lại 1 lần nữa:

    Modul thử nghiệm có khác với bộ phận thí nghiệm không??? (như ông ĐVB muốn sửa)

    Thử nghiệm khác với thí nghiệm chỗ nào???

    Các bác muốn dùng tiếng Việt kiểu gì cũng được thứ tiếng Việt mà các bác muốn dùng phải được đem ra sử dụng, giảng dạy...thì nó mới sống được.

    Tui có ý trên là do trong ngành software development còn có mentorship, lớp trước chỉ dạy lớp sau, có tiêu chuẩn, có hướng dẫn...đủ thử để những người mới, n00b..biết mà làm theo...

    Theo cảm nhận riêng của tui là văn hóa Việt Nam thiếu những món đó nên lúc tan hàng rã đám (đi ra nước ngoài
    để ở chẳng hạn) thì lúc nhìn lại tha hồ mà trách cứ.

    ---oOo---

    Một trong những tai hại của tiếng Việt mới là các danh từ kép không có dấu gạch ngang hoặc viết dính lại như tiếng Đức. Do đó khi đọc những câu như "Chuyện làm tình nguyện ở Mỹ" dễ dàng được hiểu theo cách khác. Mặt khác văn phong báo chí, theo tui thấy từ tiếng Anh, họ hay có cách cố tình chơi chữ hay trêu người đọc. Vậy tiếng Việt trong sáng có nên sử dụng thủ pháp (hay một từ thuần Nôm nào đó?) này?

    Pages