Nguyễn Vạn Phú - Làm báo kiểu mới

Nguyễn Vạn Phú
Chia sẻ bài viết này

Trái ngược với nhiều tiên đoán bi quan về tương lai của báo chí, có nhiều dấu hiệu cho thấy báo chí đang phát triển mạnh! Thoạt nghe rất trái tai nhưng cũng rất dễ đồng tình với nhận xét này nếu chúng ta không đánh đồng “báo chí” với “báo in”.

Ngày xưa, có lẽ thói quen của nhiều người là sáng ra, cầm tờ báo đọc một mạch các tin bài quan trọng rồi thôi. Có ai sáng đã đọc rồi, trưa vẫn tìm báo đọc, chiều tìm tin mới và tối loay hoay lùng sục các sạp báo coi còn sót tờ nào nữa không! Hiếm lắm.

Nhưng đó chính là hình ảnh cách đọc báo của nhiều người hiện nay. Họ đọc sáng, đọc chiều, đọc tối; họ đọc trên máy tính, quay sang đọc trên máy điện thoại di động, tối về nằm đọc trên máy tính bảng. Họ đọc tờ này, nhảy sang tờ khác, tin trên mạng này, qua tin trên mạng khác. Họ đọc bất kỳ khi nào có bạn bè giới thiệu.

Như vậy đã có thể kết luận được chăng, rằng nhu cầu tin tức vẫn tăng mạnh, chỉ có điều cái phương tiện chuyển tải thông tin không còn là tờ báo in nữa mà thôi.

Vậy cái nghịch lý nhu cầu đọc tin tăng, nhu cầu đọc báo in giảm, sẽ dẫn chúng ta đi đâu, sẽ đưa tương lai báo chí về chỗ nào?

Trong một bài viết gần đây, giảng viên trường Harvard Kennedy School Nicco Mele tiên đoán tương lai của báo chí là mô hình báo nhỏ. Dù Mele không nói mô hình báo nhỏ là như thế nào, có thể hình dung theo kịch bản dưới đây. Đã từng có người giả định trong tương lai một nhạc sĩ chỉ cần có 1.000 người hâm mộ thật sự, sẵn sàng trả 100 đô-la mỗi người trong một năm cho nhạc sĩ này yên tâm sáng tác, không còn phải lo lắng giữa “nhạc thị trường” hay “nhạc nghệ thuật”. Mô hình này có thể tồn tại là nhờ tính kết nối thông qua Internet.

Nay giả thử một một nhà báo, có chừng 5.000 người theo đọc (trên blog cá nhân hay trên Facebook), mỗi người sẵn lòng bỏ ra chừng 100.000 đồng/năm trả cho nhà báo này để được đọc tin bài do anh sản xuất, vị chi anh ấy sẽ có thu nhập chừng 500 triệu đồng/năm! Nghe như chuyện giả tưởng nhưng cứ nghĩ lại, mỗi tháng, bấm 10.000 đồng (bằng giá hai tờ báo ngày hiện nay) chuyển cho anh nhà báo qua điện thoại di động để được đọc tin bài mà mình thích, e cũng không đến nỗi quá viễn vông. Vấn đề là bản quyền bởi nếu tin bài nào đăng lên đều bị nơi khác lấy lại vô tội vạ thì mô hình này sẽ đổ vỡ ngay.

Và nghĩ xa hơn một chút, người đọc làm “fan” một hai nhà báo kiểu đó thì được còn bắt họ đọc gì cũng phải trả tiền kiểu đó, chắc chắn cũng không khả thi. Nói cách khác, mô hình nhà báo đơn độc như trên ắt chỉ thành công với một số người đếm được trên đầu ngón tay và như thế cũng không giải quyết được gì cho mô hình báo chí và nghề báo trong tương lai.

Từ đó mới thấy những mô hình làm báo mới xuất hiện có lý của nó và có thể thành công. Đó là một mô hình dựa vào mô hình xuất bản của Amazon, loại bỏ nhà xuất bản trung gian, chỉ còn người đọc và nơi phát hành sách. Áp dụng vào báo chí, đó là sự loại bỏ cơ quan báo chí, chỉ còn lại người viết và nơi chuyển tải nội dung đến tận tay người đọc.

Trở lại giả định nói trên, thay vì 5.000 người, anh nhà báo có đến 50.000 người đọc, đương nhiên “phí nuôi sống” anh sẽ tụt xuống còn 10.000 đồng/năm chứ không còn phải đến 100.000 đồng/năm như trước nữa. Hay nói cách khác có chỗ nào đó bán sỉ, tập hợp được 10 anh nhà báo như thế thì người đọc vẫn trả tiền như cũ nhưng đọc được bài viết của 10 người thay vì chỉ 1 người. Đó là bộ khung của mô hình báo quy mô nhỏ của tương lai.

Sẽ có người lo ngại, như thế những ai viết chuyện giật gân, câu khách sẽ sống khỏe và dần dần sẽ chỉ còn những bài viết rẻ tiền, dung tục? Rất có thể như vậy nhưng cũng rất có thể nhu cầu thông tin của con người không xoay quanh chuyện xì-căng-đan của các sao giải trí; họ thật sự cần những kiến giải giúp hoạch định cuộc sống.

Lấy ví dụ, các doanh nhân đang lo chuyện phải cạnh tranh khi thuế nhập khẩu giảm ắt rất muốn biết một phân tích sâu tình hình, kèm theo là những khuyến nghị hữu ích. Lúc đó chắc họ sẵn sàng trả tiền để đọc bài đang cần tìm và không chịu bỏ xu nào cho loại bài nhảm nhí.

Như vậy, tương lai của tổ chức báo chí gồm đầu ra nhỏ, phục vụ cho một số đối tượng chứ không phải đại trà, thu tiền người đọc chứ không phải sống nhờ quảng cáo. Đã có những tổ chức báo chí kiểu mới như thế đang sống được, sống khỏe ở các nước.

Cách viết tin bài cũng thay đổi để làm sao người làm tin bài như một nhà tư vấn, một người bạn tâm tình, vừa cung cấp chuyện mới, vừa giải thích nó là gì, nó tác động đến cuộc sống ra sao, cần phải có thái độ như thế nào. Cách đưa tin cũng phải thay đổi, ưu tiên cho sự tương tác với người đọc. Người đọc phải có tiếng nói, như thể tạo dựng một cuộc trò chuyện thì tin bài mới có sức lan tỏa. Người đọc sẽ giúp lọc tin sai, tin viết ẩu, họ sẽ làm giám khảo nghiêm khắc cho mỗi bài viết. Bốn cột trụ làm nên nghề báo vẫn còn đó mà người bình thường không thay được: xác minh, giải thích, chứng kiến và điều tra.

Vấn đề còn lại là tính tổ chức của tòa soạn bởi để một bài báo có chất lượng ra đời, đâu phải chỉ là công sức của người viết, nó còn là sự kiểm chứng thông tin của nhiều người khác, là công sức biên tập, là sự hỗ trợ thông tin nền, là sự động não tập thể về đề tài và hướng triển khai, là uy tín của một tổ chức giúp người viết tiếp cận được nguồn tin. Nhìn ở góc độ này, cuộc tìm kiếm mô hình báo chí cho tương lai vẫn tiếp diễn.

Mắt Bão gửi hôm Thứ Hai, 16/09/2013
Bạn đánh giá bài viết này thế nào?

Bùi Văn Nam Sơn - “Giao lưu trực tuyến” với Hobbes, Locke và Rousseau

Đốp Catherine - Một thế hệ khủng hoảng tình yêu thương

Hoàng Kim - Đừng bắt nông dân gánh “Chủ nghĩa xã hội treo”!

Nguyễn Hưng Quốc - Dân chủ và nhân quyền

Vũ Đông Hà - Đất nước này không phải là một con đĩ!


Khách Lê Văn Mọi (khách viếng thăm) gửi lúc 05:28, 17/09/2013 - mã số 97654

Thưa hai bác. Tôi không nghĩ ra câu hỏi này, đó chỉ là tôi nhắc lại ý của người khác trên Dân luận thôi. Ý hai bác trả lời đều đúng cả. Thế mà các ông nhà báo kể cả các nhà báo nhớn cũng không trả lời được. Hai ý đúng nhưng chưa đủ. Trình độ của tôi làm sao nghĩ ra câu hỏi mà các nhà báo cả nước không trả lời được.

Theo tôi, muốn trả lời câu hỏi này thì cứ tập hợp tất cả những điều người ta phê phán báo chí lề phải và nói ngược lại thì là một nền báo chí tiến bộ. Tôi muốn tập hợp quá, vì dạo này có thừa thời gian (thất nghiệp mà), khốn nỗi thừa thời gian nhưng lại thiếu trình độ. Điều này thì phải nhờ các nhà báo chuyên nghiệp hay người nào đó có trình độ hiểu biết nhiều về báo chí, có khả năng nghiên cứu. Tôi chỉ nảy ra một vài ý: một nền báo chí tiến bộ là báo chí DẠY CHO DÂN KHÔN RA, VỪA MANG TÍNH TRÍ TUỆ VỪA MANG TÍNH NHÂN BẢN. Báo chí CS không dạy cho dân khôn ra mà trái lại làm cho dân ngu đi.

Khách Lê Văn Mọi (khách viếng thăm) gửi lúc 05:20, 17/09/2013 - mã số 97653

Thưa hai bác. Tôi không nghĩ ra câu hỏi này, đó chỉ là tôi nhắc lại ý của người khác trên Dân luận thôi. Ý hai bác trả lời đều đúng cả. Thế mà các ông nhà báo kể cả các nhà báo nhớn cũng không trả lời được. Hai ý đúng nhưng chưa đủ. Trình độ của tôi làm sao nghĩ ra câu hỏi mà các nhà báo cả nước không trả lời được.

Theo tôi, muốn trả lời câu hỏi này thì cứ tập hợp tất cả những điều người ta phê phán báo chí lề phải và nói ngược lại thì là một nền báo chí tiến bộ. Tôi muốn tập hợp quá, vì dạo này có thừa thời gian (thất nghiệp mà), khốn nỗi thừa thời gian nhưng lại thiếu trình độ. Điều này thì phải nhờ các nhà báo chuyên nghiệp hay người nào đó có trình độ hiểu biết nhiều về báo chí, có khả năng nghiên cứu. Tôi chỉ nảy ra một vài ý: một nền báo chí tiến bộ là báo chí DẠY CHO DÂN KHÔN RA, VỪA MANG TÍNH TRÍ TUỆ VỪA MANG TÍNH NHÂN BẢN. Báo chí CS không dạy cho dân khôn ra mà trái lại làm cho dân ngu đi.

Kháchxyz (khách viếng thăm) gửi lúc 03:03, 17/09/2013 - mã số 97646
Trần Hữu Cách viết:
@bác Lê Văn Mọi: Thế nào là một nền báo chí tiến bộ?

Theo tôi, một nền báo chí tiến bộ là một nền báo chí có khả năng đặt nghi vấn với bất cứ vấn đề nào và sẵn sàng đi tìm lời giải đáp cho những nghi vấn ấy.

Xin bổ sung: "sẵn sàng đi tìm lời giải đáp trung thực cho những nghi vấn ấy"

Trần Hữu Cách (khách viếng thăm) gửi lúc 02:57, 17/09/2013 - mã số 97644

@bác Lê Văn Mọi: Thế nào là một nền báo chí tiến bộ?

Theo tôi, một nền báo chí tiến bộ là một nền báo chí có khả năng đặt nghi vấn với bất cứ vấn đề nào và sẵn sàng đi tìm lời giải đáp cho những nghi vấn ấy.

Khách Lê Văn Mọi (khách viếng thăm) gửi lúc 11:52, 16/09/2013 - mã số 97594

Chẳng hiểu nước nào trên thế giới đã thực hiện kiểu làm báo như ông Phú giới thiệu, nhưng nếu có ở ta thì chắc là phải chở đến thễ kỷ XXX . Ông này chẳng hiểu bộ máy kiểm duyệt và định hướng cho báo chí ở ta thì phải. Ông đã đọc luật báo chí chưa?

Ông nêu câu hỏi: “Vậy cái nghịch lý nhu cầu đọc tin tăng, nhu cầu đọc báo in giảm, sẽ dẫn chúng ta đi đâu, sẽ đưa tương lai báo chí về chỗ nào?”

Vậy ông có biết thế nào là một nền báo chí tiến bộ không? Câu hỏi này thì các nhà báo cả 3 miền Bắc –Trung Nam trong Hội nhà báo Việt Nam không ai biết trả lời. Cả thiên hạ giơ cờ trắng rồi đấy. Câu hỏi này đã đưa lên Dân luận từ lâu mà có tháy những nhà báo nhớn nào viết bài trả lời đâu. “Tương lai báo chí về chỗ nào” chính là đáp ứng được câu hỏi trên. Ông nghiên cứu về báo chí thì thử trả lời câu hỏi trên xem sao. Nếu báo (lề phải) cứ cái đà này thì chẳng còn mấy ai thèm đọc báo nữa, người ta dành thời gian xem truyền hình nước ngoài và đọc báo mạng nhiều hơn.

Gửi phản hồi mới (xin gõ tiếng Việt có dấu và tuân thủ Nguyên tắc Dân Luận để được chấp nhận)

Bạn có thể bịa một địa chỉ email bất kỳ, ví dụ test@gmail.com. Thông tin này sẽ không xuất hiện công khai khi phản hồi được đăng.
  • Bạn có thể sử dụng các thẻ BBCode trong bài. Các địa chỉ URL sẽ được tự động chuyển thành liên kết.
  • Bạn có thể trích bài của người khác bằng thẻ [quote], ví dụ: [quote]Nội dung muốn trích dẫn[/quote]
  • Bạn có thể sử dụng những thẻ HTML sau: <a> <em> <strong> <ins> <b> <i> <u> <br> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h1> <h2> <h3> <h4> <h5> <table> <tbody> <td> <tr> <pre> <img> <div> <span> <object> <hr> <center> <font> <blockquote> <strike> <embed> <param> <del> <ins> <sub> <sup>
  • Bạn có thể chèn video vào bài viết bằng thẻ [video:địa_chỉ_url_của_video]
  • Cách dòng và cách đoạn sẽ được tự động chuyển thành xuống dòng.

Nhấn vào đây để biết thêm chi tiết về cách định dạng bài viết...

To prevent automated spam submissions leave this field empty.
CAPTCHA
Bạn bắt buộc phải trả lời câu hỏi kiểm tra dưới đây. Nó giúp chúng tôi nhằm lọc bỏ các nội dung spam do robot tự động thực hiện.
11 + 7 =
Giải bài toán đơn giản này và nhập kết quả vào ô phía trên. Ví dụ, nếu thấy 1+3, thì hãy nhập 4.

Suy ngẫm

Nó [lòng yêu nước của người Việt] không phải là một tình yêu vì người ta chỉ nhân danh tổ quốc để giết nhau chứ có bao giờ nhân danh tổ quốc để tha thứ và nhường nhịn nhau đâu.

— Nguyễn Gia Kiểng (trích Tổ Quốc Ăn Năn)

Mới Mới Mới

Từ khóa trong bài viết

Thống kê truy cập

Hiện có 4 thành viên876 khách truy cập.

Thành viên online

Trí Luận, Admin, FNguyen, Mắt Bão

Kỷ lục: Có 4638 người ghé thăm vào 15-05-2014 lúc 09h47.

Độc giả Dân Luận từ đâu đến?

Locations of visitors to this page

Quỹ Dân Luận

ung-ho-dan-luan-3.png