Phạm Chí Dũng - Luật rừng và đám đông hung hãn ở Việt Nam

Phạm Chí Dũng gửi cho BBC từ Sài Gòn
Chia sẻ bài viết này

Nếu hiệu ứng vô chính phủ xảy ra, không thể nói khác hơn là tình trạng mất kiểm soát ở Việt Nam có thể trở nên vô phương cứu chữa, rút ngắn tính chính danh của chính thể và ghê gớm hơn nhiều là xâm hại những gì còn lại của một lịch sử văn hóa.


Nhiều kẻ trộm chó bị dân đánh đến chết

Tình trạng quá thiếu chính danh của cơ quan bảo vệ luật pháp khiến người dân không khỏi chạnh nhớ vụ việc một nhóm 50 tên côn đồ tấn công dân chúng ở huyện Tiên Lãng, Hải Phòng với mục đích đẩy đuổi dân khỏi mảnh đất chôn rau cắt rốn của họ. Chỉ sau khi nông dân phẫn uất gào thét, cơ quan công an Tiên Lãng mới vào cuộc để làm rõ hành vi một doanh nghiệp thuê mướn đám đầu gấu kia hành hạ dân oan.

Tiên Lãng lại là vùng đất nơi đã từng xảy ra sự kiện Đoàn Văn Vươn chấn động vào đầu năm 2012, với đồng tác giả của vụ can thiệp cướp đất chính là những lãnh đạo của chính quyền huyện - một đối tượng mà người dân Tiên Lãng không ngại ngần chỉ mặt “còn tệ hơn chó!”.

Nhưng xem ra, ngay cả nhân dân cũng đã bất công với loài chó - vốn được xem là thú nuôi trung thành nhất với con người. Chỉ có những kẻ trộm chó mới nên được đem ra so sánh với loại người “ăn đất” mất nhân tính.

Trộm chó lại đang là một mầm mống gây kinh hoàng ở nông thôn miền Bắc. Sự tăng tiến vượt bậc của những tên trộm được thăng hoa bằng thứ súng hoa cải nhập lậu từ đất nước của người bạn có tên “Bốn Tốt”, nay được dùng để bắn trả “người thi hành công vụ”.

Đã có không ít trường hợp “người thi hành công vụ” phải nhận lãnh thương vong khi đuổi bắt kẻ trộm chó.

Khi cuộc sống bị đẩy đến đường cùng, ngay cả giai cấp vô sản cũng quay ra cắn xé lẫn nhau.

Người ta nghe thấy ngày càng nhiều câu chuyện người dân thay thế cho lực lượng chức năng nhà nước để xử tử kẻ trộm chó. Đã có đến hàng chục vụ đồng loại giết nhau như thế trong vài năm qua.

Đốt xe và đánh hội đồng đến chết - như một đặc trưng ghê sợ của nông thôn hiện đại miền Bắc. Sự mô tả đã lên đến cao độ khi hàng trăm người dân, với gậy gộc và cả dao rựa trong tay, tấn công và giẫm đạp đến chết những kẻ bất lương đang rên rỉ - âm điệu giống hệt những con chó bị chúng bắt cóc.

Báo chí Việt Nam, sau một thời ngơ ngác, đã chợt bừng tỉnh khỏi cơn mơ màng.

Nhưng các ban biên tập cũng chỉ đến mức dè dặt nêu câu hỏi: vì sao đám đông lại trở nên hung hãn đến thế?

Cũng vẫn là những người được gọi là nhân dân đó, cũng vẫn là những người thuộc giai cấp bị trị và một phần trong họ đang chớm có dấu hiệu của kẻ cùng đinh.

Nhưng những kẻ cùng đinh lại lý giải rằng sự bần hàn của họ được khơi nguồn từ chính thái độ tột cùng của cực quyền: đa số nhân viên công lực là những kẻ vô cảm, chỉ quan tâm những gì có lợi cho mình.

Thực tế là, đa số vụ trộm chó đã chẳng hề được các nhà chức trách quan tâm. Cũng bởi không ít thành viên trong khối chức trách lại là những tín đồ trung hiếu của một thứ dị đạo mà người dân ví là “vitamin gâu gâu”.

Trong hai từ “nhân dân” và “quan chức” ấy, ai là kẻ hung hãn và mất nhân tính hơn?


Vụ Tiên Lãng chứng kiến cảnh đối đầu giữa dân và chính quyền

Nhưng khi sự việc đã bị đẩy đến giới hạn tột cùng, công an và tòa án luôn lập tức xuất hiện nơi công đường, và người ta xử án những kẻ chỉ đi bảo vệ cái mà pháp luật không thể hoặc không muốn bảo vệ.

Những cái án đã thành hình đối với những người dân thẳng tay với kẻ trộm. Nhưng còn một loại kẻ trộm khác móc của từ túi người dân thì vẫn công nhiên dàn mặt nơi công đường. Phải chăng đó cũng là một thứ luật thổ phỉ, không khác mấy thứ luật rừng mà người dân đang dùng để đối phó với đồng loại cùng cảnh ngộ với họ?

Xã hội Việt Nam đang manh nha những thứ luật rừng như vậy, từ nông thôn đến thành thị. Nếu trước đây chuyện đánh chết kẻ trộm chó chỉ mới được kể ở hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh, thì sau này nó đã được dân gian hóa ở khá nhiều địa phương như Thanh Hóa và ngay tại thủ đô Hà Nội - nơi được coi là bộ mặt của dân tộc “ngàn năm văn hiến”.

Hà Nội cũng là nơi có đầy đủ các quan chức cao nhất, những chủ tọa có gương mặt nghiêm khắc với tội danh chính trị nhưng lại dường như bỏ quên thảm cảnh xã hội đang cận kề, tự mang trong mình căn bệnh chủ quan duy ý chí đối với một trong những nguy cơ có thể gây thảm họa cho “sự tồn vong của chế độ” - như cảm thán của Tổng bí thư đảng chỉ cách đây không quá lâu.

Chính thể mất kiểm soát?

Mầm mống hỗn loạn xã hội được cảm hứng từ những phản ứng tự phát của hành vi vô chính phủ. Từ ý thức tuân thủ luật pháp vào thời chỉnh chu pháp luật, người dân đang đánh mất dần nhận thức về sự tồn tại của một chế độ và cả về một nền văn hóa lâu đời hơn nhiều so với chế độ đó.

Trong hơn hai mươi năm qua kể từ khi mở cửa, đất nước này đã chạy theo tăng trưởng kinh tế và vơ vét cá nhân mà gần như lãng quên trách nhiệm bảo tồn bản sắc văn hóa của nó, cho dù các nghị quyết của Đảng vẫn không ngớt nói đến những tính từ “đậm đà” và “tiên tiến”.

Giáo điều sẽ đẻ ra giả tạo và thái độ bất tuân. Sự bất tuân thủ của người dân giờ đây đã vượt qua ranh giới của tâm lý cam chịu trong bức xúc, khi đang tiến sang lãnh địa gieo mầm của những bức xúc được chuyển hóa thành phản ứng tự phát.

"Những biểu hiện tự phát và vô chính phủ của người dân đang diễn ra một cách manh mún và tản mát. Câu hỏi còn lại chỉ là đến khi nào những mảnh vỡ ấy sẽ góp nhặt với nhau để trở thành một cái gì đó kinh hoàng hơn."

Tất cả những hệ lụy xã hội lại phát sinh từ tình trạng nền kinh tế bị lạm dụng và phải chịu cảnh bị lợi dụng quá sức chịu đựng. Từ Bắc chí Nam, những tập đoàn lợi ích thay nhau vò xé cơ thể mòn mỏi của dân tộc và khiến cho ngày càng nhiều dân đen trở nên gày giơ xương. Đến khi đó, quy luật tự ứng biến: những kẻ cùng quẫn biến phản ứng tự phát thành lối hành xử bất tuân pháp luật, không cần đến pháp luật.

Tinh thần bất cần vô chính phủ ấy giờ đây đang có triển vọng lan tràn trong dân chúng và ở nhiều tỉnh thành. Một hậu quả quá nguy hiểm mà chính quyền hình như không thể nhìn thấy là những người dân bị coi là quá khích nhất đang nhìn rõ cái được gọi là “giới hạn sợ hãi” và sẵn lòng “vượt qua sợ hãi”, dù rằng tinh thần sẵn sàng đó chỉ tiềm ẩn nơi vô thức.

Những dấu hiệu bạo ngược vô chính phủ trở nên lộ thiên một cách ngạo ngược và dường như không thể lý giải trong con mắt vô cảm của chính quyền các địa phương.

Vô cảm chính quyền lại dẫn đến sự xúc phạm đến giai tầng dân chúng bị cai trị. Quan chức càng tham lam và càng vô cảm thì người dân lại càng có lý do để thể hiện lòng quyết tâm chống trả của mình.

Không thể nói khác hơn là một nguồn dẫn từ hiện trạng vô chính phủ như thế đã khiến cho tình trạng chống người thi hành công vụ mỗi lúc càng mạnh mẽ và quyết liệt hơn. Ở nhiều nơi và vào nhiều thời khắc, không thiếu gì cảnh thanh niên tấn công những cảnh sát giao thông chuyên “núp lùm” ăn tiền người đi đường. Nhưng chính danh hơn nhiều là dũng khí dân oan sẵn sàng chống trả lực lượng cưỡng chế đất đai.

Chỉ có điều, những biểu hiện tự phát và vô chính phủ của người dân đang diễn ra một cách manh mún và tản mát. Câu hỏi còn lại chỉ là đến khi nào những mảnh vỡ ấy sẽ góp nhặt với nhau để trở thành một cái gì đó kinh hoàng hơn - như một sự đối lập có tổ chức đối với các tổ chức thi hành công vụ của chính quyền?

Nếu tương lai không mong muốn đó xảy ra, không thể nói khác hơn là tình trạng mất kiểm soát ở Việt Nam có thể trở nên vô phương cứu chữa, rút ngắn tính chính danh của chính thể và ghê gớm hơn nhiều là xâm hại những gì còn lại của một lịch sử văn hóa.

Bài viết thể hiện quan điểm và văn phong của tác giả, một nhà báo tự do ở TP Hồ Chí Minh.

Admin gửi hôm Thứ Sáu, 05/07/2013
Bạn đánh giá bài viết này thế nào?

Chrystia Freeland - Phẩm giá và sự thịnh vượng của các quốc gia

BS Hồ Hải - Vì sao có những chế độ độc tài?

Hạ Đình Nguyên - Bài diễn văn giả định của một Tổng Bí Thư tưởng tượng

Trần Huỳnh Duy Thức - Bàn về nhân quyền, pháp quyền và pháp chế

Hoàng Hưng – Đã đến lúc chín muồi cho sự ra đời các tổ chức xã hội dân sự


Điện Hải 1858 (khách viếng thăm) gửi lúc 08:50, 05/07/2013 - mã số 92210

Từ rất lâu ở đâu đó trong tiểu thuyết hay trong nhân gian có câu : "Luật là tao, tao là luật!" , ngày hôm nay, ngành Tòa án, công an VN đang làm rất thành thục cái luật "thảo khấu " ấy. Trong chế độ chuyên chế độc đoán thì luật pháp chỉ nhằm bảo vệ cho tầng lớp quan chức bộ máy cầm quyền và nhà giàu mà thôi; nếu nói " Luật pháp do Dân, vì Dân"chỉ là cái áo khoác làm đẹp cho chính quyền chuyên chế cai trị . Vậy nên, Tòa án, CA coi thường danh dự, nhân phẩm và tính mạng của người Dân ? điều đó không có chi lạ!

Khách Bùi Văn Nịt (khách viếng thăm) gửi lúc 08:10, 05/07/2013 - mã số 92206

Nhận xết đầu tiên của tôi về bài này là văn phong cầu kỳ quá, nhiều khi phải đọc lần nữa thì mới hiểu. Còn về nội dung thì có ý đúng, ý sai. Tác giả cho rằng cơ quan bảo vệ pháp luật “quá thiếu tính chính danh” ư? Thực ra danh thì có, thực thì không hoặc mượn "chính danh" để làm điều phi nghĩa thì đúng hơn. Tòa án vẫn tuyên bố “Nhân danh nhà nước CHXHCN VN” kết tội nọ tội kia với người ta đấy thôi, nhưng lại kết tội sai lè lè. Luật pháp không nghiêm hoặc bất công sẽ đẻ ra những hệ lụy sau đó.
Cái luật rừng đã xuất hiện từ lâu trong xã hội ta chứ không phải như tác giả viết trong bài này “Xã hội Việt Nam đang manh nha những thứ luật rừng như vậy”. Trước đây đã có người trong ngành luật nhận xét “nước ta có một rừng luật nhưng toàn làm theo luật rừng”. Nhà nước mà thi hành luật rừng giống bọn côn đồ mafia thì trách gì người dân dùng luật rừng với nhau. Quân đội và công an đi cướp đất của dân thì mang theo cả một lũ lưu manh côn đồ, cho chúng đánh thoải mái người dân thì tất yếu dẫn đến tình trạng “quân hồi vô phèng” trong dân với nhau. Đây chính là kết quả “thượng bất chính hạ tắc loạn”. Chuyện “Đốt xe và đánh hội đồng đến chết” cũng là do được “giáo dục” tinh thần tập thể; tham nhũng cả bầy đàn thì chẳng biết kỷ luật ai, vì kỷ luật thì hết người làm việc, nên “đánh hội đồng” thì cũng chẳng biết xử ai, xử cả làng ư? Bỏ tù cả làng ư?
Có một thắc mắc tôi nghĩ trong đầu, nhưng không biết có đúng không, đó là nước ta chiến tranh liên miên, mà đã chiến tranh thì phải bạo lực, trong chiến tranh thì cảnh chém giết đồng loại và cái chết xẩy ra như cơm bữa nên nó đã góp phần làm cho con người ta cái tính hung tợn cũng nên (tôi chưa chắc điều này đã đúng nhưng chứng kiến cảnh dùng bạo lực ngày nay có chiều hướng gia tăng).
Còn cứ nghe nói "xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc" thì thực tình quá nửa đời người tôi cũng chẳng hiểu ý nghĩa nó thế nào, người ít học như tôi chỉ hiểu những cái gì cụ thể thôi, ai cho một ví dụ thì tôi hiểu ngay. Khốn nỗi tôi có hỏi một ông GS TS là cho một thí dụ cụ thể (tức là biểu hiên) về văn hóa tiên tiến lại có bản sắc dân tộc thì vị GS TS đáng kính này đéo hiểu cái gì hết, cũng chỉ nói như con vẹt thôi. Có điều này bây giờ tôi mới nói ra là nếp sống chiến tranh nó còn gây ra cả biểu hiện rất xấu về tác phong và đạo đức, trong chiến tranh thì thanh niên xung phong của ta góp sức rất lớn vào chiến thắng nhưng cái bản sắc (nét chung nhất) của TNXP là nếp sống vô văn hóa và rất dễ dãi trong chuyện quan hệ nam nữ, cho thí dụ cụ thể nhé: họ nằm ngủ với nhau như bầy đàn súc vật, một nam nằm giữa, hai nữ hai bên, ôm ấp nhau công khai, triết lý của họ là “nay sống mai chết, cần đéo gì”. Ai đã từng qua chiến tranh chứng kiến những cảnh này thường xuyên thì quen mắt nên cho là chuyện bình thường. Ở nông thôn làm gì có những chuyện này, các cụ chửi chết.

(Ngày cuối tuần rồi, có cái gì vui vui thì đưa ra cho bạn đọc để thư giãn tí chút, đọc những bài kiểu này chán quá. )

goloa (khách viếng thăm) gửi lúc 06:28, 05/07/2013 - mã số 92201

BÀI VIẾT HAY! MỘT LỜI CẢNH BÁO CHO NHỮNG NGƯỜI CẦM QUYỀN.

Gửi phản hồi mới (xin gõ tiếng Việt có dấu và tuân thủ Nguyên tắc Dân Luận để được chấp nhận)

Bạn có thể bịa một địa chỉ email bất kỳ, ví dụ test@gmail.com. Thông tin này sẽ không xuất hiện công khai khi phản hồi được đăng.
  • Bạn có thể sử dụng các thẻ BBCode trong bài. Các địa chỉ URL sẽ được tự động chuyển thành liên kết.
  • Bạn có thể trích bài của người khác bằng thẻ [quote], ví dụ: [quote]Nội dung muốn trích dẫn[/quote]
  • Bạn có thể sử dụng những thẻ HTML sau: <a> <em> <strong> <ins> <b> <i> <u> <br> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h1> <h2> <h3> <h4> <h5> <table> <tbody> <td> <tr> <pre> <img> <div> <span> <object> <hr> <center> <font> <blockquote> <strike> <embed> <param> <del> <ins> <sub> <sup>
  • Bạn có thể chèn video vào bài viết bằng thẻ [video:địa_chỉ_url_của_video]
  • Cách dòng và cách đoạn sẽ được tự động chuyển thành xuống dòng.

Nhấn vào đây để biết thêm chi tiết về cách định dạng bài viết...

To prevent automated spam submissions leave this field empty.
CAPTCHA
Bạn bắt buộc phải trả lời câu hỏi kiểm tra dưới đây. Nó giúp chúng tôi nhằm lọc bỏ các nội dung spam do robot tự động thực hiện.
14 + 4 =
Giải bài toán đơn giản này và nhập kết quả vào ô phía trên. Ví dụ, nếu thấy 1+3, thì hãy nhập 4.

Suy ngẫm

Tầng lớp trí thức, bị xem thường khinh miệt và hạ xuống cho làm những việc tầm thường, không thể nào cống hiến được hết khả năng và kiến thức mà họ chỉ mong được phép cống hiến cho dân tộc. Họ bị chỉ trích, kết án vì nguồn gốc tư sản và tiểu sư sản của họ, vì những liên hệ trong quá khứ, vì họ không chịu từ bỏ tính phản biện, phê phán và những khuynh hướng dân chủ của họ.

— Nguyễn Mạnh Tường

Mới Mới Mới

Thống kê truy cập

Hiện có 1 thành viên344 khách truy cập.

Thành viên online

Admin

Kỷ lục: Có 4638 người ghé thăm vào 15-05-2014 lúc 09h47.

Độc giả Dân Luận từ đâu đến?

Locations of visitors to this page

Quỹ Dân Luận

ung-ho-dan-luan-3.png