Hoàng Nhất Phương - Casablanca –Tình Yêu Thời Chiến

Hoàng Nhất Phương
Chia sẻ bài viết này

http://www.youtube.com/watch?v=EJvlGh_FgcI

Khi Thiếu Tá Heinrich Strasser (Conrad Veidt) hỏi Rick Blaine (Humphrey Bogart): "What is your nationality? Quốc tịch của anh là gì?” Bằng giọng điệu dí dỏm rất đời thường nhưng vô cùng kiêu bạc, Rick trả lời “I’m a drunkard. I stick my neck out for nobody. Tôi là một gã say. Tôi mặc kệ sự đời, chẳng buồn để ý đến." Rick là ai? Anh là người Mỹ lưu vong, cư trú tại Casablanca - Maroc, thuộc địa của Pháp. Tuy dáng vẻ bên ngoài lạnh lùng, ngạo mạn, nhưng sự thật Rick là một người Mỹ nhiệt thành yêu nước, từng chiến đấu bên cạnh những người Cộng Hòa, trong cuộc Nội Chiến Tây Ban Nha, chống lại nhóm phát xít Francisco Franco. Thành phố biển Casablanca năm 1942 là nơi tập trung đủ mọi tầng lớp, đủ mọi thành phần có trong xã hội thời đó. Người ta có thể gặp những nhân viên, quan chức của Pháp đi lại giữa phố phường. Người ta cũng có thể thấy các sĩ quan Đức Quốc Xã đuổi theo một kẻ tình nghi theo phe kháng Đức, hay âm thầm truy tìm tông tích một chính khách nổi tiếng nào đó. Hơn thế nữa, Casablanca còn là nơi có rất nhiều người tỵ nạn, họ tìm cách đi Hoa Kỳ chạy trốn chiến tranh đang lan rộng khắp Châu Âu. Nói tóm lại “thượng vàng hạ cám” đều có thể tìm thấy tại Casablanca, đặc biệt là trong quán rượu và cũng là sòng bài “Rich’s Café Américain.”

Ai cũng mong có giấy tờ hợp pháp đến Bắc Mỹ, tìm chân trời mới không có chiến tranh. Giấy thông hành trở thành món hàng vô giá của những kẻ cơ hội, là con đường sống cho những người đang bị Đức Quốc Xã truy nã. Trong lúc tình thế bất ổn, Ugarte (Peter Lorre), một kẻ lang bạc kiếm sống bằng mánh khoé, bằng đủ mọi thứ nghề và cũng là khách quen của "Rich’s Café Américain" lại nắm trong tay hai tấm giấy thông hành. Hắn định công khai rao bán "báu vật" hắn đã chiếm đoạt, sau khi giết hai nhân viên bưu điện người Đức. Dự tính bất thành, vì Ugarte bị Đại Úy cảnh sát người Pháp Louis Renault (Claude Rains) bắt giữ ngay tại quán. Tuy nhiên, Renault và các quan chức của Đức Quốc Xã không hề biết, trước khi bị đưa đi Ugarte đã nhanh chóng trao hai tờ thông hành cho Rick. Chuyện sẽ chẳng có gì đáng nói, nếu như Rick không gặp lại Ilsa Lund (Ingrid Bergman), vị khách bất ngờ và cũng là người yêu cũ của anh. Chồng của Ilsa là Victor Laszlo (Paul Henreid) là lãnh tụ kháng chiến người Tiệp Khắc, từng trốn thoát khỏi trại tập trung của Đức Quốc Xã. Họ đến Casablanca tìm đường đi Hoa Kỳ, để tiếp tục tổ chức phong trào kháng chiến. Biết Rick có hai tấm giấy thông hành, họ muốn mua lại nhưng Rick cương quyết không bán. Anh đồng ý đưa cho Victor một tờ thông hành, với điều kiện Ilsa phải ở lại Casablanca. Tình thù rực nắng, yêu hận mênh mang, tưởng như không thể giải quyết. Nhưng khi giòng nhạc "A Times Goes By" vang lên… You must remember this. A kiss is still a kiss. A sigh is just a sigh. The fundamental things apply. As time goes by. And when two lovers woo. They still say, "I love you." On that you can rely. No matter what the future brings… Em ơi hãy nhớ. Môi hôn vẫn mơ. Lời than muôn thuở Thực tại vẫn là. Năm tháng qua đi. Hai người đắm men tình yêu, vẫn trao “lời ân ái." Ta vẫn còn chút gì để nhớ. Dẫu rằng đời đã về xưa…” Họ đã đem tơ tình vương vấn hòa nhập làm một vào hồn non nước, để "Casablanca" trở thành giai điệu bất hủ của những người muốn đem tình yêu đền nợ nước.

Chắc chắn nhà xuất bản Hal B.Wallis, đạo diễn Michael Curtiz, các nhà biên kịch Julius J. Epstein, Philip G. Epstein, Howard Koch, Casey Robinson và ê-kíp tài tử Humphrey Bogart, Ingrid Bergman, Paul Henreid, Claude Rains, Peter Lorre, Sydney Greenstreet, Conrad Veidt, Dooley Wilson, Joy Page..v.v…, không nghĩ rằng họ đã tham gia dàn dựng và diễn xuất những thước phim để đời. “Casablanca” được mệnh danh là một trong số những tác phẩm nghệ thuật điện ảnh kinh điển của nhân loại. Chiến tranh luôn khắc nghiệt, rất nhiều khi phi lý. Lựa chọn làm theo cách này hay không làm theo cách kia, thường ngoài ý muốn và đòi hỏi sự cam đảm. Nếu cho rằng Rick đã chọn đứng lại, để Ilsa và Victor ra đi, là một lựa chọn "dễ chịu," hãy nhớ lại lời nhận xét lừng danh của Forster: "If I were forced to choose between my country and my friend, I hope I would be brave enough to choose my friend. Nếu bị bắt buộc phải lựa chọn giữa tổ quốc và bằng hữu, tôi hy vọng tôi đủ can đảm để chọn bạn của mình." Lời của Forster cho thấy, Rick đã bị giằng xé bởi lựa chọn khó khăn giữa tình yêu của anh dành cho Ilsa, và trách nhiệm giúp vợ chồng cô ra khỏi Ma-rốc đến Hoa Kỳ. Và anh đã chọn bằng hữu, để có thể nói với Louis rằng: “I think this is the beginning of a beautiful friendship. Tôi nghĩ một tình bạn thiết mới bắt đầu.” Anh cũng nói với Ilsa khi đưa vợ chồng cô ra sân bay rằng "Nếu em ở lại, em sẽ hối hận. Sự hối hận không phải chỉ có trong hiện tại, không phải chỉ có ở tương lai, mà là ngay lúc này, và sẽ kéo dài suốt đời em. You would regret it if you stayed. Maybe not today, maybe not tomorrow, but soon and for the rest of your life." Hình ảnh bất động của Ilsa, khuôn mặt dư đầy cảm xúc phức tạp của cô đã diễn tả tài tình số phận của một người, không nắm chắc ngày mai của mình. Cô không biết cô sẽ lên máy bay với Victor, hay ở lại Basablanca với Rick. Trong sự bất trắc đầy hiểm họa ấy, Ilsa biết rõ tình yêu giữa cô và Rick, biết rõ trách nhiệm của một người vợ đối với chồng. Cô không nghiêng theo chiều gió, ngược lại chấp nhận đón nhận kết quả trung thực và thật như sự thật là. Đây chính là điều khiến Ilsa Lung trở thành hình ảnh bất hủ, một hình ảnh mà chỉ có Ingrid Bergman mới lột tả trọn vẹn ý tình.

Năm 1944, trong lễ trao giải Oscar lần thứ 16 "Casabalanca" được trao ba giải thưởng quan trọng: Phim hay nhất, đạo diễn xuất sắc nhất, kịch bản chuyển thể tuyệt vời nhất. Đã 68 năm tính từ ngày công chiếu đầu tiên, nhưng cho đến nay "Casabalanca - Tình Yêu Thời Chiến" vẫn luôn đứng ở nhóm đầu, trong bảng xếp hạng dành cho những bộ phim hay nhất của nhân loại. Tuy chỉ là phim đen trắng, nhưng bất cứ ai đã xem "Casablanca" đều cảm nhận: Cảnh ngộ trớ trêu của Rick-Ilsa-Victor không phải là những vấn đề quan trọng, trước thế sự hỗn mang của chiến tranh. Nhưng những điều ba con người ấy đã làm được, đã chịu đựng được, đã hy sinh được, không hề nhỏ bé. Họ đã đấu chiến thắng bản ngã ích kỷ của mình, đã dám đương đầu với sự thật. Sự thật của tình yêu, sự thật của cuộc đời, sự thật của chiến tranh giúp họ vượt lên trên mọi nỗi đau khổ, cứu vớt thế giới bằng cái đẹp của tâm hồn cao thượng. Đây chính là thông điệp của tình nhà nợ nước, tồn tại đến muôn thuở muôn đời trong "Casablanca."

Hoàng Nhất Phương

4:30am Thứ Sáu ngày 8 tháng 2 năm 2013

Hồ Gươm gửi hôm Chủ Nhật, 24/02/2013
Bạn đánh giá bài viết này thế nào?

Phạm Hồng Sơn - Một chút lạc quan nhìn từ vụ Cù Huy Hà Vũ

Dân trí, dân khí, nhân tài – ba yếu tố để nâng cao tư cách độc lập quốc gia

Hiệu Nguyên - Đã đến lúc nghiêm trị ông Cù Huy Hà Vũ

Giáp Văn Dương - Báo cáo vị báo cáo

Lê Nguyên - Giáo dục không nên chỉ dạy các “thần dân” biết nghe lời


VN2006A gửi lúc 16:35, 26/02/2013 - mã số 80093

Bạn Hạnh Đào có lý,

Tuy nhiên, việc dịch dọt thường hay như thế. Có bản dịch hay hơn bản gốc, lại có bản dịch dở hơn bản gốc!!!

Truyện Kiều: Nàng rằng lồng lộng trời cao!

Dịch qua tiếng Đức: Oh, der Himmel unermesslich hoch!!!

Dịch lại tiếng Việt: Oh, trời cao đo không tới!!!

Tương đối sát nghĩa, nhưng lại biến mất cái tính lồng lộng!!! Lồng lộng là chỉ khi đứng ở trên cao, gió thổi vi vu, kêu phật phật, thì mới nói là lồng lộng được.

Chinh phụ ngâm: Thiên địa phong trần!!!

Nhưng dịch thành: Thuở trời đất nổi cơn gió bụi!!! (Khách má hồng còn lắm nỗi truân chuyên)

Nghe hay hơn hẳn bản gốc!!!

Cho nên có người nói: dịch thuật cũng giống như là phụ nữ!!! Các cô xinh thì không chung thủy, những cô chung thủy thì lại kém xinh!!!

Dịch hay thì không sát nghĩa, dịch sát nghĩa thì lại không hay!!!

Tất nhiên có cả loại dịch vừa dở, lại vừa không sát nghĩa, 1 loại Thị Nở của dịch thuật. :-))

hanh dao (khách viếng thăm) gửi lúc 12:49, 26/02/2013 - mã số 80072

Bản dịch (không biết của bác Phương hay của bản dịch bác coi) thoát ý quá, theo em lại ...sai ý
I stick my neck out for nobody: Tôi chả để tâm tới ai cả (với 1 thái độ bất cần & chút ngạo mạn) thay vì tôi mặc kệ sự đời, chẳng buồn để ý đến. (có vẽ chán nãn).
You must remember this. A kiss is still a kiss. A sigh is just a sigh. The fundamental things apply. As time goes by. And when two lovers woo. They still say, "I love you.” On that you can rely. No matter what the future brings… Em ơi hãy nhớ. Môi hôn vẫn mơ. Lời than muôn thuở Thực tại vẫn là. Năm tháng qua đi. Hai người đắm men tình yêu, vẫn trao “lời ân ái.” Ta vẫn còn chút gì để nhớ. Dẫu rằng đời đã về xưa…
Theo em thì:
Em phải nhớ điều này. Nụ hôn vẫn là nụ hôn. Tiếng thở dài chỉ là tiếng thở dài. Những điều căn bản vẫn vậy. Thời gian trôi qua. Và khi 2 người yêu nhau, họ vẫn nói lời yêu thương. Em hãy tin điều đó, bất chấp tương lai thế nào...

“Nếu em ở lại, em sẽ hối hận. Sự hối hận không phải chỉ có trong hiện tại, không phải chỉ có ở tương lai, mà là ngay lúc này, và sẽ kéo dài suốt đời em. You would regret it if you stayed. Maybe not today, maybe not tomorrow, but soon and for the rest of your life.”
Nên là "...Có thể không phải hôm nay, hay ngày mai, nhưng sớm muộn thôi..." ý nghĩa hoàn toàn khác.
Rick không phải chọn tình bạn/tình yêu/tổ quốc. Rick chỉ là chọn 1 bên là giữ Ilsa bên cạnh & những nguy hiểm cho cô khi anh quyết định dấn thân vào cuộc chiến. Bên kia là sự an toàn của Ilsa, sự nghiệp, lý tưởng của Victor (mà Ilsa là 1 phần quan trọng) & sự tôn trọng của tình địch (Victor đề nghị Rick đưa Ilsa ra đi trước!)& bất tử trong lòng Ilsa. Tình bạn với Renault chỉ là - bonus thôi (khi phút cuối, Renault quyết định đồng hành với Rick thay vì bắt anh ta).

Gửi phản hồi mới (xin gõ tiếng Việt có dấu và tuân thủ Nguyên tắc Dân Luận để được chấp nhận)

Bạn có thể bịa một địa chỉ email bất kỳ, ví dụ test@gmail.com. Thông tin này sẽ không xuất hiện công khai khi phản hồi được đăng.
  • Bạn có thể sử dụng các thẻ BBCode trong bài. Các địa chỉ URL sẽ được tự động chuyển thành liên kết.
  • Bạn có thể trích bài của người khác bằng thẻ [quote], ví dụ: [quote]Nội dung muốn trích dẫn[/quote]
  • Bạn có thể sử dụng những thẻ HTML sau: <a> <em> <strong> <ins> <b> <i> <u> <br> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h1> <h2> <h3> <h4> <h5> <table> <tbody> <td> <tr> <pre> <img> <div> <span> <object> <hr> <center> <font> <blockquote> <strike> <embed> <param> <del> <ins> <sub> <sup>
  • Bạn có thể chèn video vào bài viết bằng thẻ [video:địa_chỉ_url_của_video]
  • Cách dòng và cách đoạn sẽ được tự động chuyển thành xuống dòng.

Nhấn vào đây để biết thêm chi tiết về cách định dạng bài viết...

To prevent automated spam submissions leave this field empty.
CAPTCHA
Bạn bắt buộc phải trả lời câu hỏi kiểm tra dưới đây. Nó giúp chúng tôi nhằm lọc bỏ các nội dung spam do robot tự động thực hiện.
2 + 3 =
Giải bài toán đơn giản này và nhập kết quả vào ô phía trên. Ví dụ, nếu thấy 1+3, thì hãy nhập 4.

Suy ngẫm

Điều đáng sợ nhất đối với một dân tộc là sự im lặng trước cái ác vốn có ý nghĩa là sự hèn nhát và đồng lõa lại trở thành một lối sống và được coi là khôn ngoan, thức thời.

— Phạm An Biên

Mới Mới Mới

Thống kê truy cập

Hiện có 1 thành viên689 khách truy cập.

Thành viên online

Sapphire

Kỷ lục: Có 4638 người ghé thăm vào 15-05-2014 lúc 09h47.

Độc giả Dân Luận từ đâu đến?

Locations of visitors to this page

Quỹ Dân Luận

ung-ho-dan-luan-3.png