Nguyễn Tiến Dũng - Tính dân chủ của Hiến pháp Việt Nam

Nguyễn Tiến Dũng
Chia sẻ bài viết này

Chiểu theo hiến pháp (dự thảo 01/2013), cơ chế tổ chức quyền lực ở cấp trung ương của Việt Nam gồm có:

- Đảng: lãnh đạo toàn bộ nhà nước (Điều 4). Ngoài ra, có điều khoản ghi quân đội phải tuyệt đối trung thành với Đảng (Điều 70). Đảng không do dân bầu ra.

- Nhà nước: Từ “nhà nước” hiểu theo hiến pháp gồm có Quốc hội (lập pháp), Chính phủ (hành pháp), và Tòa án (tư pháp). Quốc hội là quyền lực nhà nước cao nhất (Điều 74). Quốc hội do dân bầu ra, với nhiệm kỳ 5 năm (Điều 76). Quốc hội bầu ra chủ tịch nước, thủ tướng chính phủ, và chánh án tòa án nhân dân tối cao, với cùng nhiệm kỳ như là nhiệm kỳ của quốc hội.

Nếu tạm thời chưa tính đến vai trò của Đảng, thì chính quyền ở Việt Nam cũng có phân làm 3: lập pháp (Quốc hội), Hành pháp (Chính phủ), và Tư pháp (Tòa án). Tuy nhiên, độ độc lập của tòa án bị hạn chế, vì chánh án tòa án tối cao do Quốc hội bầu ra và Quốc hội có thể bãi nhiệm, nhưng không có cơ chế trong hiến pháp cho phép ông chánh án này khởi tố các nhân vật cao cấp của chính quyền như là ở các nước khác. Hệ quá là, sự kiểm soát từ phía tư pháp đối với chính phủ rất lỏng, không tuân theo nguyên lý “phân quyền và kiểm soát lẫn nhau” của Montesquieu.

Vì nhân dân chỉ bầu quốc hội, rồi quốc hội chỉ định ra chủ tịch nước, thủ tướng và chánh án tối cao, chứ nhân dân không được bầu chủ tịch nước (tức là tổng thống), nên sự kiểm soát của nhân dân với nhà nước chỉ qua 1 kênh quốc hội chứ không có được nhiều kênh. Tất nhiên, càng ít kênh kiểm soát, thì sự kiểm soát càng lỏng lẻo, khả năng thực hiện quyền dân chủ càng ít. Nhưng với sự lãnh đạo của Đảng đối với toàn bộ nhà nước (trong đó có cả Quốc hội), tình hình trở nên khác hẳn. Trên thực tế, Quốc hội được bầu ra là theo ý Đảng: những người không được Đảng lựa chọn thậm chí không được ứng cửa vào Quốc hội, có tự ra ứng cử cũng bị gạt đi từ vòng loại bên ngoài với các lý do dẫn đến “không đủ tư cách”. Với 90% đại biểu Quốc hội là Đảng viên, Quốc hội thực chất nằm dưới sự điều hành của Đảng. Các chức vụ như thủ tướng, chủ tịch nước, và chủ tịch Quốc hội, tuy trên danh nghĩa là do Quốc hội bầu, nhưng thực tế là được xếp đặt trong Đại hội Đảng, Quốc hội chỉ việc thông qua.

Như vậy, về mặt bản chất, hiến pháp Việt Nam là một hiến pháp Đảng trị, chứ không phải là dân chủ hay luật trị: dân không được quyền bầu ra lực lượng lãnh đạo cao nhất (Đảng), và Đảng không chịu sự kiểm soát thực sự nào từ phía nhân dân.

Việt Nam hiện là nước có tỷ lệ tham nhũng thuộc loại cao nhất trên thế giới. Theo Transparency International, Việt Nam chỉ được 3.1 điểm về độ minh bạch, đứng thứ 123 trên thế giới, so với những nước minh bạch nhất như Thụy Điển đạt 9 điểm. (Xem: http://cpi.transparency.org/cpi2012/results/) Sự tham nhũng này ảnh hướng rất xấu đến kinh tế, xã hội, và phá hoại môi trường. (Nói một cách đơn giản, từng người dân hàng năm mất hơn 10% thu nhập cho tham nhũng, và cách làm giàu dễ nhất là tham nhũng và rút ruột nhà nước). Chính quyền của Việt Nam (hay có thể nói là ĐCS) có nhiều lần tỏ ra muốn đấu tranh chống tham nhũng (gần đây nhất là chiến dịch “phê và tự phê” cuối năm 2012) nhưng vô hiệu quả. Thất thoát chỉ riêng ở một tổng công ty của nhà nước đã lên đến vài phần trăm GDP, mà rồi cuối cùng vẫn hòa cả làng, hầu như không có ai chịu trách nhiệm? Nguyên nhân chính nằm ở đâu? Nó không nằm ở con người, mà ở cơ chế: Việt Nam hiện không có một cơ chế hiệu quả để kiểm soát quyền lực của chính quyền (ở trung ương, cũng như ở địa phương, trong mợi cơ quan của nhà nước), và do đó không thể kiểm soát được tham nhũng, dù có muốn chống tham nhũng đến mấy.

Sự thiếu cơ chế kiểm soát chính quyền nằm chính ở chỗ không có cơ chế kiểm soát của nhân dân với chính quyền (hay nói cách khác, tức là thiếu dân chủ ) và không có sự độc lập giữa các bộ phận của chính quyền (mọi thứ đều túm vào một mối). Dù ĐCS Việt Nam đã từng có công thế nào trong lịch sử đi nữa, thì cơ chế tổ chức chính quyền hiện tại vẫn là không hợp lý (không thể chống tham nhũng, lạm quyền), và cần thay đổi một cách cơ bản, cần các cơ chế tăng cường sự kiểm soát thực sự của dân với chính quyền, thì mới có thể chống tham nhũng và đảm bảo sự phát triển lành mạnh của kinh tế xã hội. Đây là một vấn đề khá bế tắc, nan giải. Có những hướng giải quyết khác nhau, phụ thuộc vào chuyện ĐCS sẵn sàng nhượng bộ đến mức nào khỏi vị trí “quyền lực tuyệt đối không ai kiểm soát” của mình.

Admin gửi hôm Thứ Năm, 07/02/2013
Bạn đánh giá bài viết này thế nào?
Nelson Mandela

Nguyễn Đại - Con Người Vĩ Đại

Cách mạng Pháp

Chính quyền có thối nát hay không, suy từ tôi mà ra cả!

Luật sư Lê Thị Công Nhân

Luật sư Công Nhân: 'Đã hy sinh phải hy sinh đến cùng'

Nguyễn Ngọc Già - Thư gởi các vị Đảng Viên hưu trí

Tiến sĩ Mai Liêm Trực

Mai Liêm Trực - Vấn đề "nhạy cảm" hay là sự né tránh trách nhiệm?


Gửi phản hồi mới (xin gõ tiếng Việt có dấu và tuân thủ Nguyên tắc Dân Luận để được chấp nhận)

Bạn có thể bịa một địa chỉ email bất kỳ, ví dụ test@gmail.com. Thông tin này sẽ không xuất hiện công khai khi phản hồi được đăng.
  • Bạn có thể sử dụng các thẻ BBCode trong bài. Các địa chỉ URL sẽ được tự động chuyển thành liên kết.
  • Bạn có thể trích bài của người khác bằng thẻ [quote], ví dụ: [quote]Nội dung muốn trích dẫn[/quote]
  • Bạn có thể sử dụng những thẻ HTML sau: <a> <em> <strong> <ins> <b> <i> <u> <br> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h1> <h2> <h3> <h4> <h5> <table> <tbody> <td> <tr> <pre> <img> <div> <span> <object> <hr> <center> <font> <blockquote> <strike> <embed> <param> <del> <ins> <sub> <sup>
  • Bạn có thể chèn video vào bài viết bằng thẻ [video:địa_chỉ_url_của_video]
  • Cách dòng và cách đoạn sẽ được tự động chuyển thành xuống dòng.

Nhấn vào đây để biết thêm chi tiết về cách định dạng bài viết...

To prevent automated spam submissions leave this field empty.
CAPTCHA
Bạn bắt buộc phải trả lời câu hỏi kiểm tra dưới đây. Nó giúp chúng tôi nhằm lọc bỏ các nội dung spam do robot tự động thực hiện.
2 + 6 =
Giải bài toán đơn giản này và nhập kết quả vào ô phía trên. Ví dụ, nếu thấy 1+3, thì hãy nhập 4.

Suy ngẫm

Chính những người CÔNG DÂN đã đưa thể chế chính trị và bộ máy nhà nước của chúng ta lại gần với cuộc sống, khiến cho nó có trách nhiệm và chịu trách nhiệm, và giữ cho nó trung thực. Không ai khác có thể làm được điều này...

— John Gardner

Mới Mới Mới

Thống kê truy cập

Hiện có 0 thành viên650 khách truy cập.


Kỷ lục: Có 4638 người ghé thăm vào 15-05-2014 lúc 09h47.

Độc giả Dân Luận từ đâu đến?

Locations of visitors to this page

Quỹ Dân Luận

ung-ho-dan-luan-3.png