Pippi Långstrump - Tìm lại Quyền Con Người của tôi

Pippi Långstrump
Chia sẻ bài viết này

Dân Luận: Xin giới thiệu tới độc giả bài dự thi mang mã số QCN&T000021, được gửi tới để tham gia cuộc thi viết Quyền Con Người và Tôi do Con Đường Việt Nam tổ chức.

Là một con người thì tôi có quyền gì? Nếu câu hỏi được đặt ra vào những năm trước 2006, tôi sẽ lúng túng rồi cúi mặt xuống mà im lặng hay nói không biết. Bởi đơn giản, tôi đã không được dạy, không được học điều đó cho nên tôi không biết. Hay nói cách khác, tôi đã được dạy để suy nghĩ, nói, và làm theo một yêu cầu chuẩn mực đã định, hay phải nghe và làm theo người khác bảo.

Quyền con người đối với tôi giống như một câu chuyện cổ tích, tôi có thể đọc nó nhưng mà ở hiện thực thì nó hoàn toàn không xảy ra. Bởi vì người ta đã cướp hạt giống "quyền con người" đi mất rồi, và thay vào đó, gieo vào trong tôi những nỗi sợ hãi... sợ hãi để nếu có nghĩ khác đi thì không dám nói, mà nếu có nói rồi thì sẽ phải xin lỗi vì mình đã nói sai, và nếu mà có làm rồi, thì sẽ phải chịu phạt - bởi theo họ, tôi đã làm sai. Và điều cuối cùng đáng sợ nhất, khi hạt giống sợ hãi trong bạn đủ lớn, bạn sẽ im lặng trước cuộc đời.

Câu chuyện của tôi

Gia đình - quyền lực là sức mạnh

Những kỉ niệm về gia đình trong tôi là nỗi sợ hãi, vì ở nơi đó, thân phận mỗi người trong gia đình được phân rõ. Bố là người có quyền lực lớn nhất: mọi ý muốn, quyết định, tâm trạng bố, mọi người phải chịu theo. Nếu có khác đi, hoặc không nghe sẽ bị mắng, tệ hơn là chửi và bị đánh. Nặng hơn nữa thì bị bỏ đói, vì bố sẽ không đưa tiền cho mẹ đi chợ. Vì vậy mọi người hoặc là đồng tình hoặc là a dua nói theo bố tôi.

Tôi nhớ có một lần giỗ bà nội, lúc đó tôi 9 tuổi. Tôi rất muốn được đi cùng với các anh chị họ vì như thế sẽ rất vui, nên đã bảo bố là tôi "muốn đi cùng họ". Tôi vừa nói hết câu đã nghe bốp một cái vào má, rồi tiếng ông quát tháo: "cút vào trong nhà không đi đâu hết". Sợ đến nỗi không khóc nổi, tôi lủi thật nhanh vào nhà... Nên từ đó tôi sợ lắm, nghĩ gì, muốn gì không bao giờ nói ra.

Nhà trường: Khi thầy cô lên tiếng

Năm lớp 3, thầy giáo ra đề bài: các em hãy vẽ một anh bộ đội. Các bạn ai nấy đều lên hỏi ý kiến thầy, bạn cùng khu nhà với tôi cũng lên hỏi thầy, nhờ thầy vẽ phác hoạ hộ, rồi màu gì thì sẽ đẹp. Tôi không muốn hỏi, bởi tôi đã nghĩ ra hình chú bộ đội trong đầu cho riêng tôi. Nhưng vì tôi không giỏi vẽ, nên đã nhờ chị gái vẽ giùm. Chị vẽ rất ưng ý tôi, bên cạnh khẩu súng khoác trên vai, chú bộ đội còn mỉm cười và cầm một bông hoa nữa, trông thật là vui vẻ. Nhưng thầy giáo cho tôi điểm 8. Tôi hỏi là tại sao tôi chỉ được điểm 8, trong khi bạn cùng khu nhà lại được điểm 10. Thầy nói, "tôi cho bạn ấy điểm 10, vì tôi thấy nó đẹp". Tôi lẩm bẩm, thầy cho bạn ấy điểm 10 vì thầy vẽ hộ bạn ấy. Thế là tôi bị phạt rồi bị trù thành học sinh kém năm đó.

Xã hội

Ở nước tôi, phải kính trọng thầy cô giáo, nhưng thầy cô lại có thể mắng chửi học sinh. Kính trọng lễ phép và phải nghe lời người già. Tôi thấy chẳng đúng gì cả, không lẽ thầy cô giáo hay người già nói cái gì cũng phải nghe, kể cả cái sai cũng phải nghe à?

Sau này lớn lên, sự phản kháng trong tôi càng lớn. Nhiều lần bố đi chơi bài về lúc nửa đêm, về đến nhà ông quát, đi nấu mì cho tao. Tôi nói, nhà hết mì rồi. Ông chửi tôi, rồi nói, không biết đường đi mua về à? Tôi trả lời, giờ này người ta đóng cửa hết rồi, muốn ăn thì đi ra ngoài ăn. Con không nấu. Kết quả, đồ đạc trong nhà bị ông đập tan tành.

Một lần khác khi tôi học cấp 3, trong lớp tiết văn học, học thơ Xuân Quỳnh, nhà thơ tôi thích nhất hồi đó. Tôi nói với cô giáo: em không đồng ý với cô khi nói về nhà thơ Xuân Quỳnh như vậy. Kết quả, mẹ tôi được mời lên gặp ban giám hiệu và bà giáo dạy văn vì hành vi vô lễ, cãi lại lời cô giáo nói của tôi.

Tôi đã nghĩ rằng mọi đứa con trong bất kì gia đình nào và mọi học sinh đều phải nghe theo lời người lớn nói. Nhưng càng lớn, tôi càng thấy nhận định đó là không đúng. Tôi nhận thấy bố tôi đánh đập con cái là sai, áp đặt ra lệnh cũng là sai. Thầy cô mắng nhiếc, bắt học sinh viết theo ý họ cũng sai. Nhưng tôi đã chẳng tìm ra ai để bảo vệ hay ủng hộ tôi cả. Và thế là tôi im lặng. Vì lên tiếng thì sẽ bị phạt và bị trù dập mà cũng chẳng thay đổi được gì.

Thế nhưng sự phản kháng đó lại lớn dần lên và giúp tôi vượt qua cả nỗi sợ hãi đối với bố tôi. Sau nay bố tôi đã ít dần những áp đặt và ra lệnh lên tôi, vì ông biết tôi sẽ không làm theo. Nhưng trong lớp học, hay ngoài phố tôi thường im lặng, và không lên tiếng gì hết vì tôi sợ người ta sẽ đánh tôi như bố tôi đánh tôi.

Trải nghiệm đầu tiên về quyền con người

Đó là lớp học ngôn ngữ tiếng đan mạch và học viên đến từ nhiều nước khác nhau. Nghĩa là chúng tôi khác nhau về quan điểm suy nghĩ, kiến thức, cách nhìn nhận về cuộc sống và các sự kiện. Ngày đầu tiên, cô giáo Tina của tôi phát cho mỗi học viên một tờ, giải thích nội quy lớp. Mục 3 tôi đã ghi nhớ nhất

”3. thảo luận là bắt buộc ở trong lớp. Mỗi người nói lên suy nghĩ của mình. Trong quá trình thảo luận, phải tôn trọng khi có người nói, lắng nghe chờ đến khi người đó kết thúc mới có quyền lên tiếng đồng tình hay phản đối. Dù là đồng tình hay phản đối cũng phải dùng lý lẽ, viện cứ để chứng mình. Bất kì hình thức tấn công về mặt ngôn từ hay thể xác đều vi phạm và không được chấp nhận”.

Đó là điều khiến tôi kinh ngạc, và tôi còn cảm thấy bất ngờ hơn nữa khi người ta hỏi tôi nghĩ gì, thấy thế nào? Nếu không đồng tình thì có thể giải thích lí do. Mọi người đều lắng nghe tôi nói. Tôi thích mỗi khi cô giáo Tina nhìn và hỏi: các bạn nghĩ sao? Các bạn có đồng ý không?

Vậy là lần đầu tiên trong đời, tôi được trình bày những điều tôi nghĩ, thậm chí còn được lắng nghe khi trình bày sự không đồng tình mà không cảm thấy nỗi sợ hãi.

Trải nghiệm quyền con người trong gia đình

Đó là gia đình nhà Carlsson mà tôi chơi thân ở Borlänge. Veronica và Tomas có hai con gái tên là Maltida và Ella. Maltida năm nay 9 tuổi, Ella lên 5 tuổi. Veronica thường nói với tôi, cô thành công trong việc nuôi dạy Maltida. Maltida thông minh và nhẹ nhàng. Trong bữa tối, bé nói chuyện, ăn uống từ tốn, kết thúc phần của mình mà không phải chờ nhắc nhở. Thậm chí em còn ngồi kể chuyện, và đôi lúc tranh luận với Tomas.

Ngược lại, Ella thì nghịch ngợm, đặc biệt khi nhà có khách. Bé trườn, bò ra bàn, không chịu ăn. Veronica phải nói, giải thích, có đôi lúc nghiêm mặt nhưng tuyệt nhiên không cao giọng chứ đừng nói là quát nạt. Ella thông mình, em biết mình muốn cái gì, và muốn làm gì, đôi khi còn dùng lí lẽ để tranh luận với ba hay mẹ để đạt được điều mình muốn. Veronica hay nói với tôi, tốn nhiều năng lượng và thời gian với Ella, vì Ella hay đổi ý.

Tôi đem sự tò mò hỏi Veronica, rằng trong gia đình có phải cha mẹ và con cái luôn nói chuyện, thảo luận với nhau không? Cô nói đúng, rằng gia đình ở đây, ba mẹ và con cái luôn nói chuyện với nhau một cách bình đẳng. Bình đẳng nghĩa là khi con cái còn nhỏ, ba mẹ lắng nghe, chuyện trò, rồi giải thích điều này điều kia. Ba mẹ cũng phải giải thích về việc khi nào các em phải nghe theo ba mẹ, khi nào các em có thể tự quyết định. Và khi ai đó đang nói, thì mọi người đều phải lắng nghe. Khi con cái lớn lên rồi, thì nói chuyện với cha mẹ, như giữa những người bạn với nhau.

Điều này đối với tôi là một sự kinh ngạc. Và những cuộc toạ đàm như thế, tôi không nhìn ra ai phải sợ ai, hay nghe ai, ai là người quyết định. Họ gật gù khi đồng tình, hay là cười khi không đồng ý, nhưng tuyệt không có sự to tiếng át người kia, hay kể cả vì là người già thì biết nhiều hơn. Kể cả Ella, khi em nói chuyện và tranh luận với ba, mẹ hay với ông bà, em không hề có sự sợ hãi rằng em nhỏ, ít tuổi thì phải nghe mọi người. Trái lại, em lại càng tỏ ra là em muốn mọi người phải lắng nghe em nói.

Hoá ra vai trò của cha mẹ là rất quan trọng trong việc hình thành và phát triển ý thức về quyền con người. Trong gia đình, cùng với tình yêu thương, cha mẹ hiểu rằng: con cái là thành viên cần phải được tôn trọng và lắng nghe nhất để hành xử thì con trẻ sẽ có được sự tự tin để suy nghĩ và biểu đạt điều chúng muốn. Ngược lại, nếu cha mẹ dùng quyền lực tạo ra mệnh lệnh và sự phục tùng, thì hạt mầm đó sẽ bị cướp đi. Hạt mầm này rất quan trọng vì nó giúp người ta tự tin để suy nghĩ, bày tỏ, hoặc nếu bị tước đi mất, người ta sẽ trở nên sợ hãi rồi im lặng, và không còn biết suy nghĩ nữa.

Hôm nay tôi đòi hỏi những quyền con người của tôi, những quyền đã được cộng nhận bởi quốc tế và luật pháp qua bài viết này. Tôi muốn suy nghĩ theo cách của tôi, nói điều tôi nghĩ, muốn được lắng nghe và khác biệt không có gì là sai trái cả. Không ai, dù nhân danh điều gì, cũng không có quyền tước đi quyền được suy nghĩ và nói lên tiếng nói của người khác. Tôn trọng quyền của riêng mình nghĩa là tôn trọng quyền của người khác nữa. Tôi mong rằng, những đứa trẻ trong mọi gia đình sẽ được coi là thành viên, được dạy sự tôn trọng người khác, biểu đạt điều mình nghĩ và sự lắng nghe. Cha hay mẹ, hay bất kì người lớn nào cũng không có quyền từ chối hay tước bỏ những quyền này. Vì đây chính là gốc rẽ của sự hình thành và phát triển ý thức về quyền con người trong mỗi con người chúng ta.

Admin gửi hôm Thứ Tư, 23/01/2013
Bạn đánh giá bài viết này thế nào?

Viện IDS: Khi trí thức… từ chức

Dân trí… không từ trên trời rơi xuống!

Hoàng Việt - Bàn về 1,5 tỷ đô la ODA Nhật Bản tài trợ cho Việt Nam

Trương Duy Nhất - Phó thủ tướng lỡ miệng

Huy Đức - Mất Ngủ


TM1111 gửi lúc 20:31, 24/01/2013 - mã số 77490

Rất mừng bác Admin đã nuôi dạy con theo cách nhân bản bên Ây Tây khác với lề lối uy quyền của VN.

Ngày xưa khi con tôi còn nhỏ tôi cũng nghiêm khắc quyền uy với con (dù chỉ bằng một nửa phong cách quyền uy mà cha mẹ đã áp dụng với mình). Tôi nghĩ lúc đó tâm lý làm cha mẹ còn non trẻ chưa vững vàng. Với lại mình chỉ có những "gương" nuôi dạy con từ cha mẹ mình cách đó mấy chục năm, mà các ông bà cụ ngày xưa thì còn kinh khiếp hơn nhiều.

Sau này nhìn lại mới biết mình đã làm tổn thương con nhiều. Có những lúc mình có thể để con trẻ thủ thỉ tâm sự thì mình lại nạt nộ "định hướng" nó, sợ rằng nếu để cho con nói ra những nhận xét có vẻ "hỗn hào" thì con mình sẽ hư hỏng không uốn nắn được nữa.. Thật ra để con trẻ giải tỏa những nỗi ẩn ức của nó rồi từ từ lý giải, vạch ra điều đúng cho nó thấy thì sẽ có hiệu quả hơn.

Những ai nuôi dạy con ở nước ngoài, đóng vai "cha mẹ Việt nuôi con Mỹ, con Tây" thì càng nên ghi nhớ rằng xã hội bên này rất phóng khoáng, mình mà cương quyết "giữ truyền thống VN", kiểu "giấy rách phải giữ lấy lề" thì lại đẩy con vào những xung khắc rất tội nghiệp cho nó, vì chung quanh các bạn của nó đều được đối xử phóng khoáng theo kiểu Tây.

Tôi thấy mình đã "lai" nhiều rồi mà bây giờ nhớ lại những lúc đóng vai "bà mẹ uy quyền" ngày xưa lại vẫn bồi hồi thương cảm cho con. Thế mà nhìn chung quanh thấy bạn bè mình vẫn còn "hắc ám" lắm, cứ thương cho lũ nhỏ.

Khách ThuyHanh (khách viếng thăm) gửi lúc 14:54, 24/01/2013 - mã số 77472

Các bậc làm cha mẹ nên có ý thức tôn trọng nhân quyền. Ý thức đó được thể hiện thường xuyên và gần gũi nhất là các con của mình. Không nên áp đặt, ban bố những mệnh lệnh đi ngược lại với việc tôn trong quyền con người của chúng. Chúc mừng Pippi Långstrump đã tìm lại được Quyền con Người của mình

Admin gửi lúc 22:24, 23/01/2013 - mã số 77434

Các bác ở nhà giáo dục con thế nào?

Gia đình tôi giáo dục 2 cháu gái nhà mình giống như trong câu chuyện kể trên đây, các cháu coi chúng tôi là bạn nhiều hơn là bố, là mẹ. Mỗi khi có vấn đề gì thì hai bên trao đổi, bàn bạc xem nên giải quyết thế nào. Trẻ em cũng có những ý tưởng rất hay, nhiều lúc người lớn phải học hỏi đấy.

Ở Việt Nam tôi thường thấy bố mẹ không được đào tạo, không có hiểu biết về tâm lý trẻ. Khi con nghịch dại theo đúng tâm lý lứa tuổi của mình, họ lại coi đó là hành động thách thức, và quan niệm rằng trẻ con cố tình làm như thế để chống lại mình. Điều này dẫn tới cách xử lý nóng giận, thậm chí là đánh đập rất phản khoa học. Các bác có hiểu biết về đề tài này xin đóng góp thêm bài vở cho Dân Luận, chúng ta cũng cần nâng cao nhận thức của xã hội về phương thức giáo dục trẻ em...

Gửi phản hồi mới (xin gõ tiếng Việt có dấu và tuân thủ Nguyên tắc Dân Luận để được chấp nhận)

Bạn có thể bịa một địa chỉ email bất kỳ, ví dụ test@gmail.com. Thông tin này sẽ không xuất hiện công khai khi phản hồi được đăng.
  • Bạn có thể sử dụng các thẻ BBCode trong bài. Các địa chỉ URL sẽ được tự động chuyển thành liên kết.
  • Bạn có thể trích bài của người khác bằng thẻ [quote], ví dụ: [quote]Nội dung muốn trích dẫn[/quote]
  • Bạn có thể sử dụng những thẻ HTML sau: <a> <em> <strong> <ins> <b> <i> <u> <br> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h1> <h2> <h3> <h4> <h5> <table> <tbody> <td> <tr> <pre> <img> <div> <span> <object> <hr> <center> <font> <blockquote> <strike> <embed> <param> <del> <ins> <sub> <sup>
  • Bạn có thể chèn video vào bài viết bằng thẻ [video:địa_chỉ_url_của_video]
  • Cách dòng và cách đoạn sẽ được tự động chuyển thành xuống dòng.

Nhấn vào đây để biết thêm chi tiết về cách định dạng bài viết...

To prevent automated spam submissions leave this field empty.
CAPTCHA
Bạn bắt buộc phải trả lời câu hỏi kiểm tra dưới đây. Nó giúp chúng tôi nhằm lọc bỏ các nội dung spam do robot tự động thực hiện.
4 + 0 =
Giải bài toán đơn giản này và nhập kết quả vào ô phía trên. Ví dụ, nếu thấy 1+3, thì hãy nhập 4.

Suy ngẫm

Đừng tự hào vì nước Việt Nam nghèo nhưng có lắm người giỏi. Hãy tự hỏi vì sao lắm người giỏi mà Việt Nam vẫn nghèo?

— Từ Song of Hope's blog

Mới Mới Mới

Thống kê truy cập

Hiện có 1 thành viên329 khách truy cập.

Thành viên online

Thuốc Lá

Kỷ lục: Có 4638 người ghé thăm vào 15-05-2014 lúc 09h47.

Độc giả Dân Luận từ đâu đến?

Locations of visitors to this page

Quỹ Dân Luận

Hãy bấm để ủng hộ tài chính cho Dân Luận. Thu chi quỹ Dân Luận được công bố công khai tại đây!