Song Chi - Giới trẻ VN và tình trạng văn hóa đọc đang xuống cấp

Song Chi
Chia sẻ bài viết này

Báo Dân Trí ngày 9.1 có bài “Thanh niên Việt đang đọc gì” nói về tình trạng văn hóa đọc đang xuống cấp một cách thê thảm trong giới trẻ VN, nhất là học sinh, sinh viên.

Thật ra, việc đại đa số giới trẻ VN lười đọc sách hoặc chỉ đọc những thứ dễ đọc như truyện tranh, truyện tình cảm nhẹ nhàng của các tác giả VN, TQ thuộc thế hệ 7X, 8X, hay các tác phẩm theo trào lưu, như trong bài báo đề cập, là một thực tế không mới.

Rất ít em bỏ thời giờ để đọc say mê những cuốn tiểu thuyết kinh điển hoặc tiểu thuyết đương đại có giá trị của những tác giả lớn trong làng văn VN và thế giới, mặc dù có khá nhiều tác phẩm của những tác giả như vậy đã được dịch sang tiếng Việt. Ví dụ, các nhà văn Nga Leo Tolstoy, Fyodor Dostoyevsky, Anton Chekhov, Alexei Tolstoy, Ivan Turgenev…, các nhà văn Pháp Victor Hugo, Honoré de Balzac, Stendhal…, các nhà văn Mỹ Ernest Hemingway, Jack London, Toni Morisson, Harper Lee…, các nhà văn Đức Heinrich Böll, Hermann Hesse, Günter Grass…, các nhà văn Nhật Bản Kenzaburo Oe, Murakami Haruki…, hay Gabriel Garcia Marquez-nhà văn Colombia, Orhan Pamuk-nhà văn Thổ Nhĩ Kỳ, Paulo Coelho-nhà văn Brazil, Mo Yan tức Mạc Ngôn-nhà văn người Trung Quốc v.v và v.v….

Một số người thường đổ lỗi rằng thời đại bây giờ có nhiều thứ hấp dẫn hơn như trò chơi điện tử, internet với những trò chat chit, các trang mạng xã hội…nên giới trẻ lười đọc sách/đọc truyện hơn các thế hệ ông bà, bố mẹ. Tôi không nghĩ như vậy. Ở các nước dân chủ phát triển trên thế giới mà tôi đã từng có dịp đi qua hoặc ngay ở Na Uy nơi tôi đang sống, tôi vẫn thường xuyên bắt gặp cảnh mọi người trong đó có các bạn trẻ mê mải đọc sách trên metro, xe lửa, trong phòng chờ máy bay hay khi ngồi một mình trong quán café. Việc giới trẻ nhìn chung lười đọc sách, không những thế, văn hóa đọc đang xuống cấp một cách thê thảm ở VN, có nguyên nhân của nó.

Nguyên nhân thứ nhất là do môn văn ở bậc trung học chỉ giới thiệu văn học VN (trong đó, phần nặng nhất, chiếm nhiều thời gian nhất là văn học cách mạng VN, văn học hiện thực xã hội chủ nghĩa VN), nếu có giới thiệu văn học nước ngoài thì cũng rất ít và chỉ giới thiệu trích đoạn của một cuốn tiểu thuyết hoặc truyện ngắn, thơ.

Về mảng văn học cách mạng VN, văn học hiện thực xã hội chủ nghĩa VN, người viết bài này không có ý kiến là hay hay dở, nhưng rõ ràng phần lớn những tác phẩm ấy không còn phù hợp với tâm tình, suy nghĩ của các em bây giờ nên các em không cảm thấy hứng thú. Lại thêm chương trình học thường chỉ giới thiệu trích đoạn, phương pháp dạy theo kiểu giảng-chép-học thuộc lòng làm học sinh đâm lười suy nghĩ và lâu dần hết hào hứng với môn Văn và tác phẩm văn học nói chung.

Đối với văn học nước ngoài, học sinh trung học ở VN không hề được làm quen với những tuyệt tác của những tác giả lớn, cổ điển và đương đại của thế giới, như một số tác giả đã kể trên và các tác giả như Mark Twain (tác phẩm The Adventures of Tom Sawyer, Adventures of Huckleberry Finn), Charles Dickens (The Adventures of Oliver Twist, David Copperfield), John Steinbeck (Of Mice and Men, The Grapes of Wrath, East of Eden), J. D. Salinger (The Catcher in the Rye), F. Scott Fitzgerald (The Great Gatsby), George Orwell (Animal Farm, Nineteen Eighty-Four), Chinua Achebe (Things Fall Apart), Jane Austen (Sense and Sensibility, Pride and Prejudice)… Đây là những tác giả mà trong chương trình bậc trung học môn English-American Literature ở các nước, học sinh thường được giới thiệu. Những tác phẩm tuyệt vời của họ sẽ khiến cho học sinh say mê văn học, từ đó có thói quen đọc sách.

Trong khi đó, học sinh VN, vốn đã không được làm quen với việc đọc những tác phẩm thuộc loại phải suy nghĩ ngay từ khi học trung học, nếu trong gia đình người lớn cũng không thích đọc sách và khuyến khích con em đọc sách, chọn sách hay mà đọc thì các em lười đọc là điều dễ hiểu.

Nếu đi vào các hiệu sách thuộc loại lớn nhất, tại hai thành phố lớn nhất VN là Sài Gòn, Hà Nội, chúng ta có thể thấy so với thời bao cấp, sách các loại nói chung và sách văn học nói riêng bây giờ được in ấn đẹp đẽ, các đầu sách văn học trong nước cho đến nước ngoài được xuất bản tương đối nhiều, đủ loại thượng vàng hạ cám. Giữa một rừng sách hỗn độn đó, các bạn trẻ sẽ khó tự mình chọn được sách hay, có giá trị nếu như không phải là dân thích đọc sách, biết đọc sách, và sẽ bập vào những tác phẩm, tác giả có tính trào lưu.

Chẳng hạn, có một thời ở Việt Nam hàng loạt tác phẩm của nhà văn Pháp Marc Levy được dịch và khi Marc Levy được mời sang VN nhân Ngày hội đọc sách Pháp 2008, chứng kiến sự hồ hởi xúc động của đông đảo bạn đọc trẻ, bản thân nhà văn cũng ngạc nhiên. Vì thật ra Marc Levy không hề được đánh giá cao ở Pháp và trên thế giới, mặc dù những cuốn tiểu thuyết tình cảm lãng mạn của ông thường thuộc loại best-seller.

Do vậy, nếu các tờ báo lớn giữ được đều đặn mục điểm sách, giới thiệu những tác phẩm văn học chất lượng, bởi những cây bút phê bình có giá trị, thì cũng khiến cho các bạn trẻ hào hứng muốn tìm mua cuốn sách hay vừa được giới thiệu, hoặc dễ định hướng khi chọn sách giữa một rừng sách.

Cuối cùng là giá một cuốn tiểu thuyết, tuyển tập truyện ngắn hay sách phê bình, nghiên cứu ở VN, khoảng vài ba trăm ngàn đồng, có khi nhiều hơn, tính theo túi tiền của phần đông các bạn trẻ là không rẻ. Có thể có những em yêu thích văn học, muốn đọc sách nhưng lại không đủ tiền để mỗi tháng rinh về nhà vài ba cuốn. Các thư viện ở VN lại cập nhật rất chậm sách mới. Đó là ngay ở hai thành phố lớn nhất nước, và tại những thư viện lớn, còn cỡ thư viện quận hay đi về các thành phố nhỏ, tỉnh lẻ thì thư viện càng nghèo nàn, hẩm hiu.

Nhưng suy cho cùng, trong một xã hội mà cái gì cũng đang xuống cấp, cái gì cũng có “vấn đề” thì việc giới trẻ lười đọc sách hoặc chỉ đọc những loại sách dễ đọc, không có giá trị về mặt văn chương, tư tưởng, thậm chí sách tào lao nhảm nhí có hại đi nữa, cũng chỉ là… chuyện bình thường!!!

Admin gửi hôm Thứ Sáu, 18/01/2013
Bạn đánh giá bài viết này thế nào?

Khai sáng dân trí - lối thoát cho phong trào dân chủ Việt Nam ?

Bắc Kinh học làm siêu cường

Người có học

Nhân một năm gặp “tai họa nghề nghiệp” vì vụ PMU18

Tqvn2004 - Xã hội của những người ăn sẵn


Khoái cách mạng (khách viếng thăm) gửi lúc 03:36, 19/01/2013 - mã số 77009
Trích dẫn:
Nguyên nhân thứ nhất là do môn văn ở bậc trung học chỉ giới thiệu văn học VN (trong đó, phần nặng nhất, chiếm nhiều thời gian nhất là văn học cách mạng VN, văn học hiện thực xã hội chủ nghĩa VN), nếu có giới thiệu văn học nước ngoài thì cũng rất ít và chỉ giới thiệu trích đoạn của một cuốn tiểu thuyết hoặc truyện ngắn, thơ.

Các quan CSVN có vẻ khoái cách mạng, bi bô cách mạng cho nó oai nếu không sẽ thiếu lửa. Văn học do đó phải là văn học cách mạng VN. Sửa Hiến pháp, CTQH Nguyễn Sinh Hùng đòi phải phù hợp với giai đoạn cách mạng mới trong khi đó dân đek hiểu cách mạng mới này là cái gì và họ có cần hay không ! Dường như Hùng nói cho Hùng nghe chứ dân không hiểu mà cũng chẳng ai hỏi Hùng vì sợ đàn em Hùng kiếm chuyện hoặc Hùng không nắm rõ những gì Hùng phán.

Học sinh lớp nhỏ của cấp 2 ở châu Âu đọc sách tác giả trong nước hoặc sách dịch ví dụ của ông Horowitz, loại sách bỏ túi khoảng gần 200 trang. Giáo viên cùng đọc sách với các em trong lớp, hướng dẫn cách đọc lên xuống câu văn, giải thích ý, thành ngữ, tranh luận ... Lớn hơn chút có thêm phần thuyết trình cá nhân về sách. Những sách này do giáo viên lựa chọn và có thể thay đổi hàng năm với số lượng 4-5 cuốn/năm học
Lớp tiểu học đọc sách dễ hơn, số lượng ít hơn, không có thuyết trình và thay bằng trả lời các câu hỏi trong đó có những câu như bạn có ý kiến gì về việc abc, tại sao, ...

TM1111 gửi lúc 02:24, 19/01/2013 - mã số 77007

Ở Mỹ từ cấp 1, cấp 2 các em học đã được khuyến khích đọc nguyên cả cuốn sách chứ ít khi đọc trich đoạn. Thư viện trường có hàng nghìn quyển sách cho các em dùng nên ít ra các em cũng đọc được vài chục quyển trong năm. Nhà trường còn hợp tác với các nhà xuất bản bánsách với giá hạ cho học sinh. Nghỉ hè phụ huynh đưa con đến các thư viện cộng đồng mượn sách, muốn mượn bao nhiêu cũng được.

Từ cấp 2 các em được giao viết bài điểm sách và được chỉ dẫn kỹ cách thức trích dẫn, nên việc đạo văn hay thói quen vô tình nhắc đến nguyên bản mà không ghi nguồn tác giả không hình thành. (Dĩ nhiên có học sinh cũng tìm cách láu cá khuân bài của người khác về làm của mình, nhưng các em phải nộp bài bằng văn bản điện tử vào một website như turnitin.com (turn it in) chẳng hạn, để phát hiện xem có đoạn nào "bê" từ nơi khác về không (tương tự như khi ta chép lại một đoạn văn rồi lên Google tra nguồn gốc của đoạn văn đó). Có lớp thầy cô bắt nộp dàn bài sơ khởi ngày thứ 2, dàn bài chi tiết ngày thứ 3, nhập đề ngày thứ tư, thân bài ngày thứ 5, kết luận ngày thứ 6, đến cuối tuần thì hoàn tất bài văn nộp lên.

Làm sao trong lớp có nhiều thì giờ dành cho việc đọc sách và điểm sách liên tục như vậy? Lớp không dành thì giờ kiểm soát học thuộc lòng. Thầy cô không phải dành thì giờ viết bài lên bảng, và học sinh cũng không phải dùng thì giờ chép lại vào tập vở. Nhà trường không bắt "thuộc bài" (trừ bảng cửu chương) mà khuyến khích học sinh suy nghĩ và ghi lại phản ứng, cảm tưởng của mình để tập tư duy độc lập.

Từ đó thói quen đọc sách hình thành từ những năm còn ngồi trên ghế nhà trường. Khi ra đời người ta hay thành lập những câu lạc bộ đọc sách tại các thư viện hay tại nhà riêng giữa những người quen biết bạn bè với nhau. Khi đi phỏng vấn xin việc người ta cũng hay hỏi: "Gần đấy nhất anh/chị đọc sách gì?"

Vì thế những câu tuyên bố như: "Tôi chưa đọc qua quyển sách đó nhưng tôi có thể tuyên bố thế này, thế này..." sẽ không được chấp nhận, bị coi là ấu trĩ, phản trí thức, v.v.

neofob (khách viếng thăm) gửi lúc 01:21, 19/01/2013 - mã số 77004

Ở Mỹ, học sinh từ lớp 1 cho đến lớp 12 tháng nào, học kỳ nào (nếu có lớp nhân văn, khoa học xã hội như sử, tâm lý học..thì còn nhiều hơn nữa) thì đều có danh sách sách để đọc.

Bí mật mở là học sinh, sinh viên ở Mỹ đọc rất nhiều. Những ai quen biết vài người ở giới học đường hay một số đi làm (^_^) có lẽ sẽ nhận ra điều đó. Thậm chí ngay cả những người trong ngành IT bỏ học cũng đọc rất nhiều.

Tôi từng nghe ai đó nói rằng mọi sự thay đổi đều bắt đầu bằng kiến thức. Có lẽ vì vậy mà khoa học kỹ thuật của Hoa Kỳ nói riêng và Châu Âu trong vòng 500 năm đổ lại thay đổi luôn. ;)

Tuy nhiên thói quen đọc sách khó có thể bắt đầu sau tuổi dậy thì. Có lẽ vì vậy mà nhiều gia đình và nhà trường ở Mỹ tập cho trẻ thói quen đọc sách từ nhỏ. Dĩ nhiên không phải trường học và gia đình nào cũng thế. Có lẽ đó là điểm dở của xã hội Hoa Kỳ. ;)

Gửi phản hồi mới (xin gõ tiếng Việt có dấu và tuân thủ Nguyên tắc Dân Luận để được chấp nhận)

Bạn có thể bịa một địa chỉ email bất kỳ, ví dụ test@gmail.com. Thông tin này sẽ không xuất hiện công khai khi phản hồi được đăng.
  • Bạn có thể sử dụng các thẻ BBCode trong bài. Các địa chỉ URL sẽ được tự động chuyển thành liên kết.
  • Bạn có thể trích bài của người khác bằng thẻ [quote], ví dụ: [quote]Nội dung muốn trích dẫn[/quote]
  • Bạn có thể sử dụng những thẻ HTML sau: <a> <em> <strong> <ins> <b> <i> <u> <br> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h1> <h2> <h3> <h4> <h5> <table> <tbody> <td> <tr> <pre> <img> <div> <span> <object> <hr> <center> <font> <blockquote> <strike> <embed> <param> <del> <ins> <sub> <sup>
  • Bạn có thể chèn video vào bài viết bằng thẻ [video:địa_chỉ_url_của_video]
  • Cách dòng và cách đoạn sẽ được tự động chuyển thành xuống dòng.

Nhấn vào đây để biết thêm chi tiết về cách định dạng bài viết...

To prevent automated spam submissions leave this field empty.
CAPTCHA
Bạn bắt buộc phải trả lời câu hỏi kiểm tra dưới đây. Nó giúp chúng tôi nhằm lọc bỏ các nội dung spam do robot tự động thực hiện.
4 + 3 =
Giải bài toán đơn giản này và nhập kết quả vào ô phía trên. Ví dụ, nếu thấy 1+3, thì hãy nhập 4.

Suy ngẫm

Không phải sự khác biệt chia rẽ chúng ta. Điều khiến chúng ta chia rẽ chính là chúng ta không có khả năng nhận thức, chấp nhận và tôn vinh sự khác biệt ấy!

— Nhà thơ Audre Lorde

Mới Mới Mới

Thống kê truy cập

Hiện có 0 thành viên223 khách truy cập.


Kỷ lục: Có 4638 người ghé thăm vào 15-05-2014 lúc 09h47.

Độc giả Dân Luận từ đâu đến?

Locations of visitors to this page

Quỹ Dân Luận

ung-ho-dan-luan-3.png