Ngô Ngọc Trai - Bài toán khó về các nhóm lợi ích

Luật sư Ngô Ngọc Trai
Chia sẻ bài viết này


Các nhóm lợi ích bị cho là đang lũng đoạn chính sách kinh tế

Ở Việt Nam gần đây nói nhiều về nhóm lợi ích với dụng ý phê phán vì những nhóm đó lũng đoạn chính sách để trục lợi cho phe nhóm, ảnh hưởng đến quyền lợi chung, tôi chia sẻ quan điểm như sau:

Đứng ở phương diện chính quyền và xét một cách tổng quát thì thấy rằng: Trong điều kiện nguồn lực quốc gia là hữu hạn thì tại mọi thời điểm sẽ luôn phải lựa chọn để giải quyết trước những vấn đề được đánh giá là đáng quan tâm hơn các vấn đề khác.

Khi nguồn lực quốc gia được tập trung dành giải quyết cho vấn đề được đánh giá là quan trọng hơn, khi đó sẽ có nhóm người hưởng lợi từ vấn đề được giải quyết. Đồng thời với đó, các vấn đề khác bị cho là ít quan trọng hơn sẽ bị bỏ lại và có nhóm bị thiệt thòi.

Do vậy mà ở mọi thời điểm, trong xã hội luôn luôn tồn tại những nhóm người có quyền lợi không đồng nhất hoặc đối lập nhau.

Ở phạm vi nhỏ hơn như ở một huyện, một xã, hoặc một gia đình cũng vậy. Khi nguồn lực là giới hạn thì luôn phải lựa chọn xem cần ưu tiên làm gì.

Ví dụ trong gia đình người vợ muốn mua một căn nhà mới trong khi con lại muốn đi du học, còn ông bố thì muốn có chiếc xe ô tô. Khi đó người vợ, người con và người chồng có quyền lợi không đồng nhất.

Tồn tại khách quan

"Khi có càng nhiều chính sách phát triển kinh tế, sẽ càng hình thành nên những nhóm lợi ích có quyền lợi không đồng nhất."


Chính quyền giải quyết các vấn đề đất nước dưới dạng cho ra đời các chính sách kinh tế xã hội, các văn bản pháp luật.

Khi một chính sách kinh tế mới ban hành sẽ phá vỡ hiện trạng vốn có, sẽ tạo ra tình thế mới phân làn gianh giới bên trong bên ngoài, được và không được, cấm và không cấm, sẽ có nhóm người được hưởng lợi từ quy định mới và có nhóm người chịu vướng mắc thiệt thòi.

Nhóm quyền lợi hình thành khi chính quyền cho ra đời những văn bản chính sách như thế. Khi có càng nhiều chính sách phát triển kinh tế, sẽ càng hình thành nên những nhóm lợi ích có quyền lợi không đồng nhất.

Trong xã hội sẽ có rất nhiều nhóm người có quyền lợi khác nhau, một người cũng có thể thấy mình có quyền lợi chung với nhiều nhóm khác nhau về các vấn đề kinh tế xã hội khác nhau.

Các nhóm lợi ích luôn tìm cách chi phối tác động dưới hình thức này hình thức khác tới việc hình thành các chính sách để có lợi cho mình. Những người chưa tập hợp với nhau thành nhóm trong khi quan tâm tìm cách bảo vệ quyền lợi cho mình họ có những hoạt động, trong quá trình đó họ gặp gỡ nhau và liên kết hình thành nên nhóm mới.

Những nhóm người có quyền lợi giống nhau luôn có xu hướng tập hợp lại với nhau để nhân lên sức mạnh tranh đấu cho nhóm quyền lợi của mình, ban đầu là các hội đoàn nhỏ, đến đỉnh cao là các chính đảng, những tổ chức được thành lập khoa học có mục đích chiếm lĩnh quyền lãnh đạo quốc gia để phục vụ tốt nhất cho nhóm lợi ích của mình.

Trong xã hội có những nhóm lợi ích là một sự tất yếu khách quan giống như nước chảy chỗ trũng, phải thừa nhận là có và vấn đề không phải là tốt hay xấu mà quan trọng là ứng xử giải quyết với hiện tượng đó.


Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nói cần phân biệt các nhóm lợi ích

Bài toán khó

Không thừa nhận sự tồn tại tất yếu của nhóm lợi ích là quay lưng với thực tại khách quan, sẽ làm méo mó đi quá trình soạn thảo ban hành các chính sách.

Mỗi một chính sách thực chất cũng chỉ nhắm đến một số nhóm lợi ích nhất định, không có một chính sách nào có thể hướng đến toàn dân, trong mỗi chính sách dù có lớn rộng đến mấy sẽ vẫn có người thấy mình thiệt thòi.

Ví dụ: Việc dành mấy trăm nghìn tỷ để thu mua nợ xấu trong nền kinh tế, có nhóm cho việc đó là đúng, họ sẽ chỉ ra hàng loạt lý do hợp lý. Nhưng có người thì cho rằng nên dành tiền đó cho phát triển kinh tế vùng núi để các em bé được ăn bữa cơm có thịt.

Hoặc đề án sử dụng đến 70 nghìn tỷ đồng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông, có người cho điều đó là rất cần thiết, có người thì cho rằng tiền đó nên dành để xây trường lớp cho học sinh vùng còn khó khăn.

Có rất nhiều nhóm người đòi hỏi chính quyền dành sự quan tâm hơn nữa đến họ, dành nguồn lực đầu tư giải quyết vấn đề của họ ví dụ đời sống khó khăn của hàng triệu lao động xa quê, ví dụ hàng triệu người già ở quê không có lương hưu, hay thu nhập quá thấp của người cán bộ công chức v.v...

Thực chất, nhóm lợi ích chính là đối tượng hướng đến của các chính sách, nếu không phải vậy thì việc ban hành chính sách không có mục tiêu phương hướng.

"Nếu thừa nhận nhóm lợi ích thì phải thừa nhận quyền tự do lập hội, nhóm lợi ích chính là nền tảng của các tổ chức hội, khi đã đa dạng về lợi ích thì sẽ có đa dạng về xu hướng, đa dạng về chính kiến, đa dạng về ý kiến hoạch định đường lối phát triển quốc gia… cuối cùng là đa đảng."


Nếu thẳng thắn nhìn nhận thực tế đó, quá trình làm soạn thảo sẽ cho ra đời các chính sách đã tính lường đến mọi góc độ lợi ích, hạn chế thấp nhất sự bất công, ngoài ra cũng sẽ thâu nhận được nhiều nguồn lực trí tuệ bộc lộ qua những luận thuyết xu hướng khác nhau.

Nhóm nào tiếp cận được với cơ sở đầu não ban hành chính sách hoặc có được cơ quan ngôn luận phản ánh tiên lục các vấn đề khó khăn của họ, thì cơ hội thành công hưởng lợi trong các chính sách là lớn hơn.

Qua đó có thể thấy sự quan trọng của tự do báo chí trong vai trò là cơ quan ngôn luận của các nhóm lợi ích. Những người thiệt thòi là những người kém hiểu biết, không có phương tiện để gửi gắm những tâm tư nguyện vọng nhu cầu bức thiết tới cơ quan ban hành chính sách.

Nếu thừa nhận nhóm lợi ích thì phải thừa nhận quyền tự do lập hội, nhóm lợi ích chính là nền tảng của các tổ chức hội, khi đã đa dạng về lợi ích thì sẽ có đa dạng về xu hướng, đa dạng về chính kiến, đa dạng về ý kiến hoạch định đường lối phát triển quốc gia… cuối cùng là đa đảng.

Như vậy chính quyền Việt Nam hiện nay đang ở vào tình thế tiến thoái lưỡng nan trong việc thừa nhận hay không sự tồn tại khách quan của nhóm lợi ích.

Bài phản ánh quan điểm và văn phong của tác giả, một luật sư đang sống và làm việc ở trong nước.

Admin gửi hôm Thứ Năm, 06/12/2012
Bạn đánh giá bài viết này thế nào?

Đào Tiến Thi - "Đã có Đảng và Nhà nước lo": Một mệnh đề sai trái toàn diện

Ngô Ngọc Trai - Bài toán khó về các nhóm lợi ích

Nguyễn Ngọc Già - Thư gửi Nguyễn Chí Đức

Mai Thái Lĩnh - Làm thế nào để Thủ tướng chịu trách nhiệm trước Dân?

Tùng Lâm - "Văn hóa từ chức" trên một nền tảng "không còn gì và chưa có gì"?


Lobbying (khách viếng thăm) gửi lúc 18:11, 08/12/2012 - mã số 74202

Lobbying có thể coi như các nhóm lợi ích không ?
Trong xã hội, chính phủ, đương nhiên có nhiều nhóm lợi ích khác nhau vì họ có quyền lợi hơi khác nhau hoặc hoàn toàn khác nhau.

Cần luật hóa cụ thể để điều hành xã hội, bảo vệ xã hội dân sự hơn là tìm cách tiêu diệt các nhóm lợi ích như đảng CSVN, một nhóm lợi ích độc quyền, vẫn từng làm bấy lâu nay

Trong gia đình đông con, cũng có nhóm lợi ích, chúng nó lôi kéo cha mẹ theo phe chúng, đơn giản nhất khi đi chơi, đi ăn

Admin gửi lúc 20:49, 06/12/2012 - mã số 74093

Định nghĩa về “nhóm lợi ích”

Trong buổi tiếp xúc cử tri Hải Phòng ngày 4-12, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã đưa ra khái niệm về một cụm từ thu hút sự quan tâm của đông đảo nhân dân là “nhóm lợi ích”.

Cụ thể, Thủ tướng nói: “Nhóm lợi ích có thể hiểu là nhóm người có chức quyền câu kết với nhau nhằm trục lợi cá nhân, điều này là trái với luật pháp, ảnh hưởng đến lợi ích chính đáng của người khác, đi ngược với lợi ích của đất nước, của nhân dân”; đồng thời bày tỏ quan điểm của Đảng, Nhà nước là kiên quyết loại bỏ những “nhóm lợi ích” như thế ra khỏi đời sống xã hội.

Còn nhớ trong bài “Thông điệp đầu năm 2012” của Thủ tướng cũng đã xác nhận về nguyên tắc “nhóm lợi ích” có thể tác động vào chính sách. Ngay sau khi bầu Kiên bị bắt, Thủ tướng cũng phát ngôn rằng kiên quyết xử lý các “nhóm lợi ích” thâu tóm ngân hàng. Trả lời chất vấn tại QH, Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình cũng xác nhận có những “nhóm lợi ích” tìm mọi cách xâu xé các khoản lợi nhuận từ hoạt động tiền tệ, tín dụng và ngoại hối…

Như vậy lĩnh vực, mức độ, quyết tâm và mới nhất là khái niệm về một hình thức vụ lợi riêng (cho một nhóm) đã được xác định một cách rõ ràng. Đây là những cơ sở rất quan trọng để nhận diện về một loại hành vi vốn được phân luồng trắng-đen một cách rõ ràng ở các nước phát triển: Nếu bất hợp pháp xử lý rất kiên quyết, nếu hợp pháp thì cho công khai tác động chính sách, nhưng ở Việt Nam điều này còn rất mới mẻ và được người dân gọi chung là “tham nhũng chính sách”!

Hiện tại, theo quy định của pháp luật Việt Nam (tại Luật Phòng, chống tham nhũng 2005), tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó vì vụ lợi. Từ điển Tiếng Việt thì dân dã hơn, định nghĩa tham nhũng là lợi dụng quyền hành để nhũng nhiễu nhân dân lấy của.

Do vậy, hành vi quan chức “câu kết với nhau” thì dễ thấy nhưng để “trục lợi”, “vụ lợi” thì lại khó nhìn. Trên thực tế thì chuyện doanh nghiệp (là một nhóm lợi ích) quan hệ với quan chức chính quyền để có được ưu đãi về mặt bằng đất đai, về chính sách… nhằm thu lợi là có thật và gây bức xúc cho những người khác và ai cũng hiểu những “ưu đãi” ấy hiếm khi là miễn phí.

Vì thế điều người dân mong muốn là những “nhóm lợi ích” mà Thủ tướng đã thay mặt tuyên bố là “kiên quyết loại bỏ” ấy sẽ được cụ thể hóa ở từng lĩnh vực với án phạt rõ ràng.

VẠN BẢO

http://phapluattp.vn/20121206122711621p0c1013/dinh-nghia-ve-nhom-loi-ich.htm

Gửi phản hồi mới (xin gõ tiếng Việt có dấu và tuân thủ Nguyên tắc Dân Luận để được chấp nhận)

Bạn có thể bịa một địa chỉ email bất kỳ, ví dụ test@gmail.com. Thông tin này sẽ không xuất hiện công khai khi phản hồi được đăng.
  • Bạn có thể sử dụng các thẻ BBCode trong bài. Các địa chỉ URL sẽ được tự động chuyển thành liên kết.
  • Bạn có thể trích bài của người khác bằng thẻ [quote], ví dụ: [quote]Nội dung muốn trích dẫn[/quote]
  • Bạn có thể sử dụng những thẻ HTML sau: <a> <em> <strong> <ins> <b> <i> <u> <br> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h1> <h2> <h3> <h4> <h5> <table> <tbody> <td> <tr> <pre> <img> <div> <span> <object> <hr> <center> <font> <blockquote> <strike> <embed> <param> <del> <ins> <sub> <sup>
  • Bạn có thể chèn video vào bài viết bằng thẻ [video:địa_chỉ_url_của_video]
  • Cách dòng và cách đoạn sẽ được tự động chuyển thành xuống dòng.

Nhấn vào đây để biết thêm chi tiết về cách định dạng bài viết...

To prevent automated spam submissions leave this field empty.
CAPTCHA
Bạn bắt buộc phải trả lời câu hỏi kiểm tra dưới đây. Nó giúp chúng tôi nhằm lọc bỏ các nội dung spam do robot tự động thực hiện.
14 + 6 =
Giải bài toán đơn giản này và nhập kết quả vào ô phía trên. Ví dụ, nếu thấy 1+3, thì hãy nhập 4.

Suy ngẫm

Tất cả các thành tích của cải cách kinh tế Trung Quốc từ 1978 có thể kết vào đúng một câu: "Giảm sự can thiệp trực tiếp của chính quyền và tăng vai trò làm chủ của thị trường"!

— Hồ Thư Lập

Mới Mới Mới

Thống kê truy cập

Hiện có 1 thành viên473 khách truy cập.

Thành viên online

Cong

Kỷ lục: Có 4638 người ghé thăm vào 15-05-2014 lúc 09h47.

Độc giả Dân Luận từ đâu đến?

Locations of visitors to this page

Quỹ Dân Luận

ung-ho-dan-luan-3.png