Thuyền - “Cực Đoan” Từ Vị Trí Sen-Bùn

Thuyền
Chia sẻ bài viết này
Để đảm bảo tính đa chiều, Dân Luận xin đăng bài viết sau đây của tác giả Thuyền về vấn đề chống cộng cực đoan ở hải ngoại. Mời độc giả tham gia tranh luận.

image001_30.jpg

Nhân đọc bài “Cực đoan tư nhân và cực đoan nhà nước” của Vũ Quý Hạo Nhiên

TƯƠNG QUAN SEN-BÙN

Tâm khảm khá nhiều người Việt ngày nay vẫn còn ưa chuộng một câu ca dao Việt Nam từ rất xưa:

Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh, bông trắng, lại chen nhụy vàng
Nhụy vàng, bông trắng lá xanh
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.

Một số nhóm/người thuộc nhiều tầng lớp khác nhau còn có thể đi đến trạng thái chiếm hữu khái niệm ví von đó một khi tự vinh danh thổi phồng mình là “sen” nhưng lại không màng đến ngụ ý thâm sâu về ý nghĩa của hình tượng bùn trong câu ca dao đó.

Suốt chiều dài lịch sử liên hệ đến các xung đột mâu thuẫn trong xã hội dù lớn dù nhỏ, hiện tượng những nhóm/người cho-mình-là-trí-thức (hay nghệ-sĩ)--tự phong ta là kẻ có tư duy độc lập và khả năng sáng tạo khác người đời--dễ mắc phải triệu chứng kiêu ngạo (hay “chảnh”) này. Khi vơ vịn và thậm chí lậm lý lẽ của ngôn từ kiến thức và mê hoặc hay chịu áp lực của định luật phải sản xuất phải sáng tác để có chỗ đứng riêng, họ rất dễ quên rằng sen không thể sống mà thiếu cái đầm bùn lầy ấy.

Hiện tượng tự cho mình đặc quyền tách riêng này không thể chối cãi là có thật qua bao thế kỷ. Dù trong vô thức hay cố tình, một khi gán ghép cả quyết bùn là kẻ kia (the Other) (nhất là vì lú lẫn lãng quên tấm lòng của bùn lầy đã nuôi dưỡng cho sen thơm tỏa nồng) thì cách nhìn và lối sống vô ơn là chuyện chẳng đặng đừng. Hiện tượng đậm mùi giai cấp và liên quan đến một trạng thái của tâm bệnh vĩ cuồng đã ám ảnh, có khi ăn sâu trong tâm khảm của nhiều người Việt Nam dù sống ở đâu. Và đã nhiều lúc dẫn dắt người ta đến chỗ lập tức phán xét ví người/nhóm khác là bùn, “sến”, “ngu dốt”, “man rợ”, hay được hợp xướng thành một tràn chuỗi định kiến như “Xấu. Huếnh. Rởm. Cẩu thả. Rẻ tiền”, v.v... và v.v...

Triệu chứng của hiện tượng này lúc nào cũng thấp thoáng đâu đó nhưng dường như vừa trỗi dậy bùng phát một lần nữa. Nó thể hiện qua một số vài bài viết mới đây dưới tiêu đề tự do ngôn luận và diễn luận “thống nhất trong đa dạng đa nguyên” (discourse of “unity through diversity”) — khởi xướng từ Trần Đông Đức (chủ bút Người Việt Đông Bắc) và Bùi Văn Phú đến bài của Đỗ Thái Nhiên qua các bài viết gởi đến BBC và Đàn Chim Việt, và mới đây nhất là dưới ngòi bút của Vũ Quý Hạo Nhiên (VQHN) tại Dân Luận — nhân chuyện nhật báo Người Việt lại một lần nữa đành hạ mình“người phụ trách đã phạm lỗi lầm lớn là đăng bức thư độc giả mà không đăng kèm theo lời giải thích, tạo sự ngỡ ngàng cho độc giả.”

Chúng tôi xin đưa ra một ví dụ về triệu chứng này qua một trong các bài viết ấy. Khi nhắc đến sự kiện liên quan đến tác phẩm nghệ thuật của Huỳnh Thủy Châu, Trần Đông Đức đã cổ võ cho hiện tượng tự-cho-mình-là-sen-(thơm) qua bài viết “kiến nghị” của ông ta. Trong khi say sưa xác định về bài viết gởi BBC trước đó (với ghi nhận VQHN “một cách khách quan và độc lập nhất mà [ông ta] có thể”), bài viết “kiến nghị” kế tiếp này của Trần Đông Đức cũng thể hiện rõ lối biện minh ra chiều dễ dãi đối với nghệ thuật. Trần Đông Đức cho nghệ thuật có quyền “dài rộng bao la”“ý tưởng tung tăng như cánh bướm”, nhưng lại đóng khung khắt khe các phạm trù khác. Chẳng hạn như khi bàn luận về tương quan con người giữa cảm xúc và lý trí thì Trần Đông Đức diễn giải rằng “cộng đồng” là một nhóm “cố tình giam cầm cảm xúc, ác hóa cách diễn đạt để coi đó như là một biện pháp chà đạp người khác”.

Trần Đông Đức dành cho người làm nghệ thuật khoảng trời miễn nhiễm lương tâm như thể họ không cần một trách nhiệm nào đối với cộng đồng mà mình là một phần tử dù muốn dù không. Họ có đặc quyền được hành xử theo cảm quan cảm tính (như Trần Đông Đức?), và có thể lên tiếng chê trách phê bình hay đảo lộn nguyên tắc khái niệm cho dù tác phẩm cá nhân của mình mang tính xát muối vào vết thương lịch sử của một tập thể. Trái lại, Trần Đông Đức lại lãng quên “lớp bùn lầy” khi đòi hỏi cảm tính của những khán giả “bất đắc dĩ” phải được chế ngự để tôn trọng sự mênh mông “dài rộng” của người làm nghệ thuật. Ông ta còn gài khung (framing) khi sử dụng diễn luận “cộng đồng” với định nghĩa đơn điệu một chiều — cộng đồng thì đồng nghĩa với “bao dung, xây dựng” — hầu che lấp cảm tính và các khuất tất nhập nhằng khác do mâu thuẫn xung đột có liên quan đến quyền lực.

Thật ra đó chỉ là một ví dụ viết lách chủ quan “trong sen thơm cao ngạo” dẫn chúng tôi đến trọng tâm của bài này. Mục đích bài viết của chúng tôi là chia xẻ một số cảm nhận và suy nghĩ về vị trí sen - bùn của cái lăng kính cực đoan và quyết đoán đo lường về mặt lợi hại cho cộng đồng trong bài viết của VQHN, nhân vật đóng vai chính mà báo Người Việt đã tuyên bố là “cho thôi việc”.

“CỰC ĐOAN” TỪ VỊ TRÍ SEN-BÙN

Bài viết của VQHN trên Dân Luận mới đây dường như đưa ra một luận cứ giúp tác giả biện minh cho ứng xử của mình trong cương vị phụ tá chủ bút vừa đành khoác áo ra đi. Điều này đồng nghĩa là tác giả không (muốn) suy gẫm để cảm thấy điều mình đã làm (dù không chỉ là một lần và trên vài bình diện khác nhau) là có sai trái trong lăng kính đạo đức nghề nghiệp, hay có đụng chạm thương tổn đến một tập thể qua góc cạnh nhân bản và cảm quan một khi sát nhập với phần tư duy phản biện. Đây là một hành động có liên quan khả dĩ đến hiện tượng sen/bùn đề cập ở trên. Ngoài chuyện tác giả đã tự động đứng tách rời, không cha căng chú kiết gì với cái “nhóm cực đoan tư nhân” (vì họ là các kẻ kia — the Other) ấy, bài viết còn phản ảnh một chỗ đứng chịu ảnh hưởng của ngạo mạn như thể tác giả đã thấu triệt vấn đề.

Tác giả có vẻ muốn lên lớp người đọc về hiện tượng liên hệ đến "harm principle" (nguyên tắc tổn thương thiệt hại) khi phán xét quả quyết như sau: "...cái nguy hiểm là tự dưng trao quyền cho nhóm cực đoan, thì, y như chính quyền cộng sản, họ sẽ lấn tới gây thiệt hại cho cả cộng đồng.". Thiệt hại cho cả cộng đồng như thế nào thì tác giả không hề triển khai ngoài việc thêm một câu là, “Không có cái gì hại cho cộng đồng, bằng tờ báo lớn nhất ở đó lại đầu hàng người cực đoan.” Tuy nhiên, không rõ là tác giả có ngộ đến việc nên áp dụng nguyên tắc tổn thương thiệt hại đó hay không vào chính những hành động của bản thân mình.

Thứ hai, luận cứ của tác giả sử dụng phép so sánh hai hình thức cực đoan--một thể chế chính quyền độc tài so với một nhóm hay tập thể hải ngoại mà tác giả xét định là "tư nhân"--nhưng không hề phân tích triển khai sâu rộng xem hai hình thức cực đoan này đã và đang diễn ra tại nơi chốn khác nhau như thế nào, và được lồng trong khung cảnh hay bối cảnh nào.

Cứ nhìn lại sự kiện tranh xã luận cho 12 biếm họa về nhà tiên tri Hồi giáo Muhammad mà tờ báo Jyllands-Posten của Đan Mạch đã cho ấn bản vào năm 2005. Sự kiện tranh chấp này đã kéo dài nhiều năm tháng và gây ra rất nhiều tổn hại về mặt quốc tế (chẳng hạn như tòa đại sứ của Đan Mạch tại một số nước đã bị phóng hỏa và hàng chục người đã bị thiệt mạng trong các cuộc biểu tình tại nhiều quốc gia khi cho in lại các biếm họa đó). Sự kiện ấy phải được thông hiểu trong bối cảnh kỳ thị phân biệt chủng tộc qua nỗi sợ ám ảnh tâm lý vô căn cứ về Hồi giáo, và cái nhìn nặng thiên kiến đối với người Hồi trong các mâu thuẫn tại Trung Đông cũng như cuộc chiến chính quyền Mỹ và các nước Tây Phương đeo đuổi dưới chiêu bài chống khủng bố. Lời khuyên đồng loạt của các nhà ngoại giao và giới chuyên trách về chống khủng bố mới đây nhất đã làm một trong những nhà xuất bản có tiếng, The Yale Press, không cho ấn hành các hình ảnh này trong một sách mới bàn luận về các biếm họa đã gây chấn động cả thế giới, “The Cartoons that Shook the World”.

Nếu bối cảnh không được đề cập đến thì một số vấn đề hệ trọng liên quan đến chuyện nền cho mỗi hiện tượng bỗng dưng bị xóa sổ một cách không công bằng, và dẫn đến chỗ luận cứ của tác giả xem có vẻ “có lý”, nhất là đối với những ai dễ tin, lười suy nghĩ, thiếu tỉnh thức.

Một số vấn đề rất quan trọng đến vị trí của một cộng đồng hải ngoại--chẳng hạn các ảnh hưởng của diễn luận hội nhập (discourse of integration) áp đặt lên các cộng đồng thuộc sắc dân thiểu số trong việc nhập cuộc với sinh hoạt xã hội Hoa Kỳ, ý nghĩa của quốc tịch và diễn luận định cư lạc nghiệp qua hình tượng mái ấm gia đình (discourse of home — đồng thuận với hình ảnh một cộng đồng không còn mang “mác” (mark) lưu vong tỵ nạn và cần đối ứng qua yêu thương, hòa hợp, chịu đựng, v.v. và v.v.), cũng như văn hóa sinh hoạt chính trị trong giòng chính và trên chính trường quốc tế, và sự định đoạt nhóm nào hiển nhiên có căn cước quốc gia. Khi các nhát dao uẩn khuất của vết thương lòng liên quan đến cuộc chiến, “chuyện mất nước”, và nỗi đau đớn khi chứng kiến nội tình đất nước nhiễu nhương chồng khắc lên những bối cảnh và diễn luận vừa đề cập thì các phản ứng mạnh mẽ của “bùn lầy” là điều khó tránh khỏi. Chuyện đó hoàn toàn khác với phản ứng của một chế độ độc tài tại Việt Nam.

Điều này minh họa việc gì? Tác giả đã không hề đề cập đến các vấn đề quan hệ mật thiết đến tương quan quyền lực khi làm công việc so sánh. Bài viết chỉ gài khung định đặt (framing) để nêu lên các điểm giống nhau của hiện tượng phán xét là “cực đoan”, và chọn lọc các sự kiện ví dụ cho phù hợp với điều tác giả cần chứng minh. Với cái nhìn tương đối phiến diện như thế của tác giả thì người đọc không được mục kích nhiều khía cạnh của vấn đề.

Trớ trêu thay tác giả quên đặc quyền của mình trong lúc cảnh cáo những ai trong đám đông thầm lặnng không có đặc quyền viết. Tác giả một mực tỏ thái độ võ đoán khi cho rằng nếu thái độ và hành động cực đoan hay/và đầu hàng tiếp diễn thì sẽ dẫn đến thiệt hại cộng đồng. Một nhận định quá đơn giản cho một hiện tượng xem ra rất đỗi phức tạp.

Câu hỏi cần phải đặt ra cho những ai viết lách làm báo (dù thuê hay độc lập) gởi đến các tập đoàn hay mạng truyền thông phải vượt qua phạm trù của diễn luận đa nguyên (discourse of pluralism) để chất vấn rằng:

Ai là người có đặc quyền viết? Viết cho ai? Cho các tập đoàn truyền thông (đậm mùi hay bắt chước) rập khuông kiểu tân-tự-do (neo-liberal), đặc biệt trong lúc bịt miệng (trực tiếp hay gián tiếp) các tiếng nói (không thể viết) của những thành phần bị xem là kẻ kia (the Other)? Nếu có đặc quyền thì viết và nói thế nào cũng như có lợi cho ai? Ngòi bút được xử dụng cho mục đích nào? Trong dụng ý gì? Dưới tiêu chuẩn nào? Nên trình bày ra sao để triển khai tính chất nhập nhằng của hiện tượng? Ai/nhóm nào sẽ bị xét định rạch ròi hoặc lãng quên qua ngòi bút để trở thành “kẻ kia” và như thế để có lợi cho ai?

Với một lối nhìn chủ quan và nhận định đơn giản nên tác giả không hề đặt ra dẫn chứng hay đào sâu về các giới hạn ẩn chìm của tự do ngôn luận — một phạm trù được đặt để trong một xã hội vị trọng cá nhân chủ nghĩa và tự do kiểu Tây/Mỹ (Western liberal democracy), nhất là lăng kính liên hệ đến quyền chủng tộc tối cao của họ.

Có bao giờ tác giả nghĩ đến các diễn luận của “tự do” (discourses of freedom) đó có thể dẫn ta đến cái ảo tưởng về tự do ý chí (illusion of autonomy) khi áp dụng triệt để trọng tâm của tự do cá nhân và tôn thờ cái nguyên tắc tổn thương thiệt hại (harm principle) — hai khái niệm của phương Tây được sinh sôi nảy nở dưới chiêu bài tự do dân chủ (“liberal democracy”) xem rất hấp dẫn trên bề mặt?

Các diễn luận này chỉ bẫy ta vào loại suy nghĩ cứng ngắc rằng mình đành phải “thỏa hiệp”, “đầu hàng”, “thua trận”, “lỗ lã”, v.v. và v.v... khi tiến hành một thương lượng với các kẻ kia thay vì là đó là cơ hội cho các giải pháp tiềm tàng đột phá.

Đã có quá nhiều quý vị đạt bằng cấp học vị cao tự đặt mình vào vị trí cá biệt tách riêng như thế--để kháng cự lại vị trí mình trong một tập thể--khi chắc mẩm rằng mọi thứ thuộc về mình. Cho nên trong bất cứ nhập cuộc nào của họ mà lảng vảng có mặt của sự thua thiệt nhượng bộ thì đó là một dự trù mất mát không thể chấp nhận được. Hóa ra mọi việc phức tạp qua bàn tay phù phép chữ nghĩa của người cho mình là "trí thức" lại chỉ được nhìn từ lăng kính trắng đen mà thôi?

Có bao giờ tác giả thừa nhận là cách đặt vấn đề của mình bị giới hạn? Như nhiều bài khác, thủ thuật gài khung của tác giả bị giới hạn do vị trí, khả năng tri thức, và tác động qua lại giữa kinh nghiệm cá nhânbề dày lịch sử của một tập thể cộng đồng muốn được công nhận quyền công dân bình đẳng qua các đóng góp trong xã hội nhưng không có tương quan quyền lực trong bàn cờ chính trị địa phương và quốc tế.

Tóm lại, lối suy nghĩ phân tích của tác giả trọng lý khinh tình và không diễn đạt được chiều sâu của vấn đề mà phần nào có liên quan đến hiện tượng sen - bùn. Liệu tác giả có tự hỏi lối suy diễn chủ quan với kết luận bằng một cảnh cáo về thiệt hại cho cộng đồng do “Chống Cộng Cực Đoan” thì có lợi cho ai và gây thiệt hại cho ai, thuộc cơ tầng nào?

Thật dễ để tự chọn cho mình chỗ đứng về phía “trung lập” (neutral) trong cái thỏa hiệp ngầm không màng gì đến cường quyền/bạo lực vì nó có thể giúp tránh né được phần nào cái thiệt hại đến quyền lợi riêng tư. Và than ôi thật là khó để chọn vị trí tay lấm chân bùn về phía của nước mắt và máu với thiệt hại vô phần.

Admin gửi hôm Thứ Tư, 08/08/2012
Bạn đánh giá bài viết này thế nào?
Thanh niên Việt Nam hiện nay muốn gì?

Trẻ chậm lớn? Vì sao ư?

Cảnh báo và hy vọng

Nông thôn Việt Nam

Phỏng vấn ông Vương Trí Nhàn: Nâng trình độ sống để thích nghi - phát triển

Văn Miếu - Quốc Tử Giám

Suy nghĩ tản mạn năm 2009 nhân nghiền ngẫm Khuyến Học (phần 3)

Trẻ em Việt Nam

Suy nghĩ tản mạn năm 2009 nhân nghiền ngẫm Khuyến Học (phần 2)


NJ (khách viếng thăm) gửi lúc 23:08, 08/08/2012 - mã số 64716
Innova viết:


Cảm giác của tôi

Sương mù được tạo ra do chênh lệch nhiệt độ, khoảng 5 độ C, giữa không khí (mông lung, không nắm bắt đựoc) và mặt đất (thực tại).

Có lẽ tác giả Thuyền là một nhà tu. Tôi cũng không hiểu ông muốn nói gì!

Nguyễn Jung

Innova gửi lúc 22:52, 08/08/2012 - mã số 64715

Với trình độ của mình, mạnh dạn mà nói thì tôi thấy đây là một bài viết khá khó hiểu về mặt tiếng Việt với nhiều câu dài, ý móc nhau và có nhiều thuật ngữ không đơn giản.

Thí dụ, về câu dài. Một số câu dài hơn 130 chữ không phải là đơn giản đối với người đọc. Tiếng Pháp phức tạp nổi tiếng với câu dài mà tôi còn hiếm thấy câu nào quá 50 từ.

Một số vấn đề rất quan trọng đến vị trí của một cộng đồng hải ngoại--chẳng hạn các ảnh hưởng của diễn luận hội nhập (discourse of integration) áp đặt lên các cộng đồng thuộc sắc dân thiểu số trong việc nhập cuộc với sinh hoạt xã hội Hoa Kỳ, ý nghĩa của quốc tịch và diễn luận định cư lạc nghiệp qua hình tượng mái ấm gia đình (discourse of home — đồng thuận với hình ảnh một cộng đồng không còn mang “mác” (mark) lưu vong tỵ nạn và cần đối ứng qua yêu thương, hòa hợp, chịu đựng, v.v. và v.v.), cũng như văn hóa sinh hoạt chính trị trong giòng chính và trên chính trường quốc tế, và sự định đoạt nhóm nào hiển nhiên có căn cước quốc gia.
Nó thể hiện qua một số vài bài viết mới đây dưới tiêu đề tự do ngôn luận và diễn luận “thống nhất trong đa dạng đa nguyên” (discourse of “unity through diversity”) — khởi xướng từ Trần Đông Đức (chủ bút Người Việt Đông Bắc) và Bùi Văn Phú đến bài của Đỗ Thái Nhiên qua các bài viết gởi đến BBC và Đàn Chim Việt, và mới đây nhất là dưới ngòi bút của Vũ Quý Hạo Nhiên (VQHN) tại Dân Luận — nhân chuyện nhật báo Người Việt lại một lần nữa đành hạ mình vì “người phụ trách đã phạm lỗi lầm lớn là đăng bức thư độc giả mà không đăng kèm theo lời giải thích, tạo sự ngỡ ngàng cho độc giả.”

Cho nên tôi đi đến một kết luận hoặc tác giả là người học rất cao, trên rất nhiều so với tiến sĩ, hoặc tác giả là một nhà tu hành uyên bác

Trường hợp cuối, có thể tác giả muốn người đọc rối loạn trong cách hành văn của mình. Với lối hành văn dài phức tạp như trên, người đọc khó mà có thể hiểu từng ý một nên bị thất lạc mơ hồ trong những chữ nghĩa, chỉ nhìn thấy ý phê phán VQHN mà thôi.


Cảm giác của tôi

Gửi phản hồi mới (xin gõ tiếng Việt có dấu và tuân thủ Nguyên tắc Dân Luận để được chấp nhận)

Bạn có thể bịa một địa chỉ email bất kỳ, ví dụ test@gmail.com. Thông tin này sẽ không xuất hiện công khai khi phản hồi được đăng.
  • Bạn có thể sử dụng các thẻ BBCode trong bài. Các địa chỉ URL sẽ được tự động chuyển thành liên kết.
  • Bạn có thể trích bài của người khác bằng thẻ [quote], ví dụ: [quote]Nội dung muốn trích dẫn[/quote]
  • Bạn có thể sử dụng những thẻ HTML sau: <a> <em> <strong> <ins> <b> <i> <u> <br> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h1> <h2> <h3> <h4> <h5> <table> <tbody> <td> <tr> <pre> <img> <div> <span> <object> <hr> <center> <font> <blockquote> <strike> <embed> <param> <del> <ins> <sub> <sup>
  • Bạn có thể chèn video vào bài viết bằng thẻ [video:địa_chỉ_url_của_video]
  • Cách dòng và cách đoạn sẽ được tự động chuyển thành xuống dòng.

Nhấn vào đây để biết thêm chi tiết về cách định dạng bài viết...

To prevent automated spam submissions leave this field empty.
CAPTCHA
Bạn bắt buộc phải trả lời câu hỏi kiểm tra dưới đây. Nó giúp chúng tôi nhằm lọc bỏ các nội dung spam do robot tự động thực hiện.
14 + 1 =
Giải bài toán đơn giản này và nhập kết quả vào ô phía trên. Ví dụ, nếu thấy 1+3, thì hãy nhập 4.

Suy ngẫm

THAM NHŨNG = QUYỀN LỰC ĐỘC ĐOÁN + BƯNG BÍT THÔNG TIN – TRÁCH NHIỆM GIẢI TRÌNH

Mới Mới Mới

Thống kê truy cập

Hiện có 3 thành viên698 khách truy cập.

Thành viên online

Admin, Sapphire, Biên tập viên

Kỷ lục: Có 4638 người ghé thăm vào 15-05-2014 lúc 09h47.

Độc giả Dân Luận từ đâu đến?

Locations of visitors to this page

Quỹ Dân Luận

ung-ho-dan-luan-3.png