Nguyên Ngọc - Xây dựng con người tự chủ, để dân tộc tự chủ, chương trình vĩ đại bị dở dang của Phan Châu Trinh

Nguyên Ngọc
Chia sẻ bài viết này

Đầu thế kỷ XX, sau thất bại của các cuộc khởi nghĩa Cần vương, đã xuất hiện Phong trào Duy Tân, thoạt tiên được khởi xướng bởi một nhóm trí thức ưu tú, thường được gọi là “bộ ba Quảng Nam” gồm Phan Châu Trinh, Trần Quý Cáp và Huỳnh Thúc Kháng. Phong trào nhóm lên ở Quảng Nam, nhanh chóng loan ra khắp Trung Kỳ, ảnh hưởng sâu rộng đến cả nước, đưa tới cuộc Trung Kỳ dân biến năm 1908, cuộc bạo loạn chống Pháp lớn nhất trước Cách mạng tháng Tám. Cuộc nổi dậy bị đàn áp nặng nề, Trần Quý Cáp bị chém ở Khánh Hòa, Phan Châu Trinh bị đày ra Côn Đảo, về sau thoát tù đã sang Pháp để tiếp tục hoạt động, đến năm 1925 trở về nước, và mất ngày 24/3/1926, đến nay vừa đúng 85 năm. Huỳnh Thúc Kháng cũng bị đày Côn Đảo, sau khi ra tù đã chuyển sang hoạt động hợp pháp, chủ trương báo Tiếng Dân, tờ báo đậm khuynh hướng yêu nước chống Pháp sống được lâu nhất dưới thời Pháp thuộc; và trong số ba người, ông cũng là người còn sống được lâu nhất, để trở thành Phó Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hòa bên cạnh Chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1945.

Có một điều cần chú ý: cuộc nổi dậy rung trời chuyển đất năm 1908 không hề nằm trong ý đồ hay kế hoạch của những người chủ chốt khởi xướng phong trào Duy Tân, họ không hề lãnh đạo nó, nó nằm ngoài ý định của họ, thậm chí ngược với nguyện vọng và chương trình của họ. Có lẽ đó là một điều chúng ta sẽ cố gắng tìm hiểu, thử giải thích đôi phần hôm nay.

phan_chau_trinh.jpg
Phan Châu Trinh (1872-1926)

Nói về người đồng chí thân thiết nhất của mình, cũng là người đứng đầu nhóm “bộ ba Quảng Nam”, Huỳnh Thúc Kháng có một đánh giá rất đáng chú ý, ông gọi Phan Châu Trinh là “nhà cách mạng đầu tiên của Việt Nam”. Như thường thấy ở các nhà Nho uyên thâm chuyển sang Tây học và sử dụng chữ quốc ngữ, Huỳnh Thúc Kháng vốn là người rất nghiêm túc, cẩn trọng, súc tích trong từng câu chữ phát ngôn. Chắc chắn đánh giá trên đây của ông dựa trên những suy ngẫm sâu xa, những hiểu biết rất kỹ về người đồng chí tâm huyết nhất của mình, và những so sánh không hời hợt. Ông hiểu nhà cách mạng không chỉ là người mưu đồ một cuộc nổi dậy, chủ trương một cuộc khởi nghĩa, lật đổ một chính quyền… Nhà cách mạng là người muốn thay đổi một xã hội, biến đổi số phận một dân tộc, chuyển cuộc sống của đất nước và con người sang một cấp độ khác, một đường hướng và một thời đại khác. Chính vì nhận thức như vậy nên ông đã không dành danh hiệu ấy cho ai khác trong những người chiến sĩ và anh hùng cùng thời với ông, ngoài Phan Châu Trinh.

Để cố gắng tìm hiểu đánh giá thoạt nghe có thể đáng ngạc nhiên này, có lẽ cần trở lại dù chỉ rất vắn tắt hành trình tư tưởng và hoạt động của Phan Châu Trinh.

"Đọc sách mới"...

Phan Châu Trinh sinh năm 1872 tại làng Tây Lộc, huyện Hà Đông, nay là huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam. Cha ông hy sinh trong cuộc khởi nghĩa Cần Vương do Trần Dư và Nguyễn Duy Hiệu cầm đầu. Năm 29 tuổi đỗ Phó bảng, cùng khoa với cụ Nguyễn Sinh Huy, thân sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh; sau đó làm thừa biện, một chức quan nhỏ ở bộ Lễ của triều đình Huế. Những ai đã đọc qua dù chỉ đôi chút về Phan Châu Trinh đều biết ông rất khinh bỉ, căm ghét, đả kích kịch liệt vua quan triều đình Huế. Vậy tại sao ông lại ra Huế và làm quan? Huế bấy giờ là kinh đô, nơi diễn ra đời sống chính trị và văn hóa quan trọng nhất, nơi hội tụ và liên lạc rộng rãi với những nhân vật ưu tú trên cả nước… Và điều còn quan trọng hơn: là đầu mối (cùng với Hội An một phần) qua đường biển tiếp nhận tài liệu đến từ Trung Hoa cũng đang sôi sục trăn trở tìm đường. Nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Dương trong Tuyển tập Phan Châu Trinh, ở phần Niên biểu, về những năm này chỉ ghi rất gọn mà đầy ý nghĩa: “1903: Làm quan ở Huế. Đọc sách mới. Kết giao với Phan Bội Châu… Huỳnh Thúc Kháng và Trần Quý Cáp cũng ra Huế đọc sách mới.” Năm 1904, Phan Châu Trinh từ quan. Còn Trần Quý Cáp và Huỳnh Thúc Kháng đỗ cao song không hề chịu làm quan, nhưng cũng ra Huế, để “đọc sách mới”. Cùng có mặt ở Huế và cùng say sưa “đọc sách mới” bấy giờ còn có nhiều trí thức nổi tiếng: Phan Bội Châu, Đào Nguyên Phổ, Vũ Phương Trứ… Nhiều người khác như Đặng Nguyên Cẩn, Ngô Đức Kế, Nguyễn Hiệt Chi, Lương Văn Can… ở Bắc, Hồ Tá Bang, Trần Lê Chất, Nguyễn Trọng Lợi… ở trong Nam, tuy không về Huế nhưng đều liên lạc với trung tâm Huế, và cũng chủ yếu để “đọc sách mới”.

“Sách mới” là chữ của Nguyễn Văn Dương dịch cái mà hồi ấy người ta quen gọi là “Tân Thư”. Hẳn rồi đến một lúc cần trở lại nghiên cứu những “tân thư”, hiện tượng “đọc tân thư” sôi nổi một thời ấy, hiểu cho rõ tác động của chúng đối với một giai đoạn có thể có tính quyết định của lịch sử cận đại nước ta. Tân Thư là các sách được chuyển sang từ Trung Quốc, gồm các tác phẩm của Lương Khải Siêu và Khang Hữu Vi, và các sách của Nhật, của Pháp được dịch ra chữ Hán, trong đó các tác phẩm kinh điển của Montesquieu (mà người ta dịch là Mạnh Đức Tư Cưu) và Jean Jacques Rousseau (được dịch là Lư Thoa). Sau khi đọc Tân thư, Trần Quý Cáp thổn thức: “… nửa đêm tỉnh giấc, nước mắt đầm đìa”. Tân Thư đã gây chấn động dữ dội trong tất cả tầng lớp tinh hoa yêu nước đang đau đáu tìm đường trong thế cùng cực bế tắc sau thất bại Cần Vương anh hùng mà tuyệt vọng. Tìm đường, đi con đường nào đây để có thể cứu nước, đưa dân tộc thoát ra khỏi vòng nô lệ? Tân Thư thổi một luồng gió mới vào những đầu óc đang cháy bỏng bấy giờ. Tác động của nó cực kỳ to lớn. Tuy nhiên, đều là những nhà ái quốc tâm huyết, mỗi người đã chịu tác động đó một cách khác nhau, đi đến những suy ngẫm và những kết luận khác nhau, theo cách nói ngày nay, những phương án chiến lược khác nhau. Chính ở đây ta nhận ra chân dung tư tưởng và văn hóa, chính trị đặc sắc, có thể nói đặc sắc đến “độc nhất”, của Phan Châu Trinh. Trong một nghiên cứu gần đây (tháng 9-2010) tác giả Lê Thị Hiền Minh ở Đại học Québec, Canada viết: “Khác với Phan Bội Châu chỉ thấy ở đấy một cuộc chiến đấu vũ trang đánh đuổi người Pháp ra khỏi Việt Nam cũng giống hệt như tổ tiên ông đối với quân xâm lược Trung Hoa, Phan Châu Trinh đã nhận ngay ra một vấn đề phức tạp hơn là một cuộc ngoại xâm về mặt lãnh thổ: vấn đề trang bị cho “những người yếu hơn” các phương tiện để bước vào một cuộc tiến hóa ở cấp độ toàn cầu, đưa dân tộc Việt Nam lên con đường hiện đại hóa.”1. Như vậy, nếu đối với hầu hết những chí sĩ yêu nước đương thời, chấn động của Tân thư chỉ là thêm một kích thích mạnh mẽ ý chí dân tộc, tinh thần chống ngoại xâm, mà không dẫn đến một đường hướng gì mới về căn bản, do chưa có thay đổi gì về tầm nhìn; thì ở Phan Châu Trinh (và hai người đồng chí thân thiết nhất của ông trong bộ ba Quảng Nam) nó mở ra một chân trời hoàn toàn khác; như cách nói ngày nay, nó mở ra cho ông chân trời “toàn cầu hóa”. Ông là người đầu tiên nhận ra phương Tây, không chỉ là một phương Tây kỹ thuật tiên tiến như Phạm Phú Thứ, thậm chí như Nguyễn Trường Tộ đã thấy và lo lắng …, mà là một phương Tây văn hóa, văn minh, khác hẳn và cao hơn cái thế giới hạn hẹp phương Đông ta từng biết xưa nay và vẫn loay hoay tìm đường trong đó.

Pháp (và phương Tây nói chung bấy giờ) là thế lực (puissance) hoàn toàn khác với Trung Hoa, mối uy hiếp mà Việt Nam đã thành công trong việc giữ một khoảng cách nhất định suốt gần một nghìn năm. Giữ được như vậy là vì dù tương quan lực lượng đã nhiều lần hết sức chênh lệch, nhưng hai bên đều thuộc cùng một thời đại lịch sử, một nền văn minh tương đồng. Thắng lợi của Việt Nam chống đồng hóa Trung Hoa suốt nghìn năm, như chúng ta đã nói nhiều lần, là thắng lợi văn hóa. Thắng lợi văn hóa trong khung khổ đóng kín của phương Đông, hay cũng có thể nói khung khổ thế giới Hán hóa (sinisé).

... và bài học về văn hoá

Giáp mặt với Pháp, với phương Tây, “sự thống nhất văn hóa và chính trị cho đến nay được bảo vệ bằng việc giữ gìn các giá trị Khổng giáo bị lay chuyển bởi các giá trị của thiên chúa giáo và, ít nhận ra được rõ hơn, bởi việc du nhập một hệ chữ viết dựa trên nguyên tắc Hy-La, chữ Quốc ngữ, được coi là ngôn ngữ chính thức song song với chữ Pháp từ năm 1878…”2 Nhà sử học David Marr viết: “Việt Nam đi vào một biện chứng văn hóa và bản sắc quyết định; việc mất lãnh thổ lại cộng thêm mối uy hiếp mất tiếp ngay các quy chiếu tâm lý-xã hội văn hóa… Thế hệ các nhà nho trưởng thành vào những năm 1900 bị ám ảnh bởi hình ảnh 'mất nước', không chỉ theo nghĩa chính trị, mà còn nghiêm trọng hơn là mất 'một sự sống còn về sau với tư cách là người Việt Nam' ”… Có lẽ lâu nay, khi nói về tình thế của đất nước vào đầu thế kỷ XX chúng ta đã tập trung chú ý vào sự mất mát đau đớn lãnh thổ, mà chưa làm rõ được hết những khía cạnh sâu xa và tinh tế này của xã hội khi đối mặt với phương Tây, với cuộc “toàn cầu hóa” lần thứ nhất, có thể gọi như vậy, mà Phan Châu Trinh, với một cái nhìn sáng suốt đã là người duy nhất nhận ra một cách hết sức tỉnh táo và sáng rõ. Ông nhận ra không chỉ tai họa đau đớn mất lãnh thổ quốc gia (như trong lịch sử ta đã nhiều lần mất vào tay Trung Hoa), mà lâu dài hơn, sâu sắc hơn, căn bản hơn, khó khăn hơn, nguy hiểm mất còn hơn, ông nhận ra một cuộc khủng hoảng văn hóa nghiêm trọng, thậm chí chưa từng có; điều mà David Marr chỉ ra là ở “các quy chiếu tâm lý-xã hội văn hóa”. Về sau Hoàng Xuân Hãn nói rằng chỗ độc đáo và đặc sắc nhất của Phan Châu Trinh so với tất cả những người ưu tú nhất đương thời, là ông đã đi tìm và tìm thấy nguyên nhân mất nước, dân tộc sa vào vòng nô lệ bi thảm, ở trong văn hóa, trong sự lạc hậu nguy hiểm về văn hóa của Việt Nam, lạc hậu cả một thời đại, so với thế giới văn minh rộng lớn, toàn cầu, và Việt Nam từ nay không thể sống còn ngoài cái thế giới ấy, cái toàn cầu ấy, mà các tân thư đã mở mắt cho ông nhìn thấy. Vậy nên, tôi nghĩ có thể nói mà không hề sợ quá đáng, Phan Châu Trinh là nhà văn hóa tiên phong và lớn nhất của Việt Nam trong thế kỷ XX – và có thể cả thế kỷ sau đó nữa như ta sẽ suy nghĩ thêm. Và bài học lớn nhất của Phan Châu Trinh để lại cho chúng ta là bài học về văn hóa.

Từ nhận thức cơ bản đó, ông đặt lên hàng đầu nhiệm vụ và chương trình đưa dân tộc vào “một cuộc tiến hóa ở cấp độ toàn cầu, đưa dân tộc Việt Nam lên con đường hiện đại hóa”. Và như vậy, vấn đề lãnh thổ, khôi phục lãnh thổ quốc gia, tức vấn đề độc lập, được coi như là một bộ phận cần thiết nhưng không phải là cứu cánh của chương trình dài hạn rộng lớn, cơ bản hơn nhiều, mà ông biết và chủ trương phải tiến hành từng bước.

Ta từng biết Phan Châu Trinh có chủ trương tự trị; và đi đến tự trị bằng con đường hòa bình, không bao động. Hẳn cần nói rõ, dù chỉ là phần nào, về tư tưởng này của ông, hình như lâu nay thường khá bị hiểu lầm. Trong chủ trương này có phần mà ông gọi là “Ỷ Pháp cầu tiến bộ”, học lấy ngay cái hay chắt lọc được của đối thủ để đem lại sự tiến bộ cho dân ta. Thực ra trong suốt lịch sử lâu dài bài học này vốn không lạ với người Việt. Tổ tiên ta đã học biết bao nhiêu của Trung Hoa để góp cho sự trưởng thành toàn diện và cả cho sức mạnh chống ngoại xâm của dân tộc. Huống nữa học lấy văn minh phương Tây mà ta biết ta đã chậm trễ mất cả một thời đại là vô cùng cần thiết và cấp bách. Tuy nhiên, tư tưởng về tự trị của Phan Châu Trinh không chỉ bó hẹp trong ý nghĩa đó. Trong luận văn đã nhắc đến trên đây của Lê Thị Hiền Minh, tự trị được dịch là autonomie. Và theo từ điển autonomie được giải thích: “Quyền tự trị. Quyền tự do, độc lập về đạo đức hoặc về trí tuệ”. Đây là khía cạnh và nội dung quan trọng trong chủ trương lớn của Phan Châu Trinh. Lê Thị Hiền Minh viết: “Dự án hiện đại hóa Việt Nam của ông (Phan Châu Trinh), trong thực tế, là một dự án tự trị hóa (autonomisation) trong đó sự tự trị cá nhân và tập thể của những người Việt Nam sẽ thúc đẩy đất nước lên những đường ray của hiện đại hóa và văn minh”. Vậy rõ ràng ở đây có thể thay từ tự trị (thường chỉ được hiểu theo nghĩa một thiết chế chính trị) bằng từ tự chủ. Và từ đó, khẩu hiểu nổi tiếng của Phan Châu Trinh “Khai dân trí” cũng rõ ràng bộc lộ một ý nghĩa sâu xa mà có lẽ lâu nay chúng ta cũng chưa thấu hiểu hết tinh thần. Khai dân trí chính là xây dựng nên con người tự chủ, cá nhân tự chủ, để đi đến tập thể tự chủ. Nhà nghiên cứu Verbunt viết: “Chính trong sự tự trị được hiểu là một sự tự tổ chức quản trị trong liên quan phụ thuộc lẫn nhau… Phan Châu Trinh tìm thấy một sức mạnh giải phóng chứ không phải một nền độc lập như Phan Bội Châu. Theo nghĩa đó, tự trị là “giá trị cho phép cùng tồn tại với những người khác mà ta không còn có thể áp đặt nền văn hóa của mình. Quyền của các thiểu số được xác định trong chính chuyển động cơ bản này”. Tác giả này còn nói rõ hơn: “Bởi mọi tập thể đều gồm những cá nhân, nên sự tự trị như một tiến trình không thể được trao cho một tập thể người mà không đi qua từng người. Tiến trình mà chúng ta gọi là “tự trị hóa” đó trước hết phải là một tiến trình riêng biệt (tức của từng cá nhân, từng cá nhân tiến đến tự chủ) trước khi đạt đến một kích thước tập thể, và việc đó, thông qua giáo dục, theo Phan Châu Trinh mà khái niệm tu thân trong tự phát triển của mỗi người không hề xa lạ… Dự án tự trị hóa của Phan Châu Trinh đồng thời là một dự án giáo dục hiện đại đưa mọi người Việt Nam qua con đường của trường học tự do ở Bắc Kỳ (tức mô hình Đông Kinh Nghĩa Thục) và một dự án xã hội-kinh tế nhằm thiết lập một hệ thống hỗ trợ tập thể cho sự phát triển của các tổ chức kinh tế…”

“Khai dân trí, Chấn dân khí, Hậu dân sinh”…

Ở đây cần đặc biệt chú ý tư tưởng của Phan Châu Trinh về giáo dục nhấn mạnh đến việc xây dựng cá nhân tự chủ, mà ông coi là cơ sở của tự chủ tập thể, tự chủ dân tộc. Nhiều tác giả nghiên cứu các văn bản của Phan Châu Trinh, đặc biệt các thư ông viết cho Toàn quyền Beau, cho vua Hàm Nghi, cho vua Khải Định nêu bật cách xưng hô của Phan Châu Trinh được cho là hoàn toàn có ý thức: ông luôn xưng “tôi”. Chúng ta biết về mặt từ nguyên “tôi” vốn xuất phát từ quan hệ “vua-tôi”, với ý nghĩa là “tôi tớ, thần dân của vua”. Phan Châu Trinh xưng tôi với ý nghĩa khác, ý nghĩa được Alexandre de Rhodes chỉ ra khi ông coi từ này là tương đương với ego trong tiếng La-tinh. “Tôi” của Phan Châu Trinh chính là cái “le moi” phương Tây. Một cái tôi độc lập, có ý thức về nhân cách độc lập và ngang bằng của mình với người đối thoại. Phan Châu Trinh luôn xưng “tôi” trong tất cả các văn bản viết cho nhân dân, cho người cấp trên, cho các quan chức Pháp và Việt. Trong thư gửi Toàn quyền Beau năm 1907, ông mở đầu: “Tôi, Phan Châu Trinh, thự trước tác hậu bổ, tỏ bày cái tình trạng nguy cấp ở nước Việt Nam…”. Năm 1922, trong thư Thất điều gửi Khải Định, ông viết: “Tôi, Trinh, sinh găp lúc: trong thì nước nhà nghiêng ngập, ngoài thì các nước đua tranh lên đường tiến bộ…” Lê Thị Hiền Minh nhận xét: “Phan Châu Trinh nói với toàn quyền Beau với tư cách là viên chức nói với viên chức, nhà chuyên môn nói với nhà chuyên môn, con người nói với con người”. Một nhà nghiên cưu khác, Trương, B.L. thì viết: “Là con người tư duy tự do, có thể nhìn chính lịch sử của dân tộc mình với một khoảng cách, chính là với tư cách “con người đích thực” (“personne authentique”) mà Phan Châu Trinh đã viết cho toàn quyền Beau: “Tôi, Phan Châu Trinh, quan chức cũ…”. Guidon cho rằng “bản sắc cá nhân đó (ở Phan Châu Trinh) đòi hỏi một hệ đạo đức thẩm nhập suốt đời, hệ đạo đức của một công dân tự do đảm nhận các quyền và các bổn phận của mình”.

Hình như lâu nay khi nghiên cứu về hệ thống các trường Duy Tân mà bộ ba Quảng Nam đã lập được ở tỉnh nhà trong khoảng thời gian từ năm 1903 đến 1908, cũng như về trường Đông Kinh Nghĩa Thục, chúng ta chưa chú ý tìm hiểu kỹ nội dung và tính chất rất quan trọng này trong quan điểm giáo dục ở các cơ sở nói trên. Chúng ta đã nói nhiều về tinh thần yêu nước, ý chí chống ngoại xâm được kích thích, cổ vũ mạnh mẽ, tinh thần thực hoc ở đây, mà chưa làm rõ được triết lý về xây dựng con người hiện đại tự trị, tự chủ, con người tự do trước hết tự trong chính mình còn sâu xa hơn nhiều của các trường này.

Dò lại hành trình tư tưởng của ông, đọc lại kỹ các trước tác của ông, ta nhận ra rõ ở chính Phan Châu Trinh hình ảnh tiêu biểu của một con người như vậy. Và một con người đạt được đến tự do như vậy thì có khả năng đặt biệt là giữ được khoảng cách với mọi điều đã được coi là “chân lý”, là “lịch sử”, kể cả với lịch sử của chính dân tộc mình.

Chính với khoảng cách độc lập đặc sắc đó, đầy trách nhiệm và cực kỳ dũng cảm, Phan Châu Trinh đã ráo riết chỉ ra hai nhược điểm chí tử của dân tộc, đặc biệt trong hoàn cảnh của “toàn cầu hóa”, mà thẳng thắn một cách phi thường ông cho là tập trung rõ nhất, cực điểm nhất ở một con người đương thời lừng danh mà ông rất thân thiết, yêu mến, kính trọng và bảo vệ: Phan Bội Châu. Hai nhược điểm chí tử: một mặt chủ nghĩa yêu nước hẹp hòi, sô vanh, mặt khác, nghịch lý thay, ý thức vọng ngoại mù quáng. Ông nói về Phan Bội Châu, mà cũng là nói về dân tộc mình, chẳng hề một chút khoan nhượng, nương nhẹ: “Phan Bội Châu là người chưng ra rõ nhất những tập quán dân tộc hình thành trong lịch sử của dân tộc Việt Nam suốt thiên niên kỷ qua. Nếu có ai đó không biết bản chất thật của người Việt Nam, thì hãy cứ nhìn ông ấy. Dân tộc ta có tình yêu nước hẹp hòi và ở ông ấy, tư tưởng sô vanh lên đến cực điểm. Dân tộc ta có tính vọng ngoại và ở ông ấy, sự phụ thuộc vào sức mạnh bên ngoài lên đến tối đa. Dân tộc ta thiếu tinh thần độc lập và ở ông ấy cái thiếu đó càng rõ rệt hơn cả …”.

Phan Châu Trinh coi ý nghĩa của cuộc đời ông là nỗ lực cứu nhân dân thoát ra khỏi những điểm yếu chí tử ấy, tự xây dựng cho mình, từ từng cá nhân, đến toàn dân tộc ý thức tự chủ - mà ông gọi là tự trị. Tư tưởng đó tập trung trong khẩu hiệu nổi tiếng của ông: “Khai dân trí, Chấn dân khí, Hậu dân sinh”…

Trong một thời gian ngắn hôm nay hẳn không thể nói kỹ và sâu hết về tư tưởng của Phan Châu Trinh mà dẫu chỉ điểm qua ta đã có thể nhận ra tính hệ thống, liên hoàn chặt chẽ, sâu sắc, và tính hiện đại đáng kinh ngạc của nó. Chương trình của ông là chương trình thay đổi một dân tộc, sửa chữa và làm lại nó, tự trong chiều sâu nhất của nó, chiều văn hóa, để nó có thể tồn tại và phát triển trong một thế giới tất yếu toàn cầu hóa.

Kẻ “lạc lối trời Âu”...

Cũng như tất cả những nhà tiên phong, những nhà khai sáng chân chính, nghĩa là những người đi trước, Phan Châu Trinh đã cô đơn trong cuộc đời của ông, và theo một ý nghĩa nào đó, cả về sau nữa. Ông không được sự đồng tình của phần lớn giới sĩ phu cùng thời, trong đó có vị sĩ phu ông kính trọng nhất: Phan Bội Châu. Quan hệ giữa Phan Châu Trinh-Phan Bội Châu là điển hình của một tình bạn kỳ lạ mà tiếc thay hình như ngày nay chúng ta không còn được thấy, đối nghịch kịch liệt về tư tưởng và quan điểm, đường lối, nhưng thân thiết và kính trọng nhau chẳng ai bằng. Khi Phan Châu Trinh mất năm 1926, Phan Bội Châu đã viết đôi câu đối thống thiết và đầy ý nghĩa:

“Thương hải vi điền, tinh vệ hàm thạch
Chung Kỳ ký một, Bá Nha đoạn huyền”

“Biển thẳm lấp chưa bằng, tinh vệ còn đội đá
Chung Kỳ thôi đã mất, Bá Nha dứt dây đàn”

Chung Kỳ Phan Châu Trinh đã mất, Bá Nha Phan Bội Châu đau đớn dứt dây đàn bởi biết còn cùng ai chia sẻ?

Phan Châu Trinh cũng cô đơn trước nhân dân đương thời của ông mà ông đã cống hiến cả cuộc đời để quyết cứu, cho một tương lai xán lạn bền vững mà ông đã sáng suốt nhận ra con đường để đi tới. Ông hiểu điều đó một cách sâu sắc. Ông nói: “Không phải tôi không biết sự ngờ vực của các quan chức người Pháp đối với tôi. Không phải tôi không biết sự căm ghét của các quan chức người Việt đối với tôi. Không phải tôi không biết mối hiềm khích của Phan Bội Châu đối với tôi. Không phải tôi không cảm thấy sự gièm pha của nhân dân Việt Nam đối với tôi. Nhưng tôi không tìm cách tránh sự ngờ vực ấy”. Ông tin sắt đá ở tư tưởng của ông, đường lối cứu dân tộc của ông. Là con người tự trị, tự chủ cao độ, là nhà tư tưởng tự do, có khả năng tạo một khoảng cách ngay với lịch sử dân tộc mình, với một hệ đạo đức ông đã tự xây dựng được cho mình, với tư cách là công dân tự do đảm nhận các quyền và các bổn phận của mình, cô đơn, ông dõng dạc tuyên bố: “Việc này, tôi, Trinh, đã nhận ra, quyết đảm nhận lấy, không nhường cho ai nữa hết!”

Gần suốt một trăm năm ông cũng cô đơn với hậu thế. Chúng ta đã quá biết những người coi ông là kẻ “lạc lối trời Âu” …

Tiếp tục chương trình lớn của Phan Châu Trinh

Lịch sử đã đi những con đường khác. Chúng ta đều biết song song với phong trào Duy Tân hòa bình của Phan Châu Trinh, là chủ trương “thiết huyết” của Phan Bội Châu, mà Phan Châu Trinh thẳng thắn chỉ ra rằng ông ấy đã lợi dụng sự ngu dốt của nhân dân (mà Phan Châu Trinh quyết ra công thức tỉnh) để kích động “nhằm thỏa mãn chính khuynh hướng hủy hoại của mình”. Cuộc khai dân trí của phong trào Duy Tân, hoàn toàn ngoài ý muốn và chủ trương của những người khởi xướng, chịu ảnh hưởng tự nhiên và cũng tất yếu của phái thiết huyết, sự bất bình tự nhiên và quyết liệt của nhân dân tự phát, đã dẫn đến cuộc Trung Kỳ dân biến 1908 anh hùng của nhân dân nhưng tai hại cho một con đường đi đang được sáng suốt tính toán và thực hiện. Nó đã được kẻ thù lập tức lợi dụng để tiến hành một cuộc tắm máu. Chương trình anh minh và vĩ đại của ông bị phá vỡ và dở dang.

Chúng ta đều biết trong lịch sử không có “nếu”. Nhưng suy nghiệm từ lịch sử cho hôm nay thì bao giờ cũng cần. Những gì đã diễn ra thì đã diễn ra. Song phải chăng có thể một trong những nguyên nhân của những vấn nạn mà chúng ta, xã hội chúng ta, đang gặp ngày nay và vẫn còn rất loay hoay chưa thật tìm được đường ra, chính là ở sự dở dang vừa nói trên đó. Cuộc khai hóa cơ bản, do nhà khai hóa vĩ đại Phan Châu Trinh chủ trương và tiến hành một trăm năm trước thì nay vẫn dở dang, vẫn còn nguyên đó.

Rõ ràng tư tưởng của ông, chương trình của ông, trong cốt lõi của nó, hôm nay vẫn còn nguyên tính cập nhật, thậm chí còn nóng hổi hơn, cấp bách hơn.

Tiếp tục chương trình lớn của ông là trách nhiệm lịch sử của chúng ta, mỗi chúng ta, hôm nay, và cả ngày mai.

Nguyên Ngọc

3-2011

Nguồn: Bài nói ở hội thảo về PCT ngày 23/3 do trường đại học Hoa Sen và Quỹ Văn hoá Phan Châu Trinh đồng tổ chức, trong khuôn khổ Ngày giỗ lần thứ 85 của cụ Phan, do tác giả gửi cho Diễn Đàn. Các tiểu đề là của chúng tôi. Hình từ Internet.

[1] Lê Thị Hiền Minh – Phan Châu Trinh et le projet d’autonomisation à l’aube du XXe siècle.

[2] nt.

Admin gửi hôm Thứ Tư, 23/03/2011
Bạn đánh giá bài viết này thế nào?

Hồ Ngọc Nhuận - Phá xiềng

Luật gia Lê Hiếu Đằng - Một xã hội dân sự mạnh mới huy động được sức mạnh của toàn thể dân tộc để chống lại bành trướng Bắc Kinh

Nguyễn Minh Tuấn - Triết lý pháp luật hiện đại của Radbruch

Quyền sở hữu đất đai: Của chung nhưng tao giữ, tao quyết định, tao ăn

Jonathan London - Hướng về giải thưởng


Đổ xô ra quốc lộ "hôi" dưa hấu gây kẹt xe (khách viếng thăm) gửi lúc 18:24, 14/04/2011 - mã số 30917

"Hôi" đồ khi có tai nạn, một hình ảnh rất xấu thể hiện "dân trí" của người VN còn thấp kém, vô kỷ luật !

Công an nhân dân biến đâu rồi ? Sao không biết giữ trật tự công cộng ?

http://sgtt.vn/Thoi-su/143185/Do-xo-ra-quoc-lo-hoi-dua-hau-gay-ket-xe.html

Đổ xô ra quốc lộ "hôi" dưa hấu gây kẹt xe

SGTT.VN - Hàng chục người dân phát hiện xe chở dưa hấu bị lật giữa quốc lộ 1A liền ra "hôi" dưa hấu.

Khoảng 6 giờ sáng nay 14.4.2011, đến km447 + 450 trên quốc lộ 1A, đoạn qua xã Nghi Long, Nghi Lộc, Nghệ An chiếc xe biển số 54N - 6476 chở dưa hấu chạy hướng Vinh - Hà Nội đã va quệt chiếc xe tải 37V - 1851 chạy ngược chiều rồi lật ngang, nằm chắn trên Quốc lộ.

Tai nạn xảy ra vào giờ cao điểm trong khi đoạn đường trên khá hẹp nên gây ách tắc giao thông nghiêm trọng cả hai chiều và mãi đến 12 giờ trưa cùng ngày tình hình ách tắc giao thông đã ổn trở lại.

Điều đáng nói nhiều người dân từ già trẻ, trai gái đổ xô ra "hôi" dưa hấu. Thậm chí nhiều người đang trên đường đi làm cũng tranh thủ xuống nhặt. Vụ tai nạn xảy ra vào thời điểm học sinh đến trường nên nhiều học sinh cũng tham gia.

Nhiều người có ý thức nhắc nhở nhưng họ vẫn bỏ ngoài tai. Một thanh niên khi bị nhắc nhở trả lời: Không nhặt thì họ lại mất công kêu xe khác đến chở. Ngay sau đó công an huyện Nghi Lộc có mặt tại hiện trường điều tiết giao thông và can thiệp người dân không được lấy dưa của chủ xe.

Một số hình ảnh không đẹp mắt:

Người dân gần đó tranh thủ "hôi" dưa hấu.

Những người đi đường cũng dừng xe, tạt vào lấy phần.

"Chiến lợi phẩm" chất đầy xe máy.

Dạy con không nói dối (khách viếng thăm) gửi lúc 13:36, 02/04/2011 - mã số 29713
Trích dẫn:
Hãy cho trẻ tin vào những lời hứa

Trong quá trình tham vấn tâm lý, tôi đã nghe rất nhiều câu chuyện ba mẹ không giữ lời hứa với con, từ đó dẫn tới việc con sau đó không nghe lời, hoặc trách móc người lớn cứ bắt trẻ giữ lời hứa trong khi người lớn lại quên.

Có khi người lớn không quên lời hứa nhưng cố tình quên hoặc bóp méo ý nghĩa của lời hứa hoặc đổ lỗi với các lý do

http://tuoitre.vn/Nhip-song-tre/Tinh-yeu-loi-song/431625/Day-con-khong-noi-doi.html

Dạy con không nói dối

TT - Ai làm cha làm mẹ chắc đều từng nói dối con mình, không ít thì nhiều. Nói dối để khích lệ, động viên hoặc để dọa nạt, phê bình trẻ, đủ lý do. Trẻ lớn dần lên và khi phát hiện ba mẹ nói dối, chúng sẽ đánh mất niềm tin cũng như học đòi nói dối.

Và người lớn chúng ta, nói dối (kiểu nào đây?) hay thôi không nói dối (khó quá!).

Bé luôn đặt niềm tin vào những lời hứa của ba mẹ (ảnh chỉ mang tính minh họa) - Ảnh: Quân Nam

“Mẹ nói láo!”

Chị Nguyệt (đường Ông Ích Khiêm, Đà Nẵng) choáng váng khi cô con gái 4 tuổi vừa mếu máo vừa chỉ tay vào mặt mình “Mẹ nói láo” khi chị vừa dắt xe vào đến cổng trường. “Sáng nay mẹ nói con vào lớp rồi mẹ đến cơ quan xin nghỉ để đón con về. Sao mẹ không đón?”. Đúng thật, bé Bi sau khi nghỉ bệnh ở nhà một tuần nhất định cứ níu lấy mẹ, không chịu vào lớp, chị lại sợ trễ giờ làm nên hứa đại với con cho xong chuyện. Đến khi nghe con “kể tội” chị mới nhớ lời “hứa cho qua” của mình lúc sáng.

Trẻ con bây giờ tiếp cận thông tin sớm nên khôn ngoan và hiểu biết hơn. Phát hiện ba mẹ nói dối có thể là một cú sốc tâm lý cho trẻ, hình ảnh ba mẹ trong mắt trẻ vì vậy cũng không còn hoàn hảo. Trẻ sẽ trở nên chây ì hơn, lời nói của ba mẹ cũng mất dần trọng lượng. Đừng tưởng trẻ còn nhỏ rồi người lớn tha hồ nói mà không màng đến trách nhiệm của những lời nói đó.
Bé Anh Tú (Trường tiểu học Nguyễn Du, Quảng Trị) tỏ ra rất khoái chí với phát hiện của mình. “Khi con hỗn hay bị điểm kém, ba mẹ hay dọa sẽ kêu chú công an tới bắt hoặc đuổi con ra khỏi nhà. Nhưng chưa lần nào ba mẹ con làm thật cả”. Và bé cũng ấm ức so sánh: “Có hôm ba con đi ăn tiệc về, con nghe ba gọi tới cơ quan báo nhà có việc nên không đi làm được rồi ba con leo lên giường ngủ. Ba mẹ cũng nói dối vậy mà khi con nói dối lại bị ba mẹ đánh đòn”.

Bà Quỳnh (cán bộ về hưu, Quảng Trị) cứ bị con trai (anh Trung) phê bình: “Mẹ đừng hứa cho con bé Na (con gái anh Trung) đi chơi để đút nó ăn. Còn nếu hứa thì mẹ phải làm. Cũng như đừng nói dối để dọa cháu. Nó còn nhỏ, dọa nó làm gì”. Bà Quỳnh lại bảo: “Thì nói thế nó mới chịu ăn. Nó còn nhỏ, nghe xong rồi lại quên chứ lo gì”.

Mọi chuyện không đơn giản vậy. Hằng ngày nhiều người lớn không ngại ngần nói dối trẻ con trong lúc luôn giáo dục con cháu không được nói dối, phải sống trung thực. Thường là vào lúc bận rộn, muốn cho con ngoan ngoãn để mình tập trung làm việc, các bậc cha mẹ hứa hẹn qua quýt với con cho xong chuyện.

Người lớn nhiều việc nên lắm khi quên bẵng lời mình đã hứa, trong lúc trẻ con lại đặt rất nhiều kỳ vọng vào lời hứa đó nên dễ gì quên. Nhiều người lớn lại nói dối để đe dọa, dỗ dành hay trấn an con trẻ, kiểu: “Con không ăn rau thì tóc sẽ không mọc đâu”... Nói dối lần đầu có thể trẻ không phát hiện, nhưng đến lần thứ hai, thứ ba thì chúng bắt đầu nghi ngờ và kết luận là người lớn nói dối!

Để con không “nhiễm” tính dối trá

Ai cũng biết khi trẻ con đã không tin mình thì khó mà nói cho chúng vâng lời. Để lấy lại niềm tin từ chúng quả là một nhiệm vụ khó khăn nhưng không thể không làm. Bài học cơ bản là “dành thời gian để lắng nghe những nhu cầu của trẻ, phân tích cho trẻ biết nhu cầu nào chính đáng mới được đáp ứng” thường bị người lớn dễ dàng bỏ qua vì lý do bận rộn, hoặc “chúng còn nhỏ, chắc không sao” xem ra rất cần được ôn lại.

Nếu người lớn không định thực hiện hình phạt đe dọa đó (tất nhiên) thì không nên đưa ra để đe dọa khiến trẻ mất lòng tin. Trường hợp này tốt nhất nên chọn những giải pháp mà cha mẹ chắc chắn làm được, ví dụ dọa không cho đi chơi cuối tuần, không thưởng quà... Chị Nguyệt sau sự cố bị con chỉ tay vào mặt vì lỡ hứa cho qua chuyện cũng đã giật mình thấy được tầm quan trọng của việc “đã hứa phải giữ lấy lời”.

Trường hợp đó chồng chị phải vào cuộc giải thích cho con hiểu khi cháu nhất quyết làm mặt lạnh với chị. Nhưng sau đó chính chồng chị lại rơi vào trường hợp tương tự, khi cứ hứa chở con đi chơi công viên mà suốt mấy tuần liền không thực hiện vì bận rộn công việc. Anh dù không ừ à cho qua chuyện nhưng đã làm cho con cảm thấy “ba chỉ nói để mà nói”.

Anh Trung chia sẻ thêm: “Trong một số trường hợp, để tránh bất tiện người lớn đã gián tiếp chỉ con nói dối, ví dụ như nhờ con ra cổng nói với khách mình không có ở nhà, hoặc bảo con nghe điện thoại vì “ba con đang đi họp”... Những tình huống như vậy sẽ khiến con cái nghi ngờ cha mẹ hoặc vô tình nhiễm tính dối trá.

Tôi nghĩ nên cân nhắc giữa điều mình đạt được do nói dối và bài học nhân cách mà con mình học được. Thường thì tôi sẽ hạn chế tối đa những trường hợp bất đắc dĩ như thế trước mặt con cái. Riêng đối với những việc không thể nói sự thật cho trẻ thì cũng nên thẳng thắn với trẻ rằng việc đó con chưa nên quan tâm và mình sẽ không trả lời, đợi đến lúc phù hợp để nói với con hoặc là con sẽ tự hiểu”.

MINH THƯ

Ths Phạm Thị Thúy (chuyên viên tham vấn tâm lý Nhà văn hóa Phụ nữ TP.HCM):

Hãy cho trẻ tin vào những lời hứa

Trong quá trình tham vấn tâm lý, tôi đã nghe rất nhiều câu chuyện ba mẹ không giữ lời hứa với con, từ đó dẫn tới việc con sau đó không nghe lời, hoặc trách móc người lớn cứ bắt trẻ giữ lời hứa trong khi người lớn lại quên.

Có thể trẻ em chưa nói lên suy nghĩ của mình, nhưng việc người lớn hứa mà không thực hiện sẽ tác động, ảnh hưởng tới tâm lý của trẻ như làm trẻ cảm thấy không được tôn trọng, lâu dần dễ khiến trẻ mất niềm tin vào xung quanh. Vì thế người lớn phải ý thức được tầm quan trọng của việc giữ lời hứa.

Để những cái gật đầu không thành lời hứa lèo, từ quen thành quên, người lớn hãy chú ý hơn tới những cái gật đầu, nghĩ xem lời hứa sẽ khả thi tới mức nào... Khi đã hứa nên có điều kiện kèm theo, chú tâm thực hiện cho bằng được và khi không thể thực hiện được thì phải giải thích để trẻ dễ dàng chấp nhận. Nếu không giữ được lời hứa thì nên xin lỗi trẻ và cố gắng đừng tái diễn.

XUÂN T.P. ghi

Cái sai đã được tự hào và ngưỡng mộ (khách viếng thăm) gửi lúc 12:46, 02/04/2011 - mã số 29712
Trích dẫn:
Trong những ngày qua, khi nước Nhật liên tiếp gặp thảm hoạ, khi truyền thông cả nước và cộng đồng mạng xã hội đều bảy tỏ sự khâm phục trước hình ảnh đoàn người xếp hàng nhẫn nại ở bất cứ đâu, thì trên cung đường đi làm ở Sài Gòn, qua ít nhất ba ngôi trường từ mẫu giáo tới tiểu học, tôi vẫn thấy vô số những vị phụ huynh đi vào đường ngược chiều, leo vỉa hè để chở con tới trường. Hai hình ảnh đó diễn đạt rõ ràng hai thái cực.

Hình như ban tuyên giáo của Đinh Thế Huynh có chỉ đạo báo chí không được khen dân Nhật làm mất uy tín dân VN. Dân VN ta đã và đang học tập tư tưởng Hồ Chí Minh thì phải là số một hoặc số hai chứ không thể đội sổ hoặc gần chót bảng được. Phải noi gương TT Dũng, TT xuất sắc của Á châu đấy (theo báo đăng tin của công ty xử lý rác bên Đức)

http://sgtt.vn/Loi-song/142560/Trong-cho-vao-dau.html

Trông chờ vào đâu?

SGTT.VN - Trong những ngày qua, khi nước Nhật liên tiếp gặp thảm hoạ, khi truyền thông cả nước và cộng đồng mạng xã hội đều bảy tỏ sự khâm phục trước hình ảnh đoàn người xếp hàng nhẫn nại ở bất cứ đâu, thì trên cung đường đi làm ở Sài Gòn, qua ít nhất ba ngôi trường từ mẫu giáo tới tiểu học, tôi vẫn thấy vô số những vị phụ huynh đi vào đường ngược chiều, leo vỉa hè để chở con tới trường. Hai hình ảnh đó diễn đạt rõ ràng hai thái cực.

Không đúng nhưng… được

Người dân xếp hàng nhận lương thực, thực phẩm sau trận động đất ở Shiogama, tỉnh Miyagi ngày 13.3. Ảnh: AFP

Có thể bạn sẽ phản bác, có gì đâu mà nghĩ to tát, chuyện hàng ngày và bình thường của chúng ta. Đúng. Bình thường. Cái tiêu cực bất thường đã trở nên bình thường trong con mắt chúng ta. Đấy mới là chuyện to tát. Quay trở lại việc làm của các vị phụ huynh kia, họ có đường để đi, nhưng họ chọn cách đi ngược chiều – đi vào làn đường của người khác, họ chọn đi trên vỉa hè – là giành đường của người đi bộ. Họ vi phạm luật, đã đành. Nhưng điều quan trọng hơn là trên xe, sau lưng các vị phụ huynh là con họ, những đứa trẻ đang độ tuổi đến trường, là tương lai của chúng ta nay mai. Những bài học luật lệ, ứng xử văn hoá với cộng đồng những đứa trẻ được dạy ở trường phỏng có ích gì khi mà cha mẹ chúng – những người trưởng thành dẫn dắt chúng, là tấm gương của chúng, không mảy may thực hiện.

Nhìn rộng ra một chút, những ví dụ tương đồng có thể thấy ở bất cứ đâu. Bạn có thể đã từng là nạn nhân bị “cướp” taxi ở sân bay vì những người không biết xếp hàng. Bạn có thể bị “cướp” mất thời gian ở chỗ máy ATM rút tiền vì người khác chen ngang một cách vô tư. Bạn có thể bị chen bật ra ở một chỗ gửi xe, trước quầy làm thủ tục check in ở sân bay, mua vé vào công viên, chỉ vì người phía sau nhanh chân len tới v.v.

Nhưng đó mới chỉ là những thứ ta nhìn thấy bằng mắt. Còn những giành giật, những không xếp hàng, không công bằng ở những chỗ ta không nhìn được bằng mắt nữa. Chẳng hạn, tôi có công chuyện gấp phải làm hộ chiếu, do có mối quan hệ ngang tắt với “ông nọ”, “bà kia”, hộ chiếu của tôi được giải quyết nhanh hơn. Rõ ràng là những người xếp hàng dài dằng dặc trước tôi ở chỗ giải quyết hồ sơ đó đã phải lui lại, để việc của tôi được giải quyết trước. Như thế là công bằng? Buồn thay, chúng ta đã thấy đó không phải là vấn đề gì quá lớn!

Đúng… nhưng không được

Bạn hãy thử làm việc này một lần, như tôi. Dừng xe ở hàng đầu trước ngã tư đèn đỏ và hãy chờ cho đến tận khi tín hiệu đèn xanh bật lên mới cho xe lăn bánh. Bảo đảm, trước đó ba giây, nếu nhẹ nhàng thì bạn bị tiếng còi của xe phía sau hối thúc, nặng hơn thì bị người khác nhìn thẳng vào mặt bảo “khùng!”, nặng hơn nữa thì bị xe sau thúc thẳng vào xe bạn kèm câu “Tới đi cho người ta còn đi!”

Hàng xóm nhà bạn tôi, hai vợ chồng là dân nhập cư. Năm con anh chị vào lớp một, họ nhất định cho con vào trường tư, dù tốn kém. Bạn tôi vốn bao đồng muốn xây dựng quan hệ thân thiện với hàng xóm, tưởng anh gặp khó khăn khi xin con vào trường công nên ngỏ ý giúp anh mối quan hệ để xin con vào một trường điểm trong thành phố. Anh nhẹ nhàng từ chối với lý do, con mình vô được đó thì chắc phải có con ai rớt ra chứ. Bạn tôi bảo, “thời buổi này còn có thằng cha ngu dữ!”

Một ví dụ khác. Chị bạn tôi kể một lần đưa con đi công viên, chị dẫn con xếp hàng mua vé. Một cô gái chừng tuổi 20 thản nhiên chen ngang trước chị và cháu nhỏ. Chị lên tiếng nói cô gái đó xếp hàng. Cô gái trừng mắt hất hàm thách thức: “Tui chen ngang vậy đó, rồi sao?” Chị bảo “Lúc đó chỉ biết thở dài chứ làm sao giờ, không lẽ mình có đai đen taekwondo không biết tông con nhỏ một cú cho nó rớt hàm. Nhưng buồn là người bán vé không có thái độ gì, vẫn thản nhiên bán trước cho người chen ngang”. Chẳng cứ người bán vé ở công viên, ở trạm xăng, quầy tính tiền siêu thị… cũng vậy thôi, người ta còn nhiều việc khác để lo thay vì ủng hộ những người đúng. Vậy đó, bạn đang sống ở một hoàn cảnh xã hội mà bạn ứng xử đúng luật, biết phải trái trước sau, bạn sẽ bị đơn độc và lạc lõng.

Cái sai đã được tự hào và ngưỡng mộ

Bạn hãy nhìn lại những khu nhà ở tập thể, chung cư ở cả Hà Nội và Sài Gòn được xây dựng vào những năm 80, 90 thế kỷ trước, hầu hết nó đã “tự” phình ra. Các nhà tầng trệt lấn ra tứ bề, rồi nhà phía trên cứ thế chồng tầng, chồng tầng. Tương tự với những ngôi nhà mặt tiền, mặt hẻm có lầu trên đua ra đường quá mức cho phép đang tồn tại. Đấy là chiếm, là giành, hay là cướp không gian công cộng?

Tôi thử đặt mình vào vị trí một người chủ gia đình ở căn bìa tầng trệt ở những khu chung cư như đã dẫn xem có làm khác được không. Đầu tiên tôi sẽ thấy một nhà hàng xóm nào đó “mạnh dạn” lấn chiếm. Tôi chưa “động thủ”, nhưng vợ con hối thúc. Hàng xóm lầu trên mở lời, bàn bạc, thương lượng, năn nỉ, chia sẻ vật chất để tôi cùng lấn chiếm (vì tôi có lấn thì họ mới lấn được). Rồi cả khu đã lấn chiếm xong, những khu khác cũng vậy, còn riêng nhà mình, tôi có ngồi yên được không.

Cuối cùng tôi đành đưa ra quyết định, thôi cứ làm như mọi nhà khác, không lại “không giống ai”. Diện tích “cơi nới” cho tôi một căn hộ khang trang, hoành tráng, mang lại cho tôi biết bao nguồn lợi từ giữ xe, cho thuê mặt bằng kinh doanh v.v. Tới lúc đó, vợ con tôi cùng hoan hỉ với thành quả đạt được. Bạn bè khách khứa tới chơi khen ngợi, ngưỡng mộ tôi vì đã tạo nên một gia sản đáng kể.

Người viết phải ví dụ dài dòng thế để cho bạn đọc thấy lộ trình: một việc sai trái trở thành bình thường, rồi thay vì bị xử lý cho đúng luật để tạo sự công bằng, xã hội lên án, thì những hành vi đó đã được (chủ công trình) tự hào, (những người xung quanh) ngưỡng mộ, ca ngợi.

Ví dụ nữa, rất nhiều. Hẳn trong cuộc sống hàng ngày, bạn đã từng thấy những người xung quanh kể lại, rằng có “người quen” nên thủ tục thành lập doanh nghiệp được giải quyết nhanh hơn, rằng có “bà con” nên không phải chờ đợi, rằng “anh ấy nhiệt tình” nên việc mình vèo cái là xong chứ cứ đi đường thẳng thì chờ dài cổ… Đó là cái gì? Là chen ngang, là giành giật, là dùng quan hệ, tiền bạc để “chơi” không công bằng rồi còn mang ra khoe khoang, tự hào.

Kết

Trở lại với hình ảnh đại diện cho hai thái cực ở đầu bài viết. Người Nhật trui rèn qua nhiều thời gian, nhiều thế hệ, hình thành nên tính cách, phẩm giá, để khi có biến cố, họ vẫn là họ, tự trọng, kiên nhẫn, biết nhường nhịn, chia sẻ. Còn ta, những giá trị tốt đẹp mỗi ngày không uốn nắn, không xây dựng, không bảo vệ, khi cuộc sống diễn ra bình thường đã thấy đạo đức, ứng xử rệu rã lắm rồi, thì lúc có biến cố, chúng ta trông chờ vào sự đột biến vô căn cứ, hay phó thác cho hên xui?

Bảo Linh

Trần Thịnh (khách viếng thăm) gửi lúc 09:57, 02/04/2011 - mã số 29705

Slinkee nhớ đúng đấy! Tôi cũng nhớ sau khi HSP viết về PCT lập tức ông Nguyễn Đức Bình viết một bài lý luận dài, trong đó đả kích hai trọng tâm mà HSP đề cao: một là Dân chủ xã hội (Quốc tế 2 như Bắc Âu), hai là con đường Cách mạng dân tộc chân chính Phan Chu Trinh, chứ không làm Cách mạng giai cấp Cộng sản như HCM.
Khai thác PCT kiểu HSP thì bà Nguyễn thị Bình chẳng dám tiếp cận như tiếp cận kiểu Nguyên Ngọc đâu!

visitor (khách viếng thăm) gửi lúc 02:55, 02/04/2011 - mã số 29699
Việt Hoàng viết:
Đây là một bài viết cực kỳ xuất sắc, viết về một con người cực kỳ VĨ ĐẠI: Phan Châu Trinh.
Không những trước đây mà ngay cả hậu thế bây giờ mấy người hiểu được tư tưởng của cụ, cho nên đất nước Việt Nam ta mới ra nông nổi này.
Tôi đã từng cho rằng rằng ông Nguyễn Gia Kiểng và Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên là người kế thừa của cụ Phan Châu Trinh, chúng tôi đang tiếp tục thực hiện 'Chương trình vĩ đại bị dang dở của Phan Châu Trinh', ngày hôm nay tôi vẫn khẳng định như vậy và chúng tôi nguyện sẽ đi tiếp con đường mà cụ đã khởi xướng cách đây một trăm năm.

Tư tưởng vĩ đại mà không thể triển khai thì cũng trở thành không tưởng. THDCDN đã ra đời cách đây khá lâu mà chưa thấy có được đóng góp gì cho sự nghiệp dân chủ hóa VN. Mong TTDCDN có 1 cách tiếp cận khác với Cụ PTT bằng cách thay đổi phương pháp tuyên truyền hiện nay của mình trong việc truyền bá tư tưởng của Cụ bới nếu không tư tưởng của Cụ dù hay đến mấy đi nữa thì cũng chả đi đến đâu cả.

Việt Hoàng gửi lúc 02:37, 02/04/2011 - mã số 29698

Đây là một bài viết cực kỳ xuất sắc, viết về một con người cực kỳ VĨ ĐẠI: Phan Châu Trinh.
Không những trước đây mà ngay cả hậu thế bây giờ mấy người hiểu được tư tưởng của cụ, cho nên đất nước Việt Nam ta mới ra nông nổi này.
Tôi đã từng cho rằng rằng ông Nguyễn Gia Kiểng và Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên là người kế thừa của cụ Phan Châu Trinh, chúng tôi đang tiếp tục thực hiện 'Chương trình vĩ đại bị dang dở của Phan Châu Trinh', ngày hôm nay tôi vẫn khẳng định như vậy và chúng tôi nguyện sẽ đi tiếp con đường mà cụ đã khởi xướng cách đây một trăm năm.

Lãng tử (khách viếng thăm) gửi lúc 08:46, 01/04/2011 - mã số 29646

Đây là một đề tài rất hay, khôi phục tinh thần "Tự chủ,Tự lực,Tự cường" cho dân tộc, để VN thực sự nâng cao giá trị Việt tộc và phát huy tính cách Việt đặc thù riêng biệt của mình, cùng sánh vai với các quốc gia tiên bộ. Rất tiếc, hiện nay quá ít người VN quan tâm đến điều này. Cuộc sống thực dụng và vật chất hóa đã dẫm đạp lên các giá trị tinh thần, các giá trị nhân bản vĩng cửu trong lòng người rồi , đó phải chăng cũng là một trong những điều rất đáng suy nghĩ ?

Xin quote lại một bài viết liên quan:

Trích dẫn:
GS. Hoàng Tụy -Giải thưởng Phan chu Trinh

Vị giáo sư đáng kính 80 tuổi, trong lễ nhận giải thưởng Phan chu Trinh cao quý, tuy vẫn phải “vận dụng sáng tạo” để dùng các “mật ngữ”, “ám hiệu” như “Thủ tướng”, “Trung ương”…nhưng từ bài nói của ông, toát lên một ao ước, một khát khao chân thành và mãnh liệt đối với nên giáo dục của nước nhà. Một vài đoạn thật ngậm ngùi, cay đắng, đọc thấy xúc động và càng làm hiện rõ lên cả một nhân cách lớn. Thật vui mừng khi đọc được bài phát biểu của GS trong lễ trao giải vì ta sẽ đánh giá được ngay giá trị của giải thưởng, hoàn toàn xứng đáng với tên tuổi & nhân cách của cụ Phan.

GS Hoàng Tụy xứng đáng với hai từ trân trọng của danh vị Giáo sư. Hy vọng, vẫn còn nữa, nhiều nhân cách lớn khác, đang còn ẩn chứa trong lòng dân tộc này. Rồi đây, họ cũng sẽ được nêu gương và vinh danh, để cho những thế hệ sau họ, mạnh mẽ xác lập được một “định hướng thuần Việt” cho chính dân tộc mình. Rồi đây, có chăng các nhân tài trẻ tuổi trong quốc dân, đồng bào ta, sẽ theo đó mà nổ lực làm giàu Tri thức, gìn giữ Nhân cách, Phẩm giá con người mình, sẽ theo gót chân vị tiền bối lỗi lạc Phan chu Trinh của dân tộc ta mà tiếp bước phấn đấu cho “Khai dân trí, Chấn dân khí, Hậu dân sinh”. Để rồi đây, sẽ xứng đáng bước lên bục vinh quanh quang để được vinh danh bằng giải thưởng cao quý ấy, không uổng sống một cuộc đời .

Giải thưởng này và những cá nhân thật sự xứng đáng của nó, mang đến cho tôi một cảm giác hy vọng và hứng khởi, thêm tin tưởng hơn vào tương lai trong đêm tối mịt mùng của đất nước, nó như một luồng sinh khí mới mẻ đang tràn đến cho xã hội băng hoại nhưng bơ vơ trống rỗng của VN hiện nay.

Giải thưởng này đại diện cho một hoạt động dân sự thuần túy, lần đầu tiên thoát được bóng ma “chính trị hóa” của đảng CSVN, đó không phải một buổi phát “giải thưởng lưu manh” mang tên vài tên hề vô danh nào đó do đảng …quản lý ! Ngược lại, nó góp phần thổi tan đi những nồng nặc, tanh tưởi từ muôn vạn các “giải thưởng chính trị, huân chương Đảng, Bác” rất “vô giá trị” do CSVN sản xuất hàng loạt lâu nay. Những “giải thưởng” đáng tởm, đã từng đeo đuổi để đóng những cây đinh khốn nạn cuối cùng của nó, lên bia mộ nhà văn Nguyễn Khải.

Giải thưởng Phan chu Trinh như sự chứng nhận cho lòng biết ơn của toàn xã hội đối với những người mà bằng sự tận tụy cả một đời, đã hết lòng cống hiến cho các giá trị Nhân văn, cho Phẩm giá và sự Tiến bộ của tâm thức Việt, Giải thưởng mang tên cụ sẽ khuyến khích ý thức Tự lực, Tự cường trong lòng mỗi cá nhân, và qua cá nhân như thế , sẽ tạo nên một bản lĩnh vững chắc của cả dân tộc Việt. Nó giá trị gấp vạn lần cái giải thưởng mang tên Hồ chí Minh, luôn được phát đại trà, nếu không để trói buộc, làm lụy cho tâm trí người tốt, thì cũng chỉ để thu hút đồng bọn gian dối và tội phạm cho CSVN.

Giải thưởng Phan chu Trinh với nét lớn trong tư tưởng và nhân cách của cụ, đã xác lập lại giá trị của lòng Thành thực và sự Cao cả của lòng Yêu nước, Thương dân. Nó triệu lần xứng đáng hơn các thứ huy hiệu “mấy mươi năm tuổi Đảng” gì đó, thường được âm thầm “cấp phát”, chả mang ích lợi gì cho con người và xã hội VN, mà có lẽ chỉ để xác nhận, tổng kết số năm tháng mà một cá nhân vướng vào trò nói dối và làm ác, trong quãng đời làm người CS của hăn.

Dù sao, trong đêm dài hun hút của những mang trá XHCN bất tận diễn ra trên mảnh đất chữ S thân thương này, đâu đó cuối con đường, dường như đang lóe lên ánh sáng của buổi bình minh của tâm thức Việt ?

Góp ý (khách viếng thăm) gửi lúc 11:19, 25/03/2011 - mã số 29067
Chiến lược chung của khối CS viết:
BTV viết:
visitor viết:
Vấn đề ở đây là tại sao người VN không chọn đi theo con đường Cụ Phan Chu Trinh mà lại đi theo con đường Cụ Hồ? Đó là bởi vì Cụ Phan chưa thực sự làm gì để triển khai ý tưởng dù rất hay nhưng thiếu thực tế vào lúc đó.

Cái mà chúng ta cần làm hiện nay là cố gắng làm sao để 'Hưng dân trí, Chấn dân khí, Hậu dân sinh' cho người VN hiên nay. Hay kêu gọi CQ VN hãy thực hiện lời dạy của Cụ Hồ nêu trong motto của nước Việt Nam dưới thời Cụ Hồ: "Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Độc lập-Tự do-Hạnh phúc"

Tôi nghĩ do TẦM NHÌN.

Con đường Hồ Chí Minh chọn rất dễ nhận thấy thành công, đánh đuổi giặc Pháp xong thì sẽ được độc lập, tự do. Cải cách ruộng đất xong thì ai cũng đều có ruộng để cày.

Tầm nhìn đó lại bị ảnh hưởng bởi dân trí. Dân trí thấp thì tầm nhìn hạn hẹp.

Ngày nay cuộc đấu tranh dân chủ cũng thế, nếu một Hồ Chí Minh xuất hiện thì tôi cũng nghĩ rằng mọi người sẽ ủng hộ ông ta chứ không ủng hộ một Phan Chu Trinh.

Nếu có ai đó đứng lên kêu gọi lật đổ cộng sản, chia tài sản của Đảng viên và những nhà tư bản giàu có cho công nhân, nông dân nghèo khó tôi nghĩ người đó sẽ thành công giống như ông Hồ khi xưa đã từng làm.

Khi xưa: "Trí, phú, địa, hào: Đào tận gốc, trốc tận rể".

Ngày nay: "Cộng sản, tư bản: Đào tận gốc, trốc tận rể".

Bổ túc thêm ý của BTV.

Con đường của Hồ Chí Minh không phải do Hồ Chí Minh nghĩ ra mà đó là chiến lược chung của khối CS theo chủ nghĩa Mac-Lê.

Không có Hồ Chí Minh thì quốc tế CS của Stalin cũng cùng với Mao Trạch Đông tìm người khác huấn luyện và gởi về VN thôi. Hồ Chí Minh được quốc tế CS hậu thuẫn, là một người cách mạng bằng bạo lực đàn áp (chuyên chính).

Trong khi đó ông Phan Chu Trinh là một trí thức, một nhà cải cách văn hóa và dân trí

Con đường của Hồ Chí Minh đã được chứng minh trong "Hồ Chí Minh: Những năm tháng không được biết đến" là đã đi ngược lại Mao và Stalin cũng như của QTCS. Tất cả tay chân của QTCS như Trần Phú, Lê Hồng Phong, Hà Huy Tập, ... đều cực đoan "trí phú địa hào, đào tận gốc, trốc tận rễ" đều chống lại Hồ Chí Minh vì coi ông chỉ là nhà dân tộc chủ nghĩa cải lương, và cuối cùng họ đều bị Pháp giết chết hết. Chỉ có đường lối độc lập, mềm dẻo của ông cùng với cách sống giản dị, hòa đồng cùng mọi người từ người công nhân/nông dân tới trí thức, quan lại chế độ cũ và binh lính của mình những năm sau này, cộng với sự mềm dẻo khôn khéo trong việc lợi dụng cả hai ông bạn đối nghich nhau là LX và TQ cho sự nghiệp của mình, mới mang lại thắng lợi cho đường lối Hồ Chí Minh.

Nếu ông Hồ cũng giống như các ông tay chân của QTCS nêu trên thì có lẽ ông đã bị chết từ lâu rồi, hoặc trước những năm 1940 như những người này, hoặc trong những năm 41-49 trước khi có sự ủng hộ của TQ CS và Liên Xô. Cụ Phan Chu Trinh hay Phan Bội Chấu Hay bị an trí bởi Pháp đã cho thấy sự thất bại của đường lối hai Cụ. Nếu 2 Cụ khôn khéo, tạo ra được tổ chức mạnh của mình và có sự ủng hộ mạnh của các tổ chức này thì có thể sự nghiệp của một trong 2 Cụ đã thành công.

Nói tóm lại, Hồ Chí Minh đã chứng minh rằng muốn thành công thì không chỉ nói giỏi mà còn phải thực hành giỏi nữa.

Các nhà dân chủ nếu muốn thành công hãy học tập phương pháp làm việc của Cụ Hồ!

Chiến lược chung của khối CS (khách viếng thăm) gửi lúc 03:04, 25/03/2011 - mã số 29049
BTV viết:
visitor viết:
Vấn đề ở đây là tại sao người VN không chọn đi theo con đường Cụ Phan Chu Trinh mà lại đi theo con đường Cụ Hồ? Đó là bởi vì Cụ Phan chưa thực sự làm gì để triển khai ý tưởng dù rất hay nhưng thiếu thực tế vào lúc đó.

Cái mà chúng ta cần làm hiện nay là cố gắng làm sao để 'Hưng dân trí, Chấn dân khí, Hậu dân sinh' cho người VN hiên nay. Hay kêu gọi CQ VN hãy thực hiện lời dạy của Cụ Hồ nêu trong motto của nước Việt Nam dưới thời Cụ Hồ: "Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Độc lập-Tự do-Hạnh phúc"

Tôi nghĩ do TẦM NHÌN.

Con đường Hồ Chí Minh chọn rất dễ nhận thấy thành công, đánh đuổi giặc Pháp xong thì sẽ được độc lập, tự do. Cải cách ruộng đất xong thì ai cũng đều có ruộng để cày.

Tầm nhìn đó lại bị ảnh hưởng bởi dân trí. Dân trí thấp thì tầm nhìn hạn hẹp.

Ngày nay cuộc đấu tranh dân chủ cũng thế, nếu một Hồ Chí Minh xuất hiện thì tôi cũng nghĩ rằng mọi người sẽ ủng hộ ông ta chứ không ủng hộ một Phan Chu Trinh.

Nếu có ai đó đứng lên kêu gọi lật đổ cộng sản, chia tài sản của Đảng viên và những nhà tư bản giàu có cho công nhân, nông dân nghèo khó tôi nghĩ người đó sẽ thành công giống như ông Hồ khi xưa đã từng làm.

Khi xưa: "Trí, phú, địa, hào: Đào tận gốc, trốc tận rể".

Ngày nay: "Cộng sản, tư bản: Đào tận gốc, trốc tận rể".

Bổ túc thêm ý của BTV.

Con đường của Hồ Chí Minh không phải do Hồ Chí Minh nghĩ ra mà đó là chiến lược chung của khối CS theo chủ nghĩa Mac-Lê.

Không có Hồ Chí Minh thì quốc tế CS của Stalin cũng cùng với Mao Trạch Đông tìm người khác huấn luyện và gởi về VN thôi. Hồ Chí Minh được quốc tế CS hậu thuẫn, là một người cách mạng bằng bạo lực đàn áp (chuyên chính).

Trong khi đó ông Phan Chu Trinh là một trí thức, một nhà cải cách văn hóa và dân trí

VN2006A (khách viếng thăm) gửi lúc 23:50, 24/03/2011 - mã số 29034
BTV viết:
Tôi chợt nghĩ ra một mệnh đề:

Để đấu tranh cho nhân quyền, chúng ta cần tiêu diệt kẻ thù của nhân quyền. Chúng ta thề sẽ giết chết tất cả những người vi phạm nhân quyền.

Problem nằm ở chỗ: giết người vi phạm nhân quyền, chính là vi phạm nhân quyền!!! (quyền được sống)

Btw, không thể "đốt cháy" giai đoạn được!? Có thằng cha Gilbert Keith Chesterton nói đại loại thế này:

Người ta không thể làm 1 cuộc cách mạng để dựng lên 1 nền dân chủ, mà ngược lại, người ta cần 1 nền dân chủ để tạo ra 1 cuộc cách mạng!!!

Chả hiểu đúng hay sai, nhưng thấy hay hay!:-)

BTV gửi lúc 23:41, 24/03/2011 - mã số 29029

Tôi chợt nghĩ ra một mệnh đề:

Để đấu tranh cho nhân quyền, chúng ta cần tiêu diệt kẻ thù của nhân quyền. Chúng ta thề sẽ giết chết tất cả những người vi phạm nhân quyền.

BTV gửi lúc 23:36, 24/03/2011 - mã số 29028
visitor viết:
Vấn đề ở đây là tại sao người VN không chọn đi theo con đường Cụ Phan Chu Trinh mà lại đi theo con đường Cụ Hồ? Đó là bởi vì Cụ Phan chưa thực sự làm gì để triển khai ý tưởng dù rất hay nhưng thiếu thực tế vào lúc đó.

Cái mà chúng ta cần làm hiện nay là cố gắng làm sao để 'Hưng dân trí, Chấn dân khí, Hậu dân sinh' cho người VN hiên nay. Hay kêu gọi CQ VN hãy thực hiện lời dạy của Cụ Hồ nêu trong motto của nước Việt Nam dưới thời Cụ Hồ: "Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Độc lập-Tự do-Hạnh phúc"

Tôi nghĩ do TẦM NHÌN.

Con đường Hồ Chí Minh chọn rất dễ nhận thấy thành công, đánh đuổi giặc Pháp xong thì sẽ được độc lập, tự do. Cải cách ruộng đất xong thì ai cũng đều có ruộng để cày.

Tầm nhìn đó lại bị ảnh hưởng bởi dân trí. Dân trí thấp thì tầm nhìn hạn hẹp.

Ngày nay cuộc đấu tranh dân chủ cũng thế, nếu một Hồ Chí Minh xuất hiện thì tôi cũng nghĩ rằng mọi người sẽ ủng hộ ông ta chứ không ủng hộ một Phan Chu Trinh.

Nếu có ai đó đứng lên kêu gọi lật đổ cộng sản, chia tài sản của Đảng viên và những nhà tư bản giàu có cho công nhân, nông dân nghèo khó tôi nghĩ người đó sẽ thành công giống như ông Hồ khi xưa đã từng làm.

Khi xưa: "Trí, phú, địa, hào: Đào tận gốc, trốc tận rể".

Ngày nay: "Cộng sản, tư bản: Đào tận gốc, trốc tận rể".

visitor (khách viếng thăm) gửi lúc 23:23, 24/03/2011 - mã số 29026

Vấn đề ở đây là tại sao người VN không chọn đi theo con đường Cụ Phan Chu Trinh mà lại đi theo con đường Cụ Hồ? Đó là bởi vì Cụ Phan chưa thực sự làm gì để triển khai ý tưởng dù rất hay nhưng thiếu thực tế vào lúc đó.

Cái mà chúng ta cần làm hiện nay là cố gắng làm sao để 'Hưng dân trí, Chấn dân khí, Hậu dân sinh' cho người VN hiên nay. Hay kêu gọi CQ VN hãy thực hiện lời dạy của Cụ Hồ nêu trong motto của nước Việt Nam dưới thời Cụ Hồ: "Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Độc lập-Tự do-Hạnh phúc"

Minhtu (khách viếng thăm) gửi lúc 23:04, 24/03/2011 - mã số 29024

@Slinkee: Tôi đồng ý một phần với bạn, với suy luận logic ta có thể kết luận rằng "thế hệ ông Nguyên Ngọc, Hoàng Tụy là một thế hệ cao đẹp" là một mệnh đề sai. Thế hệ "cao đẹp" này cũng phải thỏa hiệp với chính quyền để tồn tại, họ cũng có rất nhiều hạn chế về nhận thức, nhưng hay tự mãn là mình "cao đẹp". Các trí thức lớn thế hệ này cũng chỉ tương đối lớn trong dân VN mà thôi. Tuy vậy thế hệ đấy đã hết vai trò rồi, giờ đến lượt thế hệ trẻ hơn và ta nên "tiên trách kỷ, hậu trách thân". Nếu bạn ở trong nước, bạn có dũng cảm như Lái Gió, Đinh Tấn Lực, Võ Thị Hảo không? Có ủng hộ những người dũng cảm như vậy không? Nếu bạn ở hải ngoại bạn có những hành động thiết thực như anh Huân, hoạc giúp đỡ những người như vây không?.

BTV gửi lúc 22:51, 24/03/2011 - mã số 29022

Viết tiếp dòng suy nghĩ của bác Slinkee.

Tự nhiên thèm một tinh thần đấu tranh bạo động của Nguyễn Thái Học, thèm một cuộc khởi nghĩa Yên Bái vang trời lở đất, thèm một tinh thần "không thành công cũng thành nhân".

Tự nhiên thèm một con người như Hồ Chí Minh biết kêu gọi cả một đám đông hy sinh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, biết kêu gọi cả một thế hệ thanh niên xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước, biết kêu gọi cả một dân tộc lao đầu vào một cuộc kháng chiến trường kỳ vĩ đại, ra đi không tiếc máu xương.

Ôi tự nhiên thèm một vĩ nhân để viết những huyết thư kêu gọi công dân, nông dân đứng lên giành quyền tự do cho dân tộc cho dù phải trả bằng bất cứ giá nào.

Sông có thể mòn, núi có thể cạn nhưng Việt Nam nhất định phải được tự do, dân chủ.

Slinkee (khách viếng thăm) gửi lúc 21:11, 24/03/2011 - mã số 29011

Lấy từ ý "một nửa ổ bánh mì vẫn là ổ bánh mì", tôi nghĩ cách so sánh đúng hơn phải là "nửa ổ bánh mì thịt, xét về trọng lượng, có thể bằng với ổ bánh mì không".

Đọc lại bài, ngoài những hô hào xuông và tránh né đến tận cùng tất cả những gì đã xảy ra mà các còm dưới đã nêu ra; "Hồi trước học lịch sử (của đảng CS), họ chỉ trích ông Phan Chu Trinh theo chủ nghĩa cải lương", để trả lời nhận định của bác Hà Sĩ Phu là dân tộc đã không chọn PCT, báo đảng -cơ quan ngôn luận chính thống- đã viết một bài đả phá PCT và tư tưởng của ông . Tiếc là không giữ lại .

Ngoài tránh né chuyện đó ra, ô Nguyên Ngọc còn tránh né bao chuyện khác . Về vấn đề thực hiện tư tưởng, ông cũng không dám động tới, theo tôi, cái cản trở lớn nhất trong giáo dục là vấn đề tư tưởng . Chừng nào chủ nghĩa Mác còn ở trên bàn thờ và sách Tocqueville phải bị đổi tên, đừng hòng thay đổi giáo dục .

Tác hại của điều đó được phân tích ở đây

http://www.x-cafevn.org/node/1013

Có vẻ như consensus của mọi người (và cũng "đã" là của tôi, trước bài này) rằng ô Nguyên Ngọc là một trí thức lớn . Nhưng cách lẩn tránh vấn đề của ông làm tôi -không thất vọng mà là- hết hy vọng vào nhân cách của trí thức tại Việt Nam . Tự nhiên thèm một sự thật nguyên sơ như 4 chữ "Phá vòng nô lệ" của Anh Basam, thèm đọc sự thật đơn giản nhưng mạnh mẽ của Lái Gió, của Đinh Tấn Lực, thèm sự thật tàn bạo và thê thiết của Võ Thị Hảo trong bài "Văn Tế Dân Oan", và thèm ô Nguyên Ngọc phải chi có được 1/10 sự dũng cảm của những người kể trên . Sự khác nhau giữa bánh mì thịt và bánh mì không .

Đó là chưa nhắc tới bài của ô Hoàng Tụy -người vừa lãnh giải thưởng PCT. Cái thế hệ "đầu tiên" của ông đã làm nền móng cho cái dốc vô tận đi vào vực thẳm của nền giáo dục VN hiện thời, nhưng lúc nào thế hệ đó cũng "cao đẹp"!

Trong tay những người này, giải thưởng PCT đang có cơ hội trở thành mấy giải thưởng của hội nhà văn VN, và nó cũng sẽ biến tướng như các lễ hội Đền Trần. Tư tưởng PCT còn lâu mới có đất sống ở VN.

Admin gửi lúc 16:00, 24/03/2011 - mã số 28986
Slinkee viết:
Nếu một nửa cái bánh mì thịt là ổ bánh mì không tính về trọng lượng, bác Nguyên Ngọc đang cầm chắc tinh thần Phan Bội Châu .

Bắt đầu thấy ngán chuyện lẩn như chạch của các "trí thức lớn"!

Bác Slinkee có thể giải thích rõ hơn ý kiến của bác hay không?

Slinkee (khách viếng thăm) gửi lúc 13:08, 24/03/2011 - mã số 28977

Nếu một nửa cái bánh mì thịt là ổ bánh mì không tính về trọng lượng, bác Nguyên Ngọc đang cầm chắc tinh thần Phan Bội Châu .

Bắt đầu thấy ngán chuyện lẩn như chạch của các "trí thức lớn"!

Chủ nghĩa cải lương (khách viếng thăm) gửi lúc 00:31, 24/03/2011 - mã số 28946

Hồi trước học lịch sử (của đảng CS), họ chỉ trích ông Phan Chu Trinh theo chủ nghĩa cải lương, muốn hợp tác với Pháp.

Hồ Chí Minh chủ trương dùng bạo lực cho nên chê ông Phan Chu Trinh và ủng hộ ông Phan Bội Châu.

BTV gửi lúc 23:03, 23/03/2011 - mã số 28937

Lịch sử đã đi những con đường khác. Chúng ta đều biết song song với phong trào Duy Tân hòa bình của Phan Châu Trinh, là chủ trương “thiết huyết” của Phan Bội Châu, mà Phan Châu Trinh thẳng thắn chỉ ra rằng ông ấy đã lợi dụng sự ngu dốt của nhân dân (mà Phan Châu Trinh quyết ra công thức tỉnh) để kích động “nhằm thỏa mãn chính khuynh hướng hủy hoại của mình”.

Cuộc khai dân trí của phong trào Duy Tân, hoàn toàn ngoài ý muốn và chủ trương của những người khởi xướng, chịu ảnh hưởng tự nhiên và cũng tất yếu của phái thiết huyết, sự bất bình tự nhiên và quyết liệt của nhân dân tự phát, đã dẫn đến cuộc Trung Kỳ dân biến 1908 anh hùng của nhân dân nhưng tai hại cho một con đường đi đang được sáng suốt tính toán và thực hiện.

Nó đã được kẻ thù lập tức lợi dụng để tiến hành một cuộc tắm máu.

Chương trình anh minh và vĩ đại của ông bị phá vỡ và dở dang.

psonkhanh gửi lúc 22:13, 23/03/2011 - mã số 28928

"Chúng ta đều biết trong lịch sử không có “nếu”. Nhưng suy nghiệm từ lịch sử cho hôm nay thì bao giờ cũng cần. Những gì đã diễn ra thì đã diễn ra. Song phải chăng có thể một trong những nguyên nhân của những vấn nạn mà chúng ta, xã hội chúng ta, đang gặp ngày nay và vẫn còn rất loay hoay chưa thật tìm được đường ra, chính là ở sự dở dang vừa nói trên đó. Cuộc khai hóa cơ bản, do nhà khai hóa vĩ đại Phan Châu Trinh chủ trương và tiến hành một trăm năm trước thì nay vẫn dở dang, vẫn còn nguyên đó.

Rõ ràng tư tưởng của ông, chương trình của ông, trong cốt lõi của nó, hôm nay vẫn còn nguyên tính cập nhật, thậm chí còn nóng hổi hơn, cấp bách hơn.

Tiếp tục chương trình lớn của ông là trách nhiệm lịch sử của chúng ta, mỗi chúng ta, hôm nay, và cả ngày mai".

Thoát Á Luận

Gửi phản hồi mới (xin gõ tiếng Việt có dấu và tuân thủ Nguyên tắc Dân Luận để được chấp nhận)

Bạn có thể bịa một địa chỉ email bất kỳ, ví dụ test@gmail.com. Thông tin này sẽ không xuất hiện công khai khi phản hồi được đăng.
  • Use special [news] tag to display title, source and url of news.
  • Bạn có thể sử dụng các thẻ BBCode trong bài. Các địa chỉ URL sẽ được tự động chuyển thành liên kết.
  • Bạn có thể trích bài của người khác bằng thẻ [quote], ví dụ: [quote]Nội dung muốn trích dẫn[/quote]
  • Bạn có thể sử dụng những thẻ HTML sau: <a> <em> <strong> <ins> <b> <i> <u> <br> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h1> <h2> <h3> <h4> <h5> <table> <tbody> <td> <tr> <pre> <img> <div> <span> <object> <hr> <center> <font> <blockquote> <strike> <embed> <param> <del> <ins> <sub> <sup>
  • Bạn có thể chèn video vào bài viết bằng thẻ [video:địa_chỉ_url_của_video]
  • Cách dòng và cách đoạn sẽ được tự động chuyển thành xuống dòng.
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.

Nhấn vào đây để biết thêm chi tiết về cách định dạng bài viết...

To prevent automated spam submissions leave this field empty.
CAPTCHA
Bạn bắt buộc phải trả lời câu hỏi kiểm tra dưới đây. Nó giúp chúng tôi nhằm lọc bỏ các nội dung spam do robot tự động thực hiện.
2 + 5 =
Giải bài toán đơn giản này và nhập kết quả vào ô phía trên. Ví dụ, nếu thấy 1+3, thì hãy nhập 4.

Suy ngẫm

Tội lỗi lớn nhất của chúng ta là im lặng trước cái ác và cái xấu. Nhất là khi cái ác và cái xấu đang nắm quyền.

— Nguyễn Minh Châu

Mới Mới Mới

Thống kê truy cập

Hiện có 0 thành viên495 khách truy cập.


Kỷ lục: Có 4638 người ghé thăm vào 15-05-2014 lúc 09h47.

Độc giả Dân Luận từ đâu đến?

Locations of visitors to this page

Quỹ Dân Luận

ung-ho-dan-luan-3.png