Nguyễn Cảnh Bình - Từ Fukazawa Yukichi nhìn về Nguyễn Trường Tộ

Nguyễn Cảnh Bình
Dân Luận: Tác giả bài viết này, ông Nguyễn Cảnh Bình, hiện là giám đốc Công ty cổ phần sách Alpha Books, và là người vừa quyết định ra ứng cử đại biểu Quốc Hội khóa tới.
Chia sẻ bài viết này

Có thể nói, ở hai ông Nguyễn Trường Tộ và Fukuzawa Yukichi (Phúc-Trạch Dụ-Cát). Có rất nhiều sự tương đồng về thời đại, về đất nước, về tình hình thế giới bởi cả hai sống cùng trong một giai đoạn lịch sử. Từ thực tế trên, việc so sánh hai nhân vật lịch sử này, đồng thời cũng là những nhà tư tưởng về cải cách, mở cửa có thể mang lại cho chúng ta nhiều điều thú vị.

Những điểm tương đồng

Có thể nói, Fukuzawa Yukichi và Nguyễn Trường Tộ là hai người sinh cùng thời, và cả hai đều học rất giỏi. Điều thú vị nữa là hai người đều sinh ra từ một vùng đất có truyền thống, chứ không không phải ở thủ đô. Hai ông không xuất thân từ gia đình quá giàu có, nhưng cũng không phải ở gia đình quá nghèo.

Hai nước Nhật và Việt Nam ở thời mà các ông sinh sống thì cũng có một vài điểm tương đồng. Thí dụ như hai nước cùng đóng cửa với thế giới, nhưng bắt đầu bị các quốc gia phương Tây nhòm ngó.

Tại Nhật, năm 1853, hạm đội Mỹ xuất hiện gây một cú sốc lớn trên khắp nước Nhật. Anh trai thúc giục Fukuzawa tới Nagasaki học tiếng Hà Lan để nắm vững về súng ống phương Tây. Khi đó, ông mới 23 tuổi. Đến tháng 8-10/1858, Fukuzawa được bổ nhiệm làm người dạy tiếng Hà Lan cho lãnh địa Nakatsu. Tháng 7/1859: Nhật mở cửa ba cảng biển theo các điều khoản của "Hiệp ước hoà bình và hữu nghị", được ký một năm trước đó với Mỹ và một số nước châu Âu.

Ở Việt Nam, năm 1858, Pháp đánh Đà Nẵng. Nguyễn Trường Tộ lúc đó 30 tuổi, Nhà thờ xã Đoài mời ông làm giáo viên dạy chữ Hán. Giám mục Gauthier dạy ông tiếng Pháp và khoa học thường thức phương Tây.

Hai người cùng đi nước ngoài hầu như cùng thời điểm, như vậy cả Nguyễn Trường Tộ và Fukuzawa có điều kiện tiếp xúc Tây học từ sớm, biết tiếng Hà Lan, tiếng Anh, tiếng Pháp. Lại có dịp được ra nước ngoài nên hai ông có điều kiện tiếp xúc trực tiếp với văn minh, với thế giới vật chất và công nghệ của phương Tây, từ đó hình dung trong đầu những hoạt động, những tư tưởng mang tinh thần cải cách.

Đầu năm 1860, trong khuôn khổ các điều khoản của hiệp ước, chính quyền Shogun quyết định phái sứ giả sang Mỹ. Fukuzawa tình nguyện đi theo đoàn sang San Francisco, Mỹ. Từ Mỹ về trong năm đó, ông dịch và xuất bản cuốn sách đầu tay “Kaeitsugo”. Khoảng ba năm đầu sau đó, Fukuzawa chỉ chuyên tâm học hành và viết cuốn sách đầu tiên.

Trong những năm 1861-1863, ông sang châu Âu theo đoàn đàm phán mở thêm cảng biển và điều chỉnh tỷ giá hối đoái. Ông đến các nước như Pháp, Anh, Hà Lan, Đức, Nga và Bồ Đào Nha. Trong vai trò phiên dịch, Fukuzawa quan sát được rất nhiều điều mới mẻ và các thể chế tổ chức như bệnh viện, kho vũ khí, hầm mỏ, trường học. Dựa vào những điều chứng kiến trong chuyến đi, Fukuzawa xuất bản tập đầu tiên của tác phẩm Thực trạng phương Tây (Seiyo jijo). Tác phẩm này của ông được bán chạy nhất lúc bấy giờ. Đến năm 1866, ông hoãn việc viết tiếp tập hai cuốn Thực trạng phương Tây để giành thời gian dịch cuốn Kinh tế chính trị của J. H. Burton. Trong cuốn sách xuất bản năm 1867, ông thảo luận về “những cột trụ chính yếu” và mạng lưới xã hội vô hình thiết lập nên xã hội văn minh. Sau đó, ông tiến hành dịch các tác phẩm quan trọng của Anh cho người Nhật đọc, học tập và tiếp thu.

Còn ở Việt Nam, những năm 1859-1860, Nguyễn Trường Tộ được giám mục Gauthier đưa qua Hương Cảng, Singapore, Thụy Sĩ. Trên đường đi ông có ghé Roma yết kiến Giáo hoàng rồi cuối cùng sang Paris theo học trong gần 2 năm.

Vào năm 1861, khi Đại đồn Kỳ Hoà thất thủ, ông nhận làm phiên dịch cho Pháp với mong muốn góp phần mình cho sự hoà hoãn hai bên. Ông viết thư gửi triều đình trong đó nêu ý kiến là nên hoà với Pháp. Sau đó, ông viết bản điều trần đầu tiên. Đến quãng năm 1862-1863, ông thôi không làm phiên dịch nữa vì thất bại trong việc điều đình. Thời gian này, ông tham gia xây cất tu viện ở Sài Gòn và dồn tâm trí soạn kế hoạch giúp phát triển đất nước. Vào tháng 3/1863, ông gửi triều đình văn bản “Bàn về tình thế lớn trong thiên hạ”. Tiếp đó, ngày 29/3/1863, ông gửi bản Trần tình. Một năm sau đó, ông gửi triều đình văn bản “Kế hoạch duy trì hoà ước mới”, và “Kế hoạch làm cho dân giàu nước mạnh”. Tất cả là những bản điều trần!

Và những khác biệt

Nhưng đáng tiếc thay, nếu so sánh với Fukuzawa, Nguyễn Trường Tộ có nhiều nhược điểm, thiếu sót. Điểm mấu chốt làm nên sự khác biệt giữa công cuộc Duy Tân Minh Trị ở Nhật và thời kỳ trì trệ của Tự Đức ở Việt Nam có lẽ cũng bắt nguồn từ chính sự khác biệt về lối tư duy và hành động của hai nhà trí thức đại diện này.

Năm 1867, Fukuzawa lại sang Mỹ, tới Washington và New York với nhiệm vụ thương lượng mua tàu chiến của chính phủ Mỹ. Nhưng mục đích chính của Fukuzawa là tìm mua sách cho các sinh viên và ông đã mua sách bằng tất cả số tiền mà ông có. Về nước, Fukuzawa mở trường KEIO. Chỉ trong năm đó (1867), số học sinh của trường đã lên đến 100. Thời gian này, ông chủ yếu đọc, viết sách và giảng dạy. Những cuốn sách miêu tả cuộc sống phương Tây của ông rất được người dân Nhật Bản yêu thích, điều đó cho thấy sự quan tâm của người dân đối với thế giới bên ngoài.

Với kinh nghiệm học được từ người phương Tây qua sách vở và những chuyến thị sát, ông đã nhiệt huyết truyền bá những tư tưởng tiến bộ bằng mọi cách có thể. Ông đã tách mình ra khỏi biến động chính trị cuối thời Mạc phủ Edo, thầm lặng dịch và viết sách.

Ngày 4/7/1868, cuộc nội chiến giữa hai phe cải cách và bảo thủ ở Nhật Bản bùng nổ. Fukuzawa đã nói với học sinh, lúc bấy giờ chỉ còn 18 người: “Cho dù có bất kỳ điều gì xảy ra, cho dù cuộc chiến tranh tàn phá đất nước ta như thế nào, chúng ta sẽ không bao giờ từ bỏ kiến thức của phương Tây. Chừng nào ngôi trường này còn đứng vững, Nhật Bản vẫn sẽ là quốc gia văn minh trên thế giới”.

Sau năm 1868, Fukuzawa dành hết thời gian, sức lực cho công việc giảng dạy ở Keio và giúp lập thêm nhiều trường học mới. Ông cũng dịch và viết thêm nhiều sách về phương Tây, viết những sách giáo khoa cơ bản về rất nhiều lĩnh vực như vật lý, địa lý, nghệ thuật quân sự, nghị viện Anh, các mối quan hệ quốc tế. Sau đó, vào năm 1876, Fukuzawa xuất bản cuốn Khuyến học, tác phẩm nổi tiếng nhất. Ông thúc giục người Nhật học đọc, học viết, học những phép toán và bàn tính, cách để sử dụng khối lượng và dụng cụ đo đạc, rồi tiếp đến là học những lĩnh vực khoa học khác như địa lý, vật lý, lịch sử, kinh tế và đạo đức. Lúc này, ông 41 tuổi.

Về Nguyễn Trường Tộ, những công việc thì vẫn như vậy. Năm 1865, ông gửi triều đình văn bản “Về việc mua thuyền và đóng thuyền máy”. Vào đầu năm 1866, khi được mời đến Huế, ông tiếp tục gửi văn bản “Kế hoạch khai thác tài nguyên đất nước”. Đến tháng 4/1866: ông thảo thư Tây Soái có châu phê của Vua. Đây vẫn là một bản điều trần và gửi thư cho Vua. Tháng 8/1866, Nguyễn Trường Tộ cùng giám mục Gauthier đến Huế, chuẩn bị đi Pháp, được vua Tự Đức tiếp kiến.

Từ tháng 9 đến hết năm 1866, ông tiếp tục gửi văn bản và thư tới triều đình, cụ thể như văn bản “về việc học thực dụng” và “Phải tạm thời dựa vào Pháp” và những bức thư về vấn đề khác nhau. Vào năm 1867,ông cùng một số quan chức đáp tàu đi Pháp. Tháng 3 năm đó, ông tới Paris. Rồi đến ngày 15/11/1867, ông soạn văn bản “Tế cấp bát điều”. Tháng 2/1868, về tới Huế, ông được vua Tự Đức tặng thưởng. Tháng 3 năm sau đó, Nguyễn Trường Tộ viết: “Tổ chức gấp việc khai mỏ”.Trong các tháng 3-5/1868, ông viết nhiều văn bản thúc giục triều đình cử người đi Pháp học

Tiếp tục như vậy, suốt năm 1871, Nguyễn Trường Tộ viết rất nhiều văn bản đề xuất việc thông thương với Pháp như “Chỉnh đốn quân đội và quốc phòng”, “Canh tân và mở rộng quan hệ ngoại giao”, “Về chính sách nông nghiệp”; “nên mở cửa chứ không nên khép kín”. Rất tiếc, ngày 24/11/1871, Nguyễn Trường Tộ mất ở quê, hưởng thọ 41 tuổi. Nguyễn Trường Tộ mất sớm nhưng tôi tin rằng, dù ông còn sống, ông sẽ vẫn không làm gì khác hơn ngoài việc viết tấu trình.

Nguyễn Trường Tộ đã liên tiếp gửi lên triều đình Huế 30 bản điều trần đề xuất canh tân, xây dựng đất nước giàu mạnh và gần sáu chục bản điều trần khác đề cập đủ mọi lĩnh vực.

Tôi không nghĩ rằng ở thời đại Nguyễn Trường Tộ, việc mở trường có quá nhiều khó khăn. Việc dịch sách, ngược lại thì rất khó vì lúc đó hầu như chúng ta chỉ sử dụng tiếng Hán và phụ thuộc nhiều vào sách dịch của người Trung Quốc. Tại Trung Quốc, mãi đến những năm 1903, Lương Khải Siêu và Khang Hữu Vi mới ồ ạt triển khai dịch sách của phương Tây cho người Trung Quốc, điều này cho thấy Nguyễn Trường Tộ khó lòng làm được việc này ở Việt Nam thời điểm đó.

Còn Fukuzawa thì vào năm 1875 xuất bản cuốn "Văn minh khái luận" ra đời, nhằm thuyết phục trí thức Nhật Bản chấp nhận quá trình hiện đại hoá. Ngày 1/3/1882, Fukuzawa tự mình xuất bản tờ Jiji-shimpo. Trước đó, Fukuzawa muốn mở một tờ báo nhằm thúc đẩy việc sớm thiết lập Nghị viện nhưng kế hoạch này đã bị gác lại vì sự chia rẽ nội bộ. Năm 1885, Fukuzawa viết bài báo gây rất nhiều tranh cãi Datsu - a - ron [Thoát Á Luận], kêu gọi Nhật Bản hãy học theo phương Tây và nhanh chóng hiện đại hóa…

Đánh giá của hậu thế

Lịch sử biết đến Fukuzawa Yukichi như một nhà cải cách chính trị xã hội, nhà giáo dục tiên phong, nhà tư tưởng tiêu biểu của Nhật Bản từ cuối thời Edo, đầu thời Minh Trị, thời kỳ diễn ra những chuyển biến lớn lao trong lịch sử Nhật Bản. Tư tưởng của ông có ảnh hưởng rất lớn tới phong trào Khai sáng ở Nhật Bản vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, tạo tiền đề cho Nhật Bản trở thành một cường quốc trên thế giới. Lòng biết ơn của người Nhật đối với Fukuzawa được thể hiện qua việc in hình ông trên tờ tiền 10.000 yen, dù ông không phải là một đấng quân vương hay võ tướng lỗi lạc của đất nước Mặt trời mọc.

Fukuzawa để lại ngôi trường Keio mà ngày nay là Đại học Keio (hiện trường Keio hệ chính thức có khoảng 28.000 sinh viên và 5.000 nghiên cứu sinh). Ông cũng để lại hàng chục cuốn sách dịch và nhiều sách do ông viết. Ông được coi là người khởi xướng cho việc dịch sách ở Nhật Bản, mang lại tác động to lớn cho xã hội Nhật Bản.

Còn đối với Nguyễn Trường Tộ, theo nhiều học giả và công chúng, các bản điều trần của ông nếu được áp dụng là một sách lược lớn biến Việt Nam thành một nước hùng cường, tạo nên chuyển biến quan trọng trong lịch sử giữ nước của dân tộc Việt Nam.

Học giả Lê Thước phê bình công nghiệp bình sinh của ông: "Nguyễn Trường Tộ là nhà khoa học, nhà chính trị và cũng là nhà tân học nước ta xưa. Tư tưởng và kiến thức của tiên sinh hơn người đồng thời muôn nghìn".

Tên của ông được đặt cho nhiều trường học và đường phố tại Việt Nam, nhưng chưa có đồng tiền nào mang hình ông mặc dầu ông cũng được coi là nhà tư tưởng tiến bộ, có tinh thần cách tân. Nguyễn Trường Tộ thường được trí thức Việt Nam coi là hình mẫu thất bại trong mong ước hiện đại hóa Việt Nam vào thế kỷ 19. Nhiều người cũng coi ông như bài học để chỉ ra sai trái của triều đình mà quên đi những sai lầm của chính ông.

Tư tưởng tiền nhân để lại

Fukuzawa tin rằng giáo dục là cách duy nhất để đạt tới văn minh, bởi bản chất của văn minh là sự phát triển kiến thức và đạo đức nội tại của dân tộc:

"Văn minh có nghĩa là đạt được cả những tiện nghi vật chất lẫn sự nâng cao tinh thần của con người. Nhưng cái tạo ra những tiện nghi vật chất và nâng cao tinh thần của con người là kiến thức và đạo đức, [do đó] bản chất của văn minh chính là quá trình phát triển kiến thức và đạo đức con người."

Fukuzawa là người đưa ra nguyên tắc nổi tiếng: "Độc lập quốc gia thông qua độc lập cá nhân", tức là một xã hội muốn phát triển phải dựa trên những cá nhân có khả năng tư duy độc lập và sáng tạo, chứ không phải dựa vào Chính phủ. Ông kêu gọi các sĩ phu Nhật Bản làm việc theo phương châm "coi trọng quốc gia và coi nhẹ chính phủ", tự tin vào sức mạnh cá nhân mà không phụ thuộc vào sức mạnh của người khác.

Tháng 5 năm 1863, Nguyễn Trường Tộ soạn xong ba văn bản để gửi lên Triều đình Huế: bản thứ nhất là Tế cấp luận, bản thứ hai là Giáo môn luận, bản thứ ba là Thiên hạ phân hợp đại thế luận. Trong ba bản đó, bản Tế cấp luận là văn bản quan trọng nhất. Nội dung của bản này đề cập đến việc canh tân và phát triển đất nước. Với Tế cấp luận ông đã khẳng định: "Tế cấp luận thâu tóm trí khôn của thiên hạ 500 năm nay... Bài Tế cấp luận của tôi nếu đem ra thực hành hàng trăm năm cũng chưa hết".

Trong giáo dục, ông phản đối lối học tầm chương trích cú, đóng cửa khư khư giữ lấy cái sự học lỗi thời chỉ cốt có học vị bằng cấp. Ông chủ trương học để thực hành. Ngay cả bản thân, ông không hề đề tên ứng thí một khoa nào, không hề có bằng cấp gì nhưng kiến thức của ông sâu rộng mang tầm bách khoa, uyên thâm trong nhiều lĩnh vực.

Theo ông cần phải đưa vào chương trình giáo dục những tri thức về nông nghiệp, địa lý, thiên văn, công nghệ, luật pháp, nghĩa là những gì xã hội, cuộc sống hiện đại thực sự cần tới trước mắt và lâu đài, chứ không phải dùi mài tứ thư ngũ kinh với những giáo huấn xa vời của Khổng Mạnh. Ông cũng sớm đề xuất soạn Tự điển cho người học, nghiên cứu Hán học, Tây học.

Dường như toàn bộ sự nghiệp, tư tưởng của Nguyễn Trường Tộ chỉ gói gọn trong mấy từ viết điều trần. Không thể đếm được ông đã viết bao nhiêu bản điều trần trong cuộc đời ngắn ngủi của ông, và dù những bản điều trần này được rất nhiều trí thức Việt Nam hiện đại ca ngợi là tư tưởng lớn thì cũng chỉ dừng lại ở mức độ đề xuất, chứ không phải là bắt tay vào làm (thực hiện).

Trong khi đó, Fukuzawa đã dịch và viết nhiều sách, mở trường dạy học, lập báo, hợp tác và hướng dẫn các trí thức quốc gia láng giềng. Fukuzawa có gửi điều trần lên Thiên Hoàng nhưng không nhiều và không phải là hành động chính yếu của ông. Có thể khi đó, Minh Trị đã là một nhà vua anh minh nhưng ở Fukuzawa, tư duy là hành động. Điều quan trọng hơn nữa, đó là Fukuzawa hướng những đề xuất, ý tưởng, giải pháp của mình vào đông đảo người dân và trí thức Nhật Bản. Ông truyền tinh thần canh tân của mình cho hàng nghìn sinh viên theo hoc ở Keio, cho hàng triệu người Nhật qua các cuốn sách ông dịch, và qua những bài báo gây nhiều tranh cãi…

Qua bài học thành công và thất bại của Fukuzawa Yukichi và Nguyễn Trường Tộ có thể tìm ra được cách hành xử thích đáng hơn của trí thức Việt Nam trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.

Nguồn: Tạp chí Tia sáng điện tử,
đăng ngày 23/6/2010, truy cập gần nhất ngày 13/3/2011

Admin gửi hôm Thứ Ba, 22/03/2011
Bạn đánh giá bài viết này thế nào?

Vũ Đông Hà - Những con cừu ngoan ngoãn đi theo đúng lề đã vạch

Tống Văn Công - Phải thực hiện tư tưởng Hồ Chí Minh: DÂN CHỦ LÀ ĐỂ CHO DÂN ĐƯỢC MỞ MỒM RA NÓI

Lưu Hiểu Ba - Tôi không có kẻ thù

Nguyễn Trung - Nỗi lo chệch hướng

Lê Anh Tuấn - Đất nước Việt Nam dân chủ phải là mảnh đất "tôn trọng sự khác biệt"


đoán mò (khách viếng thăm) gửi lúc 12:17, 29/03/2011 - mã số 29421
Trích dẫn:
Sao quan VN không bắt dân làm nhanh ? Vì quan cũng lười bỏ xừ. Quan lười vì vua cũng đếch có yêu cầu cao. Vua không có yêu cầu cao vì dân không đòi hỏi. Dân không đòi hỏi vì đất nhiều tài nguyên.

Thời ấy nước Nhật ở tình trạng nội chiến bác ạ, các sứ quân chia phe đánh nhau chết bỏ và bắt dân chúng làm nô dịch.

Trong chiến tranh VN dân chúng ở miền Bắc cũng thế. Nhớ lại năm 75 các cán bộ trai gái vào miền Nam đi đứng như chạy giặc. Họ bước rất nhanh nhưng bước chân không dài, gần như chạy lúp xúp vậy.

efacx gửi lúc 18:43, 28/03/2011 - mã số 29377
đoán mò viết:
Đi nhanh, muốn giải quyết cho xong, theo tôi nghĩ cũng từ giới samurai. Thời ấy giới nông dân phải làm nô dịch cho các sứ quân và samurai, phải hoàn tất những chỉ tiêu được đặt ra, nếu không thì sẽ bị trừng phạt.

Nếu bác efacx xem phim Shogun sẽ thấy khi nhà thám hiểm người Anh sang Nhật nghiên cứu cách giành ảnh hưởng của người Hà Lan, thì vị Shogun giao ông ta cho một làng nông dân và lệnh rằng trong một thời gian ngắn dân làng phải dạy cho ông ta nói tiếng Nhật sành sỏi. Nếu không thì cả làng sẽ bị... chém đầu!

Sao quan VN không bắt dân làm nhanh ? Vì quan cũng lười bỏ xừ. Quan lười vì vua cũng đếch có yêu cầu cao. Vua không có yêu cầu cao vì dân không đòi hỏi. Dân không đòi hỏi vì đất nhiều tài nguyên.

efacx gửi lúc 18:40, 28/03/2011 - mã số 29375
Thiet viết:
Đừng quên rằng nước Nhật là thủ phạm khiến cho hai triệu nguời VN chết đói vào thời kỳ cuối thế chiến thứ hai ( 1945) bằng cách cướp đoạt thóc lúa đem đốt chạy nhà máy phát điện . Tội ác của quân đội "Thiên hoàng" còn mới lắm , sao mọi người đễ quên vậy . Tội ác diệt chủng khủng khiếp đó không chỉ diễn ra ở VN mà còn ở Tàu và Hàn . Người Tàu , người Hàn chưa hay không thể nào quên tội ác đó, người Việt cũng không thể quên tội ác của quân Tàu .

I) Về chuyện thù oán người Nhật hay người nào đó
1) Đồng ý là chúng ta có trí nhớ ngắn. Nhưng trí tuệ còn ngắn cũn, thì trí nhớ làm sao mà dài được

2) Nếu cứ thù, thì dân tộc ta phải thù nhiều lắm: Tàu, Mông, Pháp, Nhật, Mỹ, Nga, Do Thái. Ngoài ra, cũng còn phải thù chính người VN, bởi chính người VN cũng làm người VN chết nhiều (do ngu dốt nên xảy ra nội chiến, do ngu dốt nên xảy ra tai nạn giao thông 11 nghìn người / năm), do ngu dốt nên bị ung thư 120 nghìn người / năm, do ngu dốt nên giết nhau cỡ 1000-5000 người / năm, do ngu dốt nên kìm hãm lẫn nhau trong phát triển kinh tế: quan thì tham và ngu, dân thì gian và dốt, ....)

Tóm lại, bác bảo phải thù ai vào năm 2011 này ?

II) Chuyện thù oán bọn nó có liên quan tới việc khen bọn nó tài giỏi hay không? Thread này đang bàn về sự khác biệt của 2 ông Tộ và Wa, suy ra sự khác biệt của 2 dân tộc, cớ sao lại phải nói tới mối thù ?

Thiet (khách viếng thăm) gửi lúc 07:28, 28/03/2011 - mã số 29348

Chớ thấy sang bắt quàng làm họ ,cùng nhau ca tụng người Nhật tốt đẹp .
Đừng quên rằng nước Nhật là thủ phạm khiến cho hai triệu nguời VN chết đói vào thời kỳ cuối thế chiến thứ hai ( 1945) bằng cách cướp đoạt thóc lúa đem đốt chạy nhà máy phát điện . Tội ác của quân đội "Thiên hoàng" còn mới lắm , sao mọi người đễ quên vậy . Tội ác diệt chủng khủng khiếp đó không chỉ diễn ra ở VN mà còn ở Tàu và Hàn . Người Tàu , người Hàn chưa hay không thể nào quên tội ác đó, người Việt cũng không thể quên tội ác của quân Tàu .

đoán mò (khách viếng thăm) gửi lúc 12:34, 26/03/2011 - mã số 29213
Trích dẫn:
- Ý hay về việc dáng khom khom là do hay ngồi xếp bằng. Thanks.
- Tuy nhiên việc đi nhanh như chạy thì không do ngồi xếp bằng, đó là do mong muốn giải quyết công việc nhanh.

Người Nhật không ngồi xếp bằng mà họ quỳ và ngồi lên bắp chuối chân. Với tư thế này thì lưng thẳng không cong, và khi đứng dậy không tạo dáng lom khom. Nếu đi đứng lom khom có lẽ do một yếu tố nào khác, hay họ cố ý để tỏ sự phục tùng các sứ quân.

Đi nhanh, muốn giải quyết cho xong, theo tôi nghĩ cũng từ giới samurai. Thời ấy giới nông dân phải làm nô dịch cho các sứ quân và samurai, phải hoàn tất những chỉ tiêu được đặt ra, nếu không thì sẽ bị trừng phạt.

Nếu bác efacx xem phim Shogun sẽ thấy khi nhà thám hiểm người Anh sang Nhật nghiên cứu cách giành ảnh hưởng của người Hà Lan, thì vị Shogun giao ông ta cho một làng nông dân và lệnh rằng trong một thời gian ngắn dân làng phải dạy cho ông ta nói tiếng Nhật sành sỏi. Nếu không thì cả làng sẽ bị... chém đầu!

đoán mò (khách viếng thăm) gửi lúc 11:59, 26/03/2011 - mã số 29210
Trích dẫn:
Tôi không hiểu với dân số 5 triệu so với Pháp là 31 triệu, trình độ quân sự sử dụng gươm gáo để chiến đấu với đại bác và súng ống tôi không hiểu vua Minh Mạng sẽ đối chọi với thực dân Pháp như thế nào.

Nếu bác là vua lúc bấy giờ thì bác sẽ làm gì trong hoàn cảnh đó?

Pháp dù đông dân nhưng là quân viễn chinh và thời ấy giao thông đường biển rất khó khăn nên lực lượng không đáng kể so với dân VN nếu được huy động đúng cách và đúng mức. Nên nhớ rằng ngay thời Trịnh/Nguyễn, hải quân VN đã đánh thắng các chiến thuyền một nước từ Châu Âu (tôi không nhớ nước nào, dường như là Hà Lan).

Một vị Vua giỏi phải có viễn kiến, không chần chờ (do mềm yếu) để đến lúc nguy khốn, nước đến chân mới lo chạy như vua Tự Đức. Một vị vua giỏi cần biết lo xa, nghe lời phải của quần thần (ví dụ Nguyễn Trường Tộ), biết ngoại giao khéo, biết cân bằng quyền lực thì khỏi phải rơi vào vòng chiến (như Thái Lan).

Tôi không phải là vua bác ơi. Tôi chỉ là tên ... đoán mò.

efacx gửi lúc 00:23, 26/03/2011 - mã số 29175
BTV viết:
- Hải quân do người Anh huấn luyện, bộ binh do người Đức huấn luyện: một lần nữa, sự giàu có của Nhật Bản lại giải thích việc vì sao họ có thể thuê người phương Tây làm việc cho họ.

Cảm ơn BTV vì chỉ dẫn tới nguồn thông tin hay

BTV gửi lúc 22:02, 25/03/2011 - mã số 29152
efacx viết:
BTV viết:
Như vậy, dựa trên quy mô dân số có thể thấy rằng việc Nhật Bản không bị xâm lược bởi thực dân phương Tây là yếu tố có thể lý giải được.

Dân số ít hơn cũng là một trong các bất lợi cho VN.

Nhưng nếu so Japan với China, thì sẽ hơi khó hiểu tại sao Japan không bị chiếm, mà China lại bị chiếm. Có thể có các yếu tố khác giải thích sự khác biệt của 2 nước này ?

Sau khi lật đổ Mạc phủ Tokugawa và thành lập chính phủ Minh Trị, Nhật Bản đã tiến hành chính thức hiện đại hóa vũ khí bằng cách nhập khẩu vũ khí phương Tây và cuối cùng người Nhật đã có thể tự sản xuất vũ khí ngay trong nước và thuê chuyên gia nước ngoài huấn luyện quân sự cho quân đội chính phủ. Sau đó, trong một phần tư thế kỷ, Nhật Bản đã thành công trong công cuộc hiện đại hóa đến nỗi có thể triển khai những đạo quân được trang bị và tổ chức theo lối mới, với hải quân được người Anh huấn luyện, bộ binh thì do người Đức huấn luyện.
http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_qu%C3%A2n_s%E1%BB%B1_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n

Có hai ý cần phân tích ở đây:

- Hiện đại hóa vũ khí bằng cách nhập khẩu vũ khí phương Tây: để nhập khẩu vũ khí thì Nhật Bản cần phải xuất khẩu hàng hóa, nhập khẩu vũ khí càng nhiều thì phải xuất khẩu càng nhiều hàng hóa. GDP của Nhật Bản tương đương với các nước phương Tây lý giải vì sao Nhật Bản làm được việc hiện đại hóa vũ khí nhanh chóng hơn các quốc gia khác. Sự giàu có của một quốc gia là tiền đề quan trọng để hiện đại hóa quân đội.

- Hải quân do người Anh huấn luyện, bộ binh do người Đức huấn luyện: một lần nữa, sự giàu có của Nhật Bản lại giải thích việc vì sao họ có thể thuê người phương Tây làm việc cho họ.

Nhìn lại Việt Nam, triều Nguyễn không đủ khả năng tài chính để có thể thuê chuyên gia quân sự nước ngoài để huấn luyện cho quân đội nhà Nguyễn. Sự giới hạn về tài chính đồng nghĩa với việc giới hạn khả năng hiện thực hóa ý tưởng thành hiện thực.

Nếu xét trong bối cảnh hiện tại, tất cả những người quan tâm đến quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa đều biết rằng quân đội Việt Nam cần hiện đại hóa một cách nhanh chóng nhưng khả năng tài chính luôn là giới hạn của những mong muốn.

BTV gửi lúc 21:52, 25/03/2011 - mã số 29148
Hy Văn viết:
BTV viết: "Như vậy, dựa trên quy mô dân số có thể thấy rằng việc Nhật Bản không bị xâm lược bởi thực dân phương Tây là yếu tố có thể lý giải được."
Xin phép bác BTV, cho em chửi bác phát về câu phát biểu này. Chiến tranh xâm lược thì hình thức tổ chức quân đội và công cụ tác chiến đóng vai trò quyết định chứ liên quan gì đến dân số. Ấn Độ thế kỷ 18-19(khi đó gồm cả Pakistan, Bangladesh) dân số gấp 5 lần dân số Anh; Trung Quốc dân số thế kỷ 19 cũng gấp đôi liên quân Anh-Pháp-Bồ-Nhật cộng lại; Mông Cổ của Thành Cát Tư Hãn dân số so với Trung Nguyên-Ba Tư-Nga-Trung Á chắc như hạt cát giữa biển khơi...

Giữa hai quốc gia có trình độ quân sự ngang nhau thì quốc gia nào có dân số lớn hơn thì quốc gia đó sẽ có ưu thế hơn về mặt quân sự.

Trình độ quân sự của Nhật Bản thời đó có thể thua kém so với các nước phương Tây nhưng không đến mức chênh lệch như Pháp và Việt Nam.

Những ví dụ bác đưa ra hoàn toàn có thể lý giải được bởi vì trình độ quân sự của các quốc gia đi xâm lược rất cao so với các nước thuộc địa, một bên dùng súng còn bên kia dùng gươm giáo thì dĩ nhiên là bên dùng súng ống chiếm ưu thế hơn.

Mông Cổ họ sử dụng ngựa cộng với việc phát minh ra bàn đạp nên xây dựng được đội kỵ binh hùng mạnh nhất thời bấy giờ nên chiếm ưu thế về mặt quân sự so với các quốc gia khác.

Thắc mắc của bác liên quan đến một vấn đề: Nhật Bản biết sử dụng súng làm vũ khí từ năm nào? Tôi sẽ cố gắng tìm hiểu để trả lời cho bác.

Hy Văn (khách viếng thăm) gửi lúc 19:07, 25/03/2011 - mã số 29119

BTV viết: "Như vậy, dựa trên quy mô dân số có thể thấy rằng việc Nhật Bản không bị xâm lược bởi thực dân phương Tây là yếu tố có thể lý giải được."
Xin phép bác BTV, cho em chửi bác phát về câu phát biểu này. Chiến tranh xâm lược thì hình thức tổ chức quân đội và công cụ tác chiến đóng vai trò quyết định chứ liên quan gì đến dân số. Ấn Độ thế kỷ 18-19(khi đó gồm cả Pakistan, Bangladesh) dân số gấp 5 lần dân số Anh; Trung Quốc dân số thế kỷ 19 cũng gấp đôi liên quân Anh-Pháp-Bồ-Nhật cộng lại; Mông Cổ của Thành Cát Tư Hãn dân số so với Trung Nguyên-Ba Tư-Nga-Trung Á chắc như hạt cát giữa biển khơi...

efacx gửi lúc 18:55, 25/03/2011 - mã số 29118
BTV viết:
Như vậy, dựa trên quy mô dân số có thể thấy rằng việc Nhật Bản không bị xâm lược bởi thực dân phương Tây là yếu tố có thể lý giải được.

Dân số ít hơn cũng là một trong các bất lợi cho VN.

Nhưng nếu so Japan với China, thì sẽ hơi khó hiểu tại sao Japan không bị chiếm, mà China lại bị chiếm. Có thể có các yếu tố khác giải thích sự khác biệt của 2 nước này ?

efacx gửi lúc 18:51, 25/03/2011 - mã số 29117
BTV viết:
Nói chung thì Việt Nam chẳng có một nét tương đồng nào với Nhật Bản như mọi người thường nghĩ ngoại trừ được quy định thuộc châu Á.

Tôi đồng ý, có rất ít nét tương đồng.

efacx gửi lúc 18:50, 25/03/2011 - mã số 29116
VN2006A viết:
efacx viết:
Xem Film thì thấy người Nhật cổ quả có thế thật, 2 chân khom vào nhau, luôn tất bật, nửa đi, nửa chạy!!!

Nhưng nguyên nhân chắc là do người Nhật hay ngồi xếp bằng, nên khi đứng dậy đi, có dáng như vậy.

- Ý hay về việc dáng khom khom là do hay ngồi xếp bằng. Thanks.
- Tuy nhiên việc đi nhanh như chạy thì không do ngồi xếp bằng, đó là do mong muốn giải quyết công việc nhanh.

VN2006A (khách viếng thăm) gửi lúc 18:24, 25/03/2011 - mã số 29112
efacx viết:

Tôi không nói về giới Samurai, tôi nói về nông dân bình thường cơ. Bác xem "7 Samurai", "Ugetsu" thì thấy người nam nông dân khi đi lại, giáng vẻ của họ long tong, khom khom, nhanh nhanh thế nào.

Bọn Triều Tiên (bắc Hàn) và cả Nam hàn nữa ghét bọn Nhật lắm, y như VN ghét TQ hay ngược lại vậy!!! Mấy thằng sinh viên Bắc Hàn thời xưa chuyên chê bọn Nhật là bọn không "biết đi", lạch bạch như con vịt.

Xem Film thì thấy người Nhật cổ quả có thế thật, 2 chân khom vào nhau, luôn tất bật, nửa đi, nửa chạy!!!

Nhưng nguyên nhân chắc là do người Nhật hay ngồi xếp bằng, nên khi đứng dậy đi, có dáng như vậy.

he he...

lại nhớ thuở thiếu thời bọn SV Mông Cổ đi lại khuỳnh khoàng, khệnh khạng trước bọn VN, bọn VN trố mắt lên nhìn. Các chú Mông Cổ tự hào: chúng tao cưỡi ngựa quanh năm!!!

Bọn VN thấy vậy dạng chân thật rộng ra cũng khệnh khạng và tuyên bố: bọn tao cưỡi Trâu quanh năm, lưng Trâu rộng hơn lưng Ngựa!!! :-))

BTV gửi lúc 18:23, 25/03/2011 - mã số 29111
đoán mò viết:
Ý tôi muốn nói thời quân Pháp sang xâm lăng VN, Vua Tự Đức có máu nghệ sĩ nên có lẽ mềm yếu và thiếu bản lĩnh để chống chọi. Nếu là Vua Minh Mạng thì tình thế chắc đã hoàn toàn khác hẳn.

Tôi không hiểu với dân số 5 triệu so với Pháp là 31 triệu, trình độ quân sự sử dụng gươm gáo để chiến đấu với đại bác và súng ống tôi không hiểu vua Minh Mạng sẽ đối chọi với thực dân Pháp như thế nào.

Nếu bác là vua lúc bấy giờ thì bác sẽ làm gì trong hoàn cảnh đó?

BTV gửi lúc 18:20, 25/03/2011 - mã số 29109
efacx viết:
đoán mò viết:
Một so sánh nữa cũng không cân xứng: ông F.Y. thọ gần 68 tuổi trong khi ông NTT chỉ khoảng 43 tuổi thôi. Một ông có chừng 50 năm trưởng thành đóng góp cho đời, còn ộng kia được 25 năm. Sự khác biệt quá xa!

Ở VN đồng thời với Nguyễn Trường Tộ cũng có ông Bùi Viện là một nhân tài lỗi lạc, tiếc rằng cũng qua đời rất sớm khi chưa đến 40 tuổi.

Nếu không đổ lỗi cho khí hậu VN thời đó độc hại, thì phải đổ lỗi cho dân tộc VN ngu dốt không biết cách giữ gìn sức khỏe, không biết chế ra thuốc để chữa bệnh. Dân tộc mà ngu dốt thì nảy ra nhân tài tầm quốc tế thế nào được ?

Trích dẫn:
Năm 1874, Bùi Viện được Vua Tự Đức phái sang Mỹ cầu viện, ở Mỹ cả năm trời mới được gặp Tổng thống Mỹ nhưng tiếc thay ông không mang theo quốc thư để trình và phải trở về rồi đi một chuyến nữa!!! Chuyện này tương tự như Phan Bội Châu khi xuất dương cũng rất lơ mơ, phải nhờ một số người Tàu và Nhật tốt bụng mách nước về những việc quan trọng cần phải làm.

- Thế Fukuzawa không gặp những khó khăn về việc "không rõ đường đi nước bước" chắc? Họ cũng có khó khăn, nhưng họ tỉ mỉ lên kế hoạch, cái gì không biết thì cẩn thận hỏi.
- Tương tự như thế, Bùi Viện gặp khó khăn vì "không biết rằng phải có quốc thư mới được gặp tổng thống Mỹ", thế các nhân sĩ Japan khi ra nước ngoài thì không có khó khăn tương tự chắc ?

Dân tộc vừa ngu vừa lười như dân tộc ta, thì chỉ nên đổ lỗi cho ông trời đã bắt chúng ta phải tồn tại trên đời này thôi :)

Bác sử dụng số liệu GDP của tôi để chứng minh tuổi thọ dân Nhật Bản cao hơn Việt Nam vì một quốc gia có GDP bình quân đầu người cao hơn thì sẽ có tuổi thọ cao hơn.

Nói chung thì Việt Nam chẳng có một nét tương đồng nào với Nhật Bản như mọi người thường nghĩ ngoại trừ được quy định thuộc châu Á.

efacx gửi lúc 17:25, 25/03/2011 - mã số 29101
đoán mò viết:
Một so sánh nữa cũng không cân xứng: ông F.Y. thọ gần 68 tuổi trong khi ông NTT chỉ khoảng 43 tuổi thôi. Một ông có chừng 50 năm trưởng thành đóng góp cho đời, còn ộng kia được 25 năm. Sự khác biệt quá xa!

Ở VN đồng thời với Nguyễn Trường Tộ cũng có ông Bùi Viện là một nhân tài lỗi lạc, tiếc rằng cũng qua đời rất sớm khi chưa đến 40 tuổi.

Nếu không đổ lỗi cho khí hậu VN thời đó độc hại, thì phải đổ lỗi cho dân tộc VN ngu dốt không biết cách giữ gìn sức khỏe, không biết chế ra thuốc để chữa bệnh. Dân tộc mà ngu dốt thì nảy ra nhân tài tầm quốc tế thế nào được ?

Trích dẫn:
Năm 1874, Bùi Viện được Vua Tự Đức phái sang Mỹ cầu viện, ở Mỹ cả năm trời mới được gặp Tổng thống Mỹ nhưng tiếc thay ông không mang theo quốc thư để trình và phải trở về rồi đi một chuyến nữa!!! Chuyện này tương tự như Phan Bội Châu khi xuất dương cũng rất lơ mơ, phải nhờ một số người Tàu và Nhật tốt bụng mách nước về những việc quan trọng cần phải làm.

- Thế Fukuzawa không gặp những khó khăn về việc "không rõ đường đi nước bước" chắc? Họ cũng có khó khăn, nhưng họ tỉ mỉ lên kế hoạch, cái gì không biết thì cẩn thận hỏi.
- Tương tự như thế, Bùi Viện gặp khó khăn vì "không biết rằng phải có quốc thư mới được gặp tổng thống Mỹ", thế các nhân sĩ Japan khi ra nước ngoài thì không có khó khăn tương tự chắc ?

Dân tộc vừa ngu vừa lười như dân tộc ta, thì chỉ nên đổ lỗi cho ông trời đã bắt chúng ta phải tồn tại trên đời này thôi :)

efacx gửi lúc 17:19, 25/03/2011 - mã số 29100
đoán mò viết:
Trích dẫn:
Tôi cho rằng sự khác biệt giữa Fukuzawa và Nguyễn Trường Tộ có thể được giải thích (một phẩn) trong sự khác biệt giữa đàn ông Japan và VN thời đó. Xem phim về thời xưa Japan, thấy đàn ông của họ đi lại mang vẻ tất tả bận rộn, chứ không có ngồi ghếch chân ngâm thơ để mặc việc nhà cho phụ nữ như đàn ông VN.

Bác efacx ơi! Phim ảnh về xã hội Nhật thời xưa đa số nói về giới samurai (võ sĩ đạo hay quân nhân). Cho nên bác thấy họ hoạt động nhanh nhẹn, đi đứng theo lối ... chàng hảng cho ra vẻ mạnh bạo, ăn nói như nạt nộ với nhau tỏ ra có quyền uy.

Tôi không nói về giới Samurai, tôi nói về nông dân bình thường cơ. Bác xem "7 Samurai", "Ugetsu" thì thấy người nam nông dân khi đi lại, giáng vẻ của họ long tong, khom khom, nhanh nhanh thế nào.

efacx gửi lúc 17:15, 25/03/2011 - mã số 29098
BTV viết:
Số liệu thống kê dẫn ở trên cho thấy Việt Nam và Nhật Bản không có nét tương đồng về quy mô dân số, GDP và thu nhập bình quân đầu người.

Bài này có số liệu, xin cảm ơn

đoán mò (khách viếng thăm) gửi lúc 16:30, 25/03/2011 - mã số 29092
Trích dẫn:
Tôi cho rằng sự khác biệt giữa Fukuzawa và Nguyễn Trường Tộ có thể được giải thích (một phẩn) trong sự khác biệt giữa đàn ông Japan và VN thời đó. Xem phim về thời xưa Japan, thấy đàn ông của họ đi lại mang vẻ tất tả bận rộn, chứ không có ngồi ghếch chân ngâm thơ để mặc việc nhà cho phụ nữ như đàn ông VN.

Bác efacx ơi! Phim ảnh về xã hội Nhật thời xưa đa số nói về giới samurai (võ sĩ đạo hay quân nhân). Cho nên bác thấy họ hoạt động nhanh nhẹn, đi đứng theo lối ... chàng hảng cho ra vẻ mạnh bạo, ăn nói như nạt nộ với nhau tỏ ra có quyền uy.

Tôi cũng có cảm nhận xã hội Việt nam thường đặt nặng văn chương, thơ phú nhưng không phải thời nào cũng thế. Các lãnh vực này cũng tốt để làm đời sống cân bằng tinh thần/vật chất, làm việc/giải trí. Điều quan trọng là đừng đi quá đà làm mất cân xứng, nhất là trong những giai đoạn nhạy cảm.

Ý tôi muốn nói thời quân Pháp sang xâm lăng VN, Vua Tự Đức có máu nghệ sĩ nên có lẽ mềm yếu và thiếu bản lĩnh để chống chọi. Nếu là Vua Minh Mạng thì tình thế chắc đã hoàn toàn khác hẳn.

Khi có dịp thăm lăng tẩm của hai vị Vua này, chỉ nhìn vào kiến trúc là có thể tưởng tượng ra xã hội vào hai thời ấy khác nhau như thế nào.

đoán mò (khách viếng thăm) gửi lúc 15:27, 25/03/2011 - mã số 29085

Một so sánh nữa cũng không cân xứng: ông F.Y. thọ gần 68 tuổi trong khi ông NTT chỉ khoảng 43 tuổi thôi. Một ông có chừng 50 năm trưởng thành đóng góp cho đời, còn ộng kia được 25 năm. Sự khác biệt quá xa!

Ở VN đồng thời với Nguyễn Trường Tộ cũng có ông Bùi Viện là một nhân tài lỗi lạc, tiếc rằng cũng qua đời rất sớm khi chưa đến 40 tuổi.

Năm 1874, Bùi Viện được Vua Tự Đức phái sang Mỹ cầu viện, ở Mỹ cả năm trời mới được gặp Tổng thống Mỹ nhưng tiếc thay ông không mang theo quốc thư để trình và phải trở về rồi đi một chuyến nữa!!! Chuyện này tương tự như Phan Bội Châu khi xuất dương cũng rất lơ mơ, phải nhờ một số người Tàu và Nhật tốt bụng mách nước về những việc quan trọng cần phải làm.

Lúc cần người tài thì người tài thi nhau mất sớm. Khi cần loại bỏ bọn gian ác thì kẻ gian ác lại sống lâu vô kể; ai cũng có thể chỉ tên ra vô số đang ở làng Ba Đình. Than ôi, thật đau thương cho nước Việt ta!

Xin đọc thêm chi tiết về Bùi Viện:

http://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%B9i_Vi%E1%BB%87n
http://chimviet.free.fr/dantochoc/giaoluu/glvietmy/lvhs059.htm#buivien

Vô Danh (khách viếng thăm) gửi lúc 13:52, 25/03/2011 - mã số 29074

Theo tôi hiểu thì tác giả Nguyễn Cảnh Bình muốn so sánh sự thành bại giữa hai ông Nguyễn Trường Tộ và Fukazawa Yukichi là ở chỗ Fukazawa Yukichi nói và hành động, còn Ông Nguyễn Trường Tộ chỉ nói (viết và dâng sớ) chứ không có hành động nào cụ thể. Vậy thì theo ông Bình phải hành động thế nào, hay là tham gia ứng cử Quốc hôi thì mới là hành động thật sự (1). Cái này na ná giống câu "yêu sự thật, ghét giả rối" của ông y tá nào đó. Tôi nói vậy vì ai cũng hiểu Quốc Hội CHXH CN Việt Nam là thế nào. Còn trở về bình luận sự đóng góp của hai ông , tôi thiết nghĩ phải đưa ra bối cảnh mỗi nước mà suy xét. Không nên đưa ra chủ quan của mình và phán xét trên sự chủ quan đó. Ngoài ra còn yếu tố may mắn của quốc gia tại thời điểm đó cũng cần phải tính đến. Cuối cùng chúng ta cũng chẳng thể so sánh sự tưởng thưởng của người dân đối với sự đóng góp của mỗi ông. Mỗi dân tộc có một cách bày tỏ sự ngưỡng mộ khác nhau đối với sự đóng của các ông. Nếu cho rằng cách bày tỏ này hơn cách bày tỏ kia thì có lẽ hơi lộng ngôn.

Một vài ý kiến đóng góp. Có thể làm ai đó không hài lòng, xin thứ lỗi.

(1). Trích nguồn (http://vnexpress.net/gl/kinh-doanh/kinh-nghiem/2011/03/da-tu-ung-cu-dai-bieu-quoc-hoi-thi-khong-so-that-bai/)

BTV gửi lúc 19:16, 24/03/2011 - mã số 29004

Nhat Ban - Viet Nam.JPG
Số liệu so sánh dân số, GDP, Thu nhập bình quân đầu người Nhật Bản - Việt Nam năm 1820 và 1870 - Dữ liệu Historical Statistics of the World Economy: 1-2008 AD)

chart Nhat Ban - Viet Nam.JPG
Biểu đồ so sánh dân số, GDP, Thu nhập bình quân đầu người Nhật Bản - Việt Nam năm 1820 và 1870.

Tôi sẽ phân tích số liệu sau.

Việt Nam và Nhật Bản không tương đồng

Số liệu thống kê dẫn ở trên cho thấy Việt Nam và Nhật Bản không có nét tương đồng về quy mô dân số, GDP và thu nhập bình quân đầu người.

Năm 1820, dân số Nhật Bản là 31 triệu người, gấp 4,7 lần dân số của Việt Nam, đồng nghĩa với việc nếu Nhật Bản và Việt Nam xảy ra chiến tranh tại thời điểm đó thì 1 người Việt Nam sẽ phải chống lại với gần 5 người Nhật.

Nếu so sánh với các cường quốc phương Tây tai thời điểm đó thì Nhật Bản có dân số tương đương với Pháp (31 triệu), cao hơn Đức (24 triệu), Anh (21 triệu), 12 quốc gia Tây Âu gộp lại cũng chỉ có 114, 5 triệu người.

Sức mạnh của quân đội phụ thuộc vào hai yếu tố: số lượng người trong quân đội và sức mạnh của vũ khí.

Số lượng người trong quân đội lại phụ thuộc rất lớn vào quy mô dân số, một đất nước có quy mô dân số lớn như Nhật Bản thì khả năng huy động lực lượng tham gia quân đội càng lớn. Xét về yếu tố quy mô thì Nhật Bản có một đội quân có sức mạnh quân sự không kém các đế quốc phương Tây thời bấy giờ dựa trên yếu tố quy mô.

Nếu so sánh quy mô quân đội giữa Pháp và Việt Nam (tạm thời bỏ qua yếu tố vũ khí) thì quân đội Pháp thời bấy giờ có quy mô lớn hơn rất nhiều so với quân đội triều Nguyễn.

Như vậy, dựa trên quy mô dân số có thể thấy rằng việc Nhật Bản không bị xâm lược bởi thực dân phương Tây là yếu tố có thể lý giải được.

Hy Văn (khách viếng thăm) gửi lúc 17:26, 24/03/2011 - mã số 28998

Cách nhìn của Nguyễn Cảnh Bình rất có nhiều điểm tôi ủng hộ. Tôi cũng phê bình cái cách nhìn của các chí sỹ Việt Nam từ Nguyễn Trường Tộ đến cả bây giờ; họ luôn nhìn chính quyền là giải pháp nên họ cố gắng kêu gọi chính quyền thay đổi. Cái thay đổi chính quyền hay chế độ chả bao giờ là giải pháp tối ưu, vì chúng ta không bao giờ chắc chắn rằng chế độ mới tốt đẹp hơn chế độ cũ, có hay chăng chỉ là tính tạm thời trong một thời gian nào đó rồi lại quay về với bản chất của nó.
Fukuzawa đứng độc lập với chính quyền, ông đóng vai trò người thầy chính trị, văn hóa và giáo dục. Chính vì không coi chính quyền là mục đích đấu tranh nên ông ở một đẳng cấp khác hẳn. Ông nhìn ra cái gốc: xây dựng nhân cách và chí khí cho dân chúng. Công việc này đòi hỏi phải đứng ngoài mọi khuynh hướng chính trị, độc lập và không màng danh lợi. Nếu để ý kỹ hơn, các trí thức trong trào lưu Khai Sáng không tham gia chính trị, có chăng ở một mức độ đủ ít để giữ cho mình tư cách của kẻ bề trên để tăng sức thuyết phục dân chúng.
Cũng có người hỏi và nghi vấn sao Phan Bội Châu thành công hơn Phan Chu Trinh, rất đơn giản vì Sào Nam đánh vào cái chí khí, khích lệ cái sỹ khí, vận động hệ cảm xúc về đạo lý trong khi Hy Mã dùng quá nhiều đến các dân chủ, dân quyền, tự do,...Cho dù các từ mà Tây Hồ đưa ra chả có gì là sai, thậm chí rất tiến bộ nhưng vì tiên sinh không nắm trúng vấn đề để khích lệ quần chúng. Giống như hiện nay, các từ dân chủ, nhân quyền có hô cả vạn lần cũng sẽ thành sáo rỗng khi mà chúng ta chưa có cái tinh thần quốc dân, cái sỹ khí và đạo lý trong mỗi con người.
Vì sao Nhật Bản vươn lên ngang tầm Âu Mỹ trong một thời gian ngắn, vì sao nhân cách người Nhật vĩ đại hơn các dân tộc khác khi đứng trước các biến cố khó khăn, vì sao nước Nhật có một bản sắc văn hóa riêng biệt? Hãy đọc Khuyến Học của Fukuzawa và các tác phẩm của "đảng phái Mita chống chính phủ"!

neofob (khách viếng thăm) gửi lúc 13:39, 24/03/2011 - mã số 28979

Công bằng mà nói, hoàn cảnh xã hội của Nhật Bản và Việt Nam lúc bấy giờ
rất khác. Vào thời điểm của Fukuzawa, quãng 1860s, là thời gian cuối cùng
của tướng quân Tokugawa. Vào thời điểm này, Nhật Bản đã phát triển khắp
đất nước nhờ một thời gian dài hòa bình. Hoạt động thương mại cũng đã có
với Hòa Lan và Anh trước đó.

Các đại nhân, chủ đất, chăm lo phát triển từng vùng, xây dựng đường phố,
các dịch vụ hỗ trợ các nhà buôn phát triển...Một tầng lớp thương gia ra đời,
một nhà giàu kiểu mới, cạnh tranh với giai cấp samurai đang đi xuống mà phần lớn thất nghiệp và nhiều người không còn chủ để thờ, lãng nhân -- Ronin.

Tui cho rằng chính giai cấp thương gia mới nổi này là yếu tố thúc đẩy Nhật Hoàng cải tổ vì lý do kinh tế chứ không đơn thuần là do Meiji Hoàng Đế.

Tan Sy (khách viếng thăm) gửi lúc 16:58, 23/03/2011 - mã số 28897

Theo tôi nếu ca ngợi Fukazawa rất cao rồi đánh giá thấp Nguyễn trường Tộ thì cũng hơi oan cho Nguyễn Trường Tộ. Nếu chỉ bởi lý do Fukazawa biết hành xử như một trí thức độc lập: dịch và viết sách, mở trường dạy học, hô hào quảng bá văn minh cho nên Nhật phát triển và ta thì trì trệ. Ta biết là ở Việt Nam ta cụ Phan Chu Trinh cũng làm đấy, cụ Phan và một số chí sĩ như Huỳnh Thúc Kháng,Phan Bội Châu,... cũng mở nhiều trường dạy học, cũng làm báo, đi diễn thuyết khắp nơi, kêu gọi khai mở, chấn hưng dân trí, rồi còn móc nối đưa một số em học giỏi và có chí ra du học ở nước ngoài đấy chứ, cách làm đó có kém hơn Fukazawa nhiều không?. Tôi không chắc lắm, có lẽ vào thời đó tâm thức xã hội của Việt Nam kém hơn nhật Bản, hay chính xác hơn tâm thức của tầng lớp trên của xã hội,đó là các nho sĩ, trí thức và đặc biệt là vua quan trong triều đình của Nhật Bản đã cao hơn chúng ta,đã không quá gắn chặt vào tư tưởng Nho giáo Trung Hoa,mà họ đã biết mở rộng để đón nhận cái mới từ phương tây tới.

efacx gửi lúc 23:46, 22/03/2011 - mã số 28859

Người đời sau, nhằm ca ngợi hai ông, mới viết truyện sau: http://danluan.org/comment_redirect/28858

efacx gửi lúc 23:27, 22/03/2011 - mã số 28856

Nhìn tổng quát lại, Trường Tộ nhiễm thói lười của đàn ông VN, còn đàn ông VN lười vì tài nguyên quá nhiều.

Muốn dân tộc VN bằng với dân tộc nhật, chỉ có thể đổi chỗ 2 nhóm dân sang sống ở nước nhau. Khi đó hoặc người VN chăm chỉ lên, người Nhật lười đi, sẽ kéo khoảng cách giảm đi. Hoặc ở 1 khía cạnh khác, người VN sang phá nước Nhật cùng lúc với người Nhật dọn dẹp đường phố VN, sẽ cũng làm cho khoảng cách 2 đất nước giảm đi nhanh.

Xin hết.

efacx gửi lúc 23:26, 22/03/2011 - mã số 28855

1) Trong mục 1 dưới đây, tôi thử trình bày một ý kiến cho rằng, ngoài chuyện đàn ông VN thích ghếch chân bốc phét hơn đàn ông Nhật Bản, còn có 1 nguyên do khác, mà Trường Tộ đã phải làm khác với Fukuzawa: mầm mống dân chủ ở Nhật Bản.

Nếu coi rằng Nhật Bản thế kỷ 19 dân chủ hơn VN, thì sẽ đi tới kết luận rằng sức ép từ trên xuống trong xã hội Nhật nhỏ hơn VN, hay nói cách khác, sức dân của Nhật Bản lớn hơn sức dân VN. Fukuzawa nhận ra rằng nếu truyền bá tri thức trong dân, thì sức dân sẽ tăng, dẫn tới chính quyền phải nhượng bộ.

Ngược lại, trong xã hội của Trường Tộ người dân chỉ biết chờ đợi sự ban ơn của triều đình. Vì vậy Trường Tộ coi rằng phải thay đổi nhận thức của triều đình thì mới mong thay đổi xã hội. Do đó Trường Tộ dâng sớ.

2) Tuy nhiên, lý luận của mục 1 dựa trên 1 giả thiết sai. Sự thực rằng dù xã hội VN mặc dù chịu ảnh hưởng của phong kiến Trung Quốc, nhưng vẫn có mầm mống dân chủ rất cao: "Phép vua thua lệ làng" là một bằng chứng lớn. Mời các bác tranh luận với tôi về điểm 2 này.

efacx gửi lúc 23:02, 22/03/2011 - mã số 28853

Ý kiến hay, cảm ơn Cảnh Bình.

Tôi cho rằng sự khác biệt giữa Fukuzawa và Nguyễn Trường Tộ có thể được giải thích (một phẩn) trong sự khác biệt giữa đàn ông Japan và VN thời đó. Xem phim về thời xưa Japan, thấy đàn ông của họ đi lại mang vẻ tất tả bận rộn, chứ không có ngồi ghếch chân ngâm thơ để mặc việc nhà cho phụ nữ như đàn ông VN.

Như vậy, có lẽ Fukuzawa thấy cần làm việc nhiều để thực hiện ước vọng, và sản phẩm của những việc ông làm, là khối tri thức ông truyền lại cho học trò (và cho người đọc), còn Nguyễn Trường Tộ thì lười hơn, nên chỉ dâng sớ.

Ngày nay, rất tiếc rằng 90 triệu người VN vẫn còn vô vàn Nguyễn Trường Tộ: những người chỉ biết chỉ trích, mà ít chịu làm việc đem lại của cải (dù chỉ là tri thức) cho xã hội.

Tuy nhiên, chập chững biết chỉ trích cho đúng đã là một bước hơi cố của đàn ông VN rồi. Ai còn mong gì hơn nữa.

Than ôi trí tuệ Việt Nhân, than ôi văn hóa Việt Nam.

Gửi phản hồi mới (xin gõ tiếng Việt có dấu và tuân thủ Nguyên tắc Dân Luận để được chấp nhận)

Bạn có thể bịa một địa chỉ email bất kỳ, ví dụ test@gmail.com. Thông tin này sẽ không xuất hiện công khai khi phản hồi được đăng.
  • Bạn có thể sử dụng các thẻ BBCode trong bài. Các địa chỉ URL sẽ được tự động chuyển thành liên kết.
  • Bạn có thể trích bài của người khác bằng thẻ [quote], ví dụ: [quote]Nội dung muốn trích dẫn[/quote]
  • Bạn có thể sử dụng những thẻ HTML sau: <a> <em> <strong> <ins> <b> <i> <u> <br> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h1> <h2> <h3> <h4> <h5> <table> <tbody> <td> <tr> <pre> <img> <div> <span> <object> <hr> <center> <font> <blockquote> <strike> <embed> <param> <del> <ins> <sub> <sup>
  • Bạn có thể chèn video vào bài viết bằng thẻ [video:địa_chỉ_url_của_video]
  • Cách dòng và cách đoạn sẽ được tự động chuyển thành xuống dòng.

Nhấn vào đây để biết thêm chi tiết về cách định dạng bài viết...

To prevent automated spam submissions leave this field empty.
CAPTCHA
Bạn bắt buộc phải trả lời câu hỏi kiểm tra dưới đây. Nó giúp chúng tôi nhằm lọc bỏ các nội dung spam do robot tự động thực hiện.
1 + 2 =
Giải bài toán đơn giản này và nhập kết quả vào ô phía trên. Ví dụ, nếu thấy 1+3, thì hãy nhập 4.

Suy ngẫm

Ở nước ta, vài nghìn năm lại, giờ quen theo nết dã man, theo đường gian lận; Chính trị đã không ra gì, còn nói gì đến Giáo dục nữa. Gọi rằng Giáo dục, chẳng qua là một đường Khoa cử văn từ đó thôi; Đến nỗi vì ngu nên yếu, vì nhác nên nghèo, nước mới không nên nước. Học đến lịch sử 2000 năm, mới biết là cái lịch sử không chính trị, không giáo dục vậy!

— Phan Bội Châu

Mới Mới Mới

Thống kê truy cập

Hiện có 2 thành viên843 khách truy cập.

Thành viên online

Admin, Thuốc Lá

Kỷ lục: Có 4638 người ghé thăm vào 15-05-2014 lúc 09h47.

Độc giả Dân Luận từ đâu đến?

Locations of visitors to this page

Quỹ Dân Luận

Hãy bấm để ủng hộ tài chính cho Dân Luận. Thu chi quỹ Dân Luận được công bố công khai tại đây!