Trần Đình Hoành - Làm thế nào để công khai minh bạch—vài kinh nghiệm quốc tế

Trần Đình Hoành
Chia sẻ bài viết này

Chào các bạn,

Khi nói đến tham nhũng và phòng chống tham nhũng, chúng ta thường nghe đến “công khai và minh bạch” như Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng vừa nói gần đây, vì ai cũng biết tham nhũng, như vi trùng, sống trong bóng tối. Thế thì làm sao để có công khai minh bạch?

Hôm nay chúng ta sẽ xem qua 3 phương cách chính dùng trong hệ thống pháp lý của nhiều quốc gia trên thế giới, để bảo đảm tính công khai minh bạch của nhà nước và quan chức nhà nước. Ba phương cách đó là: Luật ánh sáng mặt trời, luật tự do tiếp cận thông tin, và luật về soạn thảo các luật lệ hành chánh.

1. Luật ánh sáng mặt trời (sunshine law)

Sunshine law là luật đòi hỏi tất cả các cuộc họp của các tổ chức chính phủ phải được mở rộng cho quần chúng được quyền vào ngồi dự khán. Vì vậy, hoạt động của nhà nước được gọi là “nhà nước dưới ánh sáng mặt trời” (government in sunshine), và sunshine law còn gọi là “luật họp công khai” (law of open meetings).

Luật này còn đòi hỏi các cuộc họp phải có biên bản chi tiết, và dân chúng có thể đọc biên bản này.

Dưới luật này, các cuộc họp của các tổ chức nhà nước đương nhiên là phải công khai, trừ khi có luật cho phép họp kín về một số vấn đề nào đó, hoặc khi có quan chức yêu cầu họp kín và yêu cầu đó được tổ chức chấp thuận. Khi yêu cầu họp kín, người yêu cầu phải nếu rõ lý do tại sao.

Các trường hợp cho phép họp kín thường là trường hợp liên hệ đến đời sống cá nhân, tuyển chọn hay kỷ luật nhân viên, an ninh, mã số computer, mua sắm địa ốc khi thông tin ra ngoài có thể ảnh hưởng đến giá cả …

Tại Mỹ mỗi tiểu bang có sunshine law riêng của tiểu bang, cộng thêm sunshine law của liên bang.

Đây là links đến Sunshine Law của tiểu bang Missouri của Mỹ, và Sunshine law của chính phủ liên bang Mỹ.

2. Luật tự do tiếp cận thông tin (Freedom-of-information law)

Đây là luật cho phép dân chúng có quyền được xem xét hồ sơ và tài liệu của các cơ quan nhà nước, ngoại trừ khi các tài liệu được cơ quan xem là tài liệu mật. Khi dân yêu cầu tài liệu, tổ chức nhà nước phải cung cấp tài liệu, và có thể tính một số tiền tổn phí photocopy hợp lý.

Theo luật này “gánh nặng chứng minh” (burden of proof) nằm trên vai nhà nước, chứ không trên người dân. Có nghĩa là, người dân không cần phải cho biết mình cần tài liệu làm gì, nhưng khi nhà nước không muốn cung cấp một tài liệu nào đó, nhà nước phải viện lý do rõ ràng, và phải chứng minh được lý do đó (khi người dân đưa cơ qua nhà nước ra tòa, chẳng hạn).

Đây là luật được giới báo chí sử dụng nhiều nhất , để lục tìm thông tin từ các cơ quan nhà nước. Wikipedia liệt kê danh sách 64 quốc gia trên thế giới có freedom-of-information law. Các bạn có thể tham khảo thêm chi tiết về luật này trên khắp thế giới bằng các links từ http://en.wikipedia.org/wiki/Freedom_of_information_legislation.

3. Luật về thủ tục soạn thảo các luật lệ hành chánh (rulemaking law)

Luật này chi phối thủ tục các cơ quan nhà nước phải tuân thủ khi soạn thảo các qui luật hành chánh, như sắc lệnh, nghị định, quyết nghị, nghị quyết, quyết định, v.v… Luật này thường quy định rằng khi một cơ quan soạn thảo một qui luật hành chánh:

1. nhân dân phải được thông báo về bản thảo qui luật trước khi nó có hiệu lực;

2. nhân dân có quyền góp ‎và cung cấp dữ kiện và tài liệu liên hệ đến qui luật đang được soạn thảo;

3. Nhân dân có quyền xem xét tập hồ sơ liên hệ đến việc soạn thảo qui luật này;

4. Cơ quan nhà nước liên hệ phải phân tích ‎ý kiến và dữ liệu do dân đóng góp;

5. Cơ quan nhà nước phải giữ hồ sơ về những phân tích của mình và về tiến trình của việc tạo qui luật.

Các bạn có thể đọc thêm tại http://en.wikipedia.org/wiki/Rulemaking và từ đó đi đến các links thêm chi tiết.

Câu hỏi lúc này là tại sao đến giờ này, sau 20 năm đổi mới Việt Nam vẫn chưa có các luật này đầy đủ? Việt Nam đã có được tí nào chưa? Ví dụ, luật về thủ tục soan thảo các qui luật hành chánh của ta đã đòi hỏi công khai minh bạch đến mức nào? Và các cơ quan nhà nước đã tiến được bao xa?

Tại sao bao nhiêu tiền chi cho các chương trình cái tổ luật pháp trong bao nhiêu năm nay lại không đề cập đến các vấn đề căn bản này? Các tố chức tư vấn quốc tề về cải tiến pháp lý tại Việt Nam, như UNDP, đã nói đến các đạo luật căn bản này chưa? Nếu chưa thì tại sao? Nếu đã nói thì tại sao ta vẫn chưa có luật? Tại sao ta không hề nghe thấy các thông tin về các việc này ở đâu cả?

Và quan điểm của chúng ta là gì? Tại sao ta chưa có các luật này? Ta không hề biết gì về chúng? Hay là, các luật lệ này chỉ dành cho các quốc gia và dân tộc văn minh, và chúng ta còn kém văn minh nên không cần? Hay vì văn hóa các nước là dân cần biết, và văn hóa nước ta là dân không nên biết và không được biết? Hay ở các nước khác dân là chủ (dân chủ), và ở nước ta dân không là chủ (chủ dân)?

Các câu hỏi trên giúp chúng ta suy nghĩ một tí về vấn đề.

Chúc các bạn một ngày vui.

Mến,

Trần Đình Hoành

Hội nghị BCH Đảng bộ TP.HCM lần thứ 17 khóa 8: Sau 15 phút, mời báo chí 'chầu rìa'

... Khi đọc những thông tin trên báo về phát biểu kết luận Hội nghị của Bí thư Thành ủy TP.HCM, chủ yếu là những nhận định rất sát sườn, thẳng thắn của ông về tồn tại, yếu kém trong chỉ đạo, điều hành, quản lý của các cấp lãnh đạo TP thời gian qua, nhiều người thấy lạ.

Lạ bởi những thông tin ấy và hoạt động ấy (đánh giá kinh tế - xã hội TP 9 tháng đầu năm và thực hiện nhiệm vụ 3 tháng cuối năm) của Hội nghị không bí mật, ngược lại, rất cần công khai vì có tác động trực tiếp và tích cực đến xã hội, đến người dân. Sao báo chí lại bị hạn chế tham dự?

Nội dung - kể cả các ý kiến của từng thành ủy viên tại Hội nghị - càng được thông tin rộng rãi trong dân bao nhiêu chỉ càng có lợi cho TP bấy nhiêu.

Bởi nhờ có báo chí, người dân nhận ra sự thẳng thắn, ý thức trách nhiệm trước dân, trước xã hội của lãnh đạo Đảng, chính quyền TP.

Điều đó chỉ có tác dụng củng cố niềm tin trong nhân dân với Đảng, với chính quyền.

Khi thông tin đã minh bạch, công khai, nếu có tờ báo nào cố tình làm sai lệch, luật pháp đâu thiếu chế tài? Và khi đó, sẽ chẳng có ai bênh vực những nhà báo đã bẻ cong ngòi bút, dù với bất cứ lý do gì.

Tiếc là cách hành xử lần này cho thấy sự "cảnh giác cao độ" của lãnh đạo TP.HCM với báo chí - một biểu hiện cụ thể của sự thiếu tin cậy!

Nguồn: http://vietnamnet.vn/chinhtri/200910/Sau-15-phut-moi-bao-chi-chau-ria-874270/

tqvn2004 gửi hôm Thứ Hai, 19/10/2009
Bạn đánh giá bài viết này thế nào?

Từ Công Việt - Nhân đọc bài "Cận cảnh" nguyên nhân Liên Xô tan rã của thiếu tướng Lê Văn Cương

Cua Đồng - Nghĩ về điều 4 Hiến pháp

Phạm Minh Hoàng - Việt Nam vào Hội Đồng Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc: vui hay buồn?

PGS TS Hoàng Ngọc Giao: "Thay đổi chính sách để hạn chế oan sai"

Cơn mưa giữa đêm khuya, chợt nhớ căn phòng giam không được cài cửa sổ


Khách gửi lúc 17:10, 20/10/2009 - mã số 5646
tqvn2004 viết:
Kinh nghiệm công khai và minh bạch của quốc tế là thế, nhưng còn Việt Nam thì sao? Một dòng tin cụt lủn:

Dời thời điểm trình QH dự luật Tiếp cận thông tin

Nếu tớ là trộm, đang lợi dụng lúc trời nhá nhem để "tích lũy tài sản cho con cháu", thì đương nhiên là tớ cũng phải xin hoãn bình minh lại - nếu tớ có thể. Chính phủ của tớ đương nhiên cũng rất muốn trì hoãn cái dự luật kia, với cùng một lý do lý trấu.

tqvn2004 gửi lúc 14:45, 20/10/2009 - mã số 5642

Kinh nghiệm công khai và minh bạch của quốc tế là thế, nhưng còn Việt Nam thì sao? Một dòng tin cụt lủn:

Dời thời điểm trình QH dự luật Tiếp cận thông tin

Khách gửi lúc 11:27, 20/10/2009 - mã số 5635

Chúng ta cần những bài viết như thế này để nâng cao dân trí ,để người dân hiểu rõ nhân quyền mà họ có và cách thức để thể hiện tính dân chủ nhằm loại bỏ độc tài ,độc đảng ...
Chỉ với cách này chúng ta mới mong có được tương lai tốt đẹp cho nước nhà .

Gửi phản hồi mới (xin gõ tiếng Việt có dấu và tuân thủ Nguyên tắc Dân Luận để được chấp nhận)

Bạn có thể bịa một địa chỉ email bất kỳ, ví dụ test@gmail.com. Thông tin này sẽ không xuất hiện công khai khi phản hồi được đăng.
  • Bạn có thể sử dụng các thẻ BBCode trong bài. Các địa chỉ URL sẽ được tự động chuyển thành liên kết.
  • Bạn có thể trích bài của người khác bằng thẻ [quote], ví dụ: [quote]Nội dung muốn trích dẫn[/quote]
  • Bạn có thể sử dụng những thẻ HTML sau: <a> <em> <strong> <ins> <b> <i> <u> <br> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h1> <h2> <h3> <h4> <h5> <table> <tbody> <td> <tr> <pre> <img> <div> <span> <object> <hr> <center> <font> <blockquote> <strike> <embed> <param> <del> <ins> <sub> <sup>
  • Bạn có thể chèn video vào bài viết bằng thẻ [video:địa_chỉ_url_của_video]
  • Cách dòng và cách đoạn sẽ được tự động chuyển thành xuống dòng.

Nhấn vào đây để biết thêm chi tiết về cách định dạng bài viết...

To prevent automated spam submissions leave this field empty.
CAPTCHA
Bạn bắt buộc phải trả lời câu hỏi kiểm tra dưới đây. Nó giúp chúng tôi nhằm lọc bỏ các nội dung spam do robot tự động thực hiện.
6 + 2 =
Giải bài toán đơn giản này và nhập kết quả vào ô phía trên. Ví dụ, nếu thấy 1+3, thì hãy nhập 4.

Suy ngẫm

Phát triển bền vững (sustainable development) là sự phát triển có sử dụng các nguồn lực hiện có một cách khôn khéo, sao cho không chỉ đáp ứng được nhu cầu của hiện tại, mà còn không đánh mất khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ trong tương lai.

Đừng để con cháu chúng ta phải oán trách cha ông vì để lại cho chúng nguồn lực cạn kiệt và một môi trường bị tàn phá hoàn toàn...

Mới Mới Mới

Thống kê truy cập

Hiện có 2 thành viên745 khách truy cập.

Thành viên online

HTNguyen-2014, Tâm Như

Kỷ lục: Có 4638 người ghé thăm vào 15-05-2014 lúc 09h47.

Độc giả Dân Luận từ đâu đến?

Locations of visitors to this page

Quỹ Dân Luận

ung-ho-dan-luan-3.png