Báo chí công dân (citizen journalism)

Thành viên Tqvn2004
Chia sẻ bài viết này

Đúng một năm trước đây, ngày 17/2/2008, CNN đã cho ra đời iReport.com, nơi cho phép độc giả trên khắp thế giới gửi về những hình ảnh và video liên quan đến sự kiện chấn động mà họ tận mắt chứng kiến. Những thông tin thú vị nhất sẽ được CNN chọn lọc, kiểm chứng và được phát lại chính thức trên kênh CNN. Đây là một dự án thành công của CNN được nhiều hãng thông tấn khác "nhái" lại, như i-Caught của ABC, uReport của Fox và FirstPerson của MSNBC...

Sự ra đời của báo chí công dân

Dự án nói trên của CNN là một ví dụ về "báo chí công dân" (citizen journalism). Báo chí, vốn được coi là lãnh địa dành riêng cho những nhà báo có nghiệp vụ và được cấp phép hành nghề, tại ngưỡng cửa của thế kỷ 21 đã mở ra đón nhận sự tham gia của những người trước đây chỉ đóng vai trò độc giả.

Báo chí công dân là hoạt động thu thập, phân tích và chia sẻ thông tin của những người không chuyên về lĩnh vực báo chí trên các phương tiện đại chúng. Vì thế, nó còn được biết đến dưới các tên gọi khác như "báo chí tham gia" (participatory journalism), "báo chí công" (public journalism) hay "báo chí của đám đông" (mass journalism)


Sự ra đời của báo chí công dân gắn liền với sự bùng nổ của các công nghệ truyền thông. Thế kỷ 21 là thời khắc mà bất kỳ ai cũng có thể ghi âm các cuộc đàm thoại bằng những chiếc máy mp3 bỏ túi, hay ghi hình tại mọi lúc mọi nơi với chiếc máy điện thoại cầm tay của mình. Chỉ cần 5 phút, họ đã có thể đưa mẩu đối thoại và hình ảnh đó lên các trang dịch vụ miễn phí như Megaupload, Yousendit, Flickr hay YouTube v.v...; để rồi chưa tới vài giờ sau, các trang blog và diễn đàn đã ngập tràn những lời bình luận và phân tích của độc giả về sự kiện. Sự kiện thanh niên Việt Nam biểu tình phản đối Trung Quốc ngày 09/12/2007 đã được chính những người biểu tình ghi lại và cập nhật một cách nóng hổi trên các diễn đàn như X-cafevn.org. Có thể nói, nhờ có sự phát triển của công nghệ kỹ thuật số, cộng đồng đã có trong tay những công cụ cực kỳ tiện lợi và rẻ tiền để từ đó thay đổi hoàn toàn quá trình thu nhận và trao đổi tin tức của mình.

Thực hiện như thế nào?

Có nhiều loại hình báo chí công dân, với mức độ và cách thức tham gia khác nhau. Như đã nói ở trên, các blog cá nhân hay diễn đàn có thể trở thành những trang tin tức khi cần, với đặc điểm là cập nhật nhanh nhạy và lượng đề tài bao quá; bởi trên đó tin tức rất ít khi bị giới hạn hay kiểm duyệt. Các tờ báo chính thống hiện nay cũng đều có mục ghi nhận những phản hồi của độc giả, đó là một loại hình báo chí công dân ở mức độ giới hạn hơn. Ngay cả Wikipedia cũng là báo chí công dân, bởi nội dung của nó do độc giả cộng tác soạn nên.

Lại có những trang web mà thông tin hoàn toàn do độc giả cung cấp, ví dụ như NowPublic hay CyberJournalist. Những tờ báo công dân trực tuyến này có thường có đội ngũ biên tập duyệt bài, kiểm chứng thông tin và kiểm tra ngôn từ trước khi cho đăng những bài của độc giả. Đây cũng chính là mô hình mà Dân Luận hướng tới.

Lợi thế

Những người trước kia được biết tới như là độc giả, nay các bàn phím và máy chụp hình tham gia vào "trận chiến", tạo ra một sự thay đổi ngoạn mục trong lĩnh vực báo chí truyền thống. Thế mạnh của báo chí công dân nằm ở chỗ "số lượng" các nhà báo đông đảo, có mặt tại mọi chỗ mọi nơi. Không chỉ số lượng bản tin tăng lên, mà nội dung bản tin cũng đa chiều và chân thực hơn vì có sự tham gia và kiểm chứng của nhiều người dưới nhiều góc nhìn khác nhau.

Những câu chuyện do chính người chứng kiến sự việc kể lại khiến tin tức trở nên sống động hơn. Do người viết tin cũng là người trải nghiệm các vấn đề mà bản tin muốn truyền tải, nhiều vấn đề hết sức thực tiễn được đề cập tới. Qua blog, diễn đàn và các tờ báo công dân, nhiều vụ tham nhũng, nhũng nhiễu và các vấn đề xã hội đã được công khai.

Nghiên cứu cho thấy, báo chí công dân cũng giúp nâng cao dân trí và trách nhiệm của công dân đối với cộng đồng. Qua việc viết và đưa tin, độc giả buộc suy nghĩ một cách khách quan, đặt câu hỏi và bỏ công tìm hiểu hiểu sâu hơn vào vấn đề, điều mà họ thường bỏ qua khi chỉ đọc tin. Những hoạt động này giúp các công dân gắn bó chặt chẽ hơn với cộng đồng và môi trường xung quanh họ.

Nhược điểm

Báo chí công dân phụ thuộc vào số lượng độc giả quyết định tham gia đóng góp, cũng như trình độ của những người đóng góp đó. Vì vậy, sẽ có những tờ báo công dân với số lượng bài ít ỏi, hay chất lượng sút kém, hoặc cả hai. Vì những người đưa tin không phải là phóng viên chuyên nghiệp, bản tin họ tạo ra có thể thiên kiến và chứa đựng thông tin sai lệch do không có điều kiện kiểm chứng thông tin. Mục đích của đội ngũ biên tập thường thấy trong các dự án báo chí công dân chính là để bù lại những thiếu sót nói trên.

Nhìn chung, độc giả cần phải biết những yếu điểm của báo chí công dân, phải có sự dè dặt cần thiết khi tiếp xúc với các nguồn tin chưa được kiểm chứng. Đọc tin với con mắt soi mói - đó là lời khuyên dành cho những người sử dụng báo chí công dân.

Mỗi công dân là một nhà báo

+ Trào lưu "báo chí công dân" (citizen journalism) nảy sinh từ nước Mỹ sau cuộc bầu cử tổng thống 1988 như một phản ứng từ niềm tin vào các phương tiện truyền thông đã bị xói mòn. Jay Rosen, giáo sư báo chí ở Đại học New York là một trong những người tiên phong cổ xuý trào lưu này.

+ Năm 1999, những nhà hoạt động xã hội ở Seattle (Mỹ) sáng lập Trung tâm Truyền thông độc lập (Independent Media Center - IMC) đầu tiên để bày tỏ phản ứng trước việc tổ chức hội nghị WTO tại đây trong khi các kênh truyền thông chính thống không hề đại diện cho tiếng nói và nguyện vọng của họ. Từ đó, IMC đã được thiết lập ở hơn 2.000 thành phố khắp thế giới.

+ Cùng lúc với sự phát triển của các trung tâm IMC, những kênh thông tin của các "nhà báo công dân" bắt đầu bùng nổ trên internet dưới các hình thức weblog, chat room, forum, wikis… Ở Hàn Quốc, website OhMyNews.com ra đời năm 2000 trở thành tờ báo trực tuyến nổi tiếng và thành công về mặt thương mại với khẩu hiệu: "Mỗi công dân là một nhà báo". 80% tin bài trên website này là do các thường dân cộng tác.

+ Năm 2001, website ThemeParkInsider.com của Mỹ là tờ báo trực tuyến đầu tiên giành được một giải thưởng báo chí quan trọng của Hiệp hội Báo chí trực tuyến Mỹ và khoa báo chí Đại học.

+ "Bạn" là Nhân vật của Năm "bởi vì chính bạn, chứ không phải chúng tôi, đang làm thay đổi kỷ nguyên thông tin". Đấy chính là lý do để tạp chí Thời đại (Time) của Mỹ quyết định chọn You (bạn) là Nhân vật của năm 2006 thay vì những nhân vật nổi tiếng trên các lĩnh vực như thông lệ.

tqvn2004 gửi hôm Thứ Tư, 18/02/2009
Bạn đánh giá bài viết này thế nào?

Người Việt - Sống tử tế

Trần Minh Quân - Tài sản quốc gia: Khi lãng phí, lúc tận thu

Phạm Hồng Sơn - Một chút lạc quan nhìn từ vụ Cù Huy Hà Vũ

Dân trí, dân khí, nhân tài – ba yếu tố để nâng cao tư cách độc lập quốc gia

Hiệu Nguyên - Đã đến lúc nghiêm trị ông Cù Huy Hà Vũ


Admin gửi lúc 03:42, 01/06/2014 - mã số 119181

Đóng góp đáng nể của 'báo chí công dân'

Greg Murphy, một nhà báo nghiệp dư hoạt động ở nhiều nơi trên thế giới, cho rằng trào lưu 'báo chí công dân' đang góp phần chung tay với báo chí chuyên nghiệp để đưa tin về các sự kiện một cách đa chiều và đầy đủ hơn.

Những quan điểm về báo chí công dân của Greg Murphy đã được đăng trên tờ Irish Examiner, một trong những tờ nhật báo lớn nhất của Ireland.

Theo đó, khái niệm nhà báo công dân được hiểu là những người không được đào tạo chuyên nghiệp về báo chí và không gắn bó thực sự với bất cứ một cơ quan truyền thông nào. Họ đơn giản là những người phát hiện ra những thông tin đáng giá và đưa tin về nó.

Vậy, đối với báo chí chuyên nghiệp, điều đó có ý nghĩa gì?

Theo Murphy, một trong những ý nghĩa quan trọng nhất của trào lưu báo chí công dân là nhà báo chuyên nghiệp và các tòa soạn có thêm “tai mắt” ở khắp mọi nơi.


Nhiều nhà báo độc lập tác nghiệp trong cuộc khủng hoảng Ukraine

Những tháng gần đây, cuộc khủng hoảng ở Ukraine đã cho thấy vai trò của báo chí công dân và các nhà báo độc lập. Chỉ đơn giản với một chiếc điện thoại có camera tốt, họ chụp ảnh, ghi âm và quay những đoạn video về các sự kiện nóng đang diễn ra trong vùng bạo động. Những gì họ mang đến cho độc giả có ý nghĩa rất to lớn: sự đa chiều trong báo chí.

Đối với các nhà báo công dân, nếu trước kia họ chỉ là những công dân bình thường thì giờ đây, họ không chỉ còn là những người bị động trước các nguồn tin nữa mà thay vào đó, họ tham gia vào quá trình sản xuất và đưa tin.

Mạng xã hội đóng một vai trò cực kỳ lớn trong việc phát tán các tin tức, từ quá trình sản xuất, đưa tin cho đến khi đã xuất bản.

Rất nhiều các câu chuyện ban đầu vốn chỉ là những tin tức tự phát lan nhanh trên Facebook hoặc Twitter sau đó được đào sâu, phát triển trở thành những tin tức nổi bật trên báo chí.

Với hơn 255 triệu tài khoản Twitter, hơn 1 tỷ người dùng Facebook, hai mạng xã hội khổng lồ này trở thành một nguồn tài nguyên tin tức lớn, đồng thời là chỗ để các nhà báo chuyên nghiệp theo dõi sự kiện đang diễn ra và kiểm nghiệm các tin tức đã đưa.

Jill O’Sullivan, Biên tập viên của trang Breakingnew.ie chỉ ra rằng “mạng xã hội đã tạo ra một không gian để giao tiếp đối thoại giữa các tờ báo và công chúng nhanh và tiện lợi nhất”.

Thậm chí, Dolan O’Hogan, Tổng biên tập của tờ Irish Examiner còn cho rằng “nó (MXH) đã thay đổi thế giới. Mọi người đều có tiết lộ những thứ mà trước đây chưa một lần được nói ra. Chúng tôi nhìn thấy rất nhiều thay đổi trong thế giới này, một trong những điều đó là báo chí công dân”.

Rất nhiều hãng truyền thông tên tuổi đang cố gắng để tận dụng nền tảng tin tức mới này, tuy nhiên, từ đó cũng có nhiều vấn đề khác phát sinh.

Các hãng truyền thông đang loay hoay trong việc làm sao để có thể cân bằng được giữa báo chí chuyên nghiệp và báo chí công dân, đặc biệt là làm sao để kiểm soát độ tin cậy, tính xác thực của các nguồn tin từ báo chí công dân và các tin tức được lan truyền trên mạng xã hội.

Một vấn đề khác nữa, mỗi công dân có quan điểm chính trị, tôn giáo và những định kiến cá nhân khác nhau. Khi họ là những nhà báo không chuyên nghiệp, họ sẽ không biết cách tiết chế để các yếu tố này không ảnh hưởng đến tính khách quan, trung thực của thông tin. Đây là một trong những “đe dọa” rất lớn đối với các tòa soạn khi cân nhắc sử dụng nguồn từ báo chí công dân.

Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các biên tập viên. Ngoài khả năng xác minh sự thật, họ sẽ phải cân nhắc, định lượng xem những gì các nhà báo công dân đưa về có phù hợp với chuẩn mực đạo đức, pháp luật và quan điểm của tòa soạn hay không.

Vậy tương lai của mối quan hệ giữa báo chí chuyên nghiệp và báo chí công dân sẽ ra sao? Đây là một câu hỏi khó trả lời.

Mục tiêu của một nhà báo công dân thường chỉ đơn giản là lan truyền tiếng nói và câu chuyện gần gũi của họ đến với người khác. Trong khi đó, một nhà báo chuyên nghiệp thường gắn liền với nhiều quy tắc nghiệp vụ và đạo đức báo chí để đảm bảo những thông tin đưa ra luôn khách quan và trung thực nhất.

Vậy, đâu mới là điều quan trọng hơn trong phép so sánh mục tiêu của hai đối tượng này?

“Trên thực tế, bên nào cũng quan trọng như nhau”, ông O’Hagan nhận xét.

“Có thể ở thời điểm này, đó là một nhận định táo bạo trong thời điểm này nhưng tương lai, sự tương tác hai chiều giữa người đọc và tòa soạn là một trong những yếu tố quan trọng của báo chí”, ông O’Hagan giải thích thêm.

Đối thoại và xác minh thực tế sẽ vẫn là những nhân tố quan trọng nhất trong mối quan hệ của nhà báo chuyên nghiệp và các nhà báo công dân.

Lê Hương (lược dịch)
Theo Infonet

tqvn2004 gửi lúc 16:54, 02/04/2009 - mã số 1141

Người Việt chịu khó đọc báo đấy chứ? Trước đây tôi cứ nghĩ hình thức chat mới là phổ biến nhất...

Theo khảo sát, 42% người dân ở các thành phố lớn của Việt Nam dành 43 phút/ngày, 174.000 đồng/tháng cho Internet nhưng 89% cho biết họ online chủ yếu để đọc tin tức.

Ngày 2/4, Công ty Yahoo! Việt Nam và tập đoàn TNS đã chính thức công bố kết quả nghiên cứu về xu hướng sử dụng Internet tại Việt Nam.

Theo công bố, 42% dân số tại các thành phố lớn ở Việt Nam như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Cần Thơ đã truy cập internet trong tuần qua. Thời gian sử dụng internet cho mỗi người chiếm khoảng 43 phút/ngày. Thời gian xem các chương trình TV giảm còn 233 phút/ngày (giảm 21%). Mức chi phí bình quân cho internet là 174.000 đồng/tháng. Ngoài ra, xu hướng truy cập internet tại nhà đã vượt trội với con số 66% số người được khảo sát trong 3 tháng qua, số người truy cập Internet tại các điểm Cafe Internet và Wifi chiếm con số 53% (thuộc lứa tuổi teen và người có thu nhập thấp).Trong đó, 90% số người được hỏi đã sử dụng các công cụ tìm kiếm và đọc các thông tin trên Internet. Công bố này cũng cho biết 73% số người khảo sát đã sử dụng công cụ tán gẫu và 58% sử dụng email.

Điểm nổi bật của cuộc nghiên cứu này chính là hình thức đọc tin tức trên các cổng thông tin, trang tin đứng đầu với con số 89% số người sử dụng, công cụ tìm kiếm chiếm 82%, các dịch vụ giải trí qua mạng như tải nhạc, nghe nhạc chiếm 67%. Cuối bảng là hình thức sử dụng các dịch vụ ngân hàng và mua bán trên mạng với tỷ lệ xấp xỉ 4%...

Nguồn: http://www.ictnews.vn/Home/internet/Nguoi-Viet-online%C2%A0de-doc-tin-tuc-va-chat/2009/04/2CMSV7717384/View.htm

Gửi phản hồi mới (xin gõ tiếng Việt có dấu và tuân thủ Nguyên tắc Dân Luận để được chấp nhận)

Bạn có thể bịa một địa chỉ email bất kỳ, ví dụ test@gmail.com. Thông tin này sẽ không xuất hiện công khai khi phản hồi được đăng.
  • Use special [news] tag to display title, source and url of news.
  • Bạn có thể sử dụng các thẻ BBCode trong bài. Các địa chỉ URL sẽ được tự động chuyển thành liên kết.
  • Bạn có thể trích bài của người khác bằng thẻ [quote], ví dụ: [quote]Nội dung muốn trích dẫn[/quote]
  • Bạn có thể sử dụng những thẻ HTML sau: <a> <em> <strong> <ins> <b> <i> <u> <br> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h1> <h2> <h3> <h4> <h5> <table> <tbody> <td> <tr> <pre> <img> <div> <span> <object> <hr> <center> <font> <blockquote> <strike> <embed> <param> <del> <ins> <sub> <sup>
  • Bạn có thể chèn video vào bài viết bằng thẻ [video:địa_chỉ_url_của_video]
  • Cách dòng và cách đoạn sẽ được tự động chuyển thành xuống dòng.
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.

Nhấn vào đây để biết thêm chi tiết về cách định dạng bài viết...

To prevent automated spam submissions leave this field empty.
CAPTCHA
Bạn bắt buộc phải trả lời câu hỏi kiểm tra dưới đây. Nó giúp chúng tôi nhằm lọc bỏ các nội dung spam do robot tự động thực hiện.
2 + 4 =
Giải bài toán đơn giản này và nhập kết quả vào ô phía trên. Ví dụ, nếu thấy 1+3, thì hãy nhập 4.

Suy ngẫm

Không thể đạt được cái gì vĩ đại, nếu thiếu tâm huyết!

— Ralph Waldo Emerson

Mới Mới Mới

Từ khóa trong bài viết

Thống kê truy cập

Hiện có 4 thành viên455 khách truy cập.

Thành viên online

Sapphire, Mắt Bão, Đa Nguyên, Admin

Kỷ lục: Có 4638 người ghé thăm vào 15-05-2014 lúc 09h47.

Độc giả Dân Luận từ đâu đến?

Locations of visitors to this page

Quỹ Dân Luận

ung-ho-dan-luan-3.png